puste 
Wojew贸dztwo: wielkopolskie / Powiat: kaliski / Gmina: Kalisz

Ikonka - zamek

KALISZ
馃彴 艢redniowieczny zamek kr贸lewski 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Kalisz

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Kalisz - 艢redniowieczny zamek kr贸lewski (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
2.5 stars 艢rednia ocena: 2.6 na 5. G艂os贸w: 40
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.0 na 5. G艂os贸w: 32
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera w obr臋bie miejskich fortyfikacji Kalisza, w p贸艂nocno-wschodniej jego cz臋艣ci sta艂 niegdy艣 zamek. Wiadomo, 偶e od czasu fatalnego po偶aru w I po艂. XVI wieku nie posiada艂 on zbyt du偶ych funkcji obronnych, ale wcze艣niej tak偶e raczej wa偶niejsze by艂y funkcje rezydencjonalne dla wielkopolskich dygnitarzy: starosty generalnego, wojewody, burgrabiego, a okresowo tak偶e dla polskich monarch贸w. Pot臋偶ne miejskie mury i przeszkody wodne dawa艂y bowiem wystarczaj膮ce bezpiecze艅stwo.
Wi臋zienie
W XVI wieku w zamku funkcjonowa艂o wi臋zienie. Skazani nie byli jednak zamkni臋ci jak to zwykle bywa艂o w podziemiach lecz w drewnianych komorach na powierzchni ziemi, kt贸re musieli wybudowa膰 sobie sami lub w艂asnym kosztem. Wyrok odsiadywali tu m.in. zab贸jcy: A. Trampczy艅ski i S. Kwiatkowski.

Do naszych czas贸w nie przetrwa艂by po nim 艣lad, gdyby archeolodzy nie ods艂onili fundament贸w (wzmocnionych wsp贸艂czesnym materia艂em) jednej ze 艣cian. Znajduj膮 si臋 one na terenie liceum im Asnyka, tu偶 przy przystanku autobusowym w centrum miasta (brawa dla w艂adz miasta za tablice informacyjne!). Jest to jedyna istniej膮ca murowana pozosta艂o艣膰 po zamku, reszt臋 nawet z piwnicami rozebrano w XIX wieku.
Zamek zbudowano z ceg艂y na fundamentach kamiennych, na planie czworoboku z czterema skrzyd艂ami o 3 i 4 kondygnacjach oraz wewn臋trznym dziedzi艅cem. Pocz膮tkowo nie posiada艂 wie偶y. G艂贸wny budynek znajdowa艂 si臋 od p贸艂nocy i przylega艂 do miejskich mur贸w obronnych. Na przeciw g艂贸wnej budowli znajdowa艂o si臋 skrzyd艂o z bram膮 do miasta, a od zachodu w budynku o drewnianych podzia艂ach wn臋trz znajdowa艂a si臋 druga brama do gospodarczego przedzamcza zwanego te偶 w literaturze przygr贸dkiem. By艂o ono otoczony murem, a w jego obr臋bie znajdowa艂a si臋 jedna z wie偶 miejskich.
Brama g艂贸wna zamku poprzedzona by艂a mostem zwodzonym umieszczonym ponad fos膮 powsta艂a z odn贸g rzeki Prosny.
Ocenia si臋, i偶 zamek do czasu wspomnianego po偶aru posiada艂 oko艂o 45 komnat, powierzchni臋 ok. 2000 m2, a wraz z przedzamczem zajmowa艂 stumetrowy odcinek miejskich mur贸w obronnych.
Od II po艂 XVI wieku, po cz臋艣ciowej odbudowie, zamek posiada艂 niewielk膮 wie偶臋 w naro偶niku p贸艂nocno-zachodnim, ale nigdy ju偶 nie odzyska艂 dawnego rozmiaru ani znaczenia. Wykorzystywano tylko wybrane skrzyd艂a - te kt贸re by艂y w przyzwoitym stanie, a w obr臋bie warowni funkcjonowa艂a piekarnia, stajnia i wi臋zienie.



Plan



Plan zamku kalisz
Plan zamku z zaznaczonym ods艂oni臋tym odcinkiem fundament贸w. Odcinki w krat臋 to mury zamku zaznaczone na planie z roku 1803. Cz臋艣膰 bia艂a to przypuszczalny przebieg mur贸w


Plan zamku kalisz
Plan dawnego Kalisza na podstawie plan贸w A. Politalskiego i H. Munscha z lat 1785 i 1800. Zamek oznaczony na niebiesko

Plan zamku kalisz
Dzisiejsze usytuowanie zamku w terenie. Czworoboczny obiekt po prawej to Brama Toru艅ska

Rekonstrukcja



Rekonstrukcja lub stary widok zamku kalisz
Rekonstrukcja zamku sprzed po偶aru wg T. Poklewskiego


