Ocena zabytku


Możesz ocenić:
Bełżyce (woj. lubelskie) - Całkowicie przebudowany średniowieczny zamek rycerski

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
Średnia ocena: 1.9 na 5. Głosów: 55 2 stars
           
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
Średnia ocena: 2.3 na 5. Głosów: 42 2.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


ozdoba
Koźmian o Bełżycach
Znany XIX-wieczny poeta, publicysta i polityk Kajetan Koźmian pisał o Kossowskich, którzy przenieśli się spod Lublina do Bełżyc, gdzie zastali zamek w takiej postaci: "dawny dom zgorzały, a później murowany, wielki także, lecz bez piętra, mający tylko 5 pokoi ubocznych, ale salę tak wielką, że po niej można było sześciokonną karetą wywijać; ten dom otaczał i dotąd otacza ogród w staroświeckie szpalery; włoskim go nazywano. Lipy w nim są tak stare i wielkie, jakie tylko w ogrodach przez Jana III sadzonych widzieć można. Otoczono więc ten dom oficynami obszernymi, lecz z drzewa budowanymi; w jednych mieścili się sami starostwo, w drugich kuchnie i oficjaliści. Główny zaś dom był poświęcony jedynie na uczty i bale i stał się prawdziwą oberżą obywatelską, gdyż nigdy od huku, kapeli i wrzawy, którą się ciągle zapełniał, wolny nie był. [...] Pod okiem starościny, odbywał się tam prawdziwy targ pięknych panien i nadobnej młodzieży".
Zamek w Bełżycach jest obecnie trudno rozpoznawalny został bowiem zaadaptowany najpierw na gorzelnię, a potem istniejącą do dziś mleczarnię. Stoi ona pośród innych domów i niewiele się wyróżnia. Tylko główny korpus, bez dobudowanego z tyłu budynku stanowił dawny zamek.
Jedyne ślady po średniowiecznej warowni można dostrzec wewnątrz mleczarni, są to sklepienia kolebkowe z lunetami w dolnych pomieszczeniach oraz bardzo grube mury.
ozdoba
Rozrywkowe Bełżyce
W 2. połowie XVIII wieku budowla była znanym ośrodkiem rozrywkowym na Lubelszczyźnie, właściciele (Kossowscy) słynęli z zabaw i uczt. Goście zjeżdżali tu nie tylko z Lublina, ale i z Warszawy i odleglejszych miejsc. Cześć szlachty wielkopolskiej i mazowieckiej mieszkała w Bełżycach praktycznie na stałe. Czasem przyjezdnym nie wychodziło to na dobre, bo gospodarze robili wszystko aby zatrzymać ich jak najdłużej. Podobno niektórzy "musieli" balować bez przerwy nawet po kilka tygodni, choć tego nie chcieli!
Zamek ma dość ciekawą historię, choć mało znaną. Nie został przedstawiony na żadnej grafice, a skromne opisy niewiele mówią o jego pierwotnym wyglądzie. Musiał być nowoczesną budowlą skoro już w XVI wieku posiadał drewniany wodociąg doprowadzający wodę ze stawów. W zapiskach Francuza Verdmona z 1671 r. można przeczytać wzmiankę o Bełżycach: "Miasteczko otwarte, bardzo dobrze zaludnione i zabudowane, po większej części ma domy kamienne. Obok niego zamek otoczony w wielkim okręgu grubym murem"
Z kolei wg opisu inwentarzowego z początku XVIII wieku główny budynek zamkowy był murowany z kamienia i cegły, otynkowany, dwukondygnacyjny, trójdzielny i podpiwniczony. Posiadał kaplicę, skarbczyk w baszcie i drewnianą dobudówkę z dwoma kominkami. Obok warowni bełżyckiej znajdował się ogród włoski z sadzawkami i drewnianą łaźnią. Całość otoczona była wałem i dębowym parkanem. Wtedy już jego funkcje obronne musiały być zredukowane, zresztą budowla nazwana została "dworem".


ozdoba
Zamkowe duchy
Mimo że niewiele pozostało śladów dawnego zamku bełżyckiego w dzisiejszej mleczarni to jednak czasem można się przekonać, iż nie jest to zwykły budynek. W nocy, najczęściej podczas pełni o północy rozlegają się tu dziwne hałasy. Słychać odgłosy kroków, szepty, a z piwnic dobiegają ludzkie jęki. Nie można się do nich zbliżyć, bo od razu cichną. Mówi się, że to duchy zabitych podczas najazdu Kozaków w 1648 r. dzieci, które schroniły się w zamku. Najeźdźcy bestialsko zniszczyli wtedy miasto.




