Możesz ocenić: Czorsztyn (woj. małopolskie) - Średniowieczny zamek królewski Wronim, później rozbudowany
Opis i stan obecny
Polski zamek Czorsztyn i węgierski Niedzica niegdyś dumnie wznosiły się nad malowniczą doliną Dunajca. Po utworzeniu zapory wiele uległo zmianie. Obecnie dwie warownie już ze znacznie mniejszej wysokości przeglądają się w obszernej toni powstałego na Dunajcu jeziora Czorsztyńskiego, jednak nadal widok jest niezwykle urokliwy. Czorsztyn leży na mocno obronnym, skalistym wzniesieniu (z wapienia krynoidowego) będącym półwyspem oblewanym przez wody jeziora.
Endemit na zamku
Na terenie zamku Czorsztyn znajduje się stanowisko jednego z endemitów pienińskich - pszonaka pienińskiego. Ta roślina z małymi żółtymi kwiatami nie występuje w przyrodzie nigdzie indziej.
Dopiero niedawno wieku udowodniono, że pierwotna nazwa Czorsztyna to Wronin, który był znaną tylko z przekazów warownią drewniano-ziemną. Wcześniej uważano te dwa obiekty za osobne warownie.
Zamek Czorsztyn składa się z trzech części: zamku dolnego, średniego i górnego, a całość tworzy o tzw. trwała ruinę. Leżący po stronie wschodniej zamek dolny jest najsłabiej zachowany i nie był jeszcze poważnie badany. W narożu płd.-wsch. murów obwodowych stała baszta i być może znajdowała się studnia oraz zabudowa mieszkalna dla służby. Droga do zamku średniego prowadziła przez potężną wieżę Baranowskiego (nazwa od starosty, który ją wybudował). Ta czworoboczna budowla posiadała 4 kondygnacje, była przystosowana do użycia artylerii i zastąpiła dawny budynek bramny w XVII wieku. Można w niej zobaczyć relikty zapadni z XV wieku. Zamek średni pełnił funkcje gospodarcze.
Inspiracja dla artystów
Zamek stał się częstym motywem w literaturze i muzyce, przykładem może tu być "Na skalnym Podhalu" K. Tetmajera czy opera "Zamek na Czorsztynie" K. Kurpińskiego.
Mieściły się tu m.in. piekarnia i kuchnia. Oba te pomieszczenia powstały na fundamentach pierwotnej baszty - stołpu - najstarszego elementu zamku (dziś zachowana szczątkowo w niewysokich murach). Jej średnica dochodziła do 10 m, a grubość murów do 3 m.
Do zamku górnego przechodzi się barokową klatką schodową. Mamy tu dwie sklepione komnaty - tzw. piwnica z wystawioną kamieniarką budowlaną z XVII wieku oraz tzw. strzelnica gdzie funkcjonuje sklepik z pamiątkami i minerałami. Przy dziedzińcu widać 6-metrowy otwór wykuty w skale będący cysterną na wodę deszczową. Poza tym także tutaj mieściła się kuchnia. Piętro zamku górnego to taras widokowy, rozciąga się stąd piękny widok na Dunajec, Niedzicę, Pieniny Spiskie i Tatry. Kiedyś znajdowała się tu kaplica oraz część mieszkalna. Budynki te zwieńczone były renesansową attyką, a mur tarczowy od wschodu (XIV wiek) posiadał ganek strażniczy.
Warto wspomnieć jeszcze o łuku widocznym od strony jeziora. Nie jest on jak się wydaje dawną bramą do zamku górnego, lecz sklepieniem założonym dla posadowienia zewnętrznego muru w miejscu gdzie skała zawierała naturalny ubytek.
AKTUALIZACJA. Po latach zamek niewiele się zmienił, ale przynajmniej zniknęły szpecące elementy (barierki, zadaszenia) i prezentowane są proste wystawy oparte na wiszących tablicach informacyjnych, np. "Pieniny na dawnej widokówce" w wieży Baranowskiego czy "Zamek Czorsztyn - warownia graniczna i stacja celna". Są to całkiem interesujące materiały, dzięki którym można spędzić na zamku nieco więcej czasu, bo samo oglądnięcie ruin nie trwa długo. Poza tym jest jeszcze małe lapidarium.
