Wojew贸dztwo: ma艂opolskie / Powiat: nowotarski / Gmina: Czorsztyn

Ikonka - zamek

CZORSZTYN
馃彴 Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Czorsztyn

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Czorsztyn - Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 172
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 134
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera polski Czorsztyn i wegierska Niedzica niegdy艣 dumnie wznosi艂y si臋 nad malownicz膮 dolin膮 Dunajca. Po utworzeniu zapory wiele uleg艂o zmianie. Obecnie dwie warownie ju偶 ze znacznie mniejszej wysoko艣ci przegl膮daj膮 si臋 w obszernej toni powsta艂ego na Dunajcu jeziora Czorszty艅skiego, jednak nadal widok jest niezwykle urokliwy. Czorsztyn le偶y na mocno obronnym, skalistym wzniesieniu (z wapienia krynoidowego) b臋d膮cym p贸艂wyspem oblewanym przez wody jeziora.
Endemit na zamku
Na terenie zamku znajduje si臋 stanowisko jednego z endemit贸w pieni艅skich - pszonaka pieni艅skiego. Ta ro艣lina z ma艂ymi 偶贸艂tymi kwiatami nie wyst臋puje w przyrodzie nigdzie indziej.
Dopiero ko艅cem ubieg艂ego wieku udowodniono, 偶e pierwotna nazwa Czorsztyna to Wronin, kt贸ry by艂 znan膮 tylko z przekaz贸w warowni膮 drewniano-ziemn膮. Wcze艣niej uwa偶ano te dwa obiekty za osobne warownie.
Zamek sk艂ada si臋 z trzech cz臋艣ci: zamku dolnego, 艣redniego i g贸rnego a ca艂o艣膰 tworzy o tzw. trwa艂a ruin臋. Le偶膮cy po stronie wschodniej zamek dolny jest najs艂abiej zachowany i nie by艂 jeszcze badany. W naro偶u p艂d.-wsch. mur贸w obwodowych sta艂a baszta i by膰 mo偶e znajdowa艂a si臋 studnia oraz zabudowa mieszkalna dla s艂u偶by. Droga do zamku 艣redniego prowadzi艂a przez pot臋偶n膮 wie偶臋 Baranowskiego (nazwa od starosty, kt贸ry j膮 wybudowa艂). Ta czworoboczna budowla posiada艂a 4 kondygnacje, by艂a przystosowana do u偶ycia artylerii i zast膮pi艂a dawny budynek bramny w XVII wieku. Mo偶na w niej zobaczy膰 relikty zapadni z XV wieku. Zamek 艣redni pe艂ni艂 funkcje gospodarcze.
Inspiracja dla artyst贸w
Zamek sta艂 si臋 cz臋stym motywem w literaturze i muzyce, przyk艂adem mo偶e tu by膰 "Na skalnym Podhalu" Tetmajera czy opera "Zamek na Czorsztynie" Kurpi艅skiego.
Mie艣ci艂y si臋 tu m.in. piekarnia i kuchnia. Oba te pomieszczenia powsta艂y na fundamentach pierwotnej baszty-sto艂pu - najstarszego elementu zamku (dzi艣 zachowana szcz膮tkowo w niewysokich murach). Jej 艣rednica dochodzi艂a do 10 m a grubo艣膰 mur贸w do 3 m. Do zamku g贸rnego przechodzi si臋 barokow膮 klatk膮 schodow膮. Mamy tu dwie sklepione komnaty - tzw. piwnica z wystawion膮 kamieniark膮 budowlan膮 z XVII wieku oraz tzw. strzelnica gdzie funkcjonuje sklepik z pami膮tkami i minera艂ami. Przy dziedzi艅cu wida膰 6-metrowy otw贸r wykuty w skale b臋d膮cy cystern膮 na wod臋 deszczow膮. Poza tym tak偶e tutaj mie艣ci艂a si臋 kuchnia. Pi臋tro zamku g贸rnego to taras widokowy, rozci膮ga si臋 st膮d pi臋kny widok na Dunajec, Niedzic臋, Pieniny Spiskie i Tatry. Kiedy艣 znajdowa艂a si臋 tu kaplica oraz cz臋艣膰 mieszkalna. Budynki te zwie艅czone by艂y renesansow膮 attyk膮 a mur tarczowy od wschodu (XIV wiek) posiada艂 ganek stra偶niczy. Warto wspomnie膰 jeszcze o 艂uku widocznym od strony jeziora. Nie jest on jak si臋 wydaje dawn膮 bram膮 do zamku g贸rnego lecz sklepieniem za艂o偶onym dla posadowienia zewn臋trznego muru w miejscu gdzie ska艂a zawiera艂a naturalny ubytek.

