puste Telefon kontaktowy
punktorZamek Lipowiec /
Park etnograficzny
tel. (032) 613 40 62
puste

Wojew贸dztwo: ma艂opolskie / Powiat: chrzanowski / Gmina: Babice

Ikonka - zamek

BABICE - WYGIE艁Z脫W
馃彴 Gotycki zamek biskupi Lipowiec 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Babice-Wygie艂z贸w

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Babice-Wygie艂z贸w - Gotycki zamek biskupi Lipowiec

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.5 na 5. G艂os贸w: 233
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 169
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera w
Zamkowe wi臋zienie
Od pocz膮tku XV w. do ko艅ca wieku XVI w. w zamku funkcjonowa艂o obszerne wi臋zienie. Zwi膮zane to by艂o z przekazaniem biskupom krakowskim przez kr贸la Kazimierza Jagiello艅czyka w艂adzy s膮downiczej nad 艣wieckimi poddanymi z ziemi lipowieckiej. Przetrzymywano tu jednak g艂贸wnie duchownych z diecezji krakowskiej, kt贸rzy zeszli na z艂膮 drog臋. By艂o ich stosunkowo wielu, ale nale偶y pami臋ta膰, 偶e wp艂yw na obsadzanie stanowisk ko艣cielnych mieli w艂a艣ciciele d贸br, kt贸rzy dzi臋ki tzw. prawu patronatu obsadzali stanowiska proboszcz贸w w swoich w艂o艣ciach, cz臋sto niezbyt odpowiednimi lud藕mi. Innymi cz臋stymi wi臋藕niami byli propagatorzy reformacji jak np. Franciszek Stankara, W艂och z Mantui. By艂 on wsp贸艂autorem przek艂adu Biblii zwanej Brzesk膮 i autorem planu wprowadzenia w Polsce reformacji, kt贸ry dedykowa艂 kr贸lowi Zygmuntowi Augustowi. Podobno jako jedynemu w historii uda艂o mu si臋 zbiec z wi臋zienia zamkowego w 1550 r. Romantyczna legenda m贸wi, i偶 to zakochana w nim c贸rka dozorcy wi臋zienia dostarczy艂a sznury i pomog艂a w ucieczce. Bardziej prawdopodobne jest jednak, 偶e ucieczk臋 umo偶liwi艂y starania szlachty protestanckiej oraz jej pieni膮dze.
ielkie ruiny starego zamku stoj膮 na zalesionym wzg贸rzu o wysoko艣ci 362 m, kt贸re jest cz臋艣ci膮 Grzbietu Tenczy艅skiego. Mimo kilku przebud贸w obiekt zachowa艂 pierwotny kszta艂t i gotycki charakter. Zbudowany jest na planie przypominaj膮cym pi臋ciobok z miejscowego kamienia z nielicznymi fragmentami ceglanymi. Charakterystyczn膮 cz臋艣ci膮 zamku jest wysoka na 28 metr贸w wie偶a, stanowi膮ca kiedy艣 g艂贸wny trzon zamku, obecnie do po艂owy ukryta w murach skrzyd艂a po艂udniowo-wschodniego. Ma ona 4 kondygnacje, na kt贸rych zachowa艂y si臋 unikalne dzia艂obitnie (stanowiska ogniowe) z otworami strzelniczymi. Pod wie偶膮 znajdowa艂y si臋 cele wi臋zienne. G艂贸wny korpus zamku ma 3 kondygnacje i posiada wewn臋trzny dziedziniec. Mo偶na tam zobaczy膰 na 艣cianach herby biskup贸w: Ole艣nickiego - D臋bno i Jastrz臋bca - Jastrz臋biec, kt贸rzy odpowiadali za przekszta艂cenia zamku w XV w. oraz tarcze z herbami Andrzeja Zebrzydowskiego. Jest te偶 g艂臋boka studnia w kt贸rej zamontowano nawet 艣wiat艂o (trzeba je samemu w艂膮czy膰). Na parterze znajdowa艂y si臋 m.in.: refektarz, kuchnia, spi偶arnia, wozownia, na I pi臋trze pokoje ksi臋偶y, szpital i kaplica, a na II pi臋trze cele wi臋zienne i pokoje dla s艂u偶by (pomieszczenia s膮 opisane tabliczkami). Wjazd do warowni prowadzi艂 przez most zwodzony po艂o偶ony ponad g艂臋bok膮 na 7 metr贸w fos膮, kt贸rego resztki wraz z szyj膮 bramn膮 odnaleziono podczas prac archeologicznych. Brama mia艂a dwa wej艣cia, dla pieszych i konnych. Przed bram膮 mamy do艣膰 obszerne przedzamcze. Ca艂o艣膰 otacza wysoki mur obwodowy. Obiekt jest znakomicie przystosowany do zwiedzania, mo偶na wej艣膰 na poszczeg贸lne kondygnacje, ogl膮da膰 zrujnowane komnaty, a widok z wie偶y po prostu zapiera dech w piersiach. Wej艣cie na ni膮 jest obecnie przebudowane, niegdy艣 prowadzi艂o z poddasza przylegaj膮cego budynku. Dodatkowo na pi臋trze urz膮dzone jest niewielkie, ale ciekawe muzeum z histori膮 warowni, a u st贸p wzg贸rza zamkowego znajduje si臋 jeszcze Nadwi艣la艅ski Park Etnograficzny czyli skansen, w kt贸rym mo偶na ogl膮da膰 zabudowania wiejskie z XVIII i XIX w. Lipowiec to bezwzgl臋dnie jedno z najciekawszych miejsc na Jurze Krakowsko - Cz臋stochowskiej.