Ruiny zamku i kaplica w Czorsztynie. Przedwojenna pocztówka
Warownia graniczna
Leżąc na granicy Czorsztyn był wielokrotnie miejscem ważnych wydarzeń historycznych oraz pobytów władców, poselstw i rycerstwa podążających na Węgry i z powrotem. Wielokrotnie przebywał tu Kazimierz Wielki, dwa razy gościł Władysława Jagiełłę, a Jadwiga w 1384 r. zatrzymała się w drodze po polską koronę. Tutaj miała zostać zwrócona pożyczka 37 tys. kop groszy praskich jaką udzielił Jagiełło Zygmuntowi Luksemburskiemu w zamian za Spisz (do zwrotu nigdy nie doszło). W Czorsztynie Władysław Warneńczyk pożegnał się z matką Zofią i bratem Kazimierzem podczas wyprawy przeciw Turkom. W 1655 Jan Kazimierz przekazał tu Jerzemu Lubomirskiemu skarb koronny, archiwum państwowe i insygnia koronacyjne, w tym jak pisał historyk P. Jasienica "tragikomiczny symbol uroszczeń" 2 korony: moskiewską i szwedzką (połowę Litwy zajmowała wówczas Moskwa a prawie cała Polska poddana była Szwedom). Lubomirski zabezpieczył wszystko w swej warowni w Lubowli na Spiszu (dziś Stara Lubovna na Słowacji).
Ruiny zamku Czorsztyn na pocztówce z 1911 roku
O Czorsztynie
amek strzegący granic Królestwa Polskiego,
Murem ciężkim wzniesiony przez Króla Wielkiego,
Dawniej nad rzeką górował, na wzgórzu wznosił,
Dziś często śród zamku ruin mgła się unosi.
amek wzniesiony z obronnym zamysłem Króla,
Jak spisały na kartach kronikarskie pióra,
Powstała nowa brama obok dawnej wieży,
I zapadnia przed zamkiem na zbrojnych rycerzy.
a zamku bywały koronowane głowy,
Jadano tu jadło z dziczyzny, pito miody,
Witano Jadwigę nim koronę przyjęła,
I u boku Króla krajem władać poczęła.
ały i pół wieku pół od chłopskiego ruszenia,
Zamek popadł ofiarą wielkiego płomienia,
Ogień strawił ze smakiem wielkie dachu bele,
Zamek padł w ruinę. Na czasu pewnie wiele.
tał się rebelii siedzibą lat później wiele,
Gdy wysłannik Napierski stanął na jej czele.
Skazany za bunt, za zdradę, pism fałszowanie,
Na pal wbity został, na powolne konanie.
Marcin Szwaczko
greeneye(małpa)pmail.pl
Widok zamku w Czorsztynie wg A. Schouppego, 2. połowa XIX wieku
Plany i rekonstrukcje
A — zamek górny, B — zamek średni, C — zamek dolny, 1 — wieża cylindryczna (podstawa zakreskowana) z XIII/XIV w., potem w jej miejscu powstała kuchnia,
2 — przedbramie, 3 — dziedziniec zamku średniego, 4 — pomieszczenia gospodarcze na parterze, zachodnie skrzydło
mieszkalne na piętrze, 5 — skrzydło gospodarcze z piekarnią, 6 — główny dom pański, 7 — dziedziniec
zamku górnego, 8 — cysterna, 9 — mur tarczowy z XIV w, 10 — budynek bramny,
11 — druga linia murów, 2 — międzymurze, 13 — baszta "Zieleniec", 14 — wieża
Baranowskiego z XVII wieku, 15 — baszta pięcioboczna, 16 — mury zamku dolnego, 17 — baszta
narożna, 18 — dawny wjazd do zamku, 19 — tymczasowe schody wejściowe
do zamku górnego, 20 — obecne wejście na teren zamku, 21 - barokowa klatka schodowa, 22 - sień zamku górnego, 23 - strzelnica, dziś sklepik, 24 - piwnica zamku górnego, a na piętrze miejsce po kaplicy
Rekonstrukcje Krzysztofa Moskala. Gród Wronin w XIII wieku i zamek gotycki w XV wieku
Zamek w Czorsztynie na rysunku Cerchy z 1857 r.
