Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Dukla (woj. podkarpackie) - 艢redniowieczny zamek rycerski ca艂kowicie przebudowany w pa艂ac

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 3.6 na 5. G艂os贸w: 14 3.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 14 4.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Rezydencja w Dukli posiada charakter barokowego pa艂acu z dwiema oryginalnymi, flankuj膮cymi j膮 oficynami. Oficyny posiadaj膮 kszta艂t trapezu i sprawiaj膮 wra偶enie wi臋kszych od samego pa艂acu. Po badaniach mur贸w okaza艂o si臋, 偶e s膮 to rozbudowane i podwy偶szone bastiony, kt贸re otacza艂y siedemnastowieczny zamek. Kiedy艣 oficyn i innych obiekt贸w zamkowych by艂o znacznie wi臋cej, szacuje si臋 偶e na ca艂e za艂o偶enie sk艂ada艂o si臋 ok. 25 budynk贸w. Zamek w XVI/XVII wieku posiada艂 r贸wnie偶 wie偶臋, kt贸rej fundamenty odkryto podczas wykopalisk, a g艂贸wne budynki by艂y zwie艅cozne attyk膮 (zlikwidowan膮 w XVII wieku).
Dzi艣 obiekt jest w艂asno艣ci膮 Muzeum Historycznego (dawniej Muzeum Braterstwa Broni). Turystom udost臋pniony zosta艂 sam pa艂ac z ekspozycj膮 g艂贸wnie zwi膮zan膮 z I i II wojn膮 艣wiatow膮. Jest to ju偶 zreszt膮 widoczne z daleka, bo otoczenie budowli wype艂niono sprz臋tem i maszynami wojskowymi. Tematem przewodnim s膮 walki o wa偶n膮 strategicznie Prze艂臋cz Dukielsk膮. Jest jeszcze wystawa po艣wi臋cona historii miasta i pa艂acu, ale dosy膰 skromna. Wn臋trza nie prezentuj膮 si臋 ciekawie, nie znajdziemy tu praktycznie nic ze wspania艂ego wyposa偶enia zamku Mniszch贸w, bo wszystko zosta艂o stracone albo zniszczone podczas wojny. Do艣膰 g艂upi wydaje si臋 wi臋c zakaz fotografowania pa艂acu we wn臋trzach. Nie do艣膰, 偶e jest niezgodny z prawem, to tak naprawd臋 nie ma co tam fotografowa膰. Chyba, 偶e kto艣 jest wielkim pasjonatem osprz臋tu wojskowego, tylko w jaki spos贸b pstrykni臋cie zdj臋cia mia艂oby zaszkodzi膰 tym eksponatom?

Osobnym tematem jest park pa艂acowy. Ci膮gnie si臋 on ok. p贸艂 kilometra za dukielsk膮 rezydencj膮 na obszarze 11 ha. Mimo 偶e jest zaniedbany, za艣miecony i pozbawiony oryginalnych element贸w architektonicznych, to robi wielkie wra偶enie. Nie wiem jak lokalne w艂adze i dyrekcja muzeum, posiadaj膮c tak膮 pere艂k臋 bezczynnie przygl膮daj膮 si臋 na jego degradacj臋, zamiast walczy膰 o 艣rodki na rewitalizacj臋. Wg mnie w ci膮gu 2 lat mo偶na by dor贸wna膰 atrakcyjno艣ci膮 takim podkarpackim parkom jak 艂a艅cucki czy krasiczy艅ski.
Z pa艂acu do parku prowadzi艂y tarasy i ozdobna bramka. Trzy jeziora ustawione zosta艂y w perspektywie od najwi臋kszego do najmniejszego. Na jednym z nich dzia艂a艂 niezachowany niestety teatr. Arkadowe mosty z ozdobnymi wazonami 艂膮czy艂y jeziora. Pozosta艂 po nich jeden filar. Z rozmieszczonych po ca艂ym parku kamiennych 艂aw zosta艂y tylko dwie ozdobne podpory. Z wielu rze藕b, pos膮g贸w i trofe贸w wojennych nie zosta艂o nic, kilka posag贸w jest jednak porozrzucanych na terenie miasta. W pe艂ni zachowa艂a si臋 kaplica (ale zosta艂a ona postawiona dopiero 1875 roku), kilka bram i furt oraz d艂uga aleja akacjowa wzd艂u偶 g艂贸wnej drogi z Rzeszowa. Poza obr臋bem parku wida膰 ruin臋 browaru.

Aktualizacja: Pa艂ac zosta艂 odzyskany przez przedwojennych w艂a艣cicieli, mo偶e wi臋c zajm膮 si臋 parkiem. Muzeum funkcjonuje bez zmian.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Zamek Dukla na pocz膮tku XX wieku. Obecna elewacja frontowa - zachodnia (przed przebudow膮 XVIII-wieczn膮 front by艂 od po艂udnia).