Plan



A - dziedziniec wewn臋trzny, B - wie偶a, C - przedzamcze, D - mur obwodowy
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966


Rekonstrukcja

Powr贸t na g贸r臋

Rekonstrukcja lub stary widok zamku babice
Zamek w po艂. XVII w. wg Zygmunta Lisa
殴r贸d艂o: Zamki i inne warownie Wy偶yny Krakowsko-Cz臋stochowskiej, Jolanta Fidura


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera lipowiec zosta艂 wzniesiony w ko艅cu XIII w. przez biskupa Jana Muskat臋. Wcze艣niej sta艂 tu drewniany zamek zbudowany w po艂. XIII w. przez biskupa Jana Prandota. Przej膮艂 on okolic臋 od si贸str benedyktynek w 1243 r., kt贸re otrzyma艂y j膮 od rycerskiego rodu Gryfit贸w. Istniej膮 hipotezy i miejscowe opowie艣ci i偶 wcze艣niej znajdowa艂o si臋 tu wczesno艣redniowieczne grodzisko, drewniany zameczek rozb贸jnik贸w, a podczas rozbicia dzielnicowego stra偶nica zwolennik贸w Konrada Mazowickciego spalona przez Boles艂awa Wstydliwego
punktorkoniec XIII w. - biskup Jan Muskata zako艅czy艂 budow臋 murowanej warowni z wysok膮 okr膮g艂膮 wie偶膮, b臋d膮cej a偶 do ko艅ca XVIII w. we w艂adaniu biskupstwa krakowskiego
punktorpocz. XIV w. - bp Muskata by艂 przeciwnikiem ksi臋cia W艂adys艂awa 艁okietka i zwolennikiem Wac艂awa II na tronie polskim. Kilkakrotnie toczy艂 z nim walki. Zamek Lipowiecki by艂 wi臋c broniony przed atakami rycerstwa wiernego 艁okietkowi przez niemieckiego szwagra biskupa - Gerlacha von Kulmbacha
punktor1430 r. - w Lipowcu rezydowa艂 biskup Zbigniew Ole艣nicki. W czasie swojego panowania na zamku wraz z biskupem Wojciechem Jastrz臋bcem dokona艂 zasadniczej jego przebudowy. Zbudowany na planie wieloboku obiekt sta艂 si臋 okaza艂膮 rezydencj膮. W 艣rodku powsta艂 ma艂y dziedziniec otoczony budynkami mieszkalnymi, przedzamcze otoczono murem obwodowym, podwy偶szono wi臋偶臋 i przystosowano do u偶ycia broni palnej. Wtedy w艂a艣nie nadano zamkowi dzisiejszy kszta艂t
punktor1437 r. - zachowana jest wzmianka i偶 w tym roku w wi臋zieniu pod wie偶膮 trzymano opata Miko艂aja z Buska
Z czas贸w "potopu"
25 sierpnia 1657 r. skapitulowa艂a za艂oga szwedzka pod wodz膮 genera艂a Paula Wirtza okupuj膮ca Krak贸w. Rezyduj膮cy wcze艣niej przez 2 lata w Lipowcu dow贸dca szwedzki, kt贸ry dokona艂 zniszczenia zamku uzyska艂 od kr贸la Jana Kazimierza korzystne warunki honorowej kapitulacji z broni膮 w r臋ku. 30 sierpnia Szwedzi wyszli z miasta. Gdy Wirtz dostrzeg艂 orszak kr贸lewski zszed艂 z konia, pieszo dotar艂 do kr贸la, pok艂oni艂 mu si臋 i uca艂owa艂 r臋k臋. By膰 mo偶e w podzi臋ce za 艂askawe potraktowanie, bo za czyny kt贸rych si臋 dopu艣ci艂 w mie艣cie zas艂u偶y艂 na najgorsz膮 艣mier膰. Na Kleparzu ze 113 mieszka艅c贸w zosta艂o 15, na Biskupim placu z 51 dom贸w ocala艂o 5, na Piasku z kilkuset dom贸w nie osta艂 si臋 偶aden, a Stradom zniszczono ca艂kowicie. Wawel zosta艂 spl膮drowany w szczeg贸lnie bestialski spos贸b, wywieziono wszelkie kosztowno艣ci, kobierce, obicia, meble i inne sprz臋ty. Otwierano wszystkie szuflady, kuto posadzki, wydzierano futryny drzwiowe, okna, otwierano nawet groby kr贸l贸w oraz biskup贸w i zdzierano ze zw艂ok wszelkie kosztowno艣ci. Szwedzi rozbili te偶 trumn臋 艣w. Stanis艂awa i skradli relikwie. Barbarzy艅cy nie cieszyli si臋 jednak zbyt d艂ugo ze zrabowanych przedmiot贸w, bo wiele transport贸w do Szwecji zaton臋艂o podczas burzliwej pogody.

