Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Czch贸w (woj. ma艂opolskie) - 艢redniowieczny zamek kr贸lewski

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 106 4 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 76 4.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Ruiny zamku w Czchowie stoj膮 na zalesionym wzg贸rzu nad Dunajcem, poni偶ej rynku miejskiego.
Odkrycia na zamku
Wsp贸艂czesne prace archeologiczne ods艂oni艂y zarys zabudowy wzg贸rza zamkowego w Czchowie i doprowadzi艂y do odkrycia du偶ej ilo艣ci zabytk贸w ruchomych. Z 60 tysi臋cy przedmiot贸w zrekonstruowano ponad 40 naczy艅 glinianych, poddano konserwacji kilkadziesi膮t grot贸w kusz, fragment贸w zbroi, mieczy, ostr贸g i monet. Jednym z ciekawszych przedmiot贸w jest denar Kr贸lowej Jadwigi, kt贸rego replik臋 mo偶na zakupi膰 w sklepiku na zamku.
Warownia zajmowa艂a ca艂y wierzcho艂ek tego wzg贸rza i sk艂ada艂a si臋 z wysokiej baszty obronnej, baszty bramnej do kt贸rej prowadzi艂 most zwodzony, pi臋trowego domu g艂贸wnego od wschodu, budynku gospodarczego od po艂udnia i przybud贸wki przy wie偶y. Ca艂o艣膰 otoczona by艂a murem. Przed mostem, na s膮siednim wzg贸rzu roz艂o偶one by艂o podzamcze.
Do niedawna zachowana by艂a tylko okr膮g艂a baszta wraz ze zrekonstruowan膮 przybud贸wk膮 oraz ods艂oni臋te fundamenty mur贸w o grubo艣ci 1,2 m. Czterokodygnacyjna niegdy艣 baszta zbudowana z g艂az贸w piaskowych mia艂a wysoko艣膰 20 m i 艣rednic臋 12,5 m. Ciekawostk膮 jest fakt, i偶 jej najwy偶sza partia by艂a o艣miok膮tna, co wida膰 i dzi艣, cho膰 brakuje g贸rnej kondygnacji. Kilka metr贸w nad ziemi膮 znajduje si臋 otw贸r w murze, kt贸ry by艂 pierwotnym wej艣ciem - prowadzi艂y do niego drewniane schody, niszczone w razie najazdu wroga.
W 2. dekadzie XXI wieku wzg贸rze zamkowe zosta艂o gruntownie przebadane, odnaleziono sporo ceramiki z XIV w., przedmioty metalowe, topory. Zobaczy膰 je mo偶na na ma艂ej ekspozycji w zamku. Sam zabytek zosta艂 cz臋艣ciowo zrekonstruowany i wygl膮da ju偶 inaczej. Odtworzono wie偶臋 bramn膮, drewniany most, nadbudowano mury obronne, tworz膮c zamkni臋ty obw贸d, udost臋pniono piwnice i punkt widokowy na wie偶y. Noc膮 ruiny s膮 o艣wietlone. Zmiany s膮 bardzo pozytywne. Odbudowane obiekty maj膮 ja艣niejszy budulec, wida膰 ze s膮 wsp贸艂czesne, ale nie razi to jako艣 szczeg贸lnie. Na terenie warowni i w jej otoczeniu rozstawiono bro艅 artyleryjsk膮, zar贸wno 艣redniowieczn膮 jak i z XX wieku. Wszystko jest dobrze opisane, a dzieje i wygl膮d zamku przedstawiono w czytelny spos贸b na rekonstrukcjach, planach, makietach. Mury bramy ozdobiono powi臋kszonymi do sporych rozmiar贸w XIX-wiecznymi widokami zamku. Widok z wie偶y ciekawy i rozleg艂y, ale ust臋puje panoramie rozci膮gaj膮cej si臋 z wie偶y w Melsztynie, bo rzeka Dunajec przep艂ywa tu w oddali i ledwie j膮 wida膰.


