Zamek Bolestraszyce

Bolestraszyce
Szlachecki dw贸r obronny





Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Bolestraszyce (woj. podkarpackie) - Pozosta艂o艣ci po dworze obronnym

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3 stars
艢rednia ocena: 2.8 na 5. G艂os贸w: 18

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 15

       
    
 


Opis i stan obecny


Pozosta艂o艣ci bolestraszyckiego dworu obronnego znajduj膮 si臋 w "pi臋knych okoliczno艣ciach przyrody" ogrodu dendrologicznego, czyli arboretum. Plac贸wka ta zaj臋艂a dawny teren dworski, kt贸ry sk艂ada艂 si臋 z wysokiej skarpy stromo opadaj膮cej ku wschodowi i po艂udniu oraz teren贸w ogrodowych poni偶ej. Zgromadzono tu kilka tysi臋cy gatunk贸w ro艣lin podzielonych na atrakcyjnie roz艂o偶one kolekcje m.in.: dendrologiczne, wodne, bagienne, rzadkie, gin膮ce, wrzosowate, szklarniowe, u偶ytkowe i biblijne. Stworzono stawy, alejki, ekspozycje, tak 偶e arboretum sta艂o si臋 najciekawszym tego typu obiektem w Polsce. Fakt istnienia tu siedziby obronnej by艂 jednak s艂abo nag艂o艣niony i wi臋kszo艣膰 odwiedzaj膮cych ogr贸d nie mia艂a poj臋cia, i偶 niewielki murowany ko艣ci贸艂ek-kapliczka pw. Podwy偶szenia Krzy偶a to cz臋艣膰 zameczku pochodz膮cego z ko艅ca XVI stulecia. W temacie budownictwa obronnego bardziej rozpowszechniona by艂a wiedza o zabudowaniach fortecznych Twierdzy Przemy艣l - Forcie XIII "San Rideau" (kt贸rego cz臋艣膰 zajmuje arboretum) i XVIIIb "Bolestraszyce".
Niedawno informacje o dziejach miejsca, w kt贸ry powsta艂a popularna na Podkarpaciu atrakcja turystyczna zosta艂y w ko艅cu wyeksponowane - po remoncie kaplicy i badaniach jej piwnic, umieszczono tu odpowiednie tablice.
Z zewn膮trz kaplica wygl膮da bardzo niepozornie i zastanowi膰 mo偶e tylko po艂o偶enie nad wysok膮 skarp膮, pod kt贸r膮 znajduj膮 si臋 dwa stawy. Jest to podpiwniczony, prostok膮tny budynek o wymiarach ok. 10x7 m, zbudowany z ceg艂y, z 3 oknami i dobudowan膮 od p贸艂nocy XX-wieczn膮 wie偶a drewnian膮. Budowla by艂a pierwotnie cz臋艣ci膮 dworu obronnego albo jego naro偶n膮 fortyfikacj膮, by膰 mo偶e bastej膮. Niestety w XIX wieku splantowano teren i zatarto ziemne fortyfikacje. Obecna 艣cie偶ka do budynku jest wytyczona po dawnych wa艂ach. Dopiero po wej艣ciu do 艣rodka kapliczki mo偶na by艂o zobaczy膰 grube mury, z zabytkowymi sklepieniem i zamurowane do niedawna strzelnice, kt贸rych jest a偶 7. Po badaniach okaza艂o si臋, 偶e strzelnice nie s膮 tak stare, pochodz膮 albo z lat 50-tych XIX w - okresu wojny krymskiej albo z 2. po艂owy XVIII w. z czasu konfederacji barskiej.
Remont wn臋trza kaplicy doprowadzi艂 do odkrycia starszych, bo renesansowych malowide艂 艣ciennych. Bardzo ciekawe s膮 tak偶e XVI-wieczne kolebkowe piwnice pod kaplic膮, kt贸re uda艂o mi si臋 ogl膮dn膮膰. Nie posiadaj膮 one jak si臋 gdzieniegdzie podaje 3 kondygnacji, ale maj膮 dwie odnogi. Ta d艂u偶sza jest zasypana i nie by艂a jeszcze do ko艅ca przebadana. Na razie z powodu zalegaj膮cego wysoko piasku, bez czo艂gania mo偶na przej艣膰 kilka metr贸w, ale cz艂owiek nadzoruj膮cy remont m贸wi艂 o przynajmniej 20-metrowym korytarzu! Pierwsza podziemna sala posiada obszerne wywietrzniki, by膰 mo偶e na potrzeby ukrywaj膮cych si臋 tu w czasie wojny w艂a艣cicieli pobliskiego dworu - Zaj膮czkowskich. Niestety piwnice nie s膮 dost臋pne dla turyst贸w. Natomiast odnowiona kaplica jest ju偶 otwarta i mo偶na zobaczy膰 wszystkie pozosta艂o艣ci sklepienie, polichromie, strzelnice. Podobno czynione s膮 starania o pozyskanie funduszy na odkopanie oraz zabezpieczone piwnic.
R贸wnie zaskakuj膮ce jest pochodzenie mur贸w pobliskiego niewielkiego budynku zwanego pawilonem ogrodowym, domem ogrodnika lub ma艂膮 oficyn膮. Okaza艂 si臋 on by膰 r贸wnie stary jak kaplica. Przyjmuje si臋, 偶e by艂 to budynek bramny, przedbrami臋 albo wie偶a bramna z ko艅ca XVI wieku. Kilkakrotnie odwiedzaj膮c arboretum w Bolestraszycach nawet nie zwr贸ci艂em na niego uwagi. Obecnie parterowy, niepodpiwniczony budynek postawiono na planie prostok膮ta ok. 11 x 8 m. Posiada 2 pomieszczenia, z kt贸rego p贸艂nocne jest sklepione kolebkowo z lunetami. Mury wykonano z kamieni i cegie艂. Z powodu znacznego oddalenia od kaplicy mo偶na za艂o偶y膰, 偶e nie by艂 to dawny dw贸r.
Datowanie element贸w dworu obronnego dowodzi dw贸ch faz budowlanych w okresie XVI/XVII wiek. W pierwszej powsta艂 budynek kaplicy z piwnicami pod nim, a w drugie korytarz odchodz膮cy z kaplicy w kierunku p艂n.-zach. Budynek pawilonu ogrodowego r贸wnie偶 powsta艂 w drugiej fazie.
Za terenem dworu obronnego stoi 艂adny klasycystyczny dw贸r mieszcz膮cy muzeum przyrodnicze, ale nie ma on nic wsp贸lnego z pierwotn膮 siedzib膮, jego historia si臋ga XVIII wieku. Drugi budynek przy dworze zwany jest "oficyn膮 du偶膮" - to przebudowane w XX wieku dawne stajnie.

