puste  


Ikonka - zamek

DZIERZGO艃
馃彴 艢redniowieczny zamek krzy偶acki 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Dzierzgo艅



Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Dzierzgo艅 / pomorskie - 艢redniowieczny zamek krzy偶acki

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
2.5 stars 艢rednia ocena: 2.7 na 5. G艂os贸w: 56
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
3.5 stars 艢rednia ocena: 3.6 na 5. G艂os贸w: 36
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera na wzg贸rzu o stromych zboczach, oblewanych od po艂udnia przez rzek臋 Dzierzgo艅 sta艂 zamek krzy偶acki, po kt贸rym dzi艣 praktycznie nic ju偶 nie zosta艂o. Na jego terenie jeszcze w XIX wieku urz膮dzono park, a potem poprowadzono kamienn膮 drog臋. Na zadrzewionym wzg贸rzu dobrze wida膰 jednak sztuczny nasyp i fundamenty warowni w wykopach. Stoi tam te偶 ceglana wie偶a ci艣nie艅, ale oczywi艣cie nie ma ona nic wsp贸lnego z zamkiem.
Obszar wzg贸rza podzielony by艂 kiedy艣 przekopem na cz臋艣膰 po艂udniowo wschodni膮 - zamek w艂a艣ciwy i p贸艂nocno zachodni膮 - przedzamcze. Zamek w艂a艣ciwy wzniesiono na planie regularnego czworoboku. W jego obr臋bie znajdowa艂a si臋 kaplica, kapitularz, refektarz, dormitoria, 艂a藕nie, komnaty Wielkiego Szatnego zakonu oraz zbrojownia i browar. Na przedzamczu sta艂y stajnie, ku藕nia, poczta i r贸偶ne warsztaty.
Wielki Szatny
Wielki Szatny nale偶a艂 do grupy 5 najwy偶szych stanowisk w pa艅stwie krzy偶ackim. Po raz pierwszy w dokumentach wymieniony jest jeszcze w Palestynie, gdzie zajmowa艂 si臋 ubiorem rycerzy zakonnych. Z czasem sta艂 si臋 tytu艂em honorowym uprawniaj膮cym do zasiadania w radzie wielkiego mistrza i obj臋cia komturstwa dzierzgo艅skiego lub gniewskiego. Wielu krzy偶ak贸w piastuj膮cych t臋 funkcj臋 zostawa艂o p贸藕niej wielkimi mistrzami zakonu.
Obecnie prowadzone s膮 prace zabezpieczaj膮ce przy resztkach zamku. Rozkopano drog臋, ods艂oni臋to fundamenty i uzupe艂niono linie mur贸w. Potem ca艂o艣膰 ma zosta膰 z powrotem zakopana z powodu braku funduszy na utrzymanie ruiny. Na powierzchni ziemi ma by膰 podobno widoczny tylko zarys kszta艂tu zamku i to prawdopodobnie zrobiony wsp贸艂czesnymi ceg艂ami, bo sporo ich by艂o dostawionych do oryginalnych mur贸w. By膰 mo偶e jest to wi臋c ostatnia chwila, aby zobaczy膰 prawdziwe fundamenty. W czasie moich odwiedzin pracowa艂a tam kilkuosobowa ekipa, z kt贸r膮 niestety trudno si臋 normalnemu cz艂owiekowi dogada膰. Wiadomo艣ci tych udzieli艂 mi dopiero starszy cz艂owiek w mie艣cie, nie s膮 to wi臋c informacje z pierwszej r臋ki.



