Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Bolk贸w (woj. dolno艣l膮skie) - Gotycki zamek ksi膮偶臋cy, rozbudowany w stylu renesansowym

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars
艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 157

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 3.9 na 5. G艂os贸w: 125

       
    
 


Opis i stan obecny


Jeden z najwi臋kszych zamk贸w na Dolnym 艢l膮sku le偶y na prawym brzegu Nysy Szalonej, na wzg贸rzu o wysoko艣ci 396 m npm.
ozdoba
Podziemia zamku
Potwierdzone jest podziemne po艂膮czenie mi臋dzy zamkami w Bolkowie i 艢winach. W czasie II wojny 艣wiatowej by艂o wykorzystywane przez Niemc贸w, poniewa偶 oba obiekty mia艂y du偶e znaczenie dla hitlerowc贸w. Zamieniono je na siedziby fabryk zbrojeniowych. Na zamku Bolk贸w mie艣ci艂 si臋 o艣rodek badawczy i administracja tajnych zak艂ad贸w firmy Vereinigte Deutsche Maschinenwerke. W rejonie miasta istnia艂o kilka filii obozu Gross-Rosen, kt贸rych wi臋藕niowie m.in. kopali tajne sztolnie i byli potem mordowani. Znane s膮 opowie艣ci o esesmanach, kt贸rzy osobi艣cie zabetonowali wej艣cia do podziemi, a puste przestrzenie zalewali piaskiem i ziemi膮, tak np. zasypano studni臋 zamkow膮. W ostatnich latach prywatni poszukiwacze starali si臋 dotrze膰 do podziemi, jednak bez powodzenia. W 1998 r. powia艂o groz膮, gdy okaza艂o si臋, 偶e organizator poszukiwa艅 zosta艂 zabity. Podobno by艂y to porachunki gang贸w z Jeleniej G贸ry, ale kt贸偶 to wie naprawd臋...
Zamek Bolk贸w ju偶 z daleka przedstawia sob膮 wspania艂y widok, a dodatkowo z niekt贸rych miejsc widzimy jeszcze s膮siedni膮 warowni臋 w 艢winach. By艂膮 to mocna twierdza, w kt贸rej ksi膮偶臋ta jaworsko-艣widniccy przechowywali sw贸j skarbiec.
W sylwetce zabytku uwag臋 zwraca wysoka na 25 m o zaskakuj膮cym kszta艂cie. Jest ona okr膮g艂a, ale od strony bramy czyli kluczowego z punktu widzenia obro艅c贸w miejsca, posiada ostr膮 kraw臋d藕 zwan膮 dziobem lub ostrzem. Takie rozwi膮zanie jest bardzo rzadkie. Wiele opracowa艅 uznaje je nawet za jedyne w kraju, cho膰 ca艂kiem nie daleko, bo w P艂oninie mo偶na zobaczy膰 podobne. Dzi贸b utrudnia艂 atakuj膮cym ostrza艂 - wie偶a w ich kierunku by艂a "zw臋偶ona", a pociski mog艂y si臋 ze艣lizgiwa膰 po "dziobie".
Wie偶a posiada cztery kondygnacje i mury o grubo艣ci dochodz膮cej do 4,5 metra, a wej艣cie do niej wykuto na drugiej kondygnacji na wysoko艣ci 9 metr贸w (dostawione drewniane schody w przypadku zagro偶enia mo偶na by艂o 艂atwo spali膰). W najni偶szej kondygnacji, kt贸ra dost臋pna by艂a tylko z pi臋tra, znajdowa艂 si臋 loch g艂odowy, dlatego budowla nazywana jest Wie偶膮 G艂odow膮. Wie偶a jest oczywi艣cie udost臋pniona zwiedzaj膮cym - wida膰 z niej dok艂adnie ca艂e za艂o偶enie zamkowe oraz malownicz膮 okolic臋. Wyra藕nie odr贸偶nia si臋 najstarsza cz臋艣膰 warowni Bolk贸w - zamek g贸rny. To na nim znajduj膮 si臋 g艂贸wne budynki zamkowe oraz pierwotny dziedziniec. Jego mury, przekraczaj膮ce 15 metr贸w wysoko艣ci, od strony miasta zwie艅czone s膮 renesansow膮, 艣l膮sk膮 attyk膮 z艂o偶on膮 z p贸艂kuli i tzw. jask贸艂czego ogona. Budynki mieszkalne posiada艂y trzy kondygnacje i obecnie s膮 mocno zrujnowane - nie posiadaj膮 dach贸w. Rezydencja ksi臋cia podzielona na du偶a sal臋 reprezentacyjn膮 i cz臋艣膰 mieszkaln膮, znajdowa艂a si臋 na 1. pi臋trze budynku pa艂acowego po艂o偶onego od strony p艂n.-wschodniej. Tutaj r贸wnie偶 umieszczono kaplic臋. W budynku tym odkryto pozosta艂o艣ci kru偶gank贸w i piwnic. Drugi budynek zwany Domem Gotyckim powsta艂y ze z艂膮czenia 4 obiekt贸w stoi od wschodu. Mia艂 on przeznaczenie mieszkalne i gospodarcze. Jego cz臋艣膰 najbli偶ej wie偶y g艂odowej to pierwotna wie偶a mieszkalno - obronna, natrafiono tam na najstarsze partie mur贸w w ca艂ym za艂o偶eniu oraz przypuszczalnie 艣lady pierwszej kaplicy. Najwy偶sze kondygnacje zabudowy zamkowej s艂u偶y艂y celom obronnym.
Na drugim dziedzi艅cu (p贸艂nocnym) stoi m艂odszy budynek w najlepszym stanie, poniewa偶 by艂 systematycznie remontowany. Jego cz臋艣膰 w postaci loggii stoi na zamku g贸rnym. Poniewa偶 zamieszkiwa艂y go kobiety zwany jest Domem Niewiast lub Kobiet. Posiada艂 on 3 kondygnacje i piwnice. Umieszczono tam muzeum ju偶 w 1923 roku i obecnie te偶 dzia艂a tu taka plac贸wka. Na pierwszym pi臋trze prezentowana jest wystawa sta艂a "Budownictwo Obronne Ksi臋stwa 艢widnicko-Jaworskiego", a na parterze wystawy czasowe. Ostatni zachowany budynek to domek stra偶y przy bramie g贸rnej. Jednokondygnacyjny dom s艂u偶y dzi艣 jako kasa.
Zamek posiada w sumie 4 dziedzi艅ce, z czego 3 otaczaj膮ce zamek g贸rny tworz膮 zamek dolny. Druga linia mur贸w z XVI stulecia zosta艂a wzmocniona licznymi bastejami i stanowiskami dla artylerii , teraz to kolejne punkty widokowe.
Z bada艅 archeologicznych wiadomo, 偶e pocz膮tkowo zamek sk艂ada艂 si臋 z kwadratowej wie偶y mieszkalno obronnej oraz budynku pa艂acowego od p艂n.-wschodu otoczonych murem obwodowym Dopiero w dalszym etapie powsta艂a Wie偶a G艂odowa i skrzyd艂o wschodnie, kt贸re wch艂on臋艂o najstarsz膮 wie偶臋. Sporn膮 kwesti膮 jest powszechne do niedawna przypisywanie ksi臋ciu Bolkowi I budow臋 wie偶y w kszta艂cie z dziobem ju偶 w ko艅cu XIII wieku. Analogiczne rozwi膮zania spotykane s膮 jednak p贸藕niej, zwykle w XV stuleciu. Prawdopodobnie wi臋c pierwsza wie偶a bez dzioba zosta艂a przebudowana, najwcze艣niej przez Bolka II w 2. po艂owie XIV wieku. Archeolodzy natrafili w niej na mury starszej budowli, identyfikowanej z jakim艣 nieznanym budynkiem stoj膮cym w tym miejscu przed wie偶膮. A mo偶e s膮 to pozosta艂o艣ci wcze艣niejszej wie偶y Bolka I?
W kolejnych etapach otaczano zamek g贸rny now膮 lin膮 mur贸w, kszta艂tuj膮c zamek dolny z kolejnymi dziedzi艅cami. Najpierw powsta艂 dziedziniec p贸艂nocny, na kt贸rym postawiono Dom Niewiast, a nast臋pnie Turniejowy od zachodu i po艂udnia oraz Zewn臋trzny od wschodu. Na tym ostatnim prowadzono uprawy i hodowl臋, st膮d spotykana jest nazwa Ogrodowy. W wyniku rozbudowy warowni, powi臋kszy艂a si臋 ona z powierzchni 2500 m2 na pocz膮tku XIV wieku do 7600 m2 w ko艅cu XVI stulecia.
Zamek Bolk贸w s艂ynie z corocznej imprezy odbywaj膮cej si臋 w wakacje na zamkowym dziedzi艅cu - najwi臋kszego festiwalu muzyki gotyckiej w Europie Wschodniej - Castle Party, poza tym tutejsze bractwo organizuje te偶 presti偶owe turnieje rycerskie.


