Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Bodzentyn (woj. 艣wi臋tokrzyskie) - Gotycki zamek biskupi, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 4.0 na 5. G艂os贸w: 153 4 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 3.6 na 5. G艂os贸w: 117 3.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Ruiny bodzenty艅skiego zamku po艂o偶one s膮 na stromym brzegu rzeki Psarki. Od pocz膮tku swoich dziej贸w warownia by艂a cz臋sto rozbudowywana przez kolejnych w艂a艣cicieli - biskup贸w krakowskich, do dzi艣 jednak widoczne s膮 jeszcze mury pierwotnej budowli 艣redniowiecznej.
Bogactwo wn臋trz
Zachowa艂y si臋 opisy bogato wyposa偶onych komnat zamku w Bodzentynie. Sufity by艂y ozdobione malowid艂ami, 艣ciany upi臋kszono polichromiami i arrasami. Ka偶da komnata mia艂a sw贸j piec w indywidualnym kolorze i z pi臋knymi ornamentami. Potwierdzi艂y to prace archeologiczne, natrafiono bowiem na wspania艂e kafle, kt贸re trafi艂y do muzeum w Kielcach. Poza tym znaleziono fundamenty gotyckiego wykusza.
Kiedy艣 zamek by艂 wielk膮 rezydencj膮 na kt贸r膮 sk艂ada艂 si臋 te偶 ogr贸d w艂oski rozci膮gaj膮cy si臋 do terenu pobliskiego ko艣cio艂a, zwierzyniec oraz kilkana艣cie budynk贸w gospodarczych na przedzamczu w tym: piekarnia, rze藕nia, stodo艂y, wozownia, magazyny, a tak偶e drewniany dw贸r, zamieszkiwany przez w艂a艣cicieli podczas licznych przebud贸w i remont贸w zamku. W czasach najwi臋kszej 艣wietno艣ci sama rezydencja sk艂ada艂a si臋 z trzech skrzyde艂 z dziedzi艅cem w 艣rodku, posiada艂 te偶 jedn膮 naro偶n膮 wie偶臋 wykorzystywan膮 jako wi臋zienie. Ca艂o艣膰 by艂a otoczona murem. Obecnie zachowa艂y si臋 wysokie 艣ciany z otworami okiennym (niekt贸re z obramowaniami, na kt贸rych wida膰 herby 艢lepowron i Na艂臋cz) oraz XVII-wieczny portal wykonany z czerwonego piaskowca. Niestety podobnie jak mury jest on wysprejowany. Wida膰, 偶e miejscowe p贸艂g艂贸wki nie pr贸偶nuj膮. Przed portalem le偶a szcz膮tki kamiennego mostu. W dole rzeka Psarka tworzy kilka niewielkich rozlewisk zwanych sadzawkami, prowadzi tam 艣cie偶ka oraz drewniane mostki, co r贸wnie偶 warto zobaczy膰.

Aktualizacja: Obecnie ruiny s膮 w trakcie prac konserwacyjnych i rewitalizacyjnych. S膮 ogrodzone, a mury wsparte rusztowaniami. Wci膮偶 da si臋 do nich wej艣膰, ale tury艣ci proszeni s膮 o uszanowanie zakaz贸w i pracy konserwator贸w. O wypadek pono膰 nie trudno. Zrewitalizowane ruiny zostan膮 "wzbogacone" o elementy z metalu i szk艂a, co wida膰 na wizualizacji poni偶ej.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Ruiny na poczt贸wce z roku 1902. Wida膰, 偶e Psarka by艂a kiedy艣 znacznie wi臋ksz膮 rzek膮



Plany i rekonstrukcje



Plan za艂o偶enia zamkowego w Bodzentynie w p贸藕nym 艣redniowieczu wg M. Brykowskiej
殴r贸d艂o: Leksykon Zamk贸w w Polsce, L. Kajzer, S. Ko艂odziejski, J. Salm, Arkady 2002



Plan za艂o偶enia zamkowego w Bodzentynie w XVIII w. na planie miasta



Wizualizacja rewitalizacji ruin zamku w Bodzentynie, materia艂y UG Bodzentyn




Rekonstrukcje zamku w XVIII w. z projektu "艁ysog贸ra 200 lat temu" Fundacji 艢wi臋tokrzyskie G贸ry Historii i Narodowego Centrum Kultury