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera amek wybudowano z inicjatywy Kazimierza Wielkiego w I po艂. XIV wieku. Wspomina o tym Jan D艂ugosz. Budowa by艂a wieloetapowa i trwa艂a jeszcze w XV stuleciu. Pocz膮tkowo by艂 to czteroskrzyd艂owy obiekt, bezwie偶owy z bram膮 od po艂udnia, zbudowany na planie czworoboku o wymiarach wg r贸偶nych badaczy: 40x50 m lub w przybli偶eniu 46x46 m. Zamek by艂 siedzib膮 starosty generalnego wielkopolskiego.
punktorlata 1382-83 - Kalisz by艂 miejscem bratob贸jczych walk mi臋dzy zwolennikami r贸偶nych kandydat贸w do polskiego tronu. Miasto by艂o zdobywane, ale zamek nie.
Uratowany przez piekarza
W czasie walk o nast臋pstwo tronu po Ludwiku W臋gierskim zamek kaliski by艂 dwukrotnie celem ataku szlachty wielkopolskiej - zwolennik贸w ksi臋cia mazowieckiego Ziemowita IV. W ko艅cu 1382 roku pr贸bowano zdoby膰 go z zaskoczenia od strony zachodniej. Jak g艂osi legenda id膮cy wcze艣nie rano do pracy piekarz z piekarni zamkowej zobaczy艂 drabiny i rycerstwo pi艂uj膮ce otw贸r w bramie zawiadomi艂 stra偶 i napad si臋 nie uda艂. Drugi atak by艂 ju偶 powa偶niejszy. W styczniu roku nast臋pnego Bartosz z Odolanowa najecha艂 zamek od strony miasta, a broni膰 go musia艂a kilkuset osobowa za艂oga, kt贸ra otrzyma艂a wsparcie od Piasta 艣l膮skiego Konrada Ole艣nickiego. Warowni ponownie nie uda艂o si臋 zdoby膰.

punktor1394 r. - zachowany dokument m贸wi o pieni膮dzach przekazanych przez kr贸la W艂adys艂awa Jagie艂艂臋 staro艣cie S臋dziwojowi z Szubina na budow臋 zamku kaliskiego
punktor1537 r. - wielki po偶ar zniszczy艂 zamek, a g艂贸wnie boczne skrzyd艂a zachodnie i wschodnie. Powierzchnia u偶ytkowa zamku zosta艂a zmniejszona o ok. 2/3
punktor1564 r. - 贸wczesna lustracja zawiera pierwszy zachowany opis zamku. Z dawnej czteroskrzyd艂owej bry艂y pozosta艂a w艂a艣ciwie tylko cz臋艣膰 p贸艂nocna i po艂udniowa. Zachodnia by艂a bowiem zrujnowana, wykorzystywano tylko cz臋艣膰 jej dolnej kondygnacji, a cz臋艣膰 zast膮piono stajni膮, wschodnia zosta艂a wypalona zupe艂nie. Od p贸艂nocnego zachodu sta艂a niewielka wie偶a. Dwie bramy prowadzi艂y do miasta i do przedzamcza/przygr贸dka. G艂贸wny budynek p贸艂nocny sta艂 przy murach miejskich i mia艂 4 kondygnacje. Na jego dolnych kondygnacjach znajdowa艂y si臋 obszerne sale nazwane "tanecznicami". Komnaty mieszkalne urz膮dzono na dw贸ch najwy偶szych pi臋trach.
punktor1628 r. - z kolejnej lustracji wynika, i偶 stan zamku polepszy艂 si臋, ale nadal jest "podruinowany" i " wiele mur贸w pustych". G艂贸wnym budynkiem sta艂o si臋 prawdopodobnie skrzyd艂o po艂udniowe z bram膮, przesta艂o istnie膰 ca艂kowicie pomini臋te w opisie przedzamcze. By膰 mo偶e na gruzach skrzyd艂a wschodniego postawiono ju偶 nowy budynek, kt贸ry jest wspominany w p贸藕niejszych dokumentach
Rezydencja kr贸l贸w
Na zamku kaliskim bardzo cz臋sto przebywali kr贸lowie Kazimierz Wielki i W艂adys艂aw Jagie艂艂o. Szczeg贸lnie ten ostatni upodoba艂 sobie Kalisz. W latach 1394-1433 by艂 tu 27 razy, a od pocz膮tku XV stulecia regularnie sp臋dza艂 na zamku Wielkanoc. Wiele wa偶nych decyzji dla Wielkopolski i ca艂ego pa艅stwa zapada艂o w艂a艣nie w tym zamku.

