Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Biecz (woj. ma艂opolskie) - Pozosta艂o艣ci po zamkach: G贸ra Zamkowa i budynek szko艂y (dawny Gr贸d Staro艣ci艅ski)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 2.9 na 5. G艂os贸w: 68 3 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 3.2 na 5. G艂os贸w: 48 3 stars
           
 


Opis i stan obecny


W historii Biecza - jednego z najstarszych miast polskich napotykamy na a偶 4 obiekty zamkowe, z kt贸rych tylko 1 zachowa艂 si臋 w mocno przekszta艂conej formie.
Pierwszy, gotycki zamek kr贸lewski znajdowa艂 si臋 na wzg贸rzu G贸ra Zamkowa o wysoko艣ci 334 m npm przy drodze na Nowy S膮cz. Jako ma艂y przydatny zosta艂 decyzj膮 kr贸la zburzony ju偶 w XV w. Archeolodzy dok艂adnie przebadali to miejsce i znaleziska znajduj膮 si臋 w muzeum w Bieczu, ale nie w g艂贸wnej siedzibie - kamienicy z baszt膮, lecz w budynku b艂臋dnie zwanym Domem Kromera. S膮 tam m.in. zdj臋cia od dawna zasypanych ju偶 mur贸w. Zamek ten mia艂 wymiary 42 x 20 m i posiada艂 baszt臋 o 艣rednicy 10 m od strony p艂n.-zach, wie偶臋 bramn膮 z wjazdem od zachodu oraz budynek mieszkalny na p艂d.-wsch. Na terenie przy zamku prawdopodobnie mie艣ci艂 si臋 dawny Biecz, odkryto bowiem wiele 艣lad贸w wczesno艣redniowiecznego osadnictwa. Na pewno znajdowa艂 si臋 tu ko艣ci贸艂 pod wezwaniem 艣w. Piotra, o kt贸rym wspomina dokument z XI w.
ozdoba
Stolica kraju
Na zamku w Bieczu bardzo cz臋sto przebywali kr贸lowie Polski: W艂adys艂aw 艁okietek i Kazimierz Wielki, ten pierwszy my艣la艂 nawet nad okresowym przeniesieniem do tego miasta stolicy kraju.

Drugi obiekt istniej膮cy r贸wnocze艣nie z pierwszym, cho膰 nazywany ju偶 w 艣redniowieczu "zamkiem", bardziej by艂 obronnym dworem kr贸lewskim z wie偶膮 na niewielkim wzg贸rzu (280 m npm) we wschodniej cz臋艣ci miasta. Na jego miejscu wzniesiono nie istniej膮cy ju偶 ko艣ci贸艂 oraz szpital dla ubogich 艣w. Ducha. Mimo to, archeolodzy odkryli jego fundamenty przy Szpitalu 艣w. Ducha, kt贸ry przetrwa艂 do dzi艣. Z mur贸w tego zamku zbudowano w pobli偶u budynek zwany dzi艣 "Grodem" (a by膰 mo偶e i sam szpital), kt贸ry jest uznawany za czwarty zamek w Bieczu, bowiem posiada艂 bardzo grube i mocne mury oraz wie偶臋 z blankami. Obecnie to budynek zko艂y (gimnazjum nr 1).
Trzeci zamek znajdowa艂 poza miastem, w miejscu gdzie obecnie stoi ko艣ci贸艂 艣w. Anny (dawniej franciszkan贸w - reformat贸w), na wzniesieniu poza murami miejskimi od wschodu. Niewiele o nim wiadomo, a jego pozosta艂o艣ciami jest dzi艣 tylko portal z symbolem Jagiellon贸w przeniesiony do budynku Szpitala 艣w. Ducha.
Obecnie ciekawsze od "miejsc zamkowych" w Bieczu s膮 jednak obwarowania miejskie. Z 14 okr膮g艂ych i kwadratowych wie偶 dobrze zachowane s膮 trzy na zachodzie miasta: wie偶a zwana Rajcowsk膮, Radzieck膮 lub Katowsk膮, podobna wie偶a p贸艂nocno-zachodnia przy kolegiacie i wysoka kwadratowa wie偶a r贸wnie偶 przy tej 艣wi膮tyni, wykorzystywana jako dzwonnica. S膮 jeszcze 2 inne baszty, ale w stanie mocno zrujnowanym oraz resztki mur贸w obwodowych z barbakanem. O pot臋dze dawnego Biecza mo偶e 艣wiadczy膰 fakt, 偶e od czasu powstania obwarowa艅 do roku 1770 r. nikomu nie uda艂o si臋 go zdoby膰.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Tak kiedy艣 wygl膮da艂 Biecz. Sztych Hogenberga z pocz. XVII w.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Powi臋kszony prawy fragment powy偶szego sztychu z zaznaczonymi obiektami zamkowymi - Grodem Staro艣ci艅skim z wie偶膮 z blankami (czwarty zamek) i dworem kr贸lewskim poza miastem (trzeci zamek). Wygl膮d dworu na tej panoramie rozczarowuje. Nie wida膰 偶adnych umocnie艅, ani nawet po艂o偶enia na wzg贸rzu. Ten obszar Biecza wydaje si臋 by膰 przedstawiony niezbyt wiernie.