Przedwojenna poczt贸wka
Przedwojenna poczt贸wka z dziedzi艅cem zamku g贸rnego w Bolkowie w kierunku po艂udniowym



Dziedziniec na przedwojennej poczt贸wce
Kolejna przedwojenna poczt贸wka pokazuje dziedziniec zamku g贸rnego w Bolkowie w kierunku p贸艂nocnym


Plany i rekonstrukcje



Plan zamku wg  Czernera
Plan zamku w Bolkowie wg O. Czernera
I - dziedziniec zamku g贸rnego (pierwotnego), II - dziedziniec p贸艂nocny (wielki), III - dziedziniec Turniejowy, IV - dziedziniec Zewn臋trzny (Ogrodowy)
A - wie偶a (po 1280 r.), B1 - pierwotna wie偶a mieszkalna (po 1275 r.), B2, B3 - gotyckie budynki mieszkalne do艂膮czone do wie偶y B1 (po 1280 r.), B4 - budynek mieszkalny (1. po艂. XIV w.), wraz z B1, B2, B3 tworzy Dom Gotycki, C - budynek pa艂acowy, siedziba ksi臋cia (po 1275 r.), C1 - trzy mocne przypory (XV w.), D - budynek tzw. Dom Niewiast (po 1540 r.), obecnie muzeum, D1 - loggia Domu Niewiast (koniec XVI w.), E - brama na zamek g贸rny
1 - cysterna na wod臋 (XVI w.), 2 - pierwsza basteja na zamku (koniec XV w.), 2a - basteja (1540 r.), 3 - brama g贸rna z budynkiem stra偶y (koniec XVI, 4 - wyst臋py w murach przeznaczone dla artylerii (po 1540 r.), 5 - dwie basteje utworzone na bazie baszt miejskich (po 1540 r.), 6 - baszta 艂upinowa (po 1540 r.), 7 - Wielka Basteja, 8 - brama dolna z szyj膮 bramn膮