Historia, wydarzenia
Historia Długosza
Ciekawą historię o początkach Czorsztyna podaje Jan Długosz. Otóż w 1241 roku miał się tu schronić przez najazdem tatarskim książę Bolesław Wstydliwy z małżonką Kingą. Podejmował ich Pan tych ziem kasztelan sądecki Piotr Wydżga, który w celu poszukiwaniu złota posunął się aż do zaprzedania duszy diabłu. Część swego skarbu miał zakopać gdzieś w górach, a część przekazał zakonowi krzyżackiemu, do którego wstąpił. Sęk w tym że historycy nie potwierdzają tych faktów, a rycerz Wydżga, choć postać autentyczna nie był właścicielem Czorsztyna.
Początków zamku należy szukać w końcu XIII, w postaci drewnianego gródka na szczycie skały. Nosił on nazwę Wronin i dosyć szybko
został wzbogacony o murowaną, wolno stojącą wieżę - stołp. Fundatorem wydaje się być albo księżna Kinga (uznana za świętą przez Jana Pawła II w 1999 r.), która zarządzała tymi ziemiami z nadania swego męża Bolesława Wstydliwego, albo klasztor klarysek ze Starego Sącza, który otrzymał okoliczne tereny od księżnej po jej śmierci w 1292 r.
Geneza powstania zamku w Czorsztynie leży w intensywnej kolonizacji obu brzegów Dunajca i rywalizacji o granice między Polską a Węgrami. Dodatkowo warownia miała chronić działającą tu już wcześniej komorę celną.
przełom XIII/XIV w. - budowa cylindrycznej wieży - stołpu 1320 r. - pierwsza wzmianka w dokumentach (akt lokacyjny Kluszkowiec) o warowni Wronin
1348 r. - w akcie lokacyjnym Krościenka po raz pierwszy wymieniona została nazwa Czorsztyn. Kazimierz Wielki w bliżej nieznany sposób przejął ziemie klasztoru klarysek oraz zaczął wzmacniać i rozbudować zamek. M.in. otoczył go kamiennym murem o grubości dochodzącej do 2 m
koniec XIV w. - Władysław Jagiełło utworzył niegrodowe starostwo czorsztyńskie.
1434 r. - pod warownią wojska Władysława Jagiełły rozbiły oddział husytów rabujący Spisz
Zamki Czorsztyn i Niedzica. Staloryt z dzieła L. Chodźko - La Pologne historique... z 1835 r.
Okrutny starosta
Starosta Jan Baranowski, który tyle dobrego zrobił dla zamku Czorsztyn, został zapamiętany przez okoliczną ludność jako najgorszy okrutnik. Zabierał ziemię chłopom, a tych którzy mu się sprzeciwiali przywiązywał za nogi do drzew i zrzucał z dużej wysokości na skały. Stąd jedno z miejsc w Pieninach nosi nazwę Flaki.
1445 r. - ówczesny starosta czorsztyński to Mikołaj ze Skawiny, a następnie podczaszy krakowski Jakub Obalec z Góry
XV w. - rozbudowa warowni o drugą linię murów obronnych oraz budynek bramny w części płd.-wsch.
pocz. XVI w. - starostą czorsztyńskim został Piotr Kmita z Wiśnicza, marszałek wielki koronny
XVI w. - kolejna rozbudowa. Powstał zamek dolny zwany Przygródkiem, otoczony murem. Zniszczona wieża została rozebrana a na jej miejscu postawiono budynki gospodarcze
1598 r. - zamek w Czorsztynie najechał i ograbił Olbracht Łaski lata 1626-43 - prace remontowe przeprowadził starosta Jan Baranowski. Zastąpił on dawny budynek przy bramie do zamku średniego basztą bramną o 4 kondygnacjach. Mogła ona prowadzić ostrzał z artylerii. Druga baszta powstała na zamku dolnym.
Rozwaliny zamku w Czorsztynie autorstwa M. B. Stęczyńskiego 1847 r. W oddali zamek Niedzica
Zawisza w Czorsztynie?
Funkcję starosty czorsztyńskiego miał jakoby pełnić słynny rycerz Zawisza Czarny, jednak współcześni historycy nie znaleźli na to jasnych dowodów.
