puste
 

Wojew贸dztwo: dolno艣l膮skie / Powiat: jaworski / Gmina: Jawor

Ikonka - zamek

JAWOR
馃彴 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy, p贸藕niej rozbudowany 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Jawor

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Jawor - 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3 stars 艢rednia ocena: 2.9 na 5. G艂os贸w: 71
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
2.5 stars 艢rednia ocena: 2.4 na 5. G艂os贸w: 63
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera olbrzymia bry艂a zamku stoi w po艂udniowo-zachodnim kra艅cu starego miasta nad Nys膮 Szalon膮. Jednak mimo, 偶e Jawor jest przyja藕nie nastawiony do turyst贸w - s膮 tablice informacyjne i znaki kieruj膮ce do r贸偶nych zabytk贸w, to pr贸偶no szuka膰 informacji o zamku. Nic w tym dziwnego, bo w obecnym stanie warownia chluby miastu nie przynosi i wida膰 偶e w艂adze dosz艂y do wniosku i偶 lepiej pomija膰 milczeniem jej istnienie. Jest to karygodne zaniedbanie, ale z drugiej strony fundusze potrzebne do restauracji tak pot臋偶nego obiektu musia艂yby by膰 ogromne. Dla chc膮cego nie ma jednak nic trudnego (vide sukcesywny remont klasztoru w Lubi膮偶u), a z tego co wiem w艂adze miasta nawet nie pr贸bowa艂y szuka膰 prywatnego kupca czy pozyska膰 fundusze z UE.
Widzimy wi臋c obiekt w po艂owie opuszczony, w po艂owie zamieniony na mieszkania i zajmowany przez jakie艣 warsztaty, magazyny, punktu us艂ugowe a nawet instytucje publiczne. Ca艂o艣膰 jest szpetnie odrapana i przekszta艂cona, wsz臋dzie brud i 艣mieci, powybijane szyby etc. Id膮c wzd艂u偶 mur贸w napotykamy na liczne drzwi i bramy, by膰 mo偶e mo偶na by nimi wej艣膰 do 艣rodka, ale strach pomy艣le膰 co lub kogo mo偶na tam spotka膰...
Rezydencja godna cesarza
XVII-wieczna przebudowa dokonana przez starost臋 von Nostitza mia艂a upodobni膰 zamek do rezydencji cesarskiej w Wiedniu. Trudno dzi艣 stwierdzi膰 na ile mu si臋 to uda艂o. Wiadomo, 偶e d艂ugo nie cieszy艂 si臋 swoj膮 rezydencj膮, bo wkr贸tce po zako艅czeniu prac zmar艂. Zd膮偶y艂 jednak przenie艣膰 tu swoj膮 bogat膮 bibliotek臋, w tym r臋kopis "De revolutionibus orbium celestium" Miko艂aja Kopernika, kt贸r膮 jednak po 艣mierci wywieziono do Pragi.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e wielko艣膰, a g艂贸wnie wysoko艣膰 zamku nie mo偶na uzna膰 za w pe艂ni oryginaln膮. Jest to skutek nadbud贸w i przekszta艂ce艅 budowli trwaj膮cych od po艂owy XVIII wieku przez Prusak贸w. Utworzone przez nich wi臋zienie zatar艂o 艣lady 艣wietno艣ci dawnej rezydencji starost贸w z Czech i Austrii. O ponurej przesz艂o艣ci przypomina pomnik na dziedzi艅cu, upami臋tniaj膮cy bojowniczki ruchu oporu z Francji i Norwegii zamordowane na zamku przez Niemc贸w. O dziwo nie spotka艂em si臋 z 偶adnymi legendami o strasz膮cych ludzi zjawach i duszach zam臋czonych tu wi臋藕ni贸w.
