Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Kielce (woj. 艣wi臋tokrzyskie) - Barokowy zamek-pa艂ac biskupi

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 79 4 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 69 4 stars
           
 


Opis i stan obecny


Rezydencja biskup贸w krakowskich w Kielcach nie bez racji nazywana jest pa艂acem. Jest jednak kilka argument贸w, kt贸re przes膮dzi艂y, 偶e zdecydowa艂em si臋 na zaliczenie jej do zamk贸w. Przede wszystkim po艂o偶enie na wzg贸rzu zwanym zamkowym i otoczenie kamiennym murem obwodowym o grubo艣ci 1,5 m. W murze do dzisiaj mo偶na zobaczy膰 cz臋艣ciowo zachowan膮 bastej臋 zwan膮 baszt膮 prochow膮. Tak wi臋c, mimo 偶e obiekt przez wieki mia艂 charakter otwarty, to jednak budowano go z my艣l膮 o funkcjach obronnych. Tak偶e atrakcyjny wygl膮d z zewn膮trz i wspania艂e wn臋trza zas艂uguj膮 na opisanie i polecenie turystom.
ozdoba
Symboliczna troisto艣膰
W elewacji frontowej zamku - pa艂acu kieleckiego wyst臋puje zasada troisto艣ci. By艂o to specjalne 偶yczenie bp Zadzika, wielkiego wroga reformacji, szczeg贸lnie arianizmu. Fasada podzielona jest na 3 cz臋艣ci, z kt贸rych ka偶da posiada 3 osie okienne, ka偶da logia ma 3 arkady, a wie偶e po 3 kondygnacje, s膮 tu te偶 3 lukarny (okienka w dachu). Mia艂o to symbolicznie podkre艣la膰 znaczenie i rol臋 Tr贸jcy 艢wi臋tej, kt贸rej dogmat zaciekle zwalczali arianie.
Pa艂ac zbudowany na planie czworoboku zbli偶onego do kwadratu, posiada 2 kondygnacje oraz 4 naro偶ne wie偶e z 3 kondygnacjami. Wszystkie wie偶e s膮 identyczne, sze艣cioboczne zwie艅czone 艂adnym he艂mem, ale dwie frontowe nie przylegaj膮 do bry艂y pa艂acu, lecz 艂膮cz膮 je z nim dwie w膮skie przybud贸wki. Kiedy艣 sta艂y na nich pos膮gi pos艂贸w szwedzkich (Oxenstierna oraz Brache) i moskiewskich (Lwow oraz Szeremetiew), z kt贸rymi prowadzi艂 rokowania fundator zamku bp Jakub Zadzik (wa偶膮ce ton臋, 2,5 metrowe figury powr贸ci艂y na elewacj臋 pa艂acu w 2021 roku!) Od frontu, po obu bokach stoj膮 parterowe dobud贸wki w kszta艂cie odwr贸conej litery L. Z ty艂u znajduje si臋 ogr贸d, kt贸ry zamyka mur z bastej膮 oraz spichlerz. Za murami stoj膮 dawne budynki gospodarcze wykorzystywane obecnie przez s艂u偶by penitencjarne. Ca艂o艣膰 jest dobrze zachowana, opr贸cz pos膮g贸w do naszych czas贸w nie przetrwa艂y tylko dwie bramy wjazdowe i cz臋艣膰 muru obwodowego z bastej膮 od strony p贸艂nocnej. W samej bryle pa艂acu zmieniano przez wieki praktycznie tylko uk艂ad okien.
Bardzo okazale prezentuje si臋 wyposa偶enie rezydencji zamienionej na muzeum wn臋trz, dawnej broni, malarstwa, rzemios艂a. Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej liczy ponad 900 cennych eksponat贸w.
Pa艂ac jest jedyn膮 w Polsce barokow膮 rezydencj膮 z I po艂. XVII wieku z zachowanym oryginalnym wystrojem wn臋trz. Podziwia膰 mo偶na wspania艂e komnaty biskupie z meblami, portalami, kominkami, posadzkami i przepi臋knymi stropami autorstwa Tomasza Dolabelli oraz ogromny zbi贸r obraz贸w m.in. Che艂mo艅skiego, Wyspia艅skiego, Gierymskiego, Witkiewicza. Ka偶dy eksponat jest dobrze opisany, cho膰 czasem jest to zrobione troch臋 niewygodnie - przy wej艣ciu do danej komnaty. W jednej z sal jeszcze przed wojn膮 utworzono Sanktuarium J. Pi艂sudskiego z po艣miertn膮 mask膮 i mundurem Marsza艂ka.
Poni偶ej pa艂acu rozci膮ga si臋 park miejski ze Stawem Podzameckim. Warto go r贸wnie偶 obejrze膰, bo to dawne tereny zamkowe. Tutaj znajdowa艂 si臋 folwark, ogr贸d kuchenny i staw biskupi.
Aktualizacja. Ko艅cem kwietnia 2022 r. Pa艂ac Biskup贸w Krakowskich zosta艂 wyremontowany, a ekspozycje unowocze艣nione. Budowla zachwyca odnowionymi elewacjami ze sgraffitami, loggi膮, herbami itp. Wewn膮trz odnowiono wszystkie polichromie.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Powojenna poczt贸wka z pa艂acem Kielce



Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Widok na zamek w Kielcach od po艂udnia w po艂owie XIX wieku, z tzw. Album贸w Stronczy艅skiego


Plany i rekonstrukcje

Powr贸t na g贸r臋 strony


Plan parteru i pi臋tra zamku - pa艂acu w Kielcach.
Parter (g贸rna cz臋艣膰 zdj臋cia): 1- loggia wej艣ciowa, 2 - loggia ogrodowa, 3 sie艅, 4 - doj艣cie do sanitari贸w, 5 - izba Sto艂owa dolna, 6 - sionka, 7 - pok贸j dolny pierwszy, 8 - pok贸j dolny drugi, 9 - izby w wie偶ach, 10 - izdebka Kredencerska, 11 - izba Zamczysta, 12 - izba podskarbiego, 13 - izba Skarbowa pierwsza, 14 - izba Skarbowa druga, 15 - izdebka Murowana
Pi臋tro (dolna cz臋艣膰 zdj臋cia): 1 - sie艅 g贸rna (sala Rycerska), 2 - drugi pok贸j pra艂ata, 3 - pierwszy pok贸j pra艂ata, 4 - pierwszy pok贸j senatorski, 5 - drugi pok贸j senatorski, 6 - alkierz pod wie偶膮, 7 - izba Sto艂owa g贸rna, 8 - drugi pok贸j biskupi, 9 - trzeci pok贸j biskupi, 10 - pierwszy pok贸j biskupi, 11 - sypialnia, 12 - skarbczyk, 13 - izba w wie偶y Pod Moskw膮, 14 - izba w wie偶y Szwedy Zwanej 15 - alkierz pod wie偶膮
殴r贸d艂o: Pa艂ac w Kielcach, Alojzy Oborny, KAW, Kielce

Plan  kielc
Plan zamku w Kielcach po rozbudowie do barokowego pa艂acu

Plan  kielc
Kielce na XVIII-wiecznej mapie. Zamek zaznaczony na czerwono

Plan  kielc
Plan cz臋艣ci "zamkowej" Kielc wg A. Borkowskiego z ok. 1860 r.

Plan  kielc
Widok Kielc z ok. 1755 r. od strony po艂udniowo - zachodniej. 1 - zamek, 2 - brama 艂膮cz膮c膮 korpus pa艂acu z wie偶膮 Pod Moskw膮 (p艂d.-wsch.), 3 - wie偶a Pod Moskw膮, 4 - skrzyd艂o po艂udniowe pa艂acu powsta艂e po 1720 r., 5 - bazylika katedralna, 6 - browar z gorzelni膮, 7 - spichlerz z 1752 r., 8 - stajnie i wozownie, 9 - brama z dziedzi艅ca gospodarczego do ogrodu kuchennego, 10 - budynki gospodarcze, 11 - Brama Krakowska