AKTUALIZACJA. Po latach zamek niewiele si臋 zmieni艂, ale przynajmniej znikn臋艂y szpec膮ce elementy (barierki, zadaszenia) i prezentowane s膮 proste wystawy oparte na wisz膮cych tablicach informacyjnych, np. "Pieniny na dawnej widok贸wce" w wie偶y Baranowskiego czy "Zamek Czorsztyn - warownia graniczna i stacja celna". S膮 to ca艂kiem interesuj膮ce materia艂y, dzi臋ki kt贸rym mo偶na sp臋dzi膰 na zamku nieco wi臋cej czasu, bo samo ogl膮dni臋cie ruin nie trwa d艂ugo. Poza tym jest jeszcze ma艂e lapidarium.

Warownia graniczna
Le偶膮c na granicy Czorsztyn by艂 wielokrotnie miejscem wa偶nych wydarze艅 historycznych oraz pobyt贸w w艂adc贸w, poselstw i rycerstwa pod膮偶aj膮cych na W臋gry i z powrotem. Wielokrotnie przebywa艂 tu Kazimierz Wielki, dwa razy go艣ci艂 W艂adys艂awa Jagie艂艂臋, a Jadwiga w 1384 r. zatrzyma艂a si臋 w drodze po polsk膮 koron臋. Tutaj mia艂a zosta膰 zwr贸cona po偶yczka 37 tys. kop groszy praskich jak膮 udzieli艂 Jagie艂艂o Zygmuntowi Luksemburskiemu w zamian za Spisz (do zwrotu nigdy nie dosz艂o). W Czorsztynie W艂adys艂aw Warne艅czyk po偶egna艂 si臋 z matk膮 Zofi膮 i bratem Kazimierzem podczas wyprawy przeciw Turkom. W 1655 Jan Kazimierz przekaza艂 tu Jerzemu Lubomirskiemu skarb koronny, archiwum pa艅stwowe i insygnia koronacyjne, w tym jak pisa艂 historyk P. Jasienica "tragikomiczny symbol uroszcze艅" 2 korony: moskiewsk膮 i szwedzk膮 (po艂ow臋 Litwy zajmowa艂a w贸wczas Moskwa a prawie ca艂a Polska poddana by艂a Szwedom). Lubomirski zabezpieczy艂 wszystko w swej warowni w Lubowli na Spiszu (dzi艣 Stara Lubovna na S艂owacji)



Rekonstrukcja lub stary widok zamku!
Rysunek Cerchy z 1857 r.

O Czorsztynie
amek strzeg膮cy granic Kr贸lestwa Polskiego,
Murem ci臋偶kim wzniesiony przez Kr贸la Wielkiego,
Dawniej nad rzek膮 g贸rowa艂, na wzg贸rzu wznosi艂,
Dzi艣 cz臋sto 艣r贸d zamku ruin mg艂a si臋 unosi.
puste
amek wzniesiony z obronnym zamys艂em Kr贸la,
Jak spisa艂y na kartach kronikarskie pi贸ra,
Powsta艂a nowa brama obok dawnej wie偶y,
I zapadnia przed zamkiem na zbrojnych rycerzy.
puste
a zamku bywa艂y koronowane g艂owy,
Jadano tu jad艂o z dziczyzny, pito miody,
Witano Jadwig臋 nim koron臋 przyj臋艂a,
I u boku Kr贸la krajem w艂ada膰 pocz臋艂a.
puste
a艂y i p贸艂 wieku p贸艂 od ch艂opskiego ruszenia,
Zamek popad艂 ofiar膮 wielkiego p艂omienia,
Ogie艅 strawi艂 ze smakiem wielkie dachu bele,
Zamek pad艂 w ruin臋. Na czasu pewnie wiele.

puste
ta艂 si臋 rebelii siedzib膮 lat p贸藕niej wiele,
Gdy wys艂annik Napierski stan膮艂 na jej czele.
Skazany za bunt, za zdrad臋, pism fa艂szowanie,
Na pal wbity zosta艂, na powolne konanie.

Marcin Szwaczko
greeneye(ma艂pa)pmail.pl



Plan


Plan zamku czorsztyn
Plan zamku: A - mur tarczowy z XIV w., B - wie偶a Baranowskiego z XVII wieku, C - dziedziniec zamku 艣redniego, D - kuchnia, E - fundamenty baszty z XIII/XIV w., F - piekarnia, G - pomieszczenia gospodarcze, H - barokowa klatka schodowa, I - sie艅 zamku g贸rnego, J - strzelnica, dzi艣 sklepik, K - kuchnia z piecem, a na pi臋trze pokoje mieszkalne, L - piwnica zamku g贸rnego, a na pi臋trze miejsce po kaplicy, M - cysterna