1651 r. - zdobycie warowni przez buntownika Aleksandra Kostkę Napierskiego 1655 r. - zamek gościł uchodzącego na Śląsk króla Jana Kazimierza lata 1734-36 - podczas walk o tron między Stanisławem Leszczyńskim a Augustem III Sasem wojska kozackie spustoszyły warownię. Teodor Lubomirski, zwolennik Sasa pozwolił bowiem na bezkarny rabunek dóbr zwolenników Leszczyńskiego, a starosta czorsztyński do nich należał. Przez 1,5 roku zamek i okoliczni mieszkańcy byli poddawani represjom przez grasujący tu dwutysięczny oddział kozacki
Działalność Drohojowskich
Rodzina ta była oskarżana o niszczenie ruin, tak że w 1869 Jan Marceli Drohojowski musiał nawet wydrukować broszurę z odpowiedzią na niesłuszne zarzuty. Prawda wyglądała inaczej - rodzina ta prowadziła prywatne prace wykopaliskowe i wzmacniała zagrożone osunięciem mury. W altanie dworskiej Drohojowskich powstało muzeum, gdzie gromadzono wszelkie pamiątki związane z warownią czorsztyńską. Dziś najcenniejszy eksponat - dobrze zachowany średniowieczny miecz można zobaczyć w Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem. W 1921 r. Drohojowscy utworzyli wokół zamku rezerwat, który stał się zalążkiem Pienińskiego Parku Narodowego.
1769 r. - w ruinach czorsztyńskich schronili się uciekający konfederaci barscy 1763 r. - starostą został Józef Makary Potocki z Monasterzysk, ostatni pełniący tę funkcję. Warownia była już w opłakanym stanie. Jam mówi lustracja: "zamek czorsztyński dość obszerny, lecz dużo spustoszały, na którego naprawę znacznego nakładu trzeba, na który starosta nastarczyć nie może, a szkoda by była, iżby tak kosztowny pograniczny i obronny zamek miał do ostatniego przyjść upadku"
po 1790 r. - po uderzeniu pioruna i spaleniu dachów, ruiny zostały opuszczone, a starostowie mieszkali w pobliskim dworze
1811 r. - władze austriackie przejęły dobra starostwa i wystawiły resztki zamku na licytację
1819 r. - ziemię z ruiną kupili Drohojowscy i dzierżyli go aż do 1945 r. Mieszkali w nowo postawionym drewnianym dworze pod zamkiem
1852 r. - spłonął dwór Drohojowskich, 10 lat później wybudowali więc nowy
lata 1951-1957 - prace zabezpieczające przeprowadziło Kierownictwo Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu wg projektu prof. Alfreda Majewskiego
1992 r. - kolejne prace konserwacyjne prowadzone przez Pieniński Park Narodowy
1994 r. - udostępnienie zamku górnego dla turystów
1996 r. - teren warowni jako "Rezerwat Zamek Czorsztyn" o powierzchni 10,28 ha stał się częścią Pienińskiego Parku Narodowego
Zamek Czorsztyn na litografii J. Szalaya z połowy XIX wieku. W tle zamek Dunajec w Niedzicy
Aleksander Kostka Napierski
"[...]przeciwko nam i ojczyźnie jako instrumentum Chmielnickiego niemałą część chłopstwa w nowotarskim i czorsztyńskim pobuntowawszy zamek czorsztyński zbrodniczym przedsięwzięciem opanował"
uniwersał króla Jana Kazimierza o buncie Napierskiego do urzędników woj. krakowskiego z dnia 26.06.1651
Sprawa opanowania zamku przez zbuntowanych górali do dziś intryguje i wywołuje emocje, głównie za sprawą tajemniczego przywódcy buntu Aleksandra Kostki Napierskiego. Jest to nazwisko umowne, ponieważ nikt tak naprawdę nie wie jak nazywał się ów człowiek, a historykom do dzisiaj udało się poznać ledwie kilkadziesiąt dni z jego życia.