Plany i rekonstrukcje

Powrót na górę strony

plan
Mapa Bełżyc z XVIII wieku. Samotny budynek oznaczony kwadratem to przypuszczalnie dawny zamek



Historia, wydarzenia


Miasto Bełżyce założyli Jan i Spytek z Tarnowa herbu Leliwa w 1417 r. Kilka lat wcześniej postawili oni tu niewielki zameczek, który później został rozbudowany. Jan Długosz opisuje, iż miał baszty i wały. W skład pierwotnego średniowiecznego założenia na pewno wchodziła wieża, pod którą znajdowało się więzienie.
punktor 1416 r. - pierwsza wzmianka o zameczku w dokumentach
ozdoba
Wdzięczność monarchy?
24 kwietnia 1446 w zamku bełżyckim odbył się zjazd panów Małopolski, na którym ogłoszono królem wielkiego księcia litewskiego Kazimierza Jagiellończyka. Stąd szlachta wydelegowała na Litwę posła Piotra Kurowskiego z propozycję dla księcia Kazimierza objęcia tronu w Polsce. Być może w dowód wdzięczności późniejszy monarcha na sejmie w Parczewie nadał Bełżycom prawo do urządzania dwóch jarmarków w ciągu roku. Ściągało to do tego niewielkiego miasta rzesze kupców od Lublina po Sandomierz. Następnie ten sam król nadał kuśnierzom bełżyckim przywilej na utworzenie pierwszego w mieście cechu rzemieślniczego.

punktor ok. 1445 r. - Bełżyce przeszły na własność Jan Pileckiego herbu Leliwa, bardzo wpływowego rycerza, pasierba króla Władysława Jagiełły.
punktor 1478 r. - zamek odziedziczył Otto Pilecki. Kilka lat później dokonał zamiany majątku z bratem Stanisławem - za Bełżyce z kilkoma wsiami otrzymał Łańcut
punktor 1552 r. - właścicielem Bełżyc i zamku został kasztelan chełmski Andrzej Bzicki. Otrzymał je w wianie od Anny Pileckiej. Gdy stał się arianinem odebrał katolikom kościół i zamienił go na zbór
punktor 1574 r. - nastąpił podział miasta między kilku właścicieli. Największymi posesjonatami został ród Spinków z Wojciechowa
punktor koniec XVI w. - opiekun prawny nieletnich Spinków - Paweł Orzechowski - sprytnie wykorzystał sytuację i przejął większą część Bełżyc. On i jego rodzina również byli różnowiercami. Uczynili z miasta ośrodek kalwiński i ariański, utworzyli gimnazjum kalwińskie, a zamek rozbudowali o alkierze
punktor I poł. XVII w. - na zamku bełżyckim odbywały się liczne zjazdy szlachty różnowierczej, szeroko znane były synody w 1613 i 1617 r.
punktor 1620 r. - zakończył się podział Bełżyc. Miasto w całości należało do Orzechowskich
punktor 1648 r. - kozacy Chmielnickiego spustoszyli Bełżyce wraz z rezydencją, nowym zborem i szkołą kalwińską
punktor po 1655 r. - w czasie potopu szwedzkiego Bełżyce powinny być bezpieczne, bo Orzechowscy (jak wielu różnowierców) okazali się zdrajcami, którzy sprzymierzyli się ze Skandynawami, ale miasto dopadła jednak pożoga wojenna i epidemia. W relacji Pawła Bogusława Orzechowskiego jeszcze w 1666 roku całe miasto było w ruinie
punktor pocz. XVIII w. - kolejne zniszczenia podczas wojny północnej. Bełżyce znowu były podzielone. Właścicielami części z zamkiem byli Urszula z Orzechowskich Szczawińska i jej mąż Józef Antoni Szczawiński, kasztelan kruszwicki
punktor 1713 r. - panem na Bełżycach został Felicjan Eleutery Gałęzowski, późniejszy kasztelan lubelski i jeden z najzamożniejszych szlachciców w województwie lubelskim. W 1725 roku został przywódcą konfederacji szlacheckiej zawiązanej w Lublinie przeciw Augustowi III Sasowi . Odkupił on zadłużony majątek i spłacił wszystkie wierzycieli poprzednich właścicieli. Z tutejszej rezydencji uczynił swoją główną siedzibę.
punktor II poł. XVIII w. - w zamku zamieszkało małżeństwo Ewy z Gałęzowskich i Stanisława Kossowskiego, starosty sieradzkiego. Budowla była jeszcze dzięki nim w dobrym stanie otoczona przez zadbane ogrody i park. Właściciele pobierali opłatę od każdej transakcji między mieszczanami na utrzymanie m.in. parku zamkowego. Ewa z Gałęzowskich Kossowska ("Starościna") lubiła wesołe i wystawne życie, otaczała się licznym dworem i gośćmi z całej Polski. Wybudowała więc w otoczeniu zamku kilka obszernych drewnianych oficyn. Zamek zaczął podupadać dopiero na początku XIX wieku.
punktor ok. 1818 r. - zamek został opuszczony
punktor 1829 r. - kolejni właściciele Brzezińscy wykorzystali zdewastowaną rezydencję na cele gospodarcze. Otwarto w niej nowocześnie wyposażone zakłady: browar i gorzelnię. Rozebrano zrujnowane baszty i zniwelowano zbędne wały. Zapewne do fatalnego stanu obiektu przyczynił się pożar jaki w 1822 roku spustoszył Bełżyce
punktor 1866 r. - ponownie wielki pożar zniszczył miasto z dawnym zamkiem. Właścicielami było następne pokolenie Brzezińskich. Mieszkali oni w dworku wybudowanym w latach 40-tych XIX wieku.
punktor ok. 1920 r. - w budynku zamkowym działała szkoła
punktor 1942 r. - warownia ponownie przebudowana i zamieniona na mleczarnię przez okupantów niemieckich do dzisiaj pełni tę funkcję
punktor 2017 r. - powstała Fundacja Zamek Bełżyce, która postawiła sobie za cel m.in. popularyzację, promocję oraz badanie dziedzictwa historycznego miasta i gminy Bełżyce, w szczególności historii dawnego zamku w Bełżycach