ozdoba
Samuel Bolestraszycki
W I po艂. XVII wieku dw贸r zamieszkiwa艂 Samuel Bolestraszycki, nieugi臋ty protestant, kt贸ry przet艂umaczy艂 dzie艂o Piotra du Moulins "Heraklit". Zosta艂 za to skazany na infami臋, 6 miesi臋cy pobytu w wie偶y i zap艂acenie 200 grzywien. Nast臋pnie heretyck膮 ksi膮偶k臋 publicznie spalono na rynku przemyskim. Nie by艂 jednak niewini膮tkiem cierpi膮cym za swoje wyznanie. W ci膮gu swego 偶ycia wyrok infamii zyska艂 jeszcze 2 razy: za zabicie wo藕nego i nadu偶ycia wobec poddanych ch艂op贸w. Pierwsza wzmianka o dworze bolestraszyckim w dokumentach pojawia si臋 m.in. w zwi膮zku z jego osob膮. W 1639 wzi膮艂 na wychowanie 3 c贸rki po swoim zmar艂ym bracie Janie. Inny brat Piotr, b臋d膮cy katolikiem nie chcia艂 dopu艣ci膰 do wychowania dziewczynek w duchu heretyckim i najecha艂 niespodziewanie dw贸r zajmuj膮c go na kr贸tki czas. Samuel nie by艂 mu d艂u偶ny i przy pomocy innych protestanckich rodzin napad艂 noc膮 Bolestraszyce i odebra艂 swoj膮 siedzib臋.



Plany i rekonstrukcje


Plan arboretum Bolestraszyce
Plan arboretum w Bolestraszycach. 32 - kaplica, 33 - zamczysko - teren dworu obronnego na skarpie, 36 - pawilon ogrodowy / domek ogrodnika / ma艂a oficyna, 48 - p贸藕niejszy dw贸r - muzeum przyrodnicze, 50 - stajnie - p贸藕niejsza oficyna du偶a (centrum edukacji przyrodniczej)

Mapa Bolestarszyc z 1852
Mapa Bolestraszyc z 1852 roku z obrysowanym teren za艂o偶enia obronnego. K - kaplica, P - pawilon ogrodowy, A - nieistniej膮ca alejka 艂膮cz膮ca kaplic臋 z pawilonem. Zakreskowane prostok膮ty to zabudowania dworu i oficyny, kt贸re by艂y dopiero planowane.