Plan



Plan zamku dzierzgon
Plan wg Z. Nawrockiego. 1 - zamek g艂贸wny, 2 - przedzamcze, 3 - kana艂 m艂y艅ski, 4 - rzeka Dzierzgo艅, 5 - ko艣ci贸艂 parafialny, 6 - wzg贸rze 艣w. Anny (cmentarz)
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999


Historia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera w
Znacz膮ca warownia
Zamek w Dzierzgoniu mia艂 szczeg贸lne znaczenie dla pa艅stwa krzy偶ackiego. Posiada艂 pot臋偶ny inwentarz i bardzo bogate wyposa偶enie. Przechodzi艂 pod zarz膮d kolejnych Wielkich Szatnych zakonu a r贸wnocze艣nie komtur贸w dzierzgo艅skich, kt贸rzy prowadzili tu co艣 na kszta艂t banku, bowiem zachowa艂y si臋 wzmianki o po偶yczkach udzielanych mieszczanom a偶 z Gda艅ska. Na zamku przyjmowano wa偶nych go艣ci m.in. legata papieskiego, formowano te偶 tzw. pok贸j dzierzgo艅ski. W XIII i XIV w. wojska pruskie i litewskie kilkakrotnie oblega艂y zamek, lecz z powodu jego fortyfikacji, licznej za艂ogi i olbrzymich zapas贸w nie by艂y w stanie mu zagrozi膰. Zrobi艂 to dopiero W艂adys艂aw Jagie艂艂o w 1410 r. Tak opisuje to Jan D艂ugosz: "Wkroczywszy do niego bez 偶adnych przeszk贸d - bracia bowiem zakonni i inni ludzie pozostawieni by go strzec, na wie艣ci o nadej艣ciu kr贸la, przej臋ci nadmiernym strachem , uciekli z niego - kr贸l zasta艂 kuchni臋 z rozpalonym ogniskiem, sto艂y nakryte obrusami, a piwnice i schowki pe艂ne wina, owsa, miodu, ryb, mi臋sa oraz wszelkiego rodzaju zbo偶a. Znalaz艂 te偶 izb臋 z odzie偶膮 pe艂n膮 purpury i cennych tkanin oraz ubior贸w stosownych dla rycerzy. Kr贸l rozda艂 z niego hojnie wiele purpury i szat rycerzom. W ko艅cu za zezwoleniem kr贸la ca艂e wojsko kr贸lewskie wzi臋艂o obficie i do syta ze znalezionych w zamku zapas贸w 偶ywno艣ci i nape艂ni艂o swoje wozy miodem, winem, mi臋sem, ryb膮, zbo偶em i pozosta艂a 偶ywno艣ci膮. Kiedy za艣 w kaplicy znalaz艂 bardzo pi臋kne rze藕bione w drzewie figury, kaza艂 odwie藕膰 je do Kr贸lestwa Polskiego". 艁upy by艂y wi臋c ogromne, a Wielki Szatny nigdy ju偶 nie posiada艂 takiego maj膮tku.
arownia dzierzgo艅ska powsta艂a po zniszczeniu przez plemiona pruskie zamku krzy偶ackiego na terenie dzisiejszej wsi Stary Dzierzgo艅 w po艂owie XIII wieku. Nowy zamek postanowiono wznie艣膰 kilka kilometr贸w dalej. By艂a to najbardziej na wsch贸d wysuni臋ta plac贸wka krzy偶acka w trakcie walk z Pomezanami i Prusami. Wcze艣niej na miejscu tym funkcjonowa艂 pruski gr贸d i by膰 mo偶e poga艅skie miejsce kultowe.
punktorok. 1247 r. - rozpocz臋to budow臋 zamku pod kierunkiem krzy偶ackiego mistrza krajowego Henryka von Wida. Nast臋pnie warownia by艂a w艂asno艣ci膮 komtura dzierzgo艅skiego i Wielkiego Szatnego zakonu
punktor1404 r. - wg 贸wczesnej lustracji w spichlerzach zamkowych zgromadzono 650 艂aszt贸w zbo偶a co oznacza, 偶e Dzierzgo艅 by艂 drugim po Brodnicy magazynem zbo偶owym Krzy偶ak贸w. By艂o tu tak偶e 1265 koni
punktor1410 r. - po bitwie pod Grunwaldem kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o zaj膮艂 bez walki miasto i zamek
punktor1414 r. - na mocy pokoju toru艅skiego Dzierzgo艅 wr贸ci艂 do Krzy偶ak贸w. Podczas tzw. "wojny g艂odowej" zamek zosta艂 ponownie zaj臋ty przez Polak贸w i w pewnym stopniu zniszczony
punktor1437 r. - konwent zakonny z Dzierzgonia przeniesiono do zamku w Przezmarku
punktor1454 r. - podczas wojny trzynastoletniej zamek opanowali mieszczanie z antykrzy偶ackiego Zwi膮zku Pruskiego. Jeszcze tego samego roku Krzy偶acy odbili Dzierzgo艅 i spalili zamek
punktor1466 r. - po zawarciu kolejnego pokoju w Toruniu odbudowany zamek sta艂 si臋 siedzib膮 polskiego starostwa malborskiego. Funkcj臋 starosty pe艂nili pocz膮tkowo przedstawiciele rodu Ba偶y艅skich a potem Cem贸w
punktorod 1611 r. - w zamku odbywa艂y si臋 s膮dy grodzkie. Akta s膮dowe przechowywano w dawnej kaplicy zamkowej
punktor1624 r. - lustrator zapisa艂, i偶 zamek zupe艂nie podupad艂 na skutek "nieopatrzno艣ci i niedozoru pan贸w dzier偶awc贸w". Sami starostowie nie zamieszkiwali ju偶 zwykle w zamku, lecz w pobliskim folwarku zwanym Nowy Dw贸r
punktorII po艂. XVII - zamek by艂 w ca艂kowitej ruinie po wojnach szwedzkich. Wida膰 to na widoku miasta w dziele Ch. Hartknocha
punktor1689 r. - troska o dokumenty grodzkie spowodowa艂a decyzj臋 sejmiku pruskiego o odbudowie zamku. Przeznaczono na ten cel 10 tys. gulden贸w. Nie odbudowano jednak ca艂o艣ci obiektu lecz tylko wybrane cz臋艣ci. Sporo z mur贸w zamkowych zosta艂o wykorzystanych pod budow臋 klasztoru reformat贸w
punktor1772 r. - po I rozbiorze Polski stan zamku by艂 bardzo z艂y. Do u偶ytku nadawa艂a si臋 tylko jedna komnata. Sta艂a te偶 jeszcze wie偶a
punktorXIX w. - zamek znikn膮艂 z powierzchni ziemi. Na jego miejscu urz膮dzono park