Przed buntem podpisywał się Aleksander Leon ze Sztemberku Napierski, w czasie buntu używał już nazwiska Aleksander Leo ze Sztemberku Kostka herbu Dąbrowa. Na torturach wyznał, że jest nieślubnym dzieckiem króla Władysława IV, a gdy mu to w niczym nie pomogło, ostateczna jego wersja brzmiała, że nazywa się Wojciech Stanisław Bzowski i był nowicjuszem u jezuitów. Historycy potwierdzili, że rzeczywiście taka osoba była w nowicjacie jezuickim w Krakowie, ale nie ma pewności czy Napierski, Kostka i Bzowski to jedna i ta sama osoba. Wykluczono pochodzenie od szanowanej rodziny Kostków ze Sztemberku, jednak herbarz Uruskiego podaje, iż jedna z bocznych gałęzi tego rodu nosi nazwisko Napierscy i obie rodziny pieczętują się tym samym herbem Dąbrowa. Badający sprawę historyk A. Kersten dowodzi, iż prawdziwe nazwisko to Napierski, a Kostka przywłaszczył w celu dodania sobie splendoru i powagi przy posługiwaniu się sfałszowanymi dokumentami królewskimi. Natomiast nazwisko Bzowski zostało mu narzucone siłą na torturach, aby zatrzeć niekorzystne dla władcy zeznania o królewskim pochodzeniu buntownika.
Kostka Napierski pojawił się na Podgórzu w maju 1651 r. Nie wiadomo skąd przybył i z czyjego polecenia działał. Tytułował się pułkownikiem, okazywał uniwersały i listy królewskie pozwalające mu na werbunek ludzi do walki z planowanym najazdem na Kraków księcia siedmiogrodzkiego Rakoczego oraz nakazujące umocnienie granicy.
Omamił nimi wszystkich, bywał goszczony przez lokalną władze i szlachtę, nie budząc podejrzeń przez prawie 2 miesiące. Dopiero 14 czerwca po zajęciu zamku w Czorsztynie wyszło na jaw, że w rzeczywistości podburzał chłopstwo do buntu przeciw panom i "bogatym plebanom".
Zajęcie zamku z grupą 30-40 górali i rozbójników ułatwił fakt, iż pozostawał on bez załogi po wyruszeniu starosty Platemberka na front wojny z Kozakami. Szlachta jeszcze długo domagała się kary dla starosty za pozostawienie pogranicznego zamku w "nieczułości i niedbalstwie" bez załogi i zaopatrzenia. Mieszkało w nim tylko 3 osoby: żyd, dzierżawca dochodów zamkowych i jeden hajduk.
Pierwsze co zrobił Napierski po zdobyciu warowni było jej ufortyfikowanie. Już 18 czerwca do Czorsztyna dotarł blisko 100-osobowy oddział starosty dobczyckiego Jordana wysłany przeciw buntownikom przez biskupa krakowskiego Gembickiego. Napierski odparł oblężenie, wsparty jeszcze przez kilkunastu przybyłych górali. Zarządzał więc 50-osobowym oddziałem. 23 czerwca przybył kolejny odział wojsk biskupa tym razem 500-osobowy i z działkami. Rozpoczęto ostrzałem z artylerii co doprowadziło do rozbicia baszty, a następnie zajęto studnie. Obrońcy borykali się z brakiem amunicji, Napierski rozkazał przetapiać ołów z opraw okiennych, przerabiać gwoździe oraz zrywać deski podłogowe i rzucać je na oblegających. 25 czerwca w zamku nastąpił bunt i towarzysze Napierskiego zaoferowali jego wydanie wraz z innym przywódcą góralskim w zamian za możliwość bezpiecznego opuszczenia Czorsztyna. Dowodzący oblężeniem oficer ze szlachty siewierskiej Jarocki przyjął te warunki. Przywódcy buntu zostali przewiezieni do Krakowa. 18 lipca ogłoszono wyrok na Napierskiego - śmierć po chłopsku czyli wbicie na pal. Ginął długo i w męczarniach, bo jak napisał naoczny obserwator "kat nie umiał pala weń wbić, kilkadziesiąt razy weń uderzał, nim pal przeszedł przezeń".