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera pocz膮tk贸w zamku nale偶y szuka膰 w ko艅cu XIII, w postaci drewnianego gr贸dka na szczycie ska艂y. Nosi艂 on nazw臋 Wronin i dosy膰 szybko
Historia D艂ugosza
Ciekaw膮 histori臋 o pocz膮tkach Czorsztyna podaje Jan D艂ugosz. Ot贸偶 w 1241 roku mia艂 si臋 tu schroni膰 przez najazdem tatarskim ksi膮偶臋 Boles艂aw Wstydliwy z ma艂偶onk膮 King膮. Podejmowa艂 ich tu Pan tych ziem kasztelan s膮decki Piotr Wyd偶ga, kt贸ry w celu poszukiwaniu z艂ota posun膮艂 si臋 a偶 do zaprzedania duszy diab艂u. Cz臋艣膰 swego skarbu mia艂 zakopa膰 gdzie艣 w g贸rach, a cz臋艣膰 przekaza艂 zakonowi krzy偶ackiemu, do kt贸rego wst膮pi艂. S臋k w tym 偶e historycy nie potwierdzaj膮 tych fakt贸w a rycerz Wyd偶ga, cho膰 posta膰 autentyczna nie by艂 w艂a艣cicielem Czorsztyna.
zosta艂 wzbogacony o murowan膮 wolno stoj膮c膮 wie偶臋 - sto艂p. Fundatorem wydaje si臋 by膰 albo ksi臋偶na Kinga (uznana za 艣wi臋t膮 przez Jana Paw艂a II w 1999 r.), kt贸ra zarz膮dza艂a tymi ziemiami z nadania swego m臋偶a Boles艂awa Wstydliwego, albo klasztor klarysek ze Starego S膮cza, kt贸ry otrzyma艂 okoliczne tereny od ksi臋偶nej po jej 艣mierci w 1292 r. Geneza powstania zamku le偶y w intensywnej kolonizacji obu brzeg贸w Dunajca i rywalizacji o granice mi臋dzy Polsk膮 a W臋grami. Dodatkowo warownia mia艂a chroni膰 dzia艂aj膮c膮 tu ju偶 wcze艣niej komor臋 celn膮.
punktorprze艂om XIII/XIV w. - budowa cylindrycznej wie偶y - sto艂pa
punktor1320 r. - pierwsza wzmianka w dokumentach (akt lokacyjny Kluszkowiec) o warowni Wronin
punktor1348 r. - w akcie lokacyjnym Kro艣cienka po raz pierwszy wymieniona zosta艂a nazwa Czorsztyn. Kazimierz Wielki w bli偶ej nieznany spos贸b przej膮艂 ziemie klasztoru klarysek oraz zacz膮艂 wzmacnia膰 i rozbudowa膰 zamek. M.in. otoczy艂 go kamiennym murem o grubo艣ci dochodz膮cej do 2 m
punktorkoniec XIV w. - W艂adys艂aw Jagie艂艂o utworzy艂 niegrodowe starostwo czorszty艅skie.
punktor1434 r. - pod zamkiem wojska W艂adys艂awa Jagie艂艂y rozbi艂y oddzia艂 husyt贸w rabuj膮cy Spisz

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Czorsztyn i Niedzica. Staloryt z dzie艂a L.Chod藕ko - La Pologne historique... z 1835 r.

Okrutny starosta
Starosta Jan Baranowski, kt贸ry tyle dobrego zrobi艂 dla zamku. zosta艂 zapami臋tany przez okoliczn膮 ludno艣膰 jako najgorszy okrutnik. Zabiera艂 ziemi臋 ch艂opom a tych kt贸rzy mu si臋 sprzeciwiali przywi膮zywa艂 za nogi do drzew i zrzuca艂 z du偶ej wysoko艣ci na ska艂y. St膮d jedno z miejsc w Pieninach nosi nazw臋 Flaki.
punktor1445 r. - 贸wczesny starosta czorszty艅ski to Miko艂aj ze Skawiny a nast臋pnie podczaszy krakowski Jakub Obalec z G贸ry
punktorXV w. - rozbudowa warowni o drug膮 lini臋 mur贸w obronnych oraz budynek bramny w cz臋艣ci p艂d.-wsch. pocz. XVI w. - starost膮 czorszty艅skim zosta艂 Piotr Kmita z Wi艣nicza, marsza艂ek wielki koronny
punktorXVI w. - kolejna rozbudowa. Powsta艂 zamek dolny zwany Przygr贸dkiem, otoczony murem. Zniszczona wie偶a zosta艂a rozebrana a na jej miejscu postawiono budynki gospodarcze
punktor1598 r. - zamek najecha艂 i ograbi艂 Olbracht 艁aski