Wschodnia elewacja
Elewacja wschodnia zamku (od strony miasta). 1 - wie偶a dziobowa, 2 - gotyckie skrzyd艂o wschodnie, 3 - budynek p艂n.-wsch., 4 - wyst臋py dla artylerii, 5- dwie basteje utworzone z baszt miejskich, 6 - baszta 艂upinowa, 7 - Wielka Basteja, 8 - jedna ze szkarp budynku p艂n.-wsch.
殴r贸d艂o:Zamki 艢l膮skie, Bohdan Guerquin, Warszawa 1957


Plan wie偶y dziobowej
Plan wie偶y dziobowej w Bolkowie
殴r贸d艂o: Zamki 艢l膮skie, Bohdan Guerquin, Warszawa 1957

Rekonstrukcje z XIV w. wg Czernera
Zamek Bolk贸w oko艂o 1300 roku oraz 1350 roku. Rekonstrukcje O. Czernera.

Rekonstrukcja z XIV w. wgf Czernera
Zamek Bolk贸w oko艂o 1550 r. Rekonstrukcja O. Czernera.

Plan Bolkowa wg Wernera
Plan Bolkowa z ok. po艂owy XVIII wieku wg F. B. Wernera


Historia, wydarzenia


Dzieje zamku w Bolkowie si臋gaj膮 2. po艂owy XIII wieku. Budow臋 rozpocz膮艂 ksi膮偶臋 Boles艂aw II 艁ysy zwany Rogatk膮 od muru obwodowego o nieregularnym kszta艂cie, pa艂acowego budynku mieszkalnego przy p艂n.-wsch. kra艅cu (C na planie powy偶ej) oraz dwupi臋trowej wie偶y mieszkalnej (B1). Wjazd prowadzi艂 od p贸艂nocnego zachodu, a dodatkowa furta znajdowa艂a si臋 od wschodu (w miejscu budynku B4). Warownia nazywana by艂膮 wtedy Hain lub Gaj i sta艂a na stra偶y kilku szlak贸w przebiegaj膮cych przez okolic臋, m.in. Szlaku Bursztynowego. Nies艂uszne jest obecne w starszej literaturze przypisywanie wi臋kszej roli w budowie zamku synowi Rogatki - Bolkowi I.

Bolk贸w w 1742 r.
Widok Bolkowa z zamkiem w 1742 r.

punktor 1279 r. - po 艣mierci Boles艂awa 艁ysego budow臋 zamku kontynuowa艂 jego syn - Bolko I Surowy. Wtedy na miejscu powsta艂a wysoka wie偶a obronna z lochem g艂odowym. Do dawnej wie偶y mieszkalnej dobudowano dwa budynki (B2 i B3), tworz膮c nowe skrzyd艂o mieszkalne. Zamek otoczono fos膮 wykut膮 w skale
ozdoba
Skarby
Opowie艣ci o skarbach zamkowych by艂y 偶ywe przez kilka wiek贸w. Dodatkowo na pocz膮tku XIX w. pojawi艂y si臋 nowe. Ot贸偶 podczas kasacji maj膮tk贸w klasztornych przez w艂adze pruskie, zakonnicy starali si臋 ukrywa膰 co cenniejsze przedmioty i kosztowno艣ci. S膮dzono, i偶 w zamku w Bolkowie, kt贸ry cystersi posiadali ponad 100 lat r贸wnie偶 ukryto taki skarb. W 1813 r. po walkach z Napoleonem zatrzyma艂o si臋 tu rosyjskie wojsko i zacz臋艂o kopa膰 w poszukiwaniu skarbu. W przyziemiu wykuli ogromna dziur臋 i dostali si臋 do studni. Znale藕li tam tylko dwa szkielety: kobiety i psa. Historia o skarbie zakonnym nabra艂a bardzo realnych kszta艂t贸w po 1985 r., kiedy to wojsko odnalaz艂o bardzo cenne monety w innej siedzibie cysterskiej - w opactwie w Lubi膮偶u. Notabene, znalezisko zosta艂o zlekcewa偶one i rozsprzedane przez armi臋. W tej sprawie odby艂 si臋 nawet proces, oskar偶onym by艂 gen. W. Jaruzelski, ale w 1992 r. temu czerwonemu zbrodniarzowi jak zawsze uda艂o si臋 wymiga膰 od odpowiedzialno艣ci. Skarbu w Bolkowie nie odnaleziono, jednak kiedy艣 z pewno艣ci膮 si臋 tu znajdowa艂, bowiem za panowania Bolka I na oko艂o 100 lat utworzono w zamku skarbiec ksi臋stwa.