Dzieje warowni by艂y zwi膮zane z Polsk膮 w sumie tylko przez 1,5 wieku, ale s膮 o tyle ciekawie, 偶e zaczyna艂y si臋 od wyj膮tkowo niewielkiej wie偶y mieszkalno-obronnej a zako艅czy艂y na wyj膮tkowo okaza艂ym gmachu z kilkoma przybud贸wkami. Pierwotny budynek wie偶owy mia艂 wymiary zaledwie 6,3x7,6 m i zbudowany by艂 z kamienia. Obok sta艂 jeszcze drewniany budynek gospodarczy, a ca艂o艣膰 otoczona by艂a fos膮 i wa艂em. Miejsce po tej wie偶y zosta艂o zlokalizowane na dziedzi艅cu, przy wspomnianym pomniku. Grubo艣膰 mur贸w wynosi艂a tylko 65 cm. Jednak jeszcze w XIII wieku skromna siedziba zosta艂a powi臋kszona do rozmiar贸w 10x11m, a grubo艣膰 muru wzros艂a do 110 cm. Warowni臋 otoczono te偶 murem obwodowym, p贸藕niej wzbogaconym o fortyfikacje bastejowe. Dalszy sta艂y rozw贸j zamku sprawi艂, 偶e w II po艂. XVI wieku plan ca艂ego za艂o偶enia zyska艂 ju偶 podobny do dzisiejszego kszta艂t nieregularnego tr贸jk膮ta z wewn臋trznym dziedzi艅cem i o艣mioboczn膮 wie偶膮, a ostateczny kszta艂t nadano 100 lat p贸藕niej podczas przebudowy barokowej. Do zamku nale偶a艂y tak偶e tereny od wschodu (cze艣膰 ul. Zamkowej i Chrobrego) stanowi膮ce Podzamcze, a z drugiej strony w dole (ul. D膮browskiego) rozplanowane by艂y ogrody zamkowe, dzi艣 to miejskie targowisko. Dalsze przebudowy, to jak ju偶 wspomnia艂em tylko zeszpecenia, nadbudowa istniej膮cych budynk贸w i dostawianie nowych od zewn膮trz.
Pr贸cz wysokiej wie偶y z zegarem, w bryle zamku mo偶na dostrzec 2 inne obiekty wie偶opodobne - cylindryczna na dziedzi艅cu mieszcz膮ca klatk臋 schodow膮 i czworoboczna dobud贸wka na zewn膮trz od p贸艂nocy. Nie znalaz艂em niestety bli偶szych informacji o nich. Wjazd prowadzi od wschodu przez podw贸jn膮 bram臋, poniewa偶 w XIX wieku skrzyd艂o wschodnie poprzedzono parterow膮 dobud贸wk膮 z now膮 neogotyck膮 bram膮. Na przed艂u偶eniu skrzyd艂a zachodniego znajduje si臋 wielka basteja nadaj膮ca nieco zadziorno艣ci smutnej bryle zamku - wi臋zienia. Niegdy艣 mia艂a ona dwie lub trzy kondygnacje naziemne, w ca艂o艣ci przystosowane do prowadzenia ognia z broni palnej. Dzi艣 jest ona podwy偶szona, otwory strzelnicze zamurowane, a od wschodu przylega pi臋trowy budynek, lecz wida膰 wyra藕nie charakterystyczny mocno wyd艂u偶ony kszta艂t, identyczny jak w bastei miejskiej zwanej "Zamkiem Anio艂a" znajduj膮cej si臋 przy szkole niedaleko rynku. Wida膰, 偶e obie powsta艂y w tym samym czasie (pocz. XVI w.) wg tego samego planu. W skrzydle zachodnim wyr贸偶nia si臋 jeszcze cz臋艣膰 z wielkimi oknami, b臋d膮ca dawn膮 kaplica zamkow膮. Wej艣cie do tego skrzyd艂a z dziedzi艅ca prowadzi przez portal z 1656 r. W jednej z sal na pi臋trze znajduje si臋 podobno oryginalne sklepienie z herbem ksi臋stwa jaworskiego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Zamek na poczt贸wce z lat mi臋dzywojennych