Plany i rekonstrukcje


Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Plan G贸ry Zamkowej w Bieczu wg U. Beresia

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
艢redniowieczny zamek kr贸lewski w Bieczu. Obraz Wies艂awa Fuska na podstawie rekonstrukcji J.Gumowskiego

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Rekonstrukcja zamku bieckiego na G贸rze Zamkowej wg A. Wagnera

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Plan sytuacyjny G贸ry Zamkowej w latach 60-tych XX wieku na rysunku A. Kunysza. 1 - szczyt g贸ry, teren wykopalisk, 2 i 3 - budynki mieszkalne, 4 - wej艣cie do loch贸w, 5 - tablica pami膮tkowa, 6 - ni偶sza partia wykop贸w

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Dawny Biecz z zaznaczonymi miejscami zamkowymi wg. A. Kunysza


Historia, wydarzenia


Przyjmuje si臋, 偶e biecki zamek kr贸lewski budowano na miejscu wcze艣niejszego grodu (odnaleziono resztki spalonego wa艂u i zakopan膮 w nim ceramik臋) etapami ju偶 od XIII w. Na postawie bada艅 archeologicznych ustalono, 偶e warownia mia艂a kszta艂t prostok膮ta. Od p贸艂nocnego zachodu znajdowa艂a si臋 okr膮g艂a wie偶a o 艣rednicy 10 m, a od p贸艂nocnego wschodu do warowni dostawiony by艂 zewn臋trzny budynek bramny. Od zachodu prowadzi艂 do niego zwodzony most. W okolicach wie偶y odkryto zgrubienie mur贸w, co pozwala s膮dzi膰, i偶 by艂a ona wraz z cz臋艣ci膮 mur贸w obwodowych wybudowana najwcze艣niej - by膰 mo偶e ju偶 w I po艂. XIII w.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Litografia K. Auera z widokiem Biecza z pocz膮tku XIX wieku. G贸ra Zamkowa po lewej, bez 艣ladu po pierwszym zamku