Napierski uznawany był powszechnie za agenta Chmielnickiego. Jednym z kilkuset osób wysłanych na teren Rzeczpospolitej w celu wywoływania zamieszek i rebelii, które miały odciągnąć część wojsk królewskich z pola walki na Ukrainie. Jednak i tu nie można być niczego pewnym, ponieważ agenci ci pochodzili z nizin społecznych, w najlepszym razie z drobnej szlachty i mogli działać w ukryciu wśród plebsu i chłopstwa na wsiach, a Napierski był człowiekiem obytym, wykształconym, znał języki obce, umiejętnie grał królewskiego oficera, otwarcie poruszał się wśród szlachty. Istnieje jedna notatka mówiąca że na Podgórze przybył z Węgier, a więc od księcia Rakoczego mającego chrapkę na Kraków i koronę polską. Natomiast dopiero po II wojnie św. wyszła na jaw korespondencja jaką prowadził ze Szwedami i błagalne prośby o przyjęcie na szwedzką służbę w 1648 r. Jednak bezpośrednich dowodów na wykonywanie w 1651 roku poleceń czy to Chmielnickiego, czy Rakoczego czy Krystyny (królowej szwedzkiej) nie ma, ponieważ jak wspomniano życiorys Napierskiego jest znany w minimalnym stopniu.
Ówczesna szlachta bunt Napierskiego potraktowało bardzo poważnie, a nawet znacznie go zdemonizowała. Panika po pierwszej nieudanej próbie odbicia zamku była niewspółmierna ze skalą zjawiska. Nie było to bowiem w żadnym razie wielkie powstanie poddanych jak w przypadku Kozaków na Ukrainie, a zdobycie ważnego zamku to tylko wynik niedbalstwa starosty. Zdezorientowany biskup Gembicki nie wierzył, iż 500-osobowy oddział może pokonać górali Napierskiego i posłał do króla alarmujące pismo wołające o wsparcie. Z odległego Beresteczka pociągnęło więc 2 tysiące wojska pod dowództwem Aleksandra Lubomirskiego i Michała Zebrzydowskiego. Lecz ledwie wyruszyło bunt został już z łatwością zdławiony.
Sam Kostka Napierski szybko zniknął z pamięci ludzkiej, mimo wielu późniejszych wystąpień górali na Podhalu nigdy nie odwoływali się oni do jego powstania. Nie powstały o nim żadne pieśni ani podania powtarzane z pokolenia na pokolenie jak w przypadku innych lokalnych przywódców. Napierski kojarzony był co najwyżej ze zdradą kraju, a nie z walką w interesie chłopów.
Nie przeszkodziło to komunistom widzieć w nim bohatera ludowego i w postawieniu na jego cześć w 1951 r. tablicy pamiątkowej w zamku czorsztyńskim. Do dziś leży ona na murach najstarszej baszty...
Czorsztyn na grafice w albumie widoków karpackich Emanuela Kronbacha z ok. 1823 roku.
Zamek Czorsztyn od południa. Rysunek z natury 1851 r. Bogusza Stęczyńskiego
Legendy i podania
Jedna z legend o Czorsztynie dotyczy czasów Ludwika Węgierskiego, gdy zamek był jakoby gniazdem rozbójników. Zbóje upodobać sobie mieli obcych kupców, szczególnie Niemców, których napadali, okradali a nierzadko mordowali. Niedaleko zamku mieszkał prawy rycerz herbu Szreniawa, który posiadał dwóch synów. Choć byli bliźniakami to charaktery mieli bardzo różne. Obaj dzielni, lecz Janusz był porywczy i zawzięty a Staszek rozważny i serdeczny dla innych. Pewnego razu podczas turnieju Janusz zwyciężył niemieckiego rycerza. Niemiec nie potrafił przegrać i zaczął rozgłaszać, iż został pokonany niehonorowo, podstępem. Janusz nie puścił mu tego płazem, wyzwał na pojedynek i zabił w walce. Stało się to podczas obecności króla, więc za każdy rozlew krwi groził wyrok śmierci. Szreniawici mieli jednak wielu przyjaciół, dlatego Januszowi udało się uciec. Tęsknił za nim ojciec i brat, lecz o Januszu słuch zaginął na długo. Tymczasem gdy rozbójnicy z Czorsztyna stali się szczególnie dokuczliwi, rozpoczęto szykować wyprawę przeciw nim. Chciał wziąć w niej udział także Staszek, tym bardziej, że rozchodziły się dziwne plotki, o których prawdziwości musiał się przekonać osobiście. Gdy wraz z wojskiem podszedł pod zamek Czorsztyn pojawił się w ich obozie zbieg z zamku, który zaofiarował się pokazać tajne wejście do piwnic zamkowych. W samej warowni ucztowano i nie obawiano się ataku - dobrze zaopatrzona twierdza wydawała się nie do zdobycia Zabawę przerwało nagle pojawianie się straży i meldunek o wejściu przez podziemia jakiegoś człowieka. Herszt bandy zdziwił się, iż jeszcze pozostaje on przy życiu, jednak wytłumaczono mu, że jest bliski śmierci i cały czas powtarza, że chce się z nim widzieć. Po zejściu do lochu i spojrzeniu na konającego człowieka, herszt zbladł i krzyknął z bólu - rozpoznał swojego brata Staszka. Ten zdążył mu wyjawić, że Janusz został zdradzony i niebawem tunelem wejdzie do zamku wojsko. Radził mu też żeby uciekł i dobrze się ukrył, tak by ich ojciec nigdy nie dowiedział się kim był rozbójnik z Czorsztyna. Janusz odrzekł, że zna dobrą kryjówkę i nie opuści brata. Powiadomił swoich kompanów o zdradzie, a sam wziął zwłoki i skoczył z okna w przepaść do Dunajca...