Plan


Plan zamku jawor
Plan zamku wg J. Pilcha.
1 - brama wjazdowa w parterowej przybud贸wce z XIX w., 2 - baszta z klatk膮 schodow膮, 3 - wie偶a zegarowa, 4- basteja, 5 - czworoboczna wie偶a, 6 - miejsce po pierwotnej wie偶y mieszkalno-obronnej, 7 - skrzyd艂o zachodnie, 8 - skrzyd艂o wschodnie, 9 - skrzyd艂o p贸艂nocne, 10 - budynek dobudowany do bastei
殴r贸d艂o: Leksykon Zamk贸w w Polsce, L. Kajzer, S. Ko艂odziejski, J. Salm, Arkady 2002


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera pierwotna wie偶a mieszkalno-obronna z kt贸rej powsta艂 z czasem zamek, zbudowana zosta艂a w I po艂. XIII w., prawdopodobnie przez Rados艂awa z Boles艂awca. By艂a to niewielka stra偶nica przy brodzie na Nysie Szalonej.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Najstarszy widok miasta z 1562 r. Zamek jeszcze bez wie偶y stoi po lewej stronie, mi臋dzy dwiema bramami

punktor1224 r. - pierwsza wzmianka o jaworskiej warowni i rycerzu Rados艂awie z Boles艂awca, pe艂ni膮cym funkcj臋 kasztelana lub burgrabiego
punktor1274 r. - Jawor sta艂 si臋 stolic膮 odr臋bnego ksi臋stwa wydzielonego z ksi臋stwa legnickiego przez Boles艂awa II Rogatk臋 dla syna Henryka V. 脫wczesny zameczek zosta艂 wi臋c rozbudowany, by膰 mo偶e sta艂o si臋 wraz z budow膮 miejskich mur贸w obronnych za panowania Bolka I w ostatniej dekadzie XIII wieku. Ksi膮偶臋 ten scali艂 swoje ziemie w rozleg艂e ksi臋stwo 艣widnicko-jaworskie
punktorprze艂om XIII i XIV w. - zast膮pienie dawnych fortyfikacji (fosa i wa艂) zamku murem obronnym. Warownia na pewno posiada艂a wtedy dwa budynki
punktor1301 r. - kolejnym ksi臋ciem 艣widnicko-jaworskim zosta艂 Bernard, syn Bolka I. G艂贸wn膮 jego siedzib膮 by艂 jednak Lw贸wek
punktor1312 r. - po ponownym wydzieleniu ksi臋stwa jaworskiego dla Henryka I, w艂adca ten panowa艂 ju偶 w miejscowym zamku
punktor1346 r. - po 艣mierci Henryka I, zjednoczonym ponownie ksi臋stwem 艣widnicko-jaworskim w艂ada艂 jego bratanek Bolko II Ma艂y
punktorod 1392 r. - po 艣mierci ma艂偶onki Bolka II - Agnieszki (Agnes) ksi臋stwo przesz艂o pod rz膮dy czeskie. Znany jest pierwszy starosta zamku - Benesz z Chu艣nika
punktor1393 r. - w zamku odby艂o si臋 pierwsze posiedzenie sejmu prowincjonalnego
punktor1408 r. - zako艅czono rozbudow臋 obiektu przez kr贸la Czech Wac艂awa IV. Wzniesiono m.in. typowy dla 艣l膮skich warowni pod艂u偶ny pi臋trowy budynek mieszkalny od strony zachodniej o wymiarach 10x25m. Prawdopodobnie powsta艂y te偶 murowane zacz膮tki skrzyde艂, kt贸re p贸藕niej zamkn臋艂y dziedziniec ze wszystkich stron

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Panorama Jawora na miedziorycie z po艂. XVIII w. Zamek oznaczony jako 5, mi臋dzy ratuszem (4), a ko艣cio艂em 艣w. Marcina (6)

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Powi臋kszenie fragmentu z zamkiem


Bunt na zamku
15 maja 1527 roku w zamku dosz艂o do g艂o艣nej awantury wywo艂anej przez ch艂op贸w z pobliskich Piotrowic. Domagali si臋 oni uwolnienia protestanckiego kaznodziei, kt贸rego aresztowano z rozkazu starosty Hansa von Zedlitza. Ch艂opi wdarli si臋 do komnaty starosty i pobili zar贸wno jego jak i s艂u偶b臋. Prowodyr贸w zaj艣cia 艣ci臋to w 艢widnicy, reszta napastnik贸w ocala艂a dzi臋ki wstawiennictwu burmistrza miasta. Mieszka艅cy Piotrowic musieli si臋 jednak ukorzy膰 przed starost膮, id膮c na kl臋czkach ze 艣wiecami w r臋kach od bramy strzegomskiej a偶 do zamku b艂agaj膮c o wybaczenie. Za kar臋 nie mogli te偶 u偶ywa膰 sprawnych, naostrzonych no偶y przez okres 10 lat, st膮d powiedzenie "ostry jak piotrowicki n贸藕".