punktor do 1301 r. - za kolejnych ksi膮偶膮t 艣widnickich - Bernarda oraz jego syna Bolko II Ma艂ego zmieniona zosta艂a nazwa zamku na Bolk贸w (na cze艣膰 Bolka I).
punktor I po艂. XIV w. - dobudowano budynek (B4) 艂膮cz膮cy dwa skrzyd艂a zamkowe. Na dziedzi艅cu po艂膮czono je drewnianym gankiem. Bram臋 wjazdow膮 wzmocniono stawiaj膮c przedbramie. Dzi臋ki Bolkowi II zamek zyska艂 znacznie na warowno艣ci poprzez w艂膮czenie go do systemu fortyfikacji miejskich
punktor 1331 r. - zamek i miasto by艂y oblegane przez Czech贸w, ale nie zosta艂y zdobyte
punktor 1345 r. - kolejne pr贸by zdobycia Bolkowa przez Czech贸w zako艅czy艂y si臋 niepowodzeniem
punktor 1349 r. - burgrabi膮 zamku by艂 s艂ynny Konrad z Czernej (von Tschirn), uczestnik wyprawy krzy偶owej na Rodos
punktorII po艂. XIV w. - by膰 mo偶e w tym okresie Bolko II przebudowa艂 wie偶臋 nadaj膮c jej kszta艂t z charakterystycznym dziobem.
punktor 1368 r. - po 艣mierci Bolka II zamek by艂 w艂asno艣ci膮 jego ma艂偶onki Agnieszki. Burgrabiami w tym okresie byli Hans von Logau, Gotsche Schaff m艂odszy, Henryk m艂odszy von Kittlitz
punktor 1392 r. - zgodnie z uk艂adem zawartym przez Bolka II z kr贸lem Czech Karolem IV, po jego bezpotomnej 艣mierci oraz 艣mierci 偶ony, ksi臋stwo 艣widnicko-jaworskie w tym i Bolk贸w przesz艂o pod zwierzchnictwo czeskie
punktor 1428 lub 1430 r. - Bolk贸w zosta艂 zaj臋ty przez husyt贸w, ale bez zamku
punktor 1444 r. - miasto ponownie zaj臋li husyci i zniszczyli, jednak zamek obroni艂 si臋.
punktor ok. po艂. XV w. - budynek p艂n.-wsch.(C) zosta艂 wzmocniony 3 szkarpami.
punktor 1463 r. - warowni臋 zdoby艂 kr贸l czeski Jerzy z Podiebradu, a jej burgrabi膮 mianowa艂 Jana z Czernej. Wkr贸tce zas艂yn膮艂 on z rozb贸jnictwa co zmusi艂o mieszczan wroc艂awskich i 艣widnickich do interwencji
punktor 1469 r. - po d艂ugim obl臋偶eniu, wojska mieszczan zdoby艂y Bolk贸w, a Jan z Czernej zosta艂 powieszony. Zamek przeszed艂 pod zwierzchnictwo kr贸la W臋gier Macieja Korwina. Zamek rozbudowano o dziedziniec p贸艂nocny (II)
punktor 1490 r. - po 艣mierci kr贸la Macieja Korwina Bolk贸w odbi艂 ksi膮偶臋 cieszy艅ski Kazimierz II i przekaza艂 go kr贸lowi Czech W艂adys艂awowi Jagiello艅czykowi. Ten kaza艂 rozbudowa膰 fortyfikacje (powsta艂a basteja 2) i z powrotem odda艂 warowni臋 w lenno rycerzom z Czernej
punktor 1540 r. - gdy Bolk贸w przej臋艂a rodzina von Salz, rozpocz臋ta zosta艂a trwaj膮c膮 p贸艂 wieku rozbudowa warowni pod kierownictwem znanego architekta Jakuba Parra (budowniczy zamku w Brzegu). W naro偶niku p贸艂nocnym za murem zamku g贸rnego powsta艂 w贸wczas nowy budynek mieszkalny zwany dzi艣 Domem Niewiast. Od strony zamku g贸rnego znajdowa艂 si臋 jego kru偶ganek, kt贸rym po艂膮czony by艂 ze skrzyd艂em p艂n.-wsch. (C). Znacznie rozszerzono obszar zamku, utworzono kolejne dziedzi艅ce: Turniejowy i Zewn臋trzny (III i IV) bronione od zewn膮trz fortyfikacjami bastejowymi. Od strony miasta wykorzystano dwie stare baszty miejskie i zamieniono ja na zamkowe basteje (5). Najmocniejsz膮 punktem fortyfikacji by艂a tzw. Wielka Basteja od wschodu z furt膮 miejsk膮. Wie偶臋 i budynki mieszkalne zwie艅czono renesansow膮 attyk膮, wn臋trza r贸wnie偶 przebudowano w tym stylu

Ruiny ok. 1840 r.
Ruiny zamku ok. 1840 roku. Staloryt A.H. Payne'a wg rysunku A. Richtera


punktor koniec XVI w. - w艂a艣cicielami Bolkowa zosta艂 r贸d Zeidlitz贸w. Dobudowali oni w XVII w. loggi臋 w Domu Niewiast
punktor 23.08.1640 r. - pierwsze pr贸by zdobycia Bolkowa przez gen. Stahlhanscha podczas wojny trzydziestoletniej. Zamek obroni艂 si臋, podobnie jak 2 lata p贸藕niej
punktor 1646 r. - trzeci ju偶 atak doprowadzi艂 do zniszczenia i zdobycia go przez Szwed贸w pod dow贸dztwem gen. Wittenberga. Skandynawom odebra艂y go wojska cesarskie 4 lata p贸藕niej. W mie艣cie atak prze偶y艂o jedynie 100 os贸b
punktor 1703 r. - rezyduj膮ce na zamku 4 siostry z rodu Zeidlitz postanowi艂y sprzeda膰 zrujnowan膮 warowni臋 klasztorowi cysters贸w z Krzeszowa
punktor 1715 r. - zakonnicy dokonali znacznej przebudowy wn臋trz zamkowych i postawili zabudowania na dziedzi艅cu Turniejowym (III)
punktor 1720 i 1724 r. - pot臋偶ne burze poczyni艂y spore zniszczenia w wie偶y i cz臋艣ciach mieszkalnych. 12 sierpnia 1724 piorun trafi艂 w sal臋 jadaln膮 i spali艂 portret Bolka II
punktor 1810 r. - podobnie jak ca艂y maj膮tek klasztorny, Bolk贸w przeszed艂 na w艂asno艣膰 skarbu pa艅stwa pruskiego i znacznie podupad艂
punktor 1814 r. - kolejna burza zniszczy艂a mury zamkowe
punktor 1885 r. - w celu pozyskania budulca, rada miasta zezwoli艂a na cz臋艣ciow膮 rozbi贸rk臋 mur贸w zamkowych
punktor 1893 r. - w wyremontowanym Domu Niewiast otwarto schronisko m艂odzie偶owe
punktor 1923 r.- kolejne prace zabezpieczaj膮ce i otwarcie w Domu Niewiast muzeum. W 1945 r. znajdowa艂o si臋 tam blisko 8000 eksponat贸w
punktor po 1945 r. - zamek sta艂 si臋 oddzia艂em Muzeum Narodowego we Wroc艂awiu i funkcjonowa艂 jako Muzeum 艢l膮skie
punktor 1957 r. - rozpocz臋to prace konserwuj膮ce
punktor 1977 r. - nast臋pnie zosta艂 przekazany wojewodzie jeleniog贸rskiemu i sta艂 si臋 oddzia艂em Muzeum Okr臋gowego (obecnie Muzeum Karkonoskie) w Jeleniej G贸rze. Stopniowo zabierano eksponaty, tak i偶 w latach 80-tych poza armatami nic ju偶 nie zosta艂o. Zacz臋to stara膰 si臋 o nowe zbiory co zaowocowa艂o ekspozycja obrazuj膮c膮 histori臋 zamku i miasta oraz wystaw膮 XIX-wiecznych 艣l膮skich mebli ludowych
punktor 1994 r. - kolejne prace konserwuj膮ce i renowacyjne
punktor 1995 r. - w zabytku zacz臋艂o dzia艂a膰 stowarzyszenie Bractwo Rycerskie Zamku Bolk贸w, stawiaj膮ce sobie za zadanie wskrzeszenie dawnej jego 艣wietno艣ci poprzez organizowanie turniej贸w rycerskich, wyst臋p贸w teatr贸w, koncert贸w muzyki dawnej i ta艅ca dawnego
punktor 2001 r. 鈥 w ruinach warowni kr臋cono zdj臋cia do filmu Wied藕min

Litografia Knippela
Bolk贸w z zamkiem na litografii z ok. 1840 r. Ernsta W. Knippela