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dzierzgon
Widok na miasto i ruiny w 1684 r. wg Christopha Johanna Hartknocha
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999


Legendy


Ozdobna pierwsza litera p o dwukrotnym poddaniu miasta Polakom w 1410 i 1414 roku powsta艂a legenda, bardzo 偶ywa jeszcze w XIX wieku. W 1411 roku po pokoju toru艅skim do zamku powr贸cili Krzy偶acy i stale byli n臋kani dziwnymi zjawiskami. Wszystko podobno zacz臋艂o si臋 od bitwy pod Grunwaldem, na kt贸r膮 komtur dzierzgo艅ski Albrecht von Schwarzburg wyrusza艂 wbrew swojej woli, nie popiera艂 bowiem wojny z Polsk膮. Gdy z艂y i bez po偶egnania opu艣ci艂 zamek, nie powierzy艂 nawet nikomu obowi膮zku zarz膮dzania nim. Wybieg艂 jednak za nim jeden z duchownych zakonnych i krzykn膮艂 "Komu zamek powierza?". Komtur z gniewem odpar艂: "Cho膰by i z艂ym duchom!" i odjecha艂 na wojn臋 podczas kt贸rej poleg艂. Wkr贸tce na zamku wg 贸wczesnych relacji mia艂y si臋 dzia膰 takie strachy, 偶e nie mo偶na by艂o wytrzyma膰. Wezwano nawet na pomoc komtura z Fromborka, ale raz znaleziono go wisz膮cego w studni, a drugi raz na dachu. Sam nie wiedzia艂 jak si臋 tam dosta艂! Wiele jeszcze opowiadano o duchach na zamku, nic wi臋c dziwnego, 偶e oddawano go Polakom bez obrony. Faktem jest, 偶e mimo odzyskiwania zamku przez Krzy偶ak贸w na mocy porozumie艅 pokojowych, z nie znanych powod贸w sta艂 on praktycznie opuszczony. Ju偶 w XV wieku t艂umaczono to duchami i zjawami strasz膮cymi rycerzy zakonnych....