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Fragment anonimowego rysunku z pierwszej 膰wierci XIX wieku



punktorlata 1626-43 - prace remontowe przeprowadzi艂 starosta Jan Baranowski. Zast膮pi艂 on dawny budynek przy bramie do zamku 艣redniego baszt膮 bramn膮 o 4 kondygnacjach. Mog艂a ona prowadzi膰 ostrza艂 z artylerii. Druga baszta powsta艂a na zamku dolnym.
punktor1651 r. - zdobycie warowni przez buntownika Aleksandra Kostk臋 Napierskiego
punktor1655 r. - zamek go艣ci艂 uchodz膮cego na 艢l膮sk kr贸la Jana Kazimierza
Zawisza w Czorsztynie?
Funkcj臋 starosty czorszty艅skiego mia艂 jakoby pe艂ni膰 s艂ynny rycerz Zawisza Czarny, jednak ponownie wsp贸艂cze艣ni historycy nie znale藕li na to jasnych dowod贸w.

punktorlata 1734-36 - podczas walk o tron mi臋dzy Stanis艂awem Leszczy艅skim a Augustem III Sasem wojska kozackie spustoszy艂y warowni臋. Teodor Lubomirski, zwolennik Sasa pozwoli艂 bowiem na bezkarny rabunek d贸br zwolennik贸w Leszczy艅skiego, a starosta czorszty艅ski do nich nale偶a艂. Przez 1,5 roku zamek i okoliczni mieszka艅cy byli poddawani represjom przez grasuj膮cy tu dwutysi臋czny oddzia艂 kozacki
punktor1769 r. - w ruinach schronili si臋 uciekaj膮cy konfederaci barscy
Dzia艂alno艣膰 Drohojowskich
Rodzina ta by艂a oskar偶ana o niszczenie ruin, tak 偶e w 1869 Jan Marceli Drohojowski musia艂 nawet wydrukowa膰 broszur臋 z odpowiedzi膮 na nies艂uszne zarzuty. Prawda wygl膮da艂a tak, 偶e rodzina ta prowadzi艂a prywatne prace wykopaliskowe i wzmacnia艂a zagro偶one osuni臋ciem mury. W altanie dworskiej Drohojowskich powsta艂o muzeum, gdzie gromadzono wszelkie pami膮tki zwi膮zane z warowni膮. Dzi艣 najcenniejszy eksponat - dobrze zachowany 艣redniowieczny miecz mo偶na zobaczy膰 w Muzeum Tatrza艅skim w Zakopanem. W 1921 r. Drohojowscy utworzyli wok贸艂 zamku rezerwat, kt贸ry sta艂 si臋 zal膮偶kiem Pieni艅skiego Parku Narodowego.

punktor1763 r. - starost膮 zosta艂 J贸zef Makary Potocki z Monasterzysk, ostatni pe艂ni膮cy t臋 funkcj臋. Warownia by艂a ju偶 w op艂akanym stanie. Jam m贸wi lustracja: " zamek czorszty艅ski do艣膰 obszerny, lecz du偶o spustosza艂y, na kt贸rego napraw臋 znacznego nak艂adu trzeba, na kt贸ry starosta nastarczy膰 nie mo偶e, a szkoda by by艂a, i偶by tak kosztowny pograniczny i obronny zamek mia艂 do ostatniego przyj艣膰 upadku.
punktorpo 1790 r. - po uderzeniu pioruna i spaleniu dach贸w, ruina zosta艂a opuszczona, a starostowie mieszkali w pobliskim dworze
punktor1811 r. - w艂adze austriackie przej臋艂y dobra starostwa i wystawi艂y resztki zamku na licytacj臋
punktor1819 r. - ziemi臋 z ruin膮 kupili Drohojowscy i dzier偶yli go a偶 do 1945 r. Mieszkali w nowo postawionym drewnianym dworze pod zamkiem
punktor1852 r. - sp艂on膮艂 dw贸r Drohojowskich, 10 lat p贸藕niej wybudowali wi臋c nowy
punktorlata 1951-1957 - prace zabezpieczaj膮ce przeprowadzi艂o Kierownictwo Odnowienia Zamku Kr贸lewskiego na Wawelu wg projektu prof. Alfreda Majewskiego
punktor1992 r. - kolejne prace konserwacyjne prowadzone przez Pieni艅ski Park Narodowy
punktor1994 r. - udost臋pnienie zamku g贸rnego dla turyst贸w

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Rysunek J. Szalaya z po艂. XIX wieku


Aleksander Kostka Napierski
"[...]przeciwko nam i ojczy藕nie jako instrumentum Chmielnickiego niema艂膮 cz臋艣膰 ch艂opstwa w nowotarskim i czorszty艅skim pobuntowawszy zamek czorszty艅ski zbrodniczym przedsi臋wzi臋ciem opanowa艂"
uniwersa艂 kr贸la Jana Kazimierza o buncie Napierskiego
do urz臋dnik贸w woj. krakowskiego z dnia 26.06.1651