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zamek bodzenty艅ski zbudowano w II po艂. XIV w. z inicjatywy biskupa krakowskiego Floriana z Mokrska herbu Jelita. Stan膮艂 na miejscu drewnianego dworu biskupa Bodzanty z Jankowa i Wrze艣ni herbu R贸偶a, kt贸ry przeni贸s艂 tu siedzib臋 biskupi膮 z pobliskiego Tarczka w po艂. XIV w. Zamek zosta艂 sprz臋偶ony z fortyfikacjami miejskimi Bodzentyna. Sk艂ada艂 si臋 z wysokiej czworobocznej wie偶y w p艂n.-zach. naro偶niku, kt贸ra mie艣ci艂a wi臋zienie oraz przylegaj膮cego do niej budynku mieszkalnego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Zamek w Bodzentynie od strony dziedzi艅ca w po艂. XIX w. Akwarela T. Chrz膮艅skiego - Albumy Kazimierza Stronczy艅skiego

Jakub Zadzik
ciekawostka Bodzenty艅ski zamek by艂 jednym z ulubionych miejsc biskup贸w krakowskich. Szczeg贸lnie upodoba艂 go sobie bp Jakub Zadzik - kanclerz wielki koronny, m膮偶 stanu, kt贸ry zapisa艂 si臋 w historii jako wielki wr贸g reformacji i bardzo zr臋czny dyplomata. Prowadzi艂 rokowania ze Szwedami i Moskw膮, by艂 te偶 rozjemc膮 w wewn臋trznych sporach w kraju. Jego skrywan膮 tajemnic膮 by艂 fakt, 偶e nie pochodzi艂 z rodziny szlacheckiej. On to doprowadzi艂 do zniszczenia s艂ynnego na ca艂膮 Europ臋 aria艅skiego o艣rodka nauk w Rakowie. O jego bezwzgl臋dno艣ci m贸wi膮 jeszcze inne relacje, w膮tpliwe jednak by by艂y one prawdziwe. Podobno jednego z uwi臋zionych w zamku innowierc贸w g艂odzi艂 tak d艂ugo, i偶 musia艂 on zje艣膰 w艂asne ksi臋gi. Z kolei inny znany protestant Krowicki zosta艂 odbity przez przyjaci贸艂 i unikn膮艂 losu swoich braci. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e arianie zawsze popierali protestanckich Szwed贸w i innych wrog贸w Polski, niszczyli obiekty kultu katolickiego, st膮d spotyka艂y ich p贸藕niej cz臋sto zas艂u偶one prze艣ladowania.

punktor1380 r. - po 艣mierci Floriana z Mokrska zamek Bodzentyn przej膮艂 Zawisza z Kurozw臋k herbu Poraj
punktor1410 r. - przed bitw膮 pod Grunwaldem na zamku zatrzyma艂 si臋 kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o, kt贸ry odbywa艂 pielgrzymk臋 do klasztoru na 艢wi臋tym Krzy偶u. Przyj膮艂 tu pos艂贸w z Pomorza
punktor1413 r. - po偶ar zniszczy艂 miasto i naruszy艂 te偶 warowni臋. Wkr贸tce p贸藕niej biskup Zbigniew Ole艣nicki dokona艂 pierwszej rozbudowy zamku - wzni贸s艂 p贸艂nocne skrzyd艂o mieszkalne
punktor1420 r. - zachowa艂a si臋 wzmianka o remoncie wie偶y dokonywanym przez miejscowego cie艣l臋
punktorkoniec XV w. - kardyna艂 Fryderyk Jagiello艅czyk dobudowa艂 od wschodu nowe reprezentacyjne skrzyd艂o mieszkalne z wie偶yczkami w kt贸rych by艂y latryny i klatka schodowa
punktorII po艂. XVI w. - biskup Franciszek Krasi艅ski rozpocz膮艂 wielk膮 przebudow臋 starego zamku w renesansow膮 rezydencj臋. Powsta艂y wtedy m.in. arkadowe kru偶ganki w skrzydle wschodnim
punktor1581 r. - prace kontynuowa艂 i zako艅czy艂 w tym roku biskup Piotr Myszkowski, sprowadzi艂 w tym celu w艂oskiego architekta Jana Balcera.
punktorI po艂. XVII w. - biskup Piotr Tylicki postawi艂 skrzyd艂o po艂udniowe oraz budynek bramny, do kt贸rego prowadzi艂 most ponad wykopan膮 fos膮
punktorlata 1657 - 1691 r. - prowadzono prace nad kolejn膮 rozbudow臋 zamku, tym razem w stylu barokowym. Zako艅czy艂 je biskup Jan Ma艂achowski. Rezydencji nadano kszta艂t podkowy. Od miasta zamek oddzielono murem, wtedy te偶 powsta艂 portal z czerwonego piaskowca
punktorok. po艂. XVIII w. - nast臋pna przebudowa po kierunkiem architekta Jakuba Fontany
punktor1789 r. - gdy w艂a艣cicielem chyl膮cej si臋 ju偶 ku upadkowi warowni by艂 biskup So艂tyk, sejm zadecydowa艂 o przej臋ciu maj膮tku biskup贸w krakowskich (i ich siedzib) przez pa艅stwo. Od tej pory by艂a wykorzystywana jako magazyn i szpital. Potem pr贸bowano jeszcze zaadoptowa膰 j膮 na potrzeby fabryki i siedziby w艂adz miejskich, ale nic z tego nie wysz艂o
punktorI po艂. XIX w. - w kilku zachowanych salach zamkowych mieszczanie Bodzentyna urz膮dzali jeszcze bale
punktorII po艂. XIX w. - mury zamkowe zacz臋艂y si臋 wali膰. Dodatkowo okoliczni mieszka艅cy rozbierali to co zosta艂o traktuj膮c ruiny jako 藕r贸d艂o darmowego budulca