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor brak

CZAS
punktor Oglądnięcie z zewnątrz i wewnątrz zajęło nam niecałe 10 minut.

WSTĘP
punktor Można oglądnąć z zewnątrz, do środka za pozwoleniem właściciela - teren prywatny.


Położenie i dojazd


Zachodnia cześć woj. lubelskiego. 20 km na południowy zachód od Lublina. Zobacz na mapie.
Mleczarnia stoi na ulicy Zamkowej. Jadąc samochodem najlepiej zaparkować na rynku, a dalej kierować się wg drogowskazów w stronę apteki.

GPS
Współrzędne geograficzne:

Otwórz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N51.17683333°, E22.28252778°
format DM (stopnie, minuty):   51° 10.6099998'N, 22° 16.9516668'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   51° 10' 36.60''N, 22° 16' 57.10''E 



Bibliografia



punktorJadczak Stanisław - Bełżyce. Monografia miasta i gminy
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktor Rolska-Boruch Irena - Domy pańskie na Lubelszczyźnie od późnego gotyku do wczesnego baroku
punktor Materiały właściciela budynku zamkowego w Bełżycach, pana Ryszarda Figury


Fotogaleria


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Bełżyce - Przebudowany budynek zamkowy Bełżyce - Przebudowany budynek zamkowy Bełżyce - Po zamku zostały tylko charakterystyczne łuki na ścianach Bełżyce - Jedna z piwnic zamkowych Bełżyce - Ciekawe łuki widać już przy wejściu do mleczarni
Zdjęcia wykonane: latem 2002



Noclegi


punktor Bełżyce - Usługi Hotelarskie "KRYSTIANA", ul. Kościuszki 129, tel. (081) 516 28 73
punktor Lublin - Schronisko Młodzieżowe PTSM, kat. I ul. Jana Długosza 6 tel. (081) 53 306 28

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: szukam wejścia do podziemi       Autor:  Wariat      Data:  2009-09-28 00:17:28
    bardzo ciekawe jak by ktos się wybierał na wyprawe w te podziemia lub szukanie wejść i oczywiscie wchodzenie prosze o kontakt pisze się na to odrazu bez wachania moje GG to 6528821
  • Re: szukam wejścia do podziemi       Autor:  Darek      Data:  2009-02-03 00:49:43
    bardzo chętnie bym się z Tobą skontaktował. Jakby co pisz na krzywatwarz@wp.pl
  • Re: szukam wejścia do podziemi       Autor:  Anon      Data:  2009-01-24 23:51:41
    Jestem zainteresowany pogrzebaniem się trochę w tych sprawach, a poza tym znam kilka pewnych wejść. Czekam na odp. Zainteresowanym mogę podać GG lub e-mail.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatności
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.