Sprawa opanowania zamku przez zbuntowanych g贸rali do dzi艣 intryguje i wywo艂uje emocje, g艂贸wnie za spraw膮 tajemniczego przyw贸dcy buntu Aleksandra Kostki Napierskiego. Jest to nazwisko umowne, poniewa偶 nikt tak naprawd臋 nie wie jak nazywa艂 si臋 贸w cz艂owiek, a historykom do dzisiaj uda艂o si臋 pozna膰 ledwie kilkadziesi膮t dni z jego 偶ycia.
Przed buntem podpisywa艂 si臋 Aleksander Leon ze Sztemberku Napierski, w czasie buntu u偶ywa艂 ju偶 nazwiska Aleksander Leo ze Sztemberku Kostka herbu D膮browa. Na torturach wyzna艂 偶e jest nie艣lubnym dzieckiem kr贸la W艂adys艂awa IV, a gdy mu to w niczym nie pomog艂o, ostateczna jego wersja brzmia艂a, 偶e nazywa si臋 Wojciech Stanis艂aw Bzowski i by艂 nowicjuszem u jezuit贸w. Historycy potwierdzili, 偶e rzeczywi艣cie taka osoba by艂a w nowicjacie jezuickim w Krakowie, ale nie ma pewno艣ci czy Napierski, Kostka i Bzowski to jedna i ta sama osoba. Wykluczono pochodzenie od szanowanej rodziny Kostk贸w ze Sztemberku, jednak herbarz Uruskiego podaje, i偶 jedna z bocznych ga艂臋zi tego rodu nosi nazwisko Napierscy i obie rodziny piecz臋tuj膮 si臋 tym samym herbem D膮browa. Badaj膮cy spraw臋 historyk A. Kersten dowodzi, i偶 prawdziwe nazwisko to Napierski, a Kostka przyw艂aszczy艂 w celu dodania sobie splendoru i powagi przy pos艂ugiwaniu si臋 sfa艂szowanymi dokumentami kr贸lewskimi. Natomiast nazwisko Bzowski zosta艂o mu narzucone si艂膮 na torturach, aby zatrze膰 niekorzystne dla w艂adcy zeznania o kr贸lewskim pochodzeniu buntownika.
Kostka Napierski pojawi艂 si臋 na Podg贸rzu w maju 1651 r. Nie wiadomo sk膮d przyby艂 i z czyjego polecenia dzia艂a艂. Tytu艂owa艂 si臋 pu艂kownikiem, okazywa艂 uniwersa艂y i listy kr贸lewskie pozwalaj膮ce mu na werbunek ludzi do walki z planowanym najazdem na Krak贸w ksi臋cia siedmiogrodzkiego Rakoczego oraz nakazuj膮ce umocnienie granicy. Omami艂 nimi wszystkich, bywa艂 goszczony przez lokaln膮 w艂adze i szlacht臋, nie budz膮c podejrze艅 przez prawie 2 miesi膮ce. Dopiero 14 czerwca po zaj臋ciu zamku w Czorsztynie wysz艂o na jaw, 偶e w rzeczywisto艣ci podburza艂 ch艂opstwo do buntu przeciw panom i "bogatym plebanom". Zaj臋cie zamku z grup膮 30-40 g贸rali i rozb贸jnik贸w u艂atwi艂 fakt, i偶 pozostawa艂 on bez za艂ogi po wyruszeniu starosty Platemberka na front wojny z Kozakami. Szlachta jeszcze d艂ugo domaga艂a si臋 kary dla starosty za pozostawienie pogranicznego zamku w "nieczu艂o艣ci i niedbalstwie" bez za艂ogi i zaopatrzenia. Mieszka艂o w nim tylko 3 osoby: 偶yd, dzier偶awca dochod贸w zamkowych i jeden hajduk.
Pierwsze co zrobi艂 Napierski po zdobyciu warowni by艂o jej ufortyfikowanie. Ju偶 18 czerwca do Czorsztyna dotar艂 blisko 100-osobowy oddzia艂 starosty dobczyckiego Jordana wys艂any przeciw buntownikom przez biskupa krakowskiego Gembickiego. Napierski odpar艂 obl臋偶enie, wsparty jeszcze przez kilkunastu przyby艂ych g贸rali. Zarz膮dza艂 wi臋c 50-osobowym oddzia艂em. 23 czerwca przyby艂 kolejny odzia艂 wojsk biskupa tym razem 500-osobowy i z dzia艂kami. Rozpocz臋to ostrza艂em z artylerii co doprowadzi艂o do rozbicia baszty, a nast臋pnie zaj臋to studnie. Obro艅cy borykali si臋 z brakiem amunicji, Napierski rozkaza艂 przetapia膰 o艂贸w z opraw okiennych, przerabia膰 gwo藕dzie oraz zrywa膰 deski pod艂ogowe i rzuca膰 je na oblegaj膮cych. 