Plany i rekonstrukcje



Plan zamku - pa艂acu w Dukli wg Micha艂a Proksy.
Na czarno odkryte przez archeolog贸w mury pierwotnych fortyfikacji



Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Potwierdzone dzieje obronnej siedziby w Dukli si臋gaj膮 po艂owy XVI wieku. Przyjmuje si臋, 偶e renesansowy dw贸r wzni贸s艂 Jan Jordan. Po Jordanach w艂a艣cicielami byli Dukli byli Zborowscy i Drohojewscy. W 1636 roku Franciszek Bernard Mniszech, starosta sanocki i kasztelan s膮decki postanowi艂 przebudowa膰 go na okazalszy zamek otoczony nowoczesn膮 fortyfikacj膮 bastionow膮. By艂a to wi臋c rezydencja typu "palazzo in fortezza". Upi臋kszaniem jej wn臋trz zaj膮艂 si臋 na prze艂omie wiek贸w wnuk fundatora - J贸zef Wandalin Mniszech. W 1656 r. (w czasie potopu szwedzkiego) w zamku dukielskim zatrzyma艂 si臋 kr贸l Jan Kazimierz w drodze do Lwowa.
Obecny pa艂acowy kszta艂t nadali budowli w latach 1764-1765 Jerzy August Wandalin Mniszech, marsza艂ek nadworny, starosta generalny wielkopolski oraz jego 偶ona Anna Amalia z Br眉hl贸w. Zamek podwy偶szono o pi臋tro zwie艅czone mansardowym dachem, pozbyto si臋 cz臋艣ci fortyfikacji, na 2 bastionach powsta艂y oficyny. W ten spos贸b stworzono p贸藕nobarokow膮 rezydencj臋 magnack膮 przeciwnik贸w kr贸la Stanis艂awa Augusta Poniatowskiego, b臋d膮c膮 wa偶nym o艣rodkiem 偶ycia kulturalnego, towarzyskiego i politycznego 贸wczesnej Polski. Dla przebudowanego zamku by艂y to czasy 艣wietno艣ci. S艂ynna by艂a tutejsza kolekcja dzie艂 sztuki, biblioteka, teatr dworski i pi臋kny park. Bywali tu przyw贸dcy Konfederacji Barskiej z Kazimierzem Pu艂askim w艂膮cznie, a tak偶e sam Tadeusz Ko艣ciuszko. Mniszech ws艂awi艂 si臋 te偶 za艂o偶eniem w swej rezydencji jednej z pierwszych w Polsce l贸偶 maso艅skich (1755 r.).
Po I rozbiorze Polski budowl臋 zaj臋li Austriacy i urz膮dzili w niej koszary. Na kr贸tko Dukla by艂a w艂asno艣ci膮 Potockich, Ossoli艅skich, Stadnickich. W ko艅cu trafi艂 na d艂u偶ej do M臋ci艅skich, z kt贸rych hr Wojciech M臋ci艅ski by艂 przez pewien kres XIX stulecia najbogatszym Polakiem. Jego rezydencja dukielska r贸wnie偶 by艂a okaza艂a i bogato wyposa偶ona. Ucierpia艂a jednak w kilku po偶arach, wi臋c od 1875 r. przeprowadzono prace budowlane. Cezar M臋ci艅ski chcia艂 przywr贸ci膰 podniszczonej ju偶 budowli 艣wietno艣膰, ale zleci艂 prac臋 architektowi, kt贸ry pope艂ni艂 wiele b艂臋d贸w. Najbardziej rzuca艂 si臋 w oczy niesymetryczny rozstaw okien w elewacji frontowej. Zmiany og贸lnie nie by艂y wielkie (np. dodano balkony, ganek), ale doprowadzi艂y do utraty cech stylowych. Architektowi zap艂acono tylko cz臋艣膰 wynagrodzenia, co doprowadzi艂o do d艂ugiego sporu. Po zako艅czeniu I wojny 艣wiatowej, M臋ci艅scy planowali "napraw臋" poprzednich prac wraz z odbudow膮 po zniszczeniach wojennych, ale spory rodzinne uniemo偶liwi艂y to. W dodatku Adam M臋ci艅ski, ostatni z rodu adoptowa艂 Stanis艂awa Tarnowskiego i Dukl臋 przej臋li Tarnowscy. Podczas II wojny 艣w. pa艂ac zaj臋li Niemcy. Stanis艂aw Tarnowski walczy艂 m.in. w Brygadzie Strzelc贸w Karpackich i I Dywizji Pancernej Genera艂a Maczka, by艂 komandosem czterokrotnie odznaczonym Krzy偶em Walecznych. Wojna przynios艂a znaczne zniszczenia i utrat臋 wyposa偶enia. G艂贸wny budynek by艂 kompletnie spalon膮 ruin膮 bez dachu.
Odbudowa w celu utworzenia muzeum i utworzenie pierwszych ekspozycji mia艂o miejsce w latach 60-tych XX wieku. Wszystkie budynki zyska艂y bia艂y kolor, cho膰 nie mia艂o to uzasadnienia historycznego, podobnie jak dach z blachy. Ich bry艂y uproszczono, pozmieniano uk艂ad okien. Rozebrano te偶 wi臋kszo艣膰 muru obwodowego i bramy
Po 1989 r. Tarnowscy czyni膮 starania o odzyskanie maj膮tku. W 2012 r. Wojew贸dzki S膮d Administracyjny w Warszawie ostatecznie przyzna艂 im racj臋. Pa艂ac wr贸ci艂 do Tarnowskich, ale muzeum pozosta艂o w zabytku na zasadach p艂atnej dzier偶awy. Umowa dotyczy tylko g艂贸wnego budynku.