ozdoba
Boles艂aw II 艁ysy
Budowniczego zamku bolkowskiego Boles艂awa II 艁ysego nazywano Rogatk膮 z powodu jego rogatej duszy. By艂 bowiem cz艂owiekiem z艂ym, gwa艂townym, lubie偶nym i bez 偶adnych zasad. Roztrwoni艂 dorobek polityczny swego dziada Henryka Brodatego, kt贸ry zjednoczy艂 spor膮 cz臋艣膰 podzielonego na dzielnice kraju. Rogatka systematycznie traci艂 poszczeg贸lne prowincje i wywo艂ywa艂 powszechne zgorszenie swoim zachowaniem. Po bohaterskiej 艣mierci swego ojca Henryka Pobo偶nego, gdy w ca艂ym kraju trwa艂a jeszcze g艂臋boka 偶a艂oba, zwo艂a艂 turniej rycerski na kt贸rym bardzo dobrze si臋 bawi艂. W 1248 r. dla swoich politycznych cel贸w przemoc膮 uprowadzi艂 w艂asn膮 siostr臋 z klasztoru w Trzebnicy i wyda艂 j膮 za m膮偶 za ksi臋cia Przemys艂a I. P贸藕niej toczy艂 spory ze swoimi m艂odszymi bra膰mi, a偶 w ko艅cu na czele obcych wojsk najecha艂 dobra wroc艂awskie braci i dokona艂 potwornej zbrodni w 艢rodzie, gdzie spali艂 w ko艣ciele 500 os贸b. Nie uda艂o mu si臋 jednak zdoby膰 Wroc艂awia, a 偶e zabrak艂o pieni臋dzy na sp艂at臋 wojska zosta艂 przez nie uwi臋ziony w Legnicy. Wypuszczony na wolno艣膰 pod przysi臋ga, i偶 rozliczy si臋 ze swoim sumieniem, nie zmieni艂 swojego post臋powania. Zacz膮艂 wyprzedawa膰 maj膮tek i grody ze swego ksi臋stwa niemieckim rycerzom, a za uzyskane pieni膮dze najmowa艂 wojsko, kt贸re u偶ywa艂 do napad贸w na dobra w艂asnych poddanych. Straciwszy kolejne ziemie na rzecz brata Konrada w 1256 r. chcia艂 powetowa膰 straty na biskupie wroc艂awskim Tomaszu I. Podst臋pnie napad艂 na niego i w strasznych warunkach wi臋zi艂 we Wleniu. Wywo艂a艂o to protesty nie tylko w kraju, interweniowa艂 nawet papie偶, a Boles艂awa ob艂o偶ono kl膮tw膮. Nied艂ugo potem planowa艂 kolejny zamach, na swego brata Konrada. Ten jednak zna艂 go ju偶 dobrze i uprzedzi艂 jego atak. Uwi臋zi艂 Boles艂awa w Legnicy i wymusi艂 pokor臋 oraz publiczn膮 pokut臋 za jego niecne uczynki. Mimo 偶e Rogatka by艂 najstarszy spo艣r贸d swego rodze艅stwa, to prze偶y艂 wszystkich swoich braci. Z niech臋tnych mu kr臋g贸w ko艣cielnych pada艂y zarzuty, 偶e przenie艣li si臋 na tamten 艣wiat otruci przez Boles艂awa, jednak nie ma na to dowod贸w. Pewne jest, 偶e jego pokuta nie trwa艂a d艂ugo. W 1277 r. zn贸w zdradziecko napad艂 i uwi臋zi艂 Henryka IV, syna swego brata. P贸藕niej, mimo 偶e sam uciek艂 z placu boju, jego wojsku uda艂o si臋 nawet odeprze膰 atak oddzia艂贸w kilku ksi膮偶膮t w obronie wi臋藕nia. Zwolni艂 go dopiero po podpisaniu uk艂adu o przej臋ciu 1/3 jego ziem. By艂 to ju偶 ostatni wyst臋pek Rogatki, bowiem zmar艂 w 1278 r.

Miasto na przedwojennej poczt贸wce
Przedwojenna poczt贸wka z Bolkowem i g贸ruj膮cym nad nim zamkiem




Poczt贸wka z 1908 r.
Zamek Bolk贸w na poczt贸wce z 1908 roku


Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Legenda m贸wi i偶 ksi膮偶臋 Bolko II zakochany by艂 w pi臋knej Kunegundzie, c贸rce rycerza Lottara. Rodzice jednak postanowili ju偶 o jego ma艂偶e艅stwie z ksi臋偶niczk膮 austriack膮 Agnieszk膮. Aby pozby膰 si臋 problemu, wys艂ano Lottara z misj膮 do jakiego艣 polskiego dworu i tam podst臋pnie pojmano. Sam膮 Kunegund臋 zamkni臋to w klasztorze i og艂oszono 偶e oboje nie 偶yj膮. Za艂amany Bolko spe艂ni艂 wole rodzic贸w i po艣lubi艂 Agnieszk臋. Po pewnym czasie jednak ksi臋偶na matka w obawie o mo偶liwo艣膰 wyj艣cia na jaw prawdy, postanowi艂a za艂atwi膰 spraw臋 ostatecznie. Wynaj臋艂a w tym celu zielarza, kt贸remu poleci艂a sporz膮dzi膰 zab贸jcz膮 mikstur臋 i poda膰 j膮 Kunegundzie. Ten zrobi艂 trucizn臋 i przekaza艂 j膮 nie艣wiadomemu niczego swemu uczniowi Jakubowi Thaua. M艂odzieniec 贸w odkry艂 jednak spisek i powiadomi艂 o wszystkim prze艂o偶on膮 klasztoru. Na jej rozkaz urz膮dzono mistyfikacj臋, w klasztornym grobowcu z艂o偶ono trumn臋 i og艂oszono 偶e na dziwn膮 chorob臋 zmar艂a jedna z nowicjuszek. Kunegunda za艣 zamieszka艂a w domu rodzinnym Jakuba, gdzie podawa艂a si臋 za jego bratanic臋. Zacz臋艂a jednak t臋skni膰 za Bolkiem, bardzo chcia艂a uzyska膰 jakie艣 informacje o swoim ukochanym. Jakub wyjecha艂 wi臋c na dw贸r ksi臋cia, gdzie zyska艂 posad臋 nadwornego b艂azna. Wkr贸tce potem zmar艂a ksi臋偶na matka, a m艂odej parze urodzi艂 si臋 syn - Boles艂aw. Dalsze wi臋zienie Lottara uznano za bezcelowe. Gdy uwolniony rycerz dowiedzia艂 si臋 o otruciu swojej c贸rki przez b艂azna ksi臋cia, zapa艂a艂 zemst膮. 29 lipca 1367 roku przedosta艂 si臋 na zamek w Bolkowie i zobaczy艂 Jakuba Thaua bawi膮cego si臋 z dzieckiem na dziedzi艅cu. Podbieg艂 tam, rzek艂 "Dziecko za dziecko . Tw贸j syn za moj膮 c贸rk臋!" i uderzy艂 dziecko toporem. Nie wiedzia艂, 偶e to syn ksi臋cia, ani tego 偶e Jakub uratowa艂 jego c贸rk臋. Odchodz膮cy od zmys艂贸w nadworny b艂azen wzi膮艂 win臋 na siebie, powiedzia艂 偶e uderzy艂 dziecko przez przypadek ceg艂膮. T艂umaczenia nie pomog艂y, zosta艂 艣ci臋ty w 艢widnicy i zakopany pod bram膮 miejsk膮. Uratowa艂 za to Lottara, kt贸ry dowiedzia艂 si臋 prawdy od matki Jakuba i wkr贸tce m贸g艂 spotka膰 si臋 ze swoj膮 c贸rk膮. od tego czasu duch Jakuba w b艂aze艅skim stroju pojawia si臋 w niekt贸re ciemne noce na murach zamku w Bolkowie.
Tyle legenda. W艣r贸d historyk贸w nie ma pe艂nej zgody czy Bolko II w rzeczywisto艣ci mia艂 syna. Wi臋kszo艣膰 uwa偶a, 偶e to niemo偶liwe, jednak o jego potomku zabitym przez nadwornego b艂azna wspomina m.in. kronikarz z XVI wieku Joachim Cureus oraz Efraim Naso z XVII wieku. Istnienie nast臋pcy w艂adcy ksi臋stwa 艣widnicko-jaworskiego mia艂oby kapitalne znaczenie dla przysz艂o艣ci sporej cz臋艣ci Dolnego 艢l膮ska. Ziemie te po 艣mierci Bolka II, nie przesz艂yby bowiem pod zwierzchnictwo czeskie (a potem cesarskie, na kilka wiek贸w) lecz pozosta艂y rz膮dzone przez Piast贸w zwi膮zanych z Polsk膮.