punktor 1306 r. - zamek w Bieczu by艂 w艂asno艣ci膮 biskupa Muskaty
punktor 1311 r. - Biecz sta艂 si臋 na sta艂e w艂asno艣ci膮 kr贸lewsk膮, kiedy to W艂adys艂aw 艁okietek zaj膮艂 ziemie biskupa Muskaty. Wcze艣niej w艂a艣cicielami miasta by艂a ksi臋偶na krakowska Kinga, a tak偶e na zmian臋 kr贸l polski, W臋grzy, Czesi i biskup Muskata. To w Bieczu w艂a艣nie w potwierdzono na pi艣mie zezwolenie na sprowadzenie Krzy偶ak贸w do Polski.
punktor 1348 r. - burgrabi膮 bieckiego zamku by艂 Miko艂aj z Babic
punktor 1371 r. - na zamku przebywa艂a kr贸lowa W臋gier i Polski El偶bieta
punktor II po艂. XIV w. - warownia nale偶a艂a prawdopodobnie do kr贸lowej
punktor 1388 r. - sp艂on膮艂 dw贸r kr贸lewski, czyli drugi zamek we wschodniej cz臋艣ci miasta. Nie zachowa艂y si臋 niestety informacje kiedy go zbudowano, a m贸g艂 by膰 nawet starszy od budowli na G贸rze Zamkowej.
punktor 1395 r. - kr贸lowa Jadwiga nakaza艂a rozebra膰 spalony dw贸r, a na placu przy nim wzie艣膰 szpital dla ubogich
punktor 1399 r. - rozpocz膮艂 dzia艂a膰 Szpital 艣w. Ducha, kt贸ry prztrwa艂 do dzi艣. Mo偶e by膰 zbudowany z mur贸w drugiego zamku, a stoi na lub przy jego fundamentach
punktor 1401 r. - po 艣mierci Jadwigi w zamku bieckim kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o zar臋czy艂 si臋 z Ann膮 Cylejsk膮
punktor 1439 r. - w zamku W艂adys艂aw Warne艅czyk spotka艂 si臋 z kr贸lem w臋gierskim Albrechtem Habsburgiem, tutaj tak偶e zawar艂 uk艂ad z zakonem joannit贸w
punktor 01.08.1475 r. - na rozkaz kr贸l Kazimierza Jagiello艅czyka w艂adze grodzkie ze starost膮 zosta艂y przeniesione z pierwszego zamku do nowej siedziby. Kr贸l zarz膮dzi艂 te偶 rozbi贸rk臋 starego zamku. Mo偶na przypuszcza膰, i偶 warownia by艂a w z艂ym stanie i nie op艂aca艂o si臋 jej naprawia膰. Nie by艂a te偶 przystosowana na odparcie ataku z u偶yciem nowoczesnej broni, a w razie zagro偶enia mog艂a by膰 wykorzystana przez wroga do ostrza艂u miasta. Dlatego te偶 now膮 siedzib膮 starost贸w bieckich zosta艂 trzeci zamek, po wschodniej stronie miasta, r贸wnie偶 poza murami miejskimi. Wybudowa艂 go starosta Jakub z D臋bna
punktor 1502 r. - istnieje dokument, i偶 Jakub Siekli艅ski z 偶on膮 otrzymali zezwolenie na wykorzystanie kamienia z pierwszego zamku na budow臋 domu w贸jtowskiego. Tak powsta艂 budynek z wie偶膮 zwany Grodem Staro艣ci艅skim, a wcze艣niej W贸jtostwem, uznawany za czwarty zamek w Bieczu

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Kolejny widok Biecza z G贸r膮 Zamkow膮, autor E. W. Kainko z 1843 r.

punktor 1641 r. - sejmik w Proszowicach podj膮艂 uchwa艂臋 o przeniesieniu z trzeciego zamku s膮du grodzkiego i wszystkich akt do wspomnianego wy偶ej Grodu Staro艣ci艅skiego. Hrabia Jan Wielopolski przekaza艂 wi臋c zamek zakonowi oo. Reformat贸w, kt贸rzy mieli walczy膰 z arianami, a tak偶e skar偶yli si臋, 偶e ich stara drewniana siedziba jest w z艂ym stanie, nara偶ona na ci膮g艂e wylewy Ropy. Rok p贸藕niej na jego miejscu wybudowano istniej膮cy do dzi艣 ko艣ci贸艂 (obecnie ko艣ci贸艂 艣w Anny) i klasztor reformat贸w (franciszkan贸w). Pami膮tk臋 po zamku - rze藕biony w kamieniu orze艂 jagiello艅ski z dat膮 1487 wmurowano w Szpital 艣w. Ducha.
punktor 1877 r. - ods艂oni臋to zachowane w ziemi fundamenty i na ich podstawie naszkicowano pierwsz膮 rekonstrukcj臋 zamku na G贸rze Zamkowej
punktor 1958 r. - badania archeologiczne placu przy szpitalu 艣w. Ducha doprowadzi艂y do odkrycia fundament贸w dw贸ru kr贸lewskiego wzmiankowanego w 1395 roku.
punktor 1961 r. - na G贸rze Zamkowej rozpocz臋to prace archeologiczne.

Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego terenu G贸ry Zamkowego w Bieczu. 1 - Szczyt G贸ry Zamkowej, 2 - droga, 3 - rzeka Ropa


Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego terenu 3 pozosta艂ych zamk贸w w Bieczu. 1 - Gr贸d Staro艣ci艅ski, 2 - Szpital 艣w. Ducha, 3 - klasztor reformat贸w, 4 - ciekawe wzniesienie wygladaj膮ce na bastion, 5 - Ropa, 6 - g艂贸wna ulica Biecza - Grodzka



Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Jedn膮 z legend膮 zwi膮zan膮 z Bieczem jest historia zb贸ja Becza. By艂 on s艂ynnym rozb贸jnikiem znanym w ca艂ej okolicy. W swojej kryj贸wce w Liwoczu mia艂 podobno olbrzymie skarby zdobyte oczywi艣cie napadami i rabunkiem. Pewnego razu wys艂ano przeciw niemu chor膮giew rycerzy, kt贸rzy zdo艂ali go pojma膰 i postawi膰 pod s膮d. Zosta艂 skazany na 艣mier膰, jednak uda艂o mu si臋 ub艂aga膰 zmian臋 wyroku, pod warunkiem 偶e wybuduje miasto. Becz dotrzyma艂 s艂owa, wybudowa艂 miasto nazwane swoim imieniem, a w nim ko艣ci贸艂 i zamek, ca艂o艣膰 za艣 otoczy艂 murem. Do niedawna w zabytkowej kamienicy w rynku mie艣ci艂a si臋 bardzo stylowo urz膮dzona knajpa "U Becza" z pysznymi plackami po w臋giersku. Dzi艣 jest ona reaktywowana, ale w mocno zmienionej (na minus) formie, cho膰 placki nadal s膮 pono膰 dobre i tanie.


Ko艣ci贸艂 艣w. Anny powsta艂y z przebudowy trzeciego zamku
殴r贸d艂o: Serwis www.biecz.powiat.gorlice.pl

Innym ciekawym podaniem jest legenda o za艣ni臋tych rycerzach. Gdy w XV wieku zacz臋艂y zmienia膰 si臋 sposoby walki, wesz艂a do u偶ytku bro艅 palna polscy rycerze wraz z ca艂ym rynsztunkiem i ko艅mi zeszli do podziemi. Oczekuj膮 tam na nadej艣cie w艂a艣ciwego dla nich czasu by na wezwanie zn贸w stan膮膰 obronie Biecza i ca艂ej ojczyzny W艣r贸d rycerzy co pewien czas dokonywany jest przegl膮d uzbrojenia i gdy oka偶e si臋 偶e potrzebna jest jaka艣 reperacja na powierzchni臋 wysy艂any jest pos艂aniec, kt贸ry znajduje uczciwego kowala i zaprowadza go do tajnej groty. Dokonuje on wszystkich niezb臋dnych napraw i podkuwa konie, w zamian za co otrzymuje od rycerzy wydawa艂oby si臋 niewiele warte rzeczy, kt贸re jednak okazuj膮 si臋 na zewn膮trz bardzo cenne. I tak kowal z Biecza, kt贸ry ostatnio zosta艂 zaprowadzony do groty dosta艂 kawa艂ek 偶elaza, kt贸ry na powierzchni okaza艂 si臋 kawa艂kiem z艂ota. 呕yje jeszcze pono膰 kilku najstarszych bieczan, kt贸rzy widzieli jak w okolicy G贸ry Zamkowej rozsuwa si臋 ziemia i ukazuje grota do kryj贸wki za艣ni臋tych rycerzy.


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor brak

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie i wej艣cie na G贸r臋 Zamkow膮 trwa ok. 10 min, znajduje si臋 ona 5 minut drogi od Baszty Katowskiej. Je艣li chcemy zobaczy膰 wszystkie miejsca zamkowe i ciekawe fortyfikacje miejskie na piechot臋, zajmie to ponad godzin臋, bo znajduj膮 si臋 w ro偶nych cz臋艣ciach miasta. Samochodem mo偶na je ogl膮dn膮膰 znaczenie szybciej.