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Zamek od strony wschodniej w po艂. XIX w. (elewacja ogrodowa). Akwarela T. Chrz膮艅skiego - Albumy Kazimierza Stronczy艅skiego

punktor1902 r. - zamek w Bodzentynie uznano za zabytek i otoczono ochron膮
punktor lata 60 XX w. - pierwsze prace archeologiczne. Odkryto m.in. kafle piecowe z p贸藕nego 艣redniowiecza, znajduj膮ce si臋 obecnie w Muzeum Narodowym w Kielcach. Pokrywaj膮 si臋 one np. z historycznymi wzmiankami o istnieniu lochu. W przysz艂o艣ci podziemia tak偶e mog艂yby zosta膰 udost臋pnione turystom.
punktor2017 r. - wst臋p do prac zabezpieczaj膮cych ruiny. Zabytek ogrodzono, a mury wsparto drewnianymi konstrukcjami, kt贸re je wzmacniaj膮. Rozpocz臋to zaplanowane na kilka lat badania archeologiczne. Wst臋pne badania georadarowe wykaza艂y kilka pustych przestrzeni, kt贸re zostan膮 zbadane. By膰 mo偶e potwierdz膮 si臋 legendy o podziemnym po艂膮czeniu z ko艣cio艂em
punktor2019 r. - pocz膮tek prac renowacyjnych po艂膮czonych z cz臋艣ciow膮 odbudow膮 zamku. W skrzydle po艂udniowym powstanie punkt widokowy oraz cz臋艣膰 ekspozycyjna. Jedn膮 z planowanych atrakcji maj膮 by膰 stanowiska do ogl膮dania zamku w wirtualnej rzeczywisto艣ci (w goglach VR). W planach jest te偶 odtworzenie ogrodu w艂oskiego. Ca艂y czas trwaj膮 te偶 badania archeologiczne. Grupa pod kierownictwem dr Czes艂awa Hadamika ods艂oni艂a nieznane mury skrzyd艂a zachodniego i podziemny portal.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Litografia Juliana Cegli艅skiego z 1858 r.



Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Zwaliska zamku biskup贸w krakowskich w Bodzentynie wg Feliksa Brzozowskiego. Tygodnik Ilustrowany 1882 r.



Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Miejscowe podania m贸wi膮 o pobycie w zamku w Bodzentynie kr贸lewicza W艂adys艂aw, p贸藕niejszego kr贸la W艂adys艂awa IV Wazy.Zmog艂a go choroba, z kt贸r膮 nie potrafili sobie poradzi膰 偶adni medycy. Pewnego dnia do kr贸lewicza przysz艂a staruszka i rzek艂a aby przewie藕膰 go pod figur臋 艣w. Katarzyny na 艁ysicy, patronk臋 wsi. Gdy choroba nie ust臋powa艂a zrobiono jak powiedzia艂a kobieta i W艂adys艂aw zacz膮艂 czu膰 si臋 o wiele lepiej. Wkr贸tce ca艂kiem wyzdrowia艂. Nie zapomnia艂 o pobycie w Bodzentynie i 艢w. Katarzynie. Po zostaniu monarch膮 podarowa艂 klasztorowi na 艢wi臋tej Katarzynie srebrne wotum i tkan膮 z艂otem zas艂on臋 o艂tarza.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Zdj臋cie z 1933 roku



Informacje praktyczne


KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktorZ dolnego rynku idzie si臋 ok. 10 min., z g贸rnego 3 min. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie zajmuje ok. 15 min.