punktorlata 1655-60 - podczas "potopu" warownia straci艂a fortyfikacje i bram臋
punktorpocz. XVIII w. - kolejna wojna p贸艂nocna mocno pogorszy艂a stan zamku
punktorlata 1726-30 - postanowiono odbudowa膰 warowni臋, przeznaczaj膮c na ten cel 15 tys. z艂otych. Prawdopodobnie jednak wzniesiono tylko nowy budynek na dawnym skrzydle wschodnim
punktor1789 r. - 贸wczesna lustracja m贸wi, i偶 zamek by艂 opuszczony i w ruinie. Wykorzystywano tylko budynek od wschodu w kt贸rym mie艣ci艂a si臋 kancelaria i archiwum grodzkie
punktor1792 r. - wielki po偶ar zniszczy艂 ostatecznie zamek
punktor1803 r. - teren miejski wraz z ruin膮 zamku oddano w wieczyst膮 dzier偶aw臋 Fryderykowi Wiedermanowi, tw贸rcy lo偶y maso艅skiej - "Hesperus". P贸藕niej w艂a艣cicielami byli kolejno: chirurg, winiarz i z powrotem miasto
punktor1819 r. - na cz臋艣ci terenu zamkowego postawiono Szko艂臋 Wojew贸dzk膮 - dzisiejsze Liceum im. Adama Asnyka
punktor1956 r. - pierwsza badania archeologiczne przeprowadzone przez W. Szenicowa
punktorlata 80 XX w. - przeprowadzono kolejne badania archeologiczne pod kierunkiem Tadeusza Poklewskiego i wyeksponowano fundamenty jednej ze 艣cian zamku. Odnaleziono te偶 fragmenty naczy艅 i kafli, monety, elementy uzbrojenia oraz narz臋dzia metalowe

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kalisz 2
Widok z makiety Kalisza z prze艂omu XVI i XVII w. znajduj膮cej si臋 w Muzeum. Zamek, obok niego Brama Toru艅ska, a za rzek膮 Przedmie艣cie Stawiszy艅skie
殴r贸d艂o: Zdjecie z serwisu www.stary.kalisz.pl



Wst臋p

Wolny, cho膰 fundamenty s膮 ogrodzone.

Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowo-wschodnia cz臋艣膰 woj. wielkopolskiego. 132 km na po艂udniowy-wsch贸d od Poznania,55 km na po艂udnie od Konina. Zobacz na mapie.
Dojazd jest 艂atwy, poci膮giem b膮d藕 PKS-em. Do resztek zamku nale偶y kierowa膰 si臋 na p艂n.-wsch. od rynku ul. Zamkow膮. Na jej ko艅cu, przy przystanku wida膰 b臋dzie fundamenty i tablice informacyjne.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 51.76439167掳,  E 18.09211944掳
format DM (stopnie, minuty):   N 51掳 45.8635002',  E 18掳 5.5271664'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 51掳 45' 51.81'',  E 18掳 05' 31.63''


Czas

Powr贸t na g贸r臋

Z rynku idzie si臋 ok. 3 min., z dworca PKP jest natomiast daleko. Trzeba podjecha膰 autobusem. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie zajmuje ok. 5 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorOlejnik Karol - Grody i zamki w Wielkopolsce
punktorPietrzak Janusz - Zamki i dwory obronne w dobrach prowincji wielkopolskiej

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Kalisz - Ods艂oni臋te fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku, a w tle budynek szko艂y Kalisz - Fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku Kalisz - Fundamenty zamku
Zdj臋cia wykonane: latem 2005



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity (po prawej stronie tr贸jskrzyd艂owego budynku szko艂y)

Geoportal


Noclegi


punktorKalisz - ul. Legion贸w 15-17, tel. (062) 753 08 23 (64 z艂/za 2 os., blisko centrum - polecam!)
punktorKalisz - Dyonizy V.J., ul. 艁贸dzka 29, tel. (062) 757 46 50
punktorKalisz - Hotelik Rendez Vous, ul. S艂owia艅ska 3, tel. (062) 768 01 10
punktorKalisz - Camping-stanica harcerska, ul. Wypoczynkowa
punktor Sza艂e k. Kalisza, ul. Kaliska 80, tel. (062) 761 45 10
punktor呕elazk贸w - Zajazd Noce i Dnie, Russ贸w 71, 62-817 呕elazk贸w. tel. (062) 769 13 96, gsm 501 516 137 (50z艂/2os.)

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Zawodzie       Autor:  Komodorek      Data:  2009-04-08 11:52:13
    Na Zawodziu (najstarsza cz臋艣膰 Kalisza) zrekonstruowano dawny gr贸d, wi臋c warto go odwiedzi膰,
  • Re: Kalisz - wiele ciekwych zabytk贸w       Autor:  kika      Data:  2009-01-21 18:26:04
    Kalisz i okolice s膮 godne do zwiedzenia. Ten kto艣 kto zaproponowa艂 Pabianice chcia艂 si臋 tylko pochwali膰. W samym Kaliszu mo偶na du偶o zwiedzi膰,tylko trzeba si臋 orientowa膰, w ko艅cu to najstarsze miasto w Polsce. Mo偶na obejrze膰 kawa艂ek muru zamku ko艂o LO Asnyka, samo LO jest zabytkowe potem katedra 艣w.Miko艂aja itd... Wi臋c nie os膮dzaj czego艣 czego do ko艅ca nie zwiedzi艂es...
  • Re: To ju偶 lepsze Pabianice       Autor:  bekaz      Data:  2006-11-08 04:52:02
    Ha, ha! Co z tego, 偶e jest w Pabianicach zamek! W 艣rodku pusty, g艂owna sala na pi臋trze niby z odtworzonymi XIX-wircnymi malowid艂ami,ale tak potwornymi, 偶e z臋by bol膮





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.