WST臉P
punktor Na G贸r臋 Zamkow膮 wolny. Do innych budynk贸w zaj臋tych przez instytucje miejskie wst臋p mo偶e by膰 utrudniony.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku biecz
Szpital 艣w. Ducha w okresie mi臋dzywojennym



Po艂o偶enie i dojazd


Wschodnia cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 55 km na wsch贸d od Nowego S膮cza. Zobacz na mapie.
G贸ra Zamkowa le偶y za wie偶膮 Katowsk膮 przy drodze na Nowy S膮cz. U jej podn贸偶a umieszczono tablic臋 informacyjn膮, wi臋c 艂atwo tam trafi膰. Zamek z XV sta艂 na miejscu dzisiejszego Ko艣cio艂a Reformat贸w. Znajduje si臋 on poza star贸wk膮, przy drodze na Jas艂o. Gr贸d Staro艣ci艅ski i Szpital 艣w. Ducha le偶膮 obok siebie w centrum Biecza, przy bocznej uliczce w kierunku po艂udniowym.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

G贸ra Zamkowa (1. zamek):
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.72644227掳, E21.24348257掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 43.5865362'N, 21掳 14.6089542'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 43' 35.19''N, 21掳 14' 36.54''E 

Dw贸r kr贸lewski - Szpital 艣w. Ducha (2. zamek):
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.7304764掳, E21.2533025掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 43.828584'N, 21掳 15.19815'E
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 43' 49.72''N, 21掳 15' 11.89''E 

Klasztor reformat贸w (3. zamek):
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.7317856掳, E21.2557133掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 43.907136'N, 21掳 15.342798'E
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 43' 54.43''N, 21掳 15' 20.57''E 

Gr贸d Staro艣ci艅ski - szko艂a (4. zamek):
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.7301416掳, E21.2526944掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 43.808496'N, 21掳 15.161664'E
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 43' 48.51''N, 21掳 15' 09.70''E 



Bibliografia


punktor Goszty艂a Marek, Proksa Micha艂 - Zamki Polski po艂udniowo-wschodniej
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Moskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktor 艢lawska G. - Zwi膮zki z Bieczem Kr贸lowej Jadwigi
punktor Marsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktor Kunysz Antoni - Grodziska w wojew贸dztwie rzeszowskim


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Biecz - Widok spod G贸ry Zamkowej (po lewej) Biecz - Tablica informacyjna pod G贸r膮 Zamkow膮 Biecz - G贸ra Zamkowa Biecz - Na G贸rze Zamkowej Biecz - Na G贸rze Zamkowej Biecz - Widok na miasto z G贸ry Zamkowej. Wida膰 baszty z dawnych obwarowa艅, bia艂a wie偶a to ratusz Biecz - Wie偶a p艂n.-zach. z murem obwodowym Biecz - Baszta Katowska i mur obwodowy Biecz - Baszta Katowska z kamienic膮 Barian贸w-Rokickich

Zdj臋cia wykonane: wiosn膮 2002 i 2005

Materia艂y wideo


Film przedstawiaj膮cy model 3D miasta Biecza z ok. 1600 roku wykonany w programie Google SketchUp przez Tadeusza Bochni臋



Noclegi


punktor Biecz - Pensjonat "Grodzka", ul. 艢wierczewskiego 35, tel. (018) 51 24 11 w.121
punktor Biecz - Schronisko PTSM, ul. Parkowa 1, tel. (018) 447 10 14, 447 18 29

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Biecz       Autor:  z-pogranicza      Data:  2014-11-19 20:54:15
    Wi臋cej o historii Biecza, kacie, zamkach i innych ciekawostkach mo偶na przeczyta膰 na:  
    http://z-pogranicz­a.blogspot.com/p/bie­cz.html
  • Biecz - wizualizacja 3D z czas贸w 艣wietno艣ci       Autor:  Gabriel      Data:  2014-03-06 23:10:51
    Zach臋cam do przeczytania solidnego i ciekawego artyku艂u o Bieczu oraz obejrzenia fenomentalnych prezentacji 3D 艣redniowiecznego Biecza. Fantastyczne!
    http://www.malopol­ska24.pl/index.php/2­014/03/biecz-histori­a-malowany/    
  • Biecz-wspomnienia z dziecinstwa       Autor:  Bernhard Strokosch      Data:  2013-08-27 13:13:44
    Jako maly chlopiec bywalem wraz z bratem i rodzicami w wakacje u Klary i Jana Salamon, rzeka Ropa szyb naftowy na gorze zamkowej Salamonowej,las, grzyby i przepiekne miasteczko, targ na rynku i mili ludzie zawsze milo wspominamy te czasy, pozdrawiam wszystkich Bieczan





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.