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zachodnia cz臋艣膰 woj. pomorskiego. 26 km na po艂udniowy wsch贸d od Malborka, 46 km na p贸lnoc od I艂awy. Zobacz na mapie.
PKS-em z Gda艅ska i Elbl膮ga, a tak偶e z okolicznych miast: Ostr贸dy, Pas艂臋ka, Malborka, Kwidzyna, I艂awy. Wzg贸rze zamkowe znajduje si臋 przy samej drodze w s膮siedztwie ko艣cio艂a, jad膮c z p贸艂nocy po prawej stronie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N53.92416389掳, E19.34455556掳
format DM (stopnie, minuty):   53掳 55.4498334'N, 19掳 20.6733336'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   53掳 55' 26.99''N, 19掳 20' 40.40''E 



Czas


Z przystanku PKS i idzie si臋 ok. 10 min. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie trwa ok. 5 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorHaftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce. Szkice z dziej贸w
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Pa艅stwa Krzy偶ackiego cz. 2

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Dzierzgo艅 - Fundamenty  zamku Dzierzgo艅 - Fundamenty  zamku Dzierzgo艅 - Fundamenty  zamku Dzierzgo艅 - Kopiec zamkowy, a w tle wie偶a ci艣nie艅 Dzierzgo艅 - Mury zamkowe i wie偶a ci艣nie艅 Dzierzgo艅 - Widok na wzg贸rze zamkowe ponad miastem
Zdj臋cia wykonane: latem 2004



Noclegi


punktorDzierzgo艅 - Hotel Franciszka艅ski, ul. Krzywa 16, tel. (055) 276 26 47
punktorDzierzgo艅 - Pokoje go艣cinne, ul. Tyw臋zy 20, tel. (055) 276 82 67
punktorDzierzgo艅 - Pensjonat Grecja, ul. Krzywa 16, tel. (055) 276 00 16

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Niepowtarzalnej urody zamek w Przezmarku zaprasza do zwiedzania.       Autor:  Magdalena      Data:  2011-09-26 23:43:36
    Witam   Moja rodzina pochodzi z Przezmarku. S膮 to nazwiska:Byczy艅scy, Ca艂ka, Gadzi艅scy. Niestety nic nie wiem na ich temat. Cz臋艣膰 rodziny le偶y na cmentarzu przed kt贸rym widnieje (mam nadziej臋) krzy偶 stawiany przez dziadka upami臋tniaj膮cy 艣mier膰 mojego wuja, kt贸ry zgin膮艂 nieszcz臋艣liwie tu偶 po wojnie po wybuchu miny na polu. Je偶eli mia艂by Pan jakiej informacje to bardzo bym by艂a wdzi臋czna.   Magdalena Lewandowska
  • Niepowtarzalnej urody zamek w Przezmarku zaprasza do zwiedzania.       Autor:  Kustosz      Data:  2011-06-04 18:32:47
    Zamek w Przezmarku woj.pomorskie gm.Stary Dzierzgo艅 gor膮co zaprasza turyst贸w.
  • Re: Zamek       Autor:  Kumkacz1      Data:  2007-09-11 17:35:49
    Zgadzam si臋 z Tob膮. A nie do艣膰, 偶e nie ma pieni臋dzy na wykopaliska, to jeszcze pojawi艂y si臋 projekty zagospodarowania wzg贸rza (mozna pobra膰 ze strony urz臋du miasta i gminy od kt贸rych w艂osy je偶膮 si臋 na g艂owie (np. fontanna w miejscu studni itp.). Mam nadziej臋, 偶e jak to u nas zwykle bywa rozejd膮 si臋 po ko艣ciach z braku pieni臋dzy





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.