Park zosta艂 ukszta艂towany w II po艂. XVIII wieku na mod艂臋 francusk膮 przez Ann臋 Amali臋 z Br眉hl贸w Mniszchow膮. Rozpoczyna艂 si臋 w miejscu 2 rozebranych bastion贸w. W jego sk艂ad wchodzi艂y stawy z mostkami, rze藕by oraz elementy ma艂ej architektury. Pierwsze przekszta艂cenie nast膮pi艂o w XIX wieku przez M臋ci艅skich, kt贸rzy nadali mu styl naturalistyczno-krajobrazowy (utworzyli np. sztuczn膮 wysp臋), nie zacieraj膮c jednak ca艂kowicie jego pierwotnego charakteru. Oznaki upadku dzie艂a Anny Amalii dostrzec mo偶na by艂o w latach mi臋dzywojennych, gdy ca艂a rezydencja pozbawiona by艂a opieki. Reszty dokona艂a wojna i komuni艣ci. Fataln膮 w skutkach decyzj膮 w艂adz w latach 60-tych zniszczono spor膮 cz臋艣膰 otoczenia pa艂acu, zniwelowano skarpy i tarasy, zasypano cz臋艣膰 fortyfikacji ziemnych, wykarczowano star膮 d膮brow臋 przy potoku Dukielka, wybudowano stadion. Fragmenty parku od艂膮czono od reszty i przekazano Nadle艣nictwu i zak艂adom drzewnym.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Jedna z oficyn "bastionowych". Poczt贸wka z 1920 r.






Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor tel. (13) 43 30 085

CZAS
punktor Zwiedzenia zamku i ogl膮dni臋cie parku zajmuje min. 1,5 godz.

WST臉P
punktor P艂atny - bilet normalny: 10 z艂, ulgowy: 7 z艂, przewodnik: 50 z艂. Muzeum w Dukli jest otwarte codziennie od wtorku do niedzieli w godzinach pa藕dziernik - kwiecie艅: 10:00 - 15:00, maj - wrzesie艅: 10:00 - 16:30.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Dukli

INNE
punktor Zamek w Dukli w portalu promuj膮cym turystyk臋 rodzinn膮 "Wakacje z dzieciakiem" - relacje ze zwiedzania obiektu z dzie膰mi

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Zamek po zniszczeniach II wojny 艣w.


Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowo - zachodnia cz臋艣膰 woj. podkarpackiego. 17 km na p艂d.-zach. od Krosna, 41 km na zach贸d od Sanoka. Zobacz na mapie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.55696667掳, E21.68453889掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 33.4180002'N, 21掳 41.0723334'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 33' 25.08''N, 21掳 41' 04.34''E 



Bibliografia


punktor Marsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Jurasz Tomasz - Zamki, pa艂ace, ko艣cio艂y Polski po艂udniowo-wschodniej

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Zdj臋cie gotyckiej klatki schodowej z pocz. XX wieku. Po wojnie nie zosta艂a ona odbudowana.



Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Dukla - Zamek-pa艂ac Dukla - Prawa oficyna Dukla - Lewa oficyna Dukla - Pa艂ac Dukla - Widok na obie oficyny Dukla - Pa艂ac  i prawa oficyna zza gazonu Dukla - Widok na pa艂ac z ty艂u Dukla - Czo艂g przy pa艂acu Dukla - Wn臋trza pa艂acowe Dukla - Wn臋trza pa艂acowe Dukla - Park Dukla - Park - 艣cie偶ka mi臋dzy dwoma jeziorami Dukla - Park Dukla - Park Dukla - Park Dukla - Kaplica M臋ci艅skich w parku Dukla - Park Dukla - Park Dukla - Mur z przyporami otaczaj膮cy park

Zdj臋cia wykonane: latem 2009


Materia艂y wideo


Pa艂ac hrabi贸w Tarnowskich w Dukli




Pa艂ac w Dukli - Remont Oficyn



Noclegi



Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • park       Autor:  mariusz      Data:  2011-05-28 17:42:08
    Znam to miejsce b.dobrze;niestety TAKI park jest TAK zaniedbany,a szkoda,bo kiedy艣 by艂 naprawd臋 pi臋kny.Teraz jest tam najwi臋cej... przypadk贸w 艣miertelnych,w maju 2011 ostatni z nich.Za du偶e spo偶ycie alkoholu w okolicy,niestety...





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.