punktor1444 r. - biskup Ole艣nicki wystawi艂 w zamku przywilej dla ksi臋stwa siewierskiego. Tutaj te偶 Jan D艂ugosz w imieniu biskupa wyp艂aci艂 ostatni膮 rat臋 za nabyte ksi臋stwo i zamek siewierski
punktorXVI w. - zamkiem w艂adali biskupi Jan Konarski i Andrzej Zebrzydowski. Powi臋kszono wtedy wi臋zienie pod wie偶膮 i postawiono dwie p贸艂baszty na drodze dojazdowej do przedzamcza, przekszta艂cono teren przedbramia
punktor1550 r. - w zamkowym wi臋zieniu przebywa艂 a nast臋pni zbieg艂 z niego znany zwolennik reformacji, profesor Akademii Krakowskiej - Franciszek Stankara
punktor1629 r. - na zamku wybuch艂 wielki po偶ar, kt贸ry zniszczy艂 g艂贸wnie przedzamcze ale si臋gn膮艂 tak偶e zamku g贸rnego. Kilka lat p贸藕niej odbudow臋 przeprowadzi艂 biskup Jakub Zadzik. Od tej pory jednak biskupi rezydowali ju偶 w bardziej wygodnym dworze u podn贸偶a wzg贸rza zamkowego, kt贸ry postawi艂 w艂a艣nie bp Zadzik
punktor1655 r. - mimo swego wybitnie obronnego po艂o偶enia zamek nie by艂 przystosowany do obrony przed nowocze艣nie wyposa偶on膮 armi臋 szwedzk膮, musia艂 wi臋c jej ulec. Podczas "potopu" na zamku przez 2 lata rezydowa艂 genera艂 Wirtz. Wycofuj膮c si臋 do Krakowa przed polskimi oddzia艂ami okupanci podpalili zamek
punktor1683 r. - w drodze na zwyci臋sk膮 wypraw臋 wiede艅sk膮, na popas w Lipowcu zatrzyma艂 si臋 kr贸l Jan III Sobieski
punktor1720 r. - biskup Felicjan Szaniawski rozpocz膮艂 odbudow臋 zamku na cele ko艣cielne. Mia艂 tu si臋 znajdowa膰 dom rekolekcyjny i miejsce poprawy dla ksi臋偶y
punktorok. 1750 r. - prace zako艅czy艂 biskup Andrzej Za艂uski. Zamek cz臋艣ciowo straci艂 charakter budowli 艣redniowiecznej a zyska艂 cechy barokowe
punktor1789 r. - zamek zosta艂 przej臋ty przez w艂adze austriackie
punktor1800 r. - kolejny po偶ar zniszczy艂 dachy i wn臋trza
punktor1850 r. - od tego czasu Lipowiec przesta艂 by膰 u偶ytkowany i by艂 ju偶 tylko opuszczon膮 ruin膮. Zaj臋li si臋 nim poszukiwacze skarb贸w oraz miejscowa ludno艣膰 czyni膮c du偶e szkody
punktor1863 r. - w czasie powstania styczniowego w ruinach schroni艂 si臋 oddzia艂 gen. Mariana Langiewicza
punktorXIX w. - zamek przechodzi艂 w r臋ce prywatne. Kolejno w艂a艣cicielami byli: hrabia J贸zef Hadziewicz, Wincenty K臋dzierski, Jan Wi艣niewski, Antonina 艁膮cka, hrabiowie Donnersmark
punktorlata 1891 - 1905 - grupa galicyjskich mi艂o艣nik贸w zabytk贸w przygotowa艂a plany odbudowy zamku ale Donnersmarkowie nie zgodzili si臋 na nie
punktorlata 1961 - 69 - przeprowadzono prace konserwacyjne i zabezpieczaj膮ce ruin臋 zamku, przystosowano j膮 dla zwiedzaj膮cych. U podn贸偶a wzg贸rza zamkowego zacz臋to budow臋 skansenu
punktor1973 r. - powo艂ano do 偶ycia Nadwi艣la艅ski Park Etnograficzny podlegaj膮cy muzeum w Chrzanowie, w sk艂ad kt贸rego wszed艂 zamek i skansen
punktor2007 r. - obie plac贸wki od艂膮czy艂y si臋 od muzeum chrzanowskiego tworz膮c odr臋bn膮 jednostk臋 administracyjn膮 o nazwie "Muzeum Nadwi艣la艅skie Park Etnograficzny w Wygie艂zowie i Zamek Lipowiec鈥 z siedzib膮 w Wygie艂zowie