Poczt贸wka z 1940 r.
Poczt贸wka z zamkiem w Bolkowie z roku 1940

Inna legenda dotyczy jeszcze starszych dziej贸w zamku. W imieniu ksi膮偶膮t 艣widnickich w艂ada艂 nim rycerz Radzibor, kt贸ry pewnego razu postanowi艂 zej艣膰 na zb贸jeck膮 drog臋. Zaprosi艂 wi臋c na kolacj臋 do zamku grup臋 kupc贸w, przebywaj膮cych w mie艣cie. Ich s艂u偶bie kaza艂 poda膰 zatrute mi臋so, a samych kupc贸w wrzuci膰 do studni. S艂u偶ba zmar艂a w m臋czarniach, jednak kupc贸w czeka艂a jeszcze gorsza 艣mier膰 g艂odowa. Po kilkunastu dniach Radzibor kaza艂 usun膮膰 zw艂oki ze studni. Na jej dnie spodziewa艂 si臋 znale藕膰 pieni膮dze i kosztowno艣ci lecz ku jemu ogromnemu zdumieniu nic w niej nie by艂o. Uzna艂 to za czarn膮 magi臋, sprowadzi艂 wi臋c znanego maga a偶 z Frankonii. Ten obieca艂 pom贸c, ale za cen臋 po艂owy z艂ota, kt贸re spodziewa艂 si臋 odnale藕膰. W艣ciek艂y Radzibor niech臋tnie przysta艂 na warunek maga i razem zeszli do studni. Mija艂y godziny, a ze studni nie dochodzi艂y 偶adne g艂osy. Wreszcie s艂u偶ba zajrza艂a do niej i zobaczy艂a le偶膮cego nieprzytomnego Radzibora. Po magu nie by艂o 艣ladu. Chciwy rycerz-zbrodniarz odzyska艂 艣wiadomo艣膰, ale postrada艂 zmys艂y i wkr贸tce zmar艂.

Litografia Knippela
Bolk贸w na litografii z ok. 1850 r. Ernsta W. Knippela



Miedzioryt Stuckarta
Miedzioryt C. F. Stuckarta przedstawiaj膮cy Bolk贸w na pocz膮tku XIX wieku


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorMuzeum Zamek Bolk贸w - ul. Zamkowa 1, Bolk贸w. Dojazd na parking przy ul. Ksi臋cia Bolka 12

CZAS
punktor Z centrum miasta idzie si臋 ok. 5 minut. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie zajmuje minimum 1 godzin臋.

WST臉P
punktor P艂atny - 20 z艂 / 10 z艂 ulgowy. W sezonie czynny w godzinach 9 - 16, w soboty i niedziele do 18. W poniedzia艂ki wystawy nieczynne, mo偶na wej艣膰 na dziedziniec za darmo.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Bolkowie

Miedzioryt z 1820 r.
Zamek w Bolkowie na miedziorycie z ok. 1820 r.