punktor1427 r. - pod Jawor podeszli Husyci. Zniszczyli okolic臋, ale dobrze ufortyfikowanego miasta z zamkiem nie odwa偶yli si臋 zaatakowa膰. Sytuacja powt贸rzy艂a si臋 2 lata p贸藕niej
punktor1459 r. - w zamku go艣ci艂 kr贸l Czech Jerzy z Podiebradu
punktor1488 r. - wzmianka w 贸wczesnym dokumencie o kaplicy zamkowej pw. 艣w. Jadwigi z dwoma o艂tarzami
punktorpo 1510 r. - rozbudowa fortyfikacji miejskich oraz zamkowych. Warowni臋 przystosowano do u偶ycia broni palnej. Pr贸cz fortyfikacji bastejowych otaczaj膮cych zamek, powsta艂a r贸wnie偶 zachowana do dzi艣 w przekszta艂conej postaci basteja na przed艂u偶eniu skrzyd艂a zachodniego
punktor1527 r. - Jawor wraz ca艂ym 艢l膮skiem przeszed艂 pod w艂adanie austriackie (Habsburg贸w)
punktor1572 - zako艅czono przebudow臋 warowni w stylu renesansowym, m.in. wybudowano wysok膮 wie偶臋 i powi臋kszono istniej膮ce budynki. Na zamku go艣ci艂 elektor saski Albrecht von Wettin
punktor1587 r. - na zamku podejmowano ksi臋cia legnickiego wraz z ma艂偶onk膮
punktor1648 r. - podczas wojny 30-letniej zamek uleg艂 spaleniu wraz z prawie ca艂ym miastem podczas odbijania go z r膮k szwedzkich przez Austriak贸w
punktor1656 r. - kolejne zniszczenia podczas wielkiego po偶aru
punktorlata 1663-65 - 贸wczesny starosta - baron Otto von Nostitz odbudowa艂 i rozbudowa艂 w stylu barokowym zamek, a raczej ju偶 rezydencj臋 staro艣ci艅sk膮. Wie偶a wzbogaci艂a si臋 o zegar

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Fragment przedwojennej poczt贸wki z widokiem na centrum miasta i zamek od p贸艂nocy

punktor1667 r. - teren nale偶膮cy do zamku zosta艂 uszczuplony. Miasto odkupi艂o od starosty ca艂e podzamcze wraz z ogrodami
punktor1687 r. - w zamku nocowa艂a kr贸lowa Marysie艅ska Sobieska, b臋d膮c w drodze do Cieplic, gdzie udawa艂a si臋 na leczenie
punktor1746 r. - po przej臋ciu Jawora przez Prusy, Fryderyk II nakaza艂 urz膮dzi膰 w zamku szpital dla ob艂膮kanych, a nast臋pnie g艂贸wne wi臋zienie Dolnego 艢l膮ska. Przez nast臋pne 100 lat obiekt zosta艂 znacznie przekszta艂cony, szczeg贸lnie wn臋trza. Skrzyd艂a wschodnie i zachodnie nadbudowano a przed wjazdem dodatkowo postawiono parterow膮 przybud贸wk臋 z neogotyck膮 bram膮, przez kt贸ra wchodzi si臋 odt膮d na dziedziniec, przebudowano po艂udniow膮 cz臋艣膰 zamku, podwy偶szaj膮c j膮 i urz膮dzaj膮c tam dalsze cele wi臋zienne. Wie偶a zegarowa zosta艂a wzniesiona na nowo w 1751 r., prawdopodobnie w celu lepszej kontroli wi臋藕ni贸w
punktorlata 1888-1945 - wi臋zienie w zamku przeznaczone zosta艂o tylko dla kobiet
punktorpo 1945 - po wojnie zamek by艂 zak艂adem pracy przymusowej
punktor2004 r. - powsta艂o Stowarzyszenie Zamek Piastowski, ale efekt贸w jego dzia艂a艅 jak dot膮d nie wida膰

Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor
Fragment przedwojennej poczt贸wki z widokiem na centrum miasta i zamek od wschodu


Wst臋p

Wolny na dziedziniec.


Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋

Centralno - p贸艂nocna cz臋艣膰 woj. dolno艣l膮skiego. 17 km na po艂udnie od Legnicy. Zobacz na mapie.
Dojazd MPK nr 14 z Legnicy, PKS-em z Legnicy, Wroc艂awia, Wa艂brzycha, G艂ogowa oraz prywatnym busem z Bolkowa lub Wroc艂awia.
Zamek stoi w po艂udniowo zachodnim kra艅cu dawnego Jawora, ok. 300 metr贸w od ratusza. Tu偶 obok jest przystanek PKS i du偶y parking przy drodze do Jeleniej G贸ry, ale nie warto od razu ucieka膰 z miasta, bo rynek i zabytki Jawora s膮 naprawd臋 warte ogl膮dni臋cia.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 51.04986667掳,  E 16.19075278掳
format DM (stopnie, minuty):   N 51掳 2.9920002',  E 16掳 11.4451668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 51掳 02' 59.52'',  E 16掳 11' 26.71''


Czas


Pobie偶ne ogl膮dni臋cie z obej艣ciem dooko艂a zajmuje ok. 30 min.

Bibliografia



punktor Pacak Piotr - Kalendarium Historii Jawora
punktorChorowska Ma艂gorzata - Rezydencje 艣redniowieczne na 艢l膮sku. Zamki, pa艂ace, wie偶e mieszkalne
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorGuerquin Bohdan - Zamki 艣l膮skie
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorMazurska Teresa, Rachwalski Eugeniusz, Za艂臋ski Jerzy - Zamki Dolnego 艢l膮ska

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Jawor - Skrzyd艂o zachodnie Jawor - Skrzyd艂o zachodnie, wida膰 bastej臋 i wie偶臋 zegarow膮 Jawor - Widok  na bastej臋 Jawor - Widok z drogi wzd艂u偶 skrzyd艂a p贸艂nocnego Jawor - Widok od p艂n. - basteja i pruska dobud贸wka z XIX w. Jawor - Skrzyd艂o p贸艂nocne Jawor - Wie偶a od p贸艂nocy Jawor - Skrzyd艂o wschodnie z  przybud贸wk膮 i negotyck膮 bram膮 z XIX w. Jawor - Brama wjazdowa Jawor - Wie偶a zegarowa na dziedzi艅cu Jawor - Dziedziniec
Zdj臋cia wykonane: latem 2006



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Geoportal


Noclegi



punktorJawor - Hotel Jawor, ul. Staszica 10, tel. (0..76) 871-06-24
punktorJawor - Hotel Sportowy, ul. Parkowa 7, tel. (076) 870-21-41
punktorJawor - Motel, ul. D膮browskiego 15, tel. (076) 870-29-39
punktorJawor - Internat przy PCKZ, ul. Starojaworska 7, tel. (076) 870-28-39
punktorJawor - Camping, ul. My艣liborska 15, tel. (076) 870-38-13

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Brakuje zdj臋cia w Historii       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2016-05-05 13:30:06
    dzi臋kuj臋, poprawione
  • Brakuje zdj臋cia w Historii       Autor:  Anonim      Data:  2016-05-05 11:58:41
    W kodzie strony wkrad艂 si臋 b艂膮d i niestety nie wy艣wietla si臋 zdj臋cie "Rekonstrukcja lub stary widok zamku jawor" z podpisem "Najstarszy widok miasta z 1562 r. Zamek jeszcze bez wie偶y stoi po lewej stronie, mi臋dzy dwiema bramami" -
    http://zamki.res.p­l/foto10/jawor-r3.jp­g
  • znane       Autor:  Anonim      Data:  2012-01-08 22:34:23
    piekne miasteczko turystyczne ,tylko trzeba zainwestowac.,zreszt­a moje rodzinne.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.