25 czerwca w zamku nast膮pi艂 bunt i towarzysze Napierskiego zaoferowali jego wydanie wraz z innym przyw贸dc膮 g贸ralskim w zamian za mo偶liwo艣膰 bezpiecznego opuszczenia Czorsztyna. Dowodz膮cy obl臋偶eniem oficer ze szlachty siewierskiej Jarocki przyj膮艂 te warunki. Przyw贸dcy buntu zostali przewiezieni do Krakowa. 18 lipca og艂oszono wyrok na Napierskiego - 艣mier膰 po ch艂opsku czyli wbicie na pal. Gin膮艂 d艂ugo i w m臋czarniach, bo jak napisa艂 naoczny obserwator "kat nie umia艂 pala we艅 wbi膰, kilkadziesi膮t razy we艅 uderza艂, nim pal przeszed艂 przeze艅".
Napierski uznawany by艂 powszechnie za agenta Chmielnickiego. Jednym z kilkuset os贸b wys艂anych na teren Rzeczpospolitej w celu wywo艂ywania zamieszek i rebelii, kt贸re mia艂y odci膮gn膮膰 cz臋艣膰 wojsk kr贸lewskich z pola walki na Ukrainie. Jednak i tu nie mo偶na by膰 niczego pewnym, poniewa偶 agenci ci pochodzili z nizin spo艂ecznych, w najlepszym razie z drobnej szlachty i mogli dzia艂a膰 w ukryciu w艣r贸d plebsu i ch艂opstwa na wsiach, a Napierski by艂 cz艂owiekiem obytym, wykszta艂conym, zna艂 j臋zyki obce, umiej臋tnie gra艂 kr贸lewskiego oficera, otwarcie porusza艂 si臋 w艣r贸d szlachty. Istnieje jedna notatka m贸wi膮ca 偶e na Podg贸rze przyby艂 z W臋gier, a wi臋c od ksi臋cia Rakoczego maj膮cego chrapk臋 na Krak贸w i koron臋 polsk膮. Natomiast dopiero po II wojnie 艣w. wysz艂a na jaw korespondencja jak膮 prowadzi艂 ze Szwedami i b艂agalne pro艣by o przyj臋cie na szwedzk膮 s艂u偶b臋 w 1648 r. Jednak bezpo艣rednich dowod贸w na wykonywanie w 1651 roku polece艅 czy to Chmielnickiego, czy Rakoczego czy Krystyny (kr贸lowej szwedzkiej) nie ma, poniewa偶 jak wspomniano 偶yciorys Napierskiego jest znany w minimalnym stopniu.
脫wczesna szlachta bunt Napierskiego potraktowa艂o bardzo powa偶nie, a nawet znacznie go zdemonizowa艂a. Panika po pierwszej nieudanej pr贸bie odbicia zamku by艂a niewsp贸艂mierna ze skal膮 zjawiska. Nie by艂o to bowiem w 偶adnym razie wielkie powstanie poddanych jak w przypadku Kozak贸w na Ukrainie, a zdobycie wa偶nego zamku to tylko wynik niedbalstwa starosty. Zdezorientowany biskup Gembicki nie wierzy艂, i偶 500-osobowy oddzia艂 mo偶e pokona膰 g贸rali Napierskiego i pos艂a艂 do kr贸la alarmuj膮ce pismo wo艂aj膮ce o wsparcie. Z odleg艂ego Beresteczka poci膮gn臋艂o wi臋c 2 tysi膮ce wojska pod dow贸dztwem Aleksandra Lubomirskiego i Micha艂a Zebrzydowskiego. Lecz ledwie wyruszy艂o bunt zosta艂 ju偶 z 艂atwo艣ci膮 zd艂awiony.
Sam Kostka Napierski szybko znikn膮艂 z pami臋ci ludzkiej, mimo wielu p贸藕niejszych wyst膮pie艅 g贸rali na Podhalu nigdy nie odwo艂ywali si臋 oni do jego powstania. Nie powsta艂y o nim 偶adne pie艣ni ani podania powtarzane z pokolenia na pokolenie jak w przypadku innych lokalnych przyw贸dc贸w. Napierski kojarzony by艂 co najwy偶ej ze zdrad膮 kraju, a nie z walk膮 w interesie ch艂op贸w. Nie przeszkodzi艂o to komunistom widzie膰 w nim bohatera ludowego i w postawieniu na jego cze艣膰 w 1951 r. tablicy pami膮tkowej w zamku czorszty艅skim. Do dzi艣 le偶y ona na murach najstarszej baszty...


Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Czorsztyn od po艂udnia. Rysunek z natury 1851 r. Bogusza St臋czy艅skiego


Legendy

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera j edna z legend o Czorsztynie dotyczy czas贸w Ludwika W臋gierskiego, gdy zamek by艂 jakoby gniazdem rozb贸jnik贸w. Zb贸je upodoba膰 sobie mieli obcych kupc贸w, szczeg贸lnie Niemc贸w, kt贸rych napadali, okradali a nierzadko mordowali.
Niedaleko zamku mieszka艂 prawy rycerz herbu Szreniawa, kt贸ry posiada艂 dw贸ch syn贸w. Cho膰 byli bli藕niakami to charaktery mieli bardzo r贸偶ne. Obaj dzielni, lecz Janusz by艂 porywczy i zawzi臋ty a Staszek rozwa偶ny i serdeczny dla innych. Pewnego razu podczas turnieju Janusz zwyci臋偶y艂 niemieckiego rycerza. Niemiec nie potrafi艂 przegra膰 i zacz膮艂 rozg艂asza膰, i偶 zosta艂 pokonany niehonorowo, podst臋pem. Janusz nie pu艣ci艂 mu tego p艂azem, wyzwa艂 na pojedynek i zabi艂 w walce. Sta艂o si臋 to podczas obecno艣ci kr贸la, wi臋c za ka偶dy rozlew krwi grozi艂 wyrok 艣mierci. Szreniawici mieli jednak wielu przyjaci贸艂, dlatego Januszowi uda艂o si臋 uciec.
T臋skni艂 za nim ojciec i brat lecz o Januszu s艂uch zagin膮艂 na d艂ugo. Tymczasem gdy rozb贸jnicy z Czorsztyna stali si臋 szczeg贸lnie dokuczliwi, rozpocz臋to szykowa膰 wypraw臋 przeciw nim. Chcia艂 wzi膮膰 w niej udzia艂 tak偶e Staszek, tym bardziej 偶e rozchodzi艂y si臋 dziwne plotki, o kt贸rych prawdziwo艣ci musia艂 si臋 przekona膰 osobi艣cie. Gdy wraz z wojskiem podszed艂 pod Czorsztyn pojawi艂 si臋 w ich obozie zbieg z zamku, kt贸ry zaofiarowa艂 si臋 pokaza膰 tajne wej艣cie do piwnic zamkowych. W samej warowni ucztowano i nie obawiano si臋 ataku - dobrze zaopatrzona twierdza wydawa艂a si臋 nie do zdobycia Zabaw臋 przerwa艂o nagle pojawianie si臋 stra偶y i meldunek o wej艣ciu przez podziemia jakiego艣 cz艂owieka. Herszt bandy zdziwi艂 si臋, i偶 jeszcze pozostaje on przy 偶yciu, jednak wyt艂umaczono mu, 偶e jest bliski 艣mierci i ca艂y czas powtarza, 偶e chce si臋 z nim widzie膰. Po zej艣ciu do lochu i spojrzeniu na konaj膮cego cz艂owieka, herszt zblad艂 i krzykn膮艂 z b贸lu - rozpozna艂 swojego brata Staszka. Ten zd膮偶y艂 mu wyjawi膰, 偶e Janusz zosta艂 zdradzony i niebawem tunelem wejdzie do zamku wojsko. Radzi艂 mu te偶 偶eby uciek艂 i dobrze si臋 ukry艂, tak by ich ojciec nigdy nie dowiedzia艂 si臋 kim by艂 rozb贸jnik z Czorsztyna. Janusz odrzek艂, 偶e zna dobr膮 kryj贸wk臋 i nie opu艣ci brata. Powiadomi艂 swoich kompan贸w o zdradzie, a sam wzi膮艂 zw艂oki i skoczy艂 z okna w przepa艣膰 do Dunajca...

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Litografia Napoleona Ordy z 1880 r.


Wst臋p

Wst臋p p艂atny (5 z艂 / 2.5 z艂), dzieci do lat 6 gratis. Czynne w sezonie 01.05-30.09 codziennie w godz. 9鈥18, poza sezonem wt.鈥搉iedz. w godz. 10鈥15.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otw贸rz stron臋 obiektu

Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 38 km na po艂udniowy-zach贸d od Nowego S膮cza. Zobacz na mapie.
Zamek le偶y na ko艅cu wsi, nad Dunajcem. Znajduje si臋 tam parking, a p贸藕niej idzie si臋 pieszo ok. 0,5 km. Uwaga! Parking jest darmowy dla zwiedzaj膮cych zamek, ale nale偶y przy odje藕dzie okaza膰 bilet wst臋pu!

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 49.434926掳,  E 20.31339掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 26.09556',  E 20掳 18.8034'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 26' 05.73'',  E 20掳 18' 48.20''


Czas


Z centrum wsi idzie si臋 ok. 15 min. Pobie偶ne zwiedzenie ruin zajmuje ok. 40 min, ale warto zej艣膰 na Dunajec i zobaczy膰 zamek od strony rzeki.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku czorsztyn
Zamek niedzicki oraz dalej czorszty艅ski. Rysunek z natury B. St臋czy艅skiego 1860 r


Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorMajewski Alfred - Czorsztyn Niedzica
punktorMarsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktorMichalczuk Stanis艂aw Kostka - Panowie na zamku Dunajec
punktorMoskal Krzysztof - Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem tom 1 i 2
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorW臋glarz Andrzej - Zamek Czorsztyn