Ruiny zamku w Czchowie na akwareli N. Ordy z 2. po艂owy XIX wieku




Plany i rekonstrukcje



Rozwarstwienie mur贸w na planie zamku Czch贸w.
1 - wie偶a, 2 - mur obwodowy, 3 - baszta bramna, 4 - budynek mieszkalny, 5 - niewielkie skrzyd艂o po艂udniowe (gospodarcze), 6 - przybud贸wka przy wie偶y, 7 - podjazd do bramy



Plan ruin w Czchowie, przed pracami rekonstrukcyjnymi
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czch贸w
Rekonstrukcja zamku Czch贸w z XIII/XIV wieku (z muzeum zamkowego)

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czch贸w
Rekonstrukcja zamku Czch贸w z XVI wieku wg A.Szpunara, rysunek A.Wagnera

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czchow
Rekonstrukcja warowni czchowskiej z tablicy informacyjnej

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czch贸w
Rekonstrukcja zamku i podzamcza (z muzeum zamkowego)



Historia, wydarzenia


Wie偶a obronna w Czchowie powsta艂a prawdopodobnie jeszcze w ko艅cu XIII w. z rozkazu kr贸la Wac艂awa II. Dopiero za W艂adys艂awa 艁okietka rozpocz臋to budow臋 pe艂nego za艂o偶enia zamkowego. Zamek przez wieki by艂 siedzib膮 administratora d贸br kr贸lewskich - starostwa czchowskiego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czchow
Ruiny zamku w Czchowie i ko艣ci贸艂 cmentarny 艣w. Anny na poczt贸wce z ok. 1900 roku

punktorI po艂. XIV w. - trwa艂a stopniowa rozbudowa obiektu, kolejno o: mur obwodowy, murowan膮 bram臋 (II faza budowy), murowany budynek mieszkalny (III faza),
punktor1327 r. - zachowany jest dokument m贸wi膮cy o istnieniu w wie偶y komory celnej dla towar贸w przywo偶onych z W臋gier
Wi臋zienie i s膮d
Tradycja ludowa m贸wi, i偶 baszta w Czchowie by艂a wi臋zieniem. By膰 mo偶e by艂o tak ju偶 za pierwszego znanego burgrabim - Imramie, o kt贸rym wiadomo, 偶e utrzymywa艂 policj臋 kr贸lewsk膮 z艂o偶on膮 z r贸偶nych awanturnik贸w i pilnowa艂 wykonywania wyrok贸w s膮dowych. Na za艂og臋 zamku pracowa艂y 3 wsie oraz m艂yn na Dunajcu. Jedna z tych wsi - Siemiech贸w by艂a do艣膰 znacznie oddalona od Czchowa wi臋c kr贸l Kazimierz Wielki zwolni艂 j膮 z obowi膮zku robocizny i nakaza艂 tylko przekazywa膰 burgrabiemu 1 grzywn臋 z 艂anu oraz dostarcza膰 2 miary owsa, 2 sery, 20 jaj i 2 kap艂ony.
P贸藕niejsze gospodarzenie starost贸w, szczeg贸lnie Seweryna Bonera doprowadzi艂o do upadku kwitn膮cy w 艣redniowieczu zamek. Dopiero kr贸l Stanis艂aw August Poniatowski chc膮c przywr贸cenia dzia艂alno艣ci s膮du ziemskiego w Czchowie (najbli偶szy funkcjonowa艂 a偶 w Krakowie) nakaza艂 odbudow臋 zamku lub postawienie nowej siedziby. 脫wczesny starosta Grabowski nie zdecydowa艂 si臋 jednak na odbudow臋 (wida膰 stan obiektu by艂 tak z艂y, 偶e nie op艂aca艂o si臋 to) i s膮d dzia艂a艂 w nowo postawionym budynku obok ko艣cio艂a.