Po艂o偶enie i dojazd


Centralna cz臋艣膰 woj. dolno艣l膮skiego. 23 km na p贸艂noc od Wa艂brzycha, 30 km na wsch贸d od Jeleniej G贸ry. Zobacz na mapie.
Zamek stoi w s膮siedztwie rynku miejskiego. Jest z daleka widoczny i nie spos贸b do niego nie trafi膰. Jad膮c samochodem mo偶na zatrzyma膰 si臋 na zamkowym parkingu lub w centrum miasta.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.921818掳, E16.098002掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 55.30908'N, 16掳 5.88012'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 55' 18.54''N, 16掳 05' 52.81''E 

Grafika z Tygodnika Ilustrowanego
"Zwaliska zamku Bolka na Dolnym Szl膮zku" wg Jana Krajewskiego. Tygodnik Ilustrowany 1882 r.


Bibliografia



punktor Chorowska Ma艂gorzata - Rezydencje 艣redniowieczne na 艢l膮sku. Zamki, pa艂ace, wie偶e mieszkalne
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Guerquin Bohdan - Zamki 艣l膮skie
punktor Janczak Julian - Legendy zamk贸w 艣l膮skich
punktor Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktor Kaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Lamparska Joanna - Tajemnice zamki podziemia
punktor Mazurska Teresa, Rachwalski Eugeniusz, Za艂臋ski Jerzy - Zamki Dolnego 艢l膮ska
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce. Historia i legendy

Rysunek  Gustava M眉llera
Widok z rynku bolkowskiego na ko艣ci贸艂 ewangelicki, ratusz i zamek w XVIII wieku na rysunku Gustava M眉llera


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Bolk贸w - Widok z oddali Bolk贸w - Widok z oddali Bolk贸w - Widok z okolic rynku miejskiego Bolk贸w - Droga do zamku Bolk贸w - Brama  i szyja bramna Bolk贸w - Zamek Bolk贸w - Zamek z wie偶膮 dziobow膮 Bolk贸w - Dom Niewiast i p贸艂nocny mur obwodowy Bolk贸w - Dziedziniec zamku g贸rnego z cystern膮 na wod臋 Bolk贸w - Widok z dziedzi艅ca turniejowego na wie偶臋  i bastej臋 po prawej Bolk贸w -  skrzyd艂o wschodnie Bolk贸w - Rycerz strzeg膮cy zamku przy kasie Bolk贸w - Dziedziniec  turniejowy Bolk贸w - Dziedziniec p贸艂nocny z Domem Niewiast Bolk贸w - Budynek p贸艂nocno-wschodni Bolk贸w - Po艂udniowo-wschodnia cz臋艣膰 zamku Bolk贸w - Widok na bastej臋 i zamek w 艢winach Bolk贸w - Widok z zamkowego okna na miasto Bolk贸w - Widok z wie偶y na miasto Bolk贸w - Widok w kierunku zamku 艢winy Bolk贸w - Widok z wie偶y na dziedziniec Zewn臋trzny z Wielk膮 Bastej膮 Bolk贸w - Widok z zewn膮trz na bastej臋 p艂n.-zach. Bolk贸w - Brama z do艂u Bolk贸w - Zamek g贸ruj膮cy nad miasteczkiem
Zdj臋cia wykonane: zim膮 2003/2004


Materia艂y wideo


Fly More Pro - Zamek Bolk贸w z drona




Wampirzyca z Bolkowa - przedstawienie legendy



Noclegi


punktor Bolk贸w - Hotel Bolk贸w, ul. Sienkiewicza 17, tel. (075) 741 33 41
punktor Bolk贸w - Hotel Panorama, ul. Mickiewicza 6, tel. (075)741 34 44, gsm 609 331 938
punktor Bolk贸w - Schronisko PTSM. ul. Ksi臋cia Bolka 8b, tel. (075) 741 32 11
punktor Bolk贸w - Pokoje Go艣cinne Pod Lipami, ul. Sienkiewicza 40, tel. (075) 74 13 678
punktor Bolk贸w - Internat przy Zespole Szk贸艂 Agrobiznesu, ul. Mickiewicza 2, tel. (075) 74 13 284
punktor Bolk贸w - Pole namiotowe, ul. Polna 16, tel: (075) 74 13 459, 74 13 431

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Przezmark i jego niepowtarzalny urok       Autor:  Kustosz      Data:  2011-06-04 17:54:03
    Zamek w Przezmarku woj.pomorskie gm.Stary Dzierzgo艅 gor膮co zaprasza turyst贸w.
  • Re: czerwony zbrodniarz       Autor:  dragster      Data:  2011-05-22 18:26:35
    To, 偶e kto艣 zostaje oskar偶ony to nie znaczy, 偶e jest winien. W obecnych czasach mamy wiele takich przyk艂ad贸w z r贸偶nych opcji politycznych.   Szkoda, 偶e autor strony wprowadza do niej w膮tki polityczne charakteryzuj膮ce jego antypatie, bo strona bez tego by艂a by du偶o lepsza.
  • Dlaczego nie przeprowadza si臋 ca艂kowitej renowacji ???       Autor:  pol      Data:  2011-05-22 09:39:50
    Czy nasze pa艅stwo jest tak biedne, przecie偶 to nasza historia.   Por贸wnuj膮c nasze zamki z Niemieckimi to na nasz 偶al patrze膰 .





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.