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Czorsztyn - Widok z mur贸w na zamek w Niedzicy Czorsztyn - Mur 艂膮cz膮cy zamek dolny z g贸rnym Czorsztyn - Mury zamku g贸rnego wkomponowane w ska艂y Czorsztyn - Zabudowania zmaku 艣redniego Czorsztyn - Widok z zamku 艣redniego Czorsztyn - Zamek g贸rny - obecnie taras widokowy Czorsztyn - Zamek 艣redni Czorsztyn - Wie偶a Baranowskiego z wystaw膮 zdj臋膰 Czorsztyn - Widok na dziedziniec zamku 艣redmniego Czorsztyn - Widok na zamek dolny Czorsztyn - Dziedziniec zamku 艣redniego Czorsztyn - Wej艣cie do zamku, wida膰 wie偶臋 Baranowskiego Czorsztyn - Front zamku z wie偶膮 Baranowskiego
Zdj臋cia z roku 2015

Czorsztyn - Widok z jeziora od zachodu Czorsztyn - Widok z jeziora od po艂udnia Czorsztyn - Widok z jeziora na zamek i skarp臋 Czorsztyn - Widok od frontu (wschodu) Czorsztyn - Widok od frontu (wschodu) Czorsztyn - Mury zamku dolnego Czorsztyn - Widok z dziedzi艅ca na baszt臋 Baranowskiego Czorsztyn - Mury zamku 艣redniego Czorsztyn - Pi臋tro zamku g贸rnego Czorsztyn - Widok na zamek w Niedzicy Czorsztyn - Widok z Niedzicy na Czorsztyn
Zdj臋cia wykonane: latem 2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorCzorsztyn - Hotel Umina, ul. Zamkowa 5, tel. (018) 26 50 204
punktorCzorsztyn - Kwatera Ma艂y Domek, ul. Turystyczna 30, tel. (018) 265 04 25
punktorCzorsztyn - Kwatera Noclegi u Ani, ul. Zamkowa 2a, tel. (018) 265 02 82, gsm 692 738 750
punktorCzorsztyn-Mizerna - Pensjonat Wolski, ul. Mizerna 96, tel. (018) 27 50 121, (018) 27 50 125
punktorCzorsztyn - Pensjonat Nadzamcze, ul. Zamkowa 3, tel. (018) 26 50 158, gsm 508 087 058
punktorCzorsztyn - Willa Diana, ul. Turystyczna 1, tel. (018) 26 50 345, gsm 668 953 810
punktorCzorsztyn - Willa Jasna, ul. Drohojowskich 7, tel. (018) 26 50 366, gsm 603 133 283
punktorCzorsztyn - Willa Karolina, ul. Turystyczna 8, tel. (018) 265 02 60
punktorCzorsztyn - Kwatera Jolanta Milaniak, ul. Pieni艅ska 12, tel. (018) 26 50 409 (po g. 16)
punktorCzorsztyn - Kwatera Magdalena Bochniak, ul.Rycerska 9, tel. tel. (018) 265 04 23, gsm 509 542 443
punktorCzorsztyn - Pensjonat U Benedykta, ul.Kamieniarska 21A, tel. (018) 265 06 96, gsm 501 452 399
punktorCzorsztyn - Pokoje go艣cinne U Flisaka, ul. Turystyczna 28, tel. (018) 265 03 47
punktorCzorsztyn - Pokoje go艣cinne Antonina B艂achut, ul. Drohojowskich 24, tel. (018) 26 50 336, gsm 506 762 270
punktorCzorsztyn - Pokoje go艣cinne Beata Niewiadomska-Bochnak, ul. Jana Paw艂a II 3, tel. (018) 26 50 412, 26 50 180
punktorCzorsztyn - Pokoje Go艣cinne Gorlicka Weronika, ul. Le艣na 11, (018) 265 04 51
punktorCzorsztyn - Pokoje Go艣cinne Pieniny, ul. Turystyczna 24, tel. (018) 265 04 32
punktorCzorsztyn - Pensjonat Widok, ul. Drohojowskich 18, tel. (018) 265 02 50
punktorCzorsztyn - Pokoje Go艣cinne J臋dru艣, ul. Kr贸tka 9, tel. (018) 265 04 20

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • o艣wietlenie       Autor:  turysta      Data:  2015-03-28 18:54:32
    szkoda 偶e malownicze ruiny nie s膮 o艣wietlone tak jak zamek w niedzicy a偶 偶al patrze膰 stoj膮c na koronie zapory nota bene elektrowni...
  • zamki       Autor:  Pablito      Data:  2011-11-17 14:49:26
    swietna strona
  • Zamek w Przezmarku....       Autor:  Kustosz      Data:  2011-06-04 18:17:58
    Zamek w Przezmarku woj.pomorskie gm.Stary Dzierzgo艅 gor膮co zaprasza turyst贸w.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.