Plan kaplicy
Plan kaplicy

Plan pawilonu ogrodowego
Plan pawilonu ogrodowego, cze艣膰 p贸艂nocna sklepiona kolebkowo


Historia, wydarzenia


Wie艣 znana jest od 1. po艂owy XV wieku jako w艂asno艣膰 rycerza Steczki. Jego c贸rka Ma艂gorzata wnios艂a j膮 w wiane chor膮偶emu przemyskiemu Stefanowi 艢wi臋tope艂kowi z Zawady herbu Lis. Prawdopodobnie wybudowa艂 on pierwsz膮 drewnian膮 siedzib臋 obronn膮, poniewa偶 jego synowie przybrali nazwisko Bolestraszyckich. Zosta艂a ona zapewne zniszczona w XVI wieku podczas jednego z najazd贸w tatarskich
Najstarsza wzmianka o murowanym dworze obronnym pochodzi z 1639 roku, ale mo偶na przypuszcza膰, i偶 powsta艂 on w wyniku rozbudowy starej siedziby na prze艂omie XVI i XVII wieku. Od 1600 roku w艂a艣cicielem fortalicji by艂 Samuel Bolestraszycki. W 1652 r. rodowa posiad艂o艣膰 przesz艂a wraz z r臋k膮 Zofii z Bolestraszyckich O偶arowskiej na w艂asno艣膰 Krzysztofa Tomasza Drohojowskiego. W tym okresie w starych dokumentach obiekt kilkakrotnie wyst臋puje jako fortalicja lub zamek, brakuje jednak szerszego opisu.
W po艂owie XVIII Bolestraszyce przej臋艂a Konstancja Morska, a nast臋pnie powr贸ci艂a ona do Drohojowskich, kt贸rzy gdzie艣 w tym stuleciu postawili oficyn臋 traktowan膮 p贸藕niej jako nowy dw贸r. Stary za艣 m贸g艂 jeszcze funkcjonowa膰 np. jako lamus. Potem na kr贸tko maj膮tkiem w艂adali Rozwadowscy, Czotrowscy i Ostrowscy. Nowy rozdzia艂 w dziejach Bolestraszyc przypada na po艂ow臋 XIX wieku, gdy posiad艂o艣膰 obj臋li Micha艂owscy, w tym Piotr - s艂ynny malarz. Wznie艣li oni nowy klasycystyczny dw贸r zachowany do dzi艣 i za艂o偶yli ogrody krajobrazowe. Zrujnowany zameczek zosta艂 rozebrany, a fosy i wa艂y zasypane. Jego cz臋艣膰 Julia z Ostrowskich Micha艂owska po 1850 roku zamieni艂a na kaplic臋 (na mapie z 1852 jest ju偶 zaznaczony jako obiekt sakralny). Natomiast fundamenty, po艂o偶onego po drugiej stronie za艂o偶enia obronnego, budynku bramnego nadbudowano w stylu klasycystycznym. Hipotetycznie mo偶na za艂o偶y膰, 偶e na pracowni臋 malarsk膮 Piotra Micha艂owskiego. W mi臋dzyczasie Austriacy planowali ufortyfikowa膰 skarp臋 dworsk膮. Zachowa艂y si臋 plany z po艂owy XIX stulecia, ale nie zosta艂y one w pe艂ni zrealizowane - powsta艂y za to 2 wspomniane ju偶 forty. W 1890 roku kaplic臋 wyremontowa艂 Stanis艂aw Micha艂owski.
Ko艅cem XIX wieku Bolestraszyce przesz艂y na w艂asno艣膰 艁empickich, a w 1910 Zaj膮czkowskich z Podola, kt贸rzy przebywali tu do 1944 r. W okresie mi臋dzywojennym do kaplicy dostawiono drewnian膮 wie偶yczk臋 a przy nowym dworze stan膮艂 budynek murowanych stajni. Po wojnie nadbudowano dw贸r klasycystyczny, stajnie zamieniono na budynek administracyjny (oficyn臋 du偶膮) pawilon pe艂ni艂 funkcje mieszkalne, a kaplica pozostawa艂a w ruinie. W dworze ulokowano p贸藕niej szko艂臋. W 1975 roku przemyskie Towarzystwo Przyjaci贸艂 Nauk utworzy艂o na terenie ca艂ego za艂o偶enia arboretum.
W latach 90-tych XX wieku pawilon ogrodowy przeszed艂 remont generalny, poddasze zaadaptowano do funkcji mieszkalnych.

Zdj臋cie lidar Bolestraszyc
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego terenu dworskiego w Bolestraszycach. K - kapliczka, P - pawilon ogrodowy, D - obecny dw贸r



Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorDw贸r obronny / Arboretum - Bolestraszyce 130
tel. +48 16 671 64 25  (arboretum) kliknij, aby zadzwoni膰

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie kapliczki trwa ok. 10 minut. Zwiedzanie arboretum ok. 2 godzin.