Rekonstrukcja lub stary widok zamku babice
Litografia z po艂. XIX w.
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966



Legendy

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera z  zamkiem jest oczywi艣cie zwi膮zanych kilka zjaw. Jedn膮 z nich by艂 duch biskupa Ole艣nickiego, kt贸ry jednak ukazywa艂 si臋 tylko do po偶aru z pocz膮tku XIX w. Poza tym, podobno czasem oko艂o p贸艂nocy zrywa si臋 mocny wiatr i na przedzamczu pojawia si臋 cie艅 czarnej karety, ci膮gnionej przez 6 pary czarnych koni z kt贸rej wychodzi biskup w purpurze i wkracza na dziedziniec. Za nim stra偶nicy wlok膮 skaza艅ca, kat podnosi miecz i wtedy uderza piorun, zapada si臋 ziemia a zjawy znikaj膮. Naoczni 艣wiadkowie twierdz膮, 偶e nawet w ciep艂膮 noc powietrze robi si臋 lodowate.


Wst臋p

Ceny bilet贸w wst臋pu: 6.00 z艂 - normalny; 4,00 z艂 - ulgowy. Op艂ata za przewodnika: 11,00 z艂 (przewodnik oprowadza tylko w dni robocze grupy wycieczkowe powy偶ej 10 os贸b). Op艂ata za sesj臋 艣lubn膮 foto lub video: 70 z艂 (plus bilety wst臋pu). Wszystkie op艂aty dotycz膮 r贸wnie偶 dziedzi艅ca dolnego tzw. przedzamcza. Poniedzia艂ki - wst臋p wolny (nie dotyczy dni 艣wi膮tecznych, np. II dzie艅 艢wi膮t Wielkanocnych). Dzieci do lat 7 - wst臋p wolny (nie dotyczy grup wycieczkowych). Zamek otwarty jest przez ca艂y rok od godz. 8 do 18 (kwiecie艅-wrzesie艅) i 8-15 (pa藕dziernik-marzec). Ostatnie wej艣cie 15 minut przed godzin膮 zamkni臋cia.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otw贸rz stron臋 obiektu