Zamek Czorsztyn, a w oddali Niedzica na litografii Napoleona Ordy z 1880 r.
Mroczny widok ruin w Czorsztynie autorstwa F. Brzozowskiego, Biesiada Literacka 1886
Informacje praktyczne
ADRES I KONTAKT Zamek Wronin w Czorsztynie - ul. Zamkowa, Czorsztyn
CZAS Z parkingu idzie się ok. 5 minut. Pobieżne zwiedzenie ruin zajmuje ok. 40 minut, ale warto zejść nad Dunajec i zobaczyć zamek od strony rzeki.
WSTĘP Wstęp płatny (8 zł / 4 zł), dzieci do lat 6 gratis. Czynne w sezonie od 1.05 do 30.09 w godz. 9.00 do 18.00 codziennie. Poza sezonem od 1.10 do 30.04 w godz. 10.00 do 15.00 z wyjątkiem poniedziałków. Parking bezpłatny za okazaniem biletu z zamku (bez tego - 6 zł/godz).
Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zabytku: Zamek w Czorsztynie
Zamek niedzicki oraz dalej czorsztyński nad Dunajcem. XIX-wieczna pocztówka
Położenie i dojazd
Południowa część woj. małopolskiego. 38 km na południowy-zachód od Nowego Sącza. Zobacz na mapie.
Zamek leży na końcu wsi, nad Dunajcem. Znajduje się tam parking, a później idzie się pieszo ok. 0,5 km.
Współrzędne geograficzne:
Otwórz w: Google Maps, Bing Maps, Openstreet Maps
format D (stopnie): N49.434926° E20.31339°
format DM (stopnie, minuty): 49°26.09556'N 20°18.8034'E format DMS (stopnie, minuty, sekundy): 49°26'05.73''N 20°18'48.20''E
Ruiny w Czorsztynie na przedwojennej pocztówce
Bibliografia
Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
Kornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
Majewski Alfred - Czorsztyn Niedzica
Marszałek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
Michalczuk Stanisław Kostka - Panowie na zamku Dunajec
Moskal Krzysztof - Zamki w dziejach Polski i Słowacji między Wisłą a Hornadem tom 1 i 2
Rogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
Węglarz Andrzej - Zamek Czorsztyn
Akwarela T. Endera z 2. połowy XIX wieku
Galeria zdjęć
Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.
Zdjęcia z roku 2015
Zdjęcia wykonane: latem 2003
Filmy wideo
Wojciehc Bogacz - Czorsztyn z drona
TV Podhale - Jaka przyszłość czeka Zamek w Czorsztynie?
Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w serwisach noclegowych.
Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne!
Miniforum
Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.
(c) 2001-2024 bd - Kontakt - Polityka Prywatności Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.
Wykryto blokadę reklam :-(
ZamkoMania.pl to prywatny, niezależny serwis historyczno-krajoznawczy. Nie finansuje nas żadna firma ani instytucja. Pozwalając na wyświetlenie paru nienarzucających się reklam wspierasz nasze dalsze funkcjonowanie i aktualizację informacji.
Dlatego prosimy o wyłączenie blokowania reklam na tej stronie (instrukcja jak to zrobić w: AdBlock, Adblock Plus, Ghostery, uBlock Origin).