puste
 



Ikonka - zamek

JAWOR
馃彴 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy, p贸藕niej rozbudowany 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Jawor



Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Jawor / dolno艣l膮skie - 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3 stars 艢rednia ocena: 2.9 na 5. G艂os贸w: 71
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
2.5 stars 艢rednia ocena: 2.4 na 5. G艂os贸w: 63
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera olbrzymia bry艂a zamku w Jaworze stoi w po艂udniowo-zachodnim kra艅cu starego miasta nad Nys膮 Szalon膮. Jednak mimo, 偶e miasto jest przyja藕nie nastawione do turyst贸w - s膮 tablice informacyjne i znaki kieruj膮ce do r贸偶nych zabytk贸w, to pr贸偶no szuka膰 informacji o zamku. Nic w tym dziwnego, bo w obecnym stanie warownia chluby miastu nie przynosi i wida膰 w艂adze dosz艂y do wniosku, i偶 lepiej pomija膰 milczeniem jej istnienie. Jest to karygodne zaniedbanie, ale z drugiej strony fundusze potrzebne do restauracji tak pot臋偶nego obiektu musia艂yby by膰 ogromne. Dla chc膮cego nie ma jednak nic trudnego (vide sukcesywny remont klasztoru w Lubi膮偶u).
Widzimy wi臋c obiekt w po艂owie opuszczony, w po艂owie zamieniony na mieszkania i zajmowany przez jakie艣 warsztaty, magazyny, punktu us艂ugowe a nawet instytucje publiczne. Ca艂o艣膰 jest szpetnie odrapana i przekszta艂cona, wsz臋dzie brud i 艣mieci, powybijane szyby etc. Id膮c wzd艂u偶 mur贸w napotykamy na liczne drzwi i bramy, by膰 mo偶e mo偶na by nimi wej艣膰 do 艣rodka, ale strach pomy艣le膰 co lub kogo mo偶na tam spotka膰...
Rezydencja godna cesarza
XVII-wieczna przebudowa dokonana przez starost臋 von Nostitza mia艂a upodobni膰 zamek Jawor do rezydencji cesarskiej w Wiedniu. Trudno dzi艣 stwierdzi膰 na ile mu si臋 to uda艂o. Wiadomo, 偶e d艂ugo nie cieszy艂 si臋 swoj膮 rezydencj膮, bo wkr贸tce po zako艅czeniu prac zmar艂. Zd膮偶y艂 jednak przenie艣膰 tu swoj膮 bogat膮 bibliotek臋 (w tym r臋kopis "De revolutionibus orbium celestium" Miko艂aja Kopernika), kt贸r膮 jednak po 艣mierci wywieziono do Pragi.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e wielko艣膰, a g艂贸wnie wysoko艣膰 zamku nie mo偶na uzna膰 za w pe艂ni oryginaln膮. Jest to skutek nadbud贸w i przekszta艂ce艅 budowli trwaj膮cych od po艂owy XVIII wieku przez Prusak贸w. Utworzone przez nich wi臋zienie zatar艂o 艣lady 艣wietno艣ci dawnej rezydencji starost贸w z Czech i Austrii. O ponurej przesz艂o艣ci przypomina pomnik na dziedzi艅cu, upami臋tniaj膮cy bojowniczki ruchu oporu z Francji i Norwegii zamordowane na zamku przez Niemc贸w. O dziwo nie spotka艂em si臋 z 偶adnymi legendami o strasz膮cych ludzi zjawach i duszach zam臋czonych tu wi臋藕ni贸w.
Dzieje warowni by艂y zwi膮zane z Polsk膮 w sumie tylko przez 1,5 wieku, ale s膮 o tyle ciekawie, 偶e zaczyna艂y si臋 od wyj膮tkowo niewielkiej wie偶y mieszkalno-obronnej, a zako艅czy艂y na wyj膮tkowo okaza艂ym gmachu z kilkoma przybud贸wkami. Pierwotny budynek wie偶owy mia艂 wymiary zaledwie 6,3x7,6 m i zbudowany by艂 z kamienia. Obok sta艂 jeszcze drewniany budynek gospodarczy, a ca艂o艣膰 otoczona by艂a fos膮 i wa艂em. Miejsce po tej wie偶y zosta艂o zlokalizowane na dziedzi艅cu, przy wspomnianym pomniku. Grubo艣膰 mur贸w wynosi艂a tylko 65 cm. Jednak jeszcze w XIII wieku skromna siedziba zosta艂a powi臋kszona do rozmiar贸w 10x11m, a grubo艣膰 muru wzros艂a do 110 cm. Warowni臋 otoczono te偶 murem obwodowym, p贸藕niej wzbogaconym o fortyfikacje bastejowe. Dalszy sta艂y rozw贸j zamku sprawi艂, 偶e w II po艂. XVI wieku plan ca艂ego za艂o偶enia zyska艂 ju偶 podobny do dzisiejszego kszta艂t nieregularnego tr贸jk膮ta z wewn臋trznym dziedzi艅cem i o艣mioboczn膮 wie偶膮, a ostateczny kszta艂t nadano 100 lat p贸藕niej podczas przebudowy barokowej. Do zamku w Jaworze nale偶a艂y tak偶e tereny od wschodu (cze艣膰 ul. Zamkowej i Chrobrego) stanowi膮ce Podzamcze, a z drugiej strony w dole (ul. D膮browskiego) rozplanowane by艂y ogrody zamkowe, dzi艣 to miejskie targowisko. Dalsze przebudowy, to jak ju偶 wspomnia艂em tylko zeszpecenia, nadbudowa istniej膮cych budynk贸w i dostawianie nowych od zewn膮trz.
Pr贸cz wysokiej wie偶y z zegarem, w bryle zamku Jawor mo偶na dostrzec 2 inne obiekty wie偶opodobne - cylindryczna na dziedzi艅cu mieszcz膮ca klatk臋 schodow膮 i czworoboczna dobud贸wka na zewn膮trz od p贸艂nocy. Nie znalaz艂em niestety bli偶szych informacji o nich. Wjazd prowadzi od wschodu przez podw贸jn膮 bram臋, poniewa偶 w XIX wieku skrzyd艂o wschodnie poprzedzono parterow膮 dobud贸wk膮 z now膮 neogotyck膮 bram膮. Na przed艂u偶eniu skrzyd艂a zachodniego znajduje si臋 wielka basteja nadaj膮ca nieco zadziorno艣ci smutnej bryle zamku - wi臋zienia. Niegdy艣 mia艂a ona dwie lub trzy kondygnacje naziemne, w ca艂o艣ci przystosowane do prowadzenia ognia z broni palnej. Dzi艣 jest ona podwy偶szona, otwory strzelnicze zamurowane, a od wschodu przylega pi臋trowy budynek, lecz wida膰 wyra藕nie charakterystyczny mocno wyd艂u偶ony kszta艂t, identyczny jak w bastei miejskiej zwanej "Zamkiem Anio艂a" znajduj膮cej si臋 przy szkole niedaleko rynku. Wida膰, 偶e obie powsta艂y w tym samym czasie (pocz. XVI w.) wg tego samego planu. W skrzydle zachodnim wyr贸偶nia si臋 jeszcze cz臋艣膰 z wielkimi oknami, b臋d膮ca dawn膮 kaplic膮 zamkow膮. Wej艣cie do tego skrzyd艂a z dziedzi艅ca prowadzi przez portal z 1656 r. W jednej z sal na pi臋trze znajduje si臋 podobno oryginalne sklepienie z herbem ksi臋stwa jaworskiego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Zamek na poczt贸wce z lat mi臋dzywojennych



Plan


Plan zamku jawor
Plan zamku Jawor wg J. Pilcha.
1 - brama wjazdowa w parterowej przybud贸wce z XIX w., 2 - baszta z klatk膮 schodow膮, 3 - wie偶a zegarowa, 4- basteja, 5 - czworoboczna wie偶a, 6 - miejsce po pierwotnej wie偶y mieszkalno-obronnej, 7 - skrzyd艂o zachodnie, 8 - skrzyd艂o wschodnie, 9 - skrzyd艂o p贸艂nocne, 10 - budynek dobudowany do bastei
殴r贸d艂o: Leksykon Zamk贸w w Polsce, L. Kajzer, S. Ko艂odziejski, J. Salm, Arkady 2002


Historia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera pierwotna wie偶a mieszkalno-obronna, z kt贸rej powsta艂 z czasem zamek, zbudowana zosta艂a w I po艂. XIII w. prawdopodobnie przez Rados艂awa z Boles艂awca. By艂a to niewielka stra偶nica przy brodzie na Nysie Szalonej.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Najstarszy widok Jawora z 1562 r. Zamek jeszcze bez wie偶y stoi po lewej stronie, mi臋dzy dwiema bramami

punktor1224 r. - pierwsza wzmianka o jaworskiej warowni i rycerzu Rados艂awie z Boles艂awca, pe艂ni膮cym funkcj臋 kasztelana lub burgrabiego
punktor1274 r. - Jawor sta艂 si臋 stolic膮 odr臋bnego ksi臋stwa wydzielonego z ksi臋stwa legnickiego przez Boles艂awa II Rogatk臋 dla syna Henryka V. 脫wczesny zameczek zosta艂 wi臋c rozbudowany, by膰 mo偶e sta艂o si臋 wraz z budow膮 miejskich mur贸w obronnych za panowania Bolka I w ostatniej dekadzie XIII wieku. Ksi膮偶臋 ten scali艂 swoje ziemie w rozleg艂e ksi臋stwo 艣widnicko-jaworskie
punktorprze艂om XIII i XIV w. - zast膮pienie dawnych fortyfikacji (fosa i wa艂) zamku Jawor murem obronnym. Warownia na pewno posiada艂a wtedy dwa budynki
punktor1301 r. - kolejnym ksi臋ciem 艣widnicko-jaworskim zosta艂 Bernard, syn Bolka I. G艂贸wn膮 jego siedzib膮 by艂 jednak Lw贸wek
punktor1312 r. - po ponownym wydzieleniu ksi臋stwa jaworskiego dla Henryka I, w艂adca ten panowa艂 ju偶 w miejscowym zamku
punktor1346 r. - po 艣mierci Henryka I, zjednoczonym ponownie ksi臋stwem 艣widnicko-jaworskim w艂ada艂 jego bratanek Bolko II Ma艂y
punktorod 1392 r. - po 艣mierci ma艂偶onki Bolka II - Agnieszki (Agnes) ksi臋stwo przesz艂o pod rz膮dy czeskie. Znany jest pierwszy starosta zamku - Benesz z Chu艣nika
punktor1393 r. - w zamku Jawor odby艂o si臋 pierwsze posiedzenie sejmu prowincjonalnego
punktor1408 r. - zako艅czono rozbudow臋 obiektu przez kr贸la Czech Wac艂awa IV. Wzniesiono m.in. typowy dla 艣l膮skich warowni pod艂u偶ny pi臋trowy budynek mieszkalny od strony zachodniej o wymiarach 10x25m. Prawdopodobnie powsta艂y te偶 murowane zacz膮tki skrzyde艂, kt贸re p贸藕niej zamkn臋艂y dziedziniec ze wszystkich stron

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Panorama Jawora na miedziorycie z po艂. XVIII w. Zamek oznaczony jako 5, mi臋dzy ratuszem (4), a ko艣cio艂em 艣w. Marcina (6)

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Powi臋kszenie fragmentu z zamkiem w Jaworze


Bunt na zamku
15 maja 1527 roku w zamku Jawor dosz艂o do g艂o艣nej awantury wywo艂anej przez ch艂op贸w z pobliskich Piotrowic. Domagali si臋 oni uwolnienia protestanckiego kaznodziei, kt贸rego aresztowano z rozkazu starosty Hansa von Zedlitza. Ch艂opi wdarli si臋 do komnaty starosty i pobili zar贸wno jego jak i s艂u偶b臋. Prowodyr贸w zaj艣cia 艣ci臋to w 艢widnicy, reszta napastnik贸w ocala艂a dzi臋ki wstawiennictwu burmistrza miasta. Mieszka艅cy Piotrowic musieli si臋 jednak ukorzy膰 przed starost膮, id膮c na kl臋czkach ze 艣wiecami w r臋kach od bramy strzegomskiej a偶 do zamku b艂agaj膮c o wybaczenie. Za kar臋 nie mogli te偶 u偶ywa膰 sprawnych, naostrzonych no偶y przez okres 10 lat, st膮d powiedzenie "ostry jak piotrowicki n贸藕".

punktor1427 r. - pod Jawor podeszli Husyci. Zniszczyli okolic臋, ale dobrze ufortyfikowanego miasta z zamkiem nie odwa偶yli si臋 zaatakowa膰. Sytuacja powt贸rzy艂a si臋 2 lata p贸藕niej
punktor1459 r. - w zamku go艣ci艂 kr贸l Czech Jerzy z Podiebradu
punktor1488 r. - wzmianka w 贸wczesnym dokumencie o kaplicy zamkowej pw. 艣w. Jadwigi z dwoma o艂tarzami
punktorpo 1510 r. - rozbudowa fortyfikacji miejskich oraz zamkowych. Warowni臋 przystosowano do u偶ycia broni palnej. Pr贸cz fortyfikacji bastejowych otaczaj膮cych zamek, powsta艂a r贸wnie偶 zachowana do dzi艣 w przekszta艂conej postaci basteja na przed艂u偶eniu skrzyd艂a zachodniego
punktor1527 r. - Jawor wraz ca艂ym 艢l膮skiem przeszed艂 pod w艂adanie austriackie (Habsburg贸w)
punktor1572 - zako艅czono przebudow臋 warowni w stylu renesansowym, m.in. wybudowano wysok膮 wie偶臋 i powi臋kszono istniej膮ce budynki. Na zamku go艣ci艂 elektor saski Albrecht von Wettin
punktor1587 r. - zapiski m贸wi膮, 偶e na zamku Jawor wystawnie podejmowano ksi臋cia legnickiego wraz z ma艂偶onk膮
punktor1648 r. - podczas wojny 30-letniej warownia uleg艂a spaleniu z prawie ca艂ym miastem podczas odbicia go z r膮k szwedzkich przez Austriak贸w
punktor1656 r. - kolejne zniszczenia w wyniku wielkiego po偶aru
punktorlata 1663-65 - 贸wczesny starosta - baron Otto von Nostitz odbudowa艂 i rozbudowa艂 w stylu barokowym zamek, a raczej ju偶 rezydencj臋 staro艣ci艅sk膮. Wie偶a wzbogaci艂a si臋 o zegar

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Fragment przedwojennej poczt贸wki z widokiem na centrum miasta i zamek od p贸艂nocy

punktor1667 r. - teren nale偶膮cy do zamku zosta艂 uszczuplony. Miasto odkupi艂o od starosty ca艂e podzamcze wraz z ogrodami
punktor1687 r. - w zamku jaworskim nocowa艂a kr贸lowa Marysie艅ska Sobieska, b臋d膮c w drodze do Cieplic, gdzie udawa艂a si臋 na leczenie
punktor1746 r. - po przej臋ciu Jawora przez Prusy, Fryderyk II nakaza艂 urz膮dzi膰 w zamku szpital dla ob艂膮kanych, a nast臋pnie g艂贸wne wi臋zienie Dolnego 艢l膮ska. Przez nast臋pne 100 lat obiekt zosta艂 znacznie przekszta艂cony, szczeg贸lnie wn臋trza. Skrzyd艂a wschodnie i zachodnie nadbudowano a przed wjazdem dodatkowo postawiono parterow膮 przybud贸wk臋 z neogotyck膮 bram膮, przez kt贸ra wchodzi si臋 odt膮d na dziedziniec, przebudowano po艂udniow膮 cz臋艣膰 zamku, podwy偶szaj膮c j膮 i urz膮dzaj膮c tam dalsze cele wi臋zienne. Wie偶a zegarowa zosta艂a wzniesiona na nowo w 1751 r., prawdopodobnie w celu lepszej kontroli wi臋藕ni贸w
punktorlata 1888-1945 - wi臋zienie w zamku przeznaczone zosta艂o tylko dla kobiet
punktorpo 1945 - po wojnie zamek by艂 zak艂adem pracy przymusowej
punktor2004 r. - powsta艂o Stowarzyszenie Zamek Piastowski, ale efekt贸w jego dzia艂a艅 jak dot膮d nie wida膰

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Fragment przedwojennej poczt贸wki z widokiem na centrum miasta i zamek od wschodu


Wst臋p

Wolny na dziedziniec.


Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Centralno - p贸艂nocna cz臋艣膰 woj. dolno艣l膮skiego. 17 km na po艂udnie od Legnicy. Zobacz na mapie.
Dojazd MPK nr 14 z Legnicy, PKS-em z Legnicy, Wroc艂awia, Wa艂brzycha, G艂ogowa oraz prywatnym busem z Bolkowa lub Wroc艂awia.
Zamek stoi w po艂udniowo zachodnim kra艅cu dawnego Jawora, ok. 300 metr贸w od ratusza. Tu偶 obok jest przystanek PKS i du偶y parking przy drodze do Jeleniej G贸ry, ale nie warto od razu ucieka膰 z miasta, bo rynek i zabytki Jawora s膮 naprawd臋 warte ogl膮dni臋cia.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N51.04986667掳, E16.19075278掳
format DM (stopnie, minuty):   51掳 2.9920002'N, 16掳 11.4451668'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   51掳 02' 59.52''N, 16掳 11' 26.71''E 



Czas


Pobie偶ne ogl膮dni臋cie z obej艣ciem dooko艂a zajmuje ok. 30 min.

Bibliografia



punktor Pacak Piotr - Kalendarium Historii Jawora
punktorChorowska Ma艂gorzata - Rezydencje 艣redniowieczne na 艢l膮sku. Zamki, pa艂ace, wie偶e mieszkalne
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorGuerquin Bohdan - Zamki 艣l膮skie
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorMazurska Teresa, Rachwalski Eugeniusz, Za艂臋ski Jerzy - Zamki Dolnego 艢l膮ska

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Jawor - Skrzyd艂o zachodnie Jawor - Skrzyd艂o zachodnie, wida膰 bastej臋 i wie偶臋 zegarow膮 Jawor - Widok  na bastej臋 Jawor - Widok z drogi wzd艂u偶 skrzyd艂a p贸艂nocnego Jawor - Widok od p艂n. - basteja i pruska dobud贸wka z XIX w. Jawor - Skrzyd艂o p贸艂nocne Jawor - Wie偶a od p贸艂nocy Jawor - Skrzyd艂o wschodnie z  przybud贸wk膮 i negotyck膮 bram膮 z XIX w. Jawor - Brama wjazdowa Jawor - Wie偶a zegarowa na dziedzi艅cu Jawor - Dziedziniec
Zdj臋cia wykonane: latem 2006



Noclegi



punktorJawor - Hotel Jawor, ul. Staszica 10, tel. (0..76) 871-06-24
punktorJawor - Hotel Sportowy, ul. Parkowa 7, tel. (076) 870-21-41
punktorJawor - Motel, ul. D膮browskiego 15, tel. (076) 870-29-39
punktorJawor - Internat przy PCKZ, ul. Starojaworska 7, tel. (076) 870-28-39
punktorJawor - Camping, ul. My艣liborska 15, tel. (076) 870-38-13

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Brakuje zdj臋cia w Historii       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2016-05-05 13:30:06
    dzi臋kuj臋, poprawione
  • Brakuje zdj臋cia w Historii       Autor:  Anonim      Data:  2016-05-05 11:58:41
    W kodzie strony wkrad艂 si臋 b艂膮d i niestety nie wy艣wietla si臋 zdj臋cie "Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor" z podpisem "Najstarszy widok miasta z 1562 r. Zamek jeszcze bez wie偶y stoi po lewej stronie, mi臋dzy dwiema bramami" -
    http://zamki.res.p­l/foto10/jawor-r3.jp­g
  • znane       Autor:  Anonim      Data:  2012-01-08 22:34:23
    piekne miasteczko turystyczne ,tylko trzeba zainwestowac.,zreszt­a moje rodzinne.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.