punktorok. 1340 r. - Kazimierz Wielki nakaza艂 ufortyfikowa膰 miasto i otoczy膰 go murem, zamek mia艂 pozosta膰 poza jego obr臋bem
punktor1356 r. - wymieniony jest pierwszy znany burgrabia zamku - Imram syn 呕egoty
punktor1372 r. - w warowni zatrzyma艂a si臋 kr贸lowa Jadwiga pod膮偶aj膮ca na W臋gry
punktor1397 r. - po raz pierwszy zatrzyma艂 si臋 tu kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o. P贸藕niej jeszcze kilkakrotnie go艣ci艂 w Czchowie
punktorXV w. - aby zwi臋kszy膰 obronno艣膰 zamku, postawiono baszt臋 bramn膮 o wymiarach 6 x 7 m wspart膮 dwiema szkarpami (IV faza)
punktorkoniec XV - pocz. XVI w. - starostwo czchowskie sprawowali Melszty艅scy z pobliskiego Melsztyna. Przeprowadzili oni kolejn膮 rozbudow臋, powsta艂 parterowy budynek po艂udniowy przeznaczony na cele gospodarcze i przybud贸wka przy wie偶y (V faza)
punktorlata 1549-1560 - starostami byli Bonerowie, najpierw Seweryn p贸藕niej Stanis艂aw
punktorII po艂. XVI w. - nast臋pna piastowa艂a t臋 funkcj臋 Anna Jordanowa z Boner贸w i jej m膮偶 kasztelan krakowski Wawrzyniec Spytek Jordan. Kasztelanami czchowskimi w tym czasie by艂 r贸d Lig臋z贸w (kasztelan sta艂 si臋 tytu艂em honorowym, Lig臋zowie wi臋c nie przebywali w zamku ani w mie艣cie)
punktor1646 r. - zamek ca艂kowicie podupad艂 i zosta艂 opuszczony. Wcze艣niej dzia艂a艂 tu s膮d ziemski kt贸ry uleg艂 likwidacji
punktor1772 r. - wraz z rozbiorem kraju zlikwidowane zosta艂o starostwo czchowskie
punktor1892 r. - pierwsze prace badawcze dokonane przez historyka sztuki W. Juszczkiewicza
punktor1928 r. - pierwsza prace konserwatorskie. Baszt臋 w Czchowie nakryto stropem 偶elbetonowym. Wtedy s膮dzono jeszcze, i偶 zamek stanowi艂a tylko samodzielna wie偶a. Pogl膮d ten zosta艂 zmieniony podczas prac badawczych w roku 1966 pod kierunkiem A. 呕akiego, gdy odkopano fundamenty ca艂ego za艂o偶enia zamkowego
punktor1993 r. - powsta艂 Spo艂eczny Komitet Renowacji Ruin Baszty. Rozpocz臋to prace archeologiczne i rekonstrukcyjne. Zamek mia艂 by膰 zrekonstruowany, cho膰 nie w ca艂o艣ci. Przede wszystkim zaplanowano odtworzenie mur贸w obwodowych o wysoko艣ci 2 m, most, piwnic臋 oraz tarasy widokowe w wie偶y i skrzydle mieszkalnym
punktorkoniec 1999 r. - zrekonstruowano w charakterze trwa艂ej ruiny kilkana艣cie metr贸w zachodniego muru zamkowego, w celu ods艂oni臋cia mur贸w przeprowadzono te偶 wycink臋 lasu
punktor2003 r. - otwarcie warowni na nowo. W zrekonstruowanej wie偶y powsta艂 punkt widokowy, odtworzono cz臋艣ciowo zamkowe zabudowania, mury obronne z fundamentami bramy. Powsta艂 punkt informacyjny z pami膮tkami.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czchow
Ruiny w Czchowie na grafice z 1843 roku, autor E. W. Kainko

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czchow
Podobny widok jak wy偶ej, lecz z 1837 roku. Litografia wg rysunku A. Gorczy艅skiego





Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor gsm 605 832 815

CZAS
punktorOgl膮dni臋cie ruin zamku zajmuje ok. 30 minut. Doj艣cie z rynku to 10 minut, pod wzg贸rzem zamkowy jest osobny parking bezp艂atny.

WST臉P
punktorDo ruin wst臋p bezp艂atny. Do samej wie偶y obowi膮zuje op艂ata 2 z艂 od osoby. Otwarta od 1 maja do 31 pa藕dziernika, w pon.-sob. od 10:00 do 17:30, w niedz. od 11:30 do 18.30. Kasa biletowa znajduje si臋 w rynku - w Centrum Informacji Turystycznej. Aby upewni膰 si臋, 偶e wie偶a jest dost臋pna nale偶y skontaktowa膰 si臋 z CIT, ul. Rynek 3, tel. 605 832 815.



Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Czchowie


Poczt贸wka z widokiem spod wie偶y zamkowej w Czchowie z ok. 1910 r.


Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 28 km na po艂udniowy zach贸d od Tarnowa, 31 km na p贸艂noc od Nowego S膮cza. Zobacz na mapie.
Wie偶臋 wida膰 z daleka. Najlepiej dosta膰 si臋 do rynku miejskiego (jest tam du偶y parking dla samochod贸w) i stamt膮d oznakowanym szlakiem i艣膰 do ruin. Uwaga! Bilety do wie偶y kupuje si臋 w kasie w rynku, a nie w zamku.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.833333039掳, E20.677556479掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 49.99998234'N, 20掳 40.65338874'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 49' 60.00''N, 20掳 40' 39.20''E 



Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorLe艅czyk Gabriel - Katalog grodzisk i zamczysk z terenu Ma艂opolski
punktorMarsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktorMoskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorSzope Maciej - Grodziska i zamczyska wojew贸dztwa tarnowskiego


Przedwojenne zdj臋cie z Archiwum Ilustrowanego Kuriera Codziennego


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Czch贸w - Widok z mostu na zrewitalizowany zamek Czch贸w - Widok spod mostu. W fosie repliki 艣redniowiecznych machin Czch贸w - Wn臋trze wie偶y bramnej Czch贸w - Zbli偶enie na baszt臋 Czch贸w - Baszta i zrekonstruowana wie偶a bramna z dziedzi艅ca Czch贸w - Dziedziniec z broni膮 obronn膮 u偶ywan膮 w czasie obl臋偶enia Czch贸w - Baszta Czch贸w - Urz膮dzenie do oblewania smo艂膮 oblegaj膮cych Czch贸w - 艢cie偶ka po murach obwodowych Czch贸w - Budynek dostawiony do baszty przez Melszty艅skich Czch贸w - Piwnice Czch贸w - Wej艣cie do baszty Czch贸w - Wn臋ka okienna w baszcie Czch贸w - Krajobraz z baszty Czch贸w - Widok z do艂u Czch贸w - Widok z do艂u
Zdj臋cia wykonane: latem 2022

Czch贸w - Widok spod wie偶y Czch贸w - Widok spod wie偶y Czch贸w - Zamek Czch贸w - Zamek Czch贸w - Resztki mur贸w obwodowych Czch贸w - Widok spod wie偶y na okolic臋 i fundamenty budynku mieszkalnego Czch贸w - Widok z rynku miejskiego. Po lewej ko艣ci贸艂 gotycki, po prawej fragment wie偶y zamkowej Czch贸w - Widok z oddali
Zdj臋cia wykonane: latem 2002


Baszta i ko艣ci贸艂ek w Czchowie na zdj臋ciu Adama Wis艂ockiego z okresu mi臋dzywojnnego



Materia艂y wideo


Zamek Czch贸w z drona



Noclegi


punktorCzch贸w - O艣rodek Elektrowni "艁aziska" - tel. (014) 684 31 10
punktorCzch贸w - O艣rodek W臋dkarski - tel. (014) 684 31 41
punktorW Czchowie mo偶na te偶 bez problemu rozbi膰 namiot nad Dunajcem

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • CZCH脫W 艢redniowieczny zamek kr贸lewski       Autor:  Grzegorz R.      Data:  2016-06-08 16:25:19
    Na temat w艂odarzy zamku w Czchowie znalaz艂em tak膮 informacj臋   ".... Pod tym wzgl臋颅dem charakterystyczn膮 by艂a sprawa Stroskiej Woli, wsi kr贸lewskiej, po艂o偶onej w dzisiejszym powiecie Brzeskim, a pozostaj膮cej w roku 1521 w dzier偶eniu Anny Radzimirskiej, staro艣cizny czchowskiej. Z pocz膮tku dekret kr贸lewski zakazywa艂 pani Radzimirskiej wprowadzenia ustawy o robociznach, poniewa偶 poddani ze Stroskiej Woli spe艂niaj膮 ju偶 i tak corocznie r贸偶ne ci臋偶ary...."   殴r贸d艂o - internet - Przeglad_Historyczny­-r1913-t16-n2-s200-2­17.pdf
  • jako艣膰 strony       Autor:  bf      Data:  2013-01-17 08:43:05
    uwagi co do strony:   1 - w przypadku bibliografii podaje si臋 daty ukazania si臋 drukiem, bo potem jest 艂atwiej szuka膰   2 - przez blisko 10 lat (od r. 1993) badania wykopaliskowe na wzg贸rzu zamkowym prowadzi艂o Muzeum Okr臋gowe w Tarnowie. Na podstawie tych bada艅 powsta艂 najbardziej aktualny plan zamku, tak偶e plan z podzia艂em na fazy chronologiczne i rysunek rekonstrukcyjny - tu nie ma s艂owa na ten temat, a cudze rysunki s膮. Fe, nie艂adnie
  • Re: zamki kt贸rych brakuje       Autor:  Anonim      Data:  2009-02-19 01:20:22
    Pa艂ac Skrzy艅skich w Zag贸rzanach





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.