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zamek kielecki wzniesiono w I po艂. XVII w. z inicjatywy biskupa Jakuba Zadzika. By艂a to przynajmniej trzecia budowla w tym miejscu, poniewa偶 wcze艣niej sta艂y tu na pewno 2 obronne dwory biskupie. Jeden z nich wzni贸s艂 bp Piotr Tomicki z XVI w., ale niewiele o nim wiadomo, podobnie jak o najstarszej drewnianej siedzibie biskup贸w najechanej i zniszczonej w XIII w. przez ksi臋cia Konrada Mazowieckiego.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Zamek - pa艂ac kielecki w XIX w. Reprodukcja obrazu J. Szermentowskiego

punktor 1601 r. - po wybuchu zarazy w Krakowie, w dworze kieleckim schroni艂 si臋 bp. Maciejewski wraz z klerykami
punktor 1637 r. - pocz膮tek budowy zamku maj膮cego dor贸wnywa膰 rezydencjom kr贸la, z kt贸rym bp Zadzik rywalizowa艂 po tym jak W艂adys艂aw IV odsun膮艂 go od w艂adzy. Architektem biskupa by艂 prawdopodobnie Giovanni Trevano, a pracami kierowa艂 Tomasz Poncino
punktor 1641 r. - uko艅czono budow臋 siedziby biskupiej
punktor 1655 r. - potop szwedzki doprowadzi艂 do spalenia miasta, ocala艂 tylko zamek oraz ko艣ci贸艂 na wzg贸rzu Karcz贸wka
punktor 1661 r. - w zamku Kielce przebywa艂 kr贸l Jan Kazimierz wraz ze swym dworem
punktor lata 1720-1732 - rezydencja by艂a siedzib膮 biskupa Konstantego Szaniawskiego. Dobudowa艂 on jednopi臋trowe boczne skrzyd艂o po艂udniowe
punktor lata 1734-1746 - kolejny w艂a艣ciciel bp Jan Lipski dobudowa艂 boczne skrzyd艂o p贸艂nocne. Budowla zyska艂a typowy kszta艂t francuskiego baroku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Zamek w Kielcach na rysunku N. Ordy z 2. po艂owy XIX w.

punktor II po艂. XVIII w. - za bp Kajetana So艂tyka przeprowadzono prace budowlane w kilku komnatach, m.in. dodano gipsowe stropy. W mi臋dzyczasie znacznie rozwin臋艂o si臋 tak偶e otoczenie pa艂acu. Powsta艂y m.in. magazyny, spichlerze, stajnie, browar, gorzelnia, m艂yn wodny
punktor 1789 r. - pa艂ac zosta艂 odebrany biskupom i zaj臋ty przez zaborc贸w. S艂u偶y艂 g艂贸wnie do cel贸w administracyjnych i wojskowych
punktor 04.06.1816 r. - Stanis艂aw Staszic otworzy艂 w skrzydle p贸艂nocnym Szko艂臋 Akademiczno-G贸rnicz膮
punktor po 1820 r. - pa艂ac ulega艂 stopniowym niekorzystnym przekszta艂ceniom. Zburzono g艂贸wn膮 bram臋 oraz kordegard臋 dla stra偶y, wie偶e zamiast he艂m贸w otrzyma艂y nowe szpetne daszki, z fasady usuni臋to pos膮gi pos艂贸w szwedzkich i moskiewskich. Zmieniono tak偶e wn臋trza, szczeg贸lnie wej艣cia na pi臋tro oraz usuni臋to niekt贸re marmurowe portale

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Litografia Juliusa Volkmara Flecka z 1850 r. Tu wida膰 jeszcze figury pos艂贸w moskiewskich i szwedzkich (ko艂o wie偶)

punktor 1860 r. - pierwsza gruntowna restauracja obiektu pod k膮tem adaptowania go na siedzib臋 Urz臋du Gubernialnego (carskiego gubernatora). Architektura zabytku zosta艂a uproszczona i zeszpecona, pozbyto si臋 element贸w dekoracyjnych
punktor 1914 r. - w pa艂acu mie艣ci艂 si臋 sztab legionowy J. Pi艂sudskiego, kt贸ry osobi艣cie tu przebywa艂. Poza tym pa艂ac wykