puste 


Ikonka - zamek

KALISZ
馃彴 艢redniowieczny zamek kr贸lewski 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Kalisz



Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Kalisz / wielkopolskie - 艢redniowieczny zamek kr贸lewski (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
2.5 stars 艢rednia ocena: 2.6 na 5. G艂os贸w: 40
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.0 na 5. G艂os贸w: 33
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera w obr臋bie miejskich fortyfikacji Kalisza, w p贸艂nocno-wschodniej jego cz臋艣ci sta艂 niegdy艣 zamek. Wiadomo, 偶e od czasu fatalnego po偶aru w I po艂. XVI wieku nie posiada艂 on zbyt du偶ych funkcji obronnych, ale wcze艣niej tak偶e raczej wa偶niejsze by艂y funkcje rezydencjonalne dla wielkopolskich dygnitarzy: starosty generalnego, wojewody, burgrabiego, a okresowo tak偶e dla polskich monarch贸w. Pot臋偶ne miejskie mury i przeszkody wodne dawa艂y bowiem wystarczaj膮ce bezpiecze艅stwo.
Wi臋zienie
W XVI wieku w zamku funkcjonowa艂o wi臋zienie. Skazani nie byli jednak zamkni臋ci jak to zwykle bywa艂o w podziemiach lecz w drewnianych komorach na powierzchni ziemi, kt贸re musieli wybudowa膰 sobie sami lub w艂asnym kosztem. Wyrok odsiadywali tu m.in. zab贸jcy: A. Trampczy艅ski i S. Kwiatkowski.

Do naszych czas贸w nie przetrwa艂by po nim 艣lad, gdyby archeolodzy nie ods艂onili fundament贸w (wzmocnionych wsp贸艂czesnym materia艂em) jednej ze 艣cian. Znajduj膮 si臋 one na terenie liceum im Asnyka, tu偶 przy przystanku autobusowym w centrum miasta (brawa dla w艂adz miasta za tablice informacyjne!). Jest to jedyna istniej膮ca murowana pozosta艂o艣膰 po zamku, reszt臋 nawet z piwnicami rozebrano w XIX wieku.
Zamek zbudowano z ceg艂y na fundamentach kamiennych, na planie czworoboku z czterema skrzyd艂ami o 3 i 4 kondygnacjach oraz wewn臋trznym dziedzi艅cem. Pocz膮tkowo nie posiada艂 wie偶y. G艂贸wny budynek znajdowa艂 si臋 od p贸艂nocy i przylega艂 do miejskich mur贸w obronnych. Na przeciw g艂贸wnej budowli znajdowa艂o si臋 skrzyd艂o z bram膮 do miasta, a od zachodu w budynku o drewnianych podzia艂ach wn臋trz znajdowa艂a si臋 druga brama do gospodarczego przedzamcza zwanego te偶 w literaturze przygr贸dkiem. By艂o ono otoczony murem, a w jego obr臋bie znajdowa艂a si臋 jedna z wie偶 miejskich.
Brama g艂贸wna zamku poprzedzona by艂a mostem zwodzonym umieszczonym ponad fos膮 powsta艂a z odn贸g rzeki Prosny.
Ocenia si臋, i偶 zamek do czasu wspomnianego po偶aru posiada艂 oko艂o 45 komnat, powierzchni臋 ok. 2000 m2, a wraz z przedzamczem zajmowa艂 stumetrowy odcinek miejskich mur贸w obronnych.
Od II po艂 XVI wieku, po cz臋艣ciowej odbudowie, zamek posiada艂 niewielk膮 wie偶臋 w naro偶niku p贸艂nocno-zachodnim, ale nigdy ju偶 nie odzyska艂 dawnego rozmiaru ani znaczenia. Wykorzystywano tylko wybrane skrzyd艂a - te kt贸re by艂y w przyzwoitym stanie, a w obr臋bie warowni funkcjonowa艂a piekarnia, stajnia i wi臋zienie.



Plan



Plan zamku kalisz
Plan zamku z zaznaczonym ods艂oni臋tym odcinkiem fundament贸w. Odcinki w krat臋 to mury zamku zaznaczone na planie z roku 1803. Cz臋艣膰 bia艂a to przypuszczalny przebieg mur贸w


Plan zamku kalisz
Plan dawnego Kalisza na podstawie plan贸w A. Politalskiego i H. Munscha z lat 1785 i 1800. Zamek oznaczony na niebiesko

Plan zamku kalisz
Dzisiejsze usytuowanie zamku w terenie. Czworoboczny obiekt po prawej to Brama Toru艅ska

Rekonstrukcja



Rekonstrukcja lub stary widok zamku kalisz
Rekonstrukcja zamku sprzed po偶aru wg T. Poklewskiego


Historia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera amek wybudowano z inicjatywy Kazimierza Wielkiego w I po艂. XIV wieku. Wspomina o tym Jan D艂ugosz. Budowa by艂a wieloetapowa i trwa艂a jeszcze w XV stuleciu. Pocz膮tkowo by艂 to czteroskrzyd艂owy obiekt, bezwie偶owy z bram膮 od po艂udnia, zbudowany na planie czworoboku o wymiarach wg r贸偶nych badaczy: 40x50 m lub w przybli偶eniu 46x46 m. Zamek by艂 siedzib膮 starosty generalnego wielkopolskiego.
punktorlata 1382-83 - Kalisz by艂 miejscem bratob贸jczych walk mi臋dzy zwolennikami r贸偶nych kandydat贸w do polskiego tronu. Miasto by艂o zdobywane, ale zamek nie.
Uratowany przez piekarza
W czasie walk o nast臋pstwo tronu po Ludwiku W臋gierskim zamek kaliski by艂 dwukrotnie celem ataku szlachty wielkopolskiej - zwolennik贸w ksi臋cia mazowieckiego Ziemowita IV. W ko艅cu 1382 roku pr贸bowano zdoby膰 go z zaskoczenia od strony zachodniej. Jak g艂osi legenda id膮cy wcze艣nie rano do pracy piekarz z piekarni zamkowej zobaczy艂 drabiny i rycerstwo pi艂uj膮ce otw贸r w bramie zawiadomi艂 stra偶 i napad si臋 nie uda艂. Drugi atak by艂 ju偶 powa偶niejszy. W styczniu roku nast臋pnego Bartosz z Odolanowa najecha艂 zamek od strony miasta, a broni膰 go musia艂a kilkuset osobowa za艂oga, kt贸ra otrzyma艂a wsparcie od Piasta 艣l膮skiego Konrada Ole艣nickiego. Warowni ponownie nie uda艂o si臋 zdoby膰.

punktor1394 r. - zachowany dokument m贸wi o pieni膮dzach przekazanych przez kr贸la W艂adys艂awa Jagie艂艂臋 staro艣cie S臋dziwojowi z Szubina na budow臋 zamku kaliskiego
punktor1537 r. - wielki po偶ar zniszczy艂 zamek, a g艂贸wnie boczne skrzyd艂a zachodnie i wschodnie. Powierzchnia u偶ytkowa zamku zosta艂a zmniejszona o ok. 2/3
punktor1564 r. - 贸wczesna lustracja zawiera pierwszy zachowany opis zamku. Z dawnej czteroskrzyd艂owej bry艂y pozosta艂a w艂a艣ciwie tylko cz臋艣膰 p贸艂nocna i po艂udniowa. Zachodnia by艂a bowiem zrujnowana, wykorzystywano tylko cz臋艣膰 jej dolnej kondygnacji, a cz臋艣膰 zast膮piono stajni膮, wschodnia zosta艂a wypalona zupe艂nie. Od p贸艂nocnego zachodu sta艂a niewielka wie偶a. Dwie bramy prowadzi艂y do miasta i do przedzamcza/przygr贸dka. G艂贸wny budynek p贸艂nocny sta艂 przy murach miejskich i mia艂 4 kondygnacje. Na jego dolnych kondygnacjach znajdowa艂y si臋 obszerne sale nazwane "tanecznicami". Komnaty mieszkalne urz膮dzono na dw贸ch najwy偶szych pi臋trach.
punktor1628 r. - z kolejnej lustracji wynika, i偶 stan zamku polepszy艂 si臋, ale nadal jest "podruinowany" i " wiele mur贸w pustych". G艂贸wnym budynkiem sta艂o si臋 prawdopodobnie skrzyd艂o po艂udniowe z bram膮, przesta艂o istnie膰 ca艂kowicie pomini臋te w opisie przedzamcze. By膰 mo偶e na gruzach skrzyd艂a wschodniego postawiono ju偶 nowy budynek, kt贸ry jest wspominany w p贸藕niejszych dokumentach
Rezydencja kr贸l贸w
Na zamku kaliskim bardzo cz臋sto przebywali kr贸lowie Kazimierz Wielki i W艂adys艂aw Jagie艂艂o. Szczeg贸lnie ten ostatni upodoba艂 sobie Kalisz. W latach 1394-1433 by艂 tu 27 razy, a od pocz膮tku XV stulecia regularnie sp臋dza艂 na zamku Wielkanoc. Wiele wa偶nych decyzji dla Wielkopolski i ca艂ego pa艅stwa zapada艂o w艂a艣nie w tym zamku.

punktorlata 1655-60 - podczas "potopu" warownia straci艂a fortyfikacje i bram臋
punktorpocz. XVIII w. - kolejna wojna p贸艂nocna mocno pogorszy艂a stan zamku
punktorlata 1726-30 - postanowiono odbudowa膰 warowni臋, przeznaczaj膮c na ten cel 15 tys. z艂otych. Prawdopodobnie jednak wzniesiono tylko nowy budynek na dawnym skrzydle wschodnim
punktor1789 r. - 贸wczesna lustracja m贸wi, i偶 zamek by艂 opuszczony i w ruinie. Wykorzystywano tylko budynek od wschodu w kt贸rym mie艣ci艂a si臋 kancelaria i archiwum grodzkie
punktor1792 r. - wielki po偶ar zniszczy艂 ostatecznie zamek
punktor1803 r. - teren miejski wraz z ruin膮 zamku oddano w wieczyst膮 dzier偶aw臋 Fryderykowi Wiedermanowi, tw贸rcy lo偶y maso艅skiej - "Hesperus". P贸藕niej w艂a艣cicielami byli kolejno: chirurg, winiarz i z powrotem miasto
punktor1819 r. - na cz臋艣ci terenu zamkowego postawiono Szko艂臋 Wojew贸dzk膮 - dzisiejsze Liceum im. Adama Asnyka
punktor1956 r. - pierwsza badania archeologiczne przeprowadzone przez W. Szenicowa
punktorlata 80 XX w. - przeprowadzono kolejne badania archeologiczne pod kierunkiem Tadeusza Poklewskiego i wyeksponowano fundamenty jednej ze 艣cian zamku. Odnaleziono te偶 fragmenty naczy艅 i kafli, monety, elementy uzbrojenia oraz narz臋dzia metalowe

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kalisz 2
Widok z makiety Kalisza z prze艂omu XVI i XVII w. znajduj膮cej si臋 w Muzeum. Zamek, obok niego Brama Toru艅ska, a za rzek膮 Przedmie艣cie Stawiszy艅skie
殴r贸d艂o: Zdjecie z serwisu www.stary.kalisz.pl



Wst臋p

Wolny, cho膰 fundamenty s膮 ogrodzone.

Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowo-wschodnia cz臋艣膰 woj. wielkopolskiego. 132 km na po艂udniowy-wsch贸d od Poznania,55 km na po艂udnie od Konina. Zobacz na mapie.
Dojazd jest 艂atwy, poci膮giem b膮d藕 PKS-em. Do resztek zamku nale偶y kierowa膰 si臋 na p艂n.-wsch. od rynku ul. Zamkow膮. Na jej ko艅cu, przy przystanku wida膰 b臋dzie fundamenty i tablice informacyjne.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N51.76439167掳, E18.09211944掳
format DM (stopnie, minuty):   51掳 45.8635002'N, 18掳 5.5271664'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   51掳 45' 51.81''N, 18掳 05' 31.63''E 



Czas

Powr贸t na g贸r臋 strony

Z rynku idzie si臋 ok. 3 min., z dworca PKP jest natomiast daleko. Trzeba podjecha膰 autobusem. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie zajmuje ok. 5 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorOlejnik Karol - Grody i zamki w Wielkopolsce
punktorPietrzak Janusz - Zamki i dwory obronne w dobrach prowincji wielkopolskiej

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Kalisz - Ods艂oni臋te fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku, a w tle budynek szko艂y Kalisz - Fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku
Zdj臋cia wykonane: latem 2005



Noclegi


punktorKalisz - ul. Legion贸w 15-17, tel. (062) 753 08 23 (64 z艂/za 2 os., blisko centrum - polecam!)
punktorKalisz - Dyonizy V.J., ul. 艁贸dzka 29, tel. (062) 757 46 50
punktorKalisz - Hotelik Rendez Vous, ul. S艂owia艅ska 3, tel. (062) 768 01 10
punktorKalisz - Camping-stanica harcerska, ul. Wypoczynkowa
punktor Sza艂e k. Kalisza, ul. Kaliska 80, tel. (062) 761 45 10
punktor呕elazk贸w - Zajazd Noce i Dnie, Russ贸w 71, 62-817 呕elazk贸w. tel. (062) 769 13 96, gsm 501 516 137 (50z艂/2os.)

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Zawodzie       Autor:  Komodorek      Data:  2009-04-08 11:52:13
    Na Zawodziu (najstarsza cz臋艣膰 Kalisza) zrekonstruowano dawny gr贸d, wi臋c warto go odwiedzi膰,
  • Re: Kalisz - wiele ciekwych zabytk贸w       Autor:  kika      Data:  2009-01-21 18:26:04
    Kalisz i okolice s膮 godne do zwiedzenia. Ten kto艣 kto zaproponowa艂 Pabianice chcia艂 si臋 tylko pochwali膰. W samym Kaliszu mo偶na du偶o zwiedzi膰,tylko trzeba si臋 orientowa膰, w ko艅cu to najstarsze miasto w Polsce. Mo偶na obejrze膰 kawa艂ek muru zamku ko艂o LO Asnyka, samo LO jest zabytkowe potem katedra 艣w.Miko艂aja itd... Wi臋c nie os膮dzaj czego艣 czego do ko艅ca nie zwiedzi艂es...
  • Re: To ju偶 lepsze Pabianice       Autor:  bekaz      Data:  2006-11-08 04:52:02
    Ha, ha! Co z tego, 偶e jest w Pabianicach zamek! W 艣rodku pusty, g艂owna sala na pi臋trze niby z odtworzonymi XIX-wircnymi malowid艂ami,ale tak potwornymi, 偶e z臋by bol膮





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.