WST臉P
punktorwolny


Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Uj臋cie jak wy偶ej, lecz z 1966 roku



Po艂o偶enie i dojazd


Centralno - p贸艂nocna cze艣膰 woj. 艣wi臋tokrzyskiego. 22 km. na po艂udniowy zach贸d od Starachowic, 35 km na p贸艂nocny wsch贸d od Kielc. Zobacz na mapie.
Zamek le偶y w zachodniej cz臋艣ci miasta niedaleko g贸rnego rynku, przy ko艣ciele. Charakterystycznym punktem jest te偶 rzeczka obok drogi, wzg贸rze zamkowe jest nad ni膮. Z rynku dolnego idzie si臋 ulic膮 Langiewicza do g贸rnego rynku, a potem ul. S艂oneczn膮, s膮 tam kierunkowskazy. Samochodem mo偶na dojecha膰 pod same ruiny.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.94208056掳, E20.95164444掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 56.5248336'N, 20掳 57.0986664'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 56' 31.49''N, 20掳 57' 05.92''E 



Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Drzeworyt z 1886 r. Micha艂a Elwiro Andriolliego


Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorRogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce. Historia i legendy
punktorSypkowie Agnieszka i Robert - Zamki i warownie ziemi sandomierskiej

Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Bodzenty艅ski zamek na obrazie A. Schouppe z II po艂. XIX w.



Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku
Zdj臋cia wykonane: latem 2004

Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Portal z czerwonego piaskowca Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Skrzyd艂o wschodnie Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Ruiny zamku Bodzentyn - Mostek na Psarce pod zamkiem Bodzentyn - Rzeka Psarka pod zamkiem Bodzentyn - Widok na ruiny z rzeki Bodzentyn - Widok na ruiny z rzeki
Zdj臋cia wykonane: jesieni膮 2002


Materia艂y wideo


Dronspekcja - ruiny zamku w Bodzentynie czerwiec 2021




NCKultury - Rekonstrukcja cyfrowa 艁ysog贸ry i Bodzentyna 200 lat temu



Noclegi


punktorBodzentyn - Sezonowe Schronisko Turystyczne "KUMAK", Celiny 27, tel. (041) 251 33 95
punktorBodzentyn - Dom Wycieczkowy "Jode艂ka", 艢wi臋ta Katarzyna, ul. Kielecka 6, tel. (041) 311 21 11
punktorBodzentyn - Gospod. Agrot. "ZACISZE", ul. 呕eromskiego 44, tel. (041) 311 21 54, kom. 0 502 046 599
punktorBodzentyn - Dom Go艣cinny "Ola", ul. Ogrodowa 14, tel. (041) 311 57 84, 0 503 523 759
punktorBodzentyn - Gospod. Agroturyst. Lidia i Andrzej G艂uszkowie, 艢niadka II 3, tel. (041) 31 15 313
punktorBodzentyn - Gospod. Agroturyst. "Zacisze pod Go艂ysk膮" , Wzd贸艂 Parcele 34, tel. (041) 31 20 244, gsm 0 501 398 654

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Psarka       Autor:  Micha艂      Data:  2021-09-14 21:42:01
    Witam, czy m贸g艂by kto艣 przytoczy膰 bardziej szczeg贸艂owa historie rzeki Psarki w okolicy zamku?
  • Psarka       Autor:  Micha艂      Data:  2021-09-14 21:26:29
    Witam, czy m贸g艂by kto艣 przytoczy膰 bardziej szczeg贸艂owa historie rzeki Psarki w okolicy zamku?
  • Re: Re: WSTYD! Bodzentynianie powinni sie wstydzic brudu i syfu jaki panuje w ruinach!!!!       Autor:  Victor      Data:  2021-04-27 14:43:46
    To 艣wiadczy tylko o tym, 偶e nie tylko brudasy mieszkaj膮 w Bodzentynie ale s膮 te偶 nieogarni臋ci. Jak w艂adza si臋 nie sprawdza to si臋 j膮 zmienia. S膮 mu temu mo偶liwo艣ci. Ale widocznie bodzentynianie dobrze czuj膮 si臋 w tym grajdole.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku bodzentyn
Zdj臋cie z 1939 r.







Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.