WST臉P
punktor Wst臋p do arboretum p艂atny 20 z艂 (12 z艂 ulgowy).

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Dw贸r w Bolestraszycach


Po艂o偶enie i dojazd


Wschodnia cze艣膰 woj. podkarpackiego. 9 km na p贸艂nocny wsch贸d od Przemy艣la. Zobacz na mapie.
Przy drodze s膮 rozmieszczone znaki kieruj膮ce do arboretum.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.8169392掳, E22.85948876掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 49.016352'N, 22掳 51.5693256'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 49' 00.98''N, 22掳 51' 34.16''E 



Bibliografia



punktor 艁ozi艅ski W艂adys艂aw - Prawem i Lewem
punktor Pi贸recki Jerzy - Zabytkowe ogrody i parki wojew贸dztwa przemyskiego
punktor Proksa Micha艂 - Studia nad zamkami i dworami ziemi przemyskiej


Galeria zdj臋膰


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Bolestraszyce - Odnowiona kaplica Bolestraszyce - Odnowiona kaplica Bolestraszyce - Wn臋trze kaplicy. Wyeksponowano polichromie z XVI wieku Bolestraszyce - Pawilon ogrodowy Bolestraszyce - Pawilon ogrodowy Bolestraszyce - Ozdobna elewacja pawilonu
Zdj臋cia wykonane wiosn膮 2017, po remoncie

Bolestraszyce - Widok z do艂u zza stawu. Wida膰 wie偶臋 kapliczki Bolestraszyce - Kapliczka od strony wie偶y Bolestraszyce - Kapliczka Bolestraszyce - Kapliczka. Oszklone pod艂o偶e to zakryte wywietrzniki piwnic Bolestraszyce - Wn臋trze kapliczki. Wida膰 3 strzelnice i stare malowid艂a w pierwszym oknie(?) Bolestraszyce - Wn臋trze kapliczki i kolejna strzelnica Bolestraszyce - Sklepienie kapliczki Bolestraszyce - Otw贸r wywietrznikowy Bolestraszyce - Pierwsza komnata podziemna i wej艣cie do drugiej Bolestraszyce - Wej艣cie do drugiej komnaty podziemnej Bolestraszyce - Przej艣cie do kr贸tszej odnogi Bolestraszyce - Dalszy ci膮g tej odnogi Bolestraszyce - Koniec kr贸tszej odnogi podziemi Bolestraszyce - D艂u偶sza odnoga, wida膰 zasypane  boczne wej艣cie
Zdj臋cia wykonane jesieni膮 2006



Noclegi


punktor Przemy艣l - Hotel Chopin*, ul. Gra偶yny 16, tel. (016) 678 47 97
punktor Przemy艣l - Hotel Hala * - ul. Mickiewicza 30, tel. (016) 678 38 49
punktor Przemy艣l - Hotelik "Zajazd u Jana" - ul. Batorego 5, tel. (016) 678 56 33
punktor Przemy艣l - Hotelik "Halszka", ul. Lwowska 36, tel. (016) 677 19 61, 675 15 28
punktor Przemy艣l - Hotelik Krokus, ul. Mickiewicza 47 i 49, tel. (016) 678 51 27
punktor Przemy艣l - Hotelik Pod Baszt膮, ul. 艢w. Kr. Jadwigi 4, tel. (016) 678 82 68
punktor Przemy艣l - Hotelik Faho, ul. Batorego 55 A, tel. (016) 678 89 37
punktor Przemy艣l - Schronisko PTSM - ul. Lelewela 6, tel. (016) 670 61 45
punktor Przemy艣l - Camping Zamek, ul. Sanocka 8a, tel. (016) 675 02 65

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Rodzina       Autor:  zaw      Data:  2012-03-07 01:17:23
    Mi艂o mi poczyta膰 cho膰 dwa zdania o mojej rodzinie z tak zamieszch艂ych czas贸w , moim przodkiem by艂 艣wi臋tope艂k z Zawady po latach nazwisko brzmi : 艣wiatope艂k Zawadzki .   W opowiesciach rodzinnych zachowa艂y si臋 strz臋py informacji o koligacjach z Bolestraszyckimi   pozdrawiam
  • Re: zwiedzanie zamku       Autor:  Ma艂gorzata      Data:  2010-06-01 19:43:00
    Witam!
    Czy w Bo偶e Cia艂o zamek i Ogr贸d Botaniczny jest otwarty, je艣li tak to w jakich godzinach?
    Ma艂g­orzata
  • zwiedzanie zamku       Autor:  rokis1997      Data:  2009-04-16 13:10:06
    czy nie mozna go udost臋pni膰 do zwiedzania?





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2024 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.