Po艂o偶enie i dojazd


Zachodnia cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 10 km na p贸艂noc od Zatora, 10 km na po艂udnie od Chrzanowa. Zobacz na mapie.
Dojazd poci膮giem tylko do Zatora lub Chrzanowa. Dalej autobusami miejskimi linii 317 i 332 do miejscowo艣ci P艂aza Dolna (艣rednio co p贸艂 godz.). Stamt膮d, spacerkiem po ok. 10 min. dochodzi si臋 do skansenu i dalej na zamek. Do samego Wygie艂zowa je偶d偶膮 te偶 鈥瀖inibusy鈥 z Chrzanowa (cz臋艣ciej) i Zatora (kilka kurs贸w dziennie). Wie偶a zamkowa jest widoczna z daleka, a droga do niej oznaczona. U podn贸偶a zamku jest parking. Trzeba przej艣膰 z niego pod g贸r臋 ok. p贸艂 kilometra.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.076872掳,  E 19.444796掳
format DM (stopnie, minuty):   N 50掳 4.61232',  E 19掳 26.68776'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50掳 04' 36.74'',  E 19掳 26' 41.27''


Czas


Przystanek PKS jest niedaleko wzg贸rza zamkowego. Wyj艣cie na nie zajmuje ok. 15 min. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie trwa ok. 45 min.

Bibliografia



punktorBorkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Cz臋stochowskiej
punktorFidura Jolanta - Zamki i inne warownie wy偶yny krakowsko-cz臋stochowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Cz臋st.

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Zamek Lipowiec - Tych schod贸w obecnie ju偶 nie ma Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec
Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec
Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec - Brama wej艣ciowa, widok z przedzamcza Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec - Dziedziniec
Zamek Lipowiec - P艂yta z herbami bp. Zebrzydowskiego na dziedzi艅cu Zamek Lipowiec - Dziedziniec zamku Zamek Lipowiec - Drewniany ko艣ci贸艂 u podno偶a wzg贸rza zamkowego Zamek Lipowiec - Kamienna tarcza z herbem Jastrz臋biec Zamek Lipowiec - Tarcza z herbowa na dziedzi艅cu
Zamek Lipowiec Zamek Lipowiec - Widok z wie偶y Zamek Lipowiec - Zbli偶enie na wie偶臋, wida膰 otwory strzelnicze Zamek Lipowiec - Widok z wie偶y
Zamek Lipowiec - Widok z wie偶y Zamek Lipowiec - Widok z do艂u Zamek Lipowiec - Widok z do艂u Zamek Lipowiec - Widok z oddali

Zdj臋cia wykonane: zim膮 2002/2003, a poni偶sze autorstwa Tomasza R贸偶owskiego wiosn膮 2004 (wi臋cej)

Zamek Lipowiec - Mury obwodowe i p贸艂nocna 艣ciana zamku Zamek Lipowiec - Karczma Zamek Lipowiec - I pi臋tro: Widok z latryny Zamek Lipowiec - II pi臋tro: Widok spod wie偶y



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorAlwernia - Gospodarstwo Agroturystyczne - Andrzej Budzy艅ski ul. Krakowska 31, tel. (012) 283 31 41
punktorAlwernia - Hotel "AL", ul. Kulawki 4, tel. (012) 283 31 78

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Czy karczma na zamku dalej funkcjonuje?       Autor:  Anonim      Data:  2018-01-06 14:48:43
    Karczma istniej i smacznie w niej gotuj膮. D艂ugo si臋 czeka ale warto
  • Re: Czy karczma na zamku dalej funkcjonuje?       Autor:  viola      Data:  2015-09-09 20:04:02
    to znaczy masz na mysli karczme na skansenie? to funkcjonuje ale czy jest na zamku tego nie wiem.
  • Re: Re: Brak szacunku dla zwiedzaj膮cych       Autor:  Darek      Data:  2014-01-16 00:07:35
    Mieszkam ca艂kiem niedaleko i te偶 mia艂em podobn膮 sytuacj臋 jak opisuje Marysia. Przyjecha艂a do mnie Kole偶anka z drugiego ko艅ca polski i chcia艂em jej pokaza膰 贸w zamek jednak po przybyciu na miejsce i wej艣cie do 艣rodka us艂yszeli艣my 偶e zanied艂ugo zamykaja i nie sprzedaj膮 juz bilet贸w. By艂em w szoku gdy偶 do zamkni臋cia by艂o jeszce ok 30min. Wstyd mi by艂o jak diabli ale co mia艂em zrobi膰 przecie偶 faceta nie pobije - przeprosi艂em Kole偶ank臋 i wr贸cili艣my do domu - niestety rankiem wyje偶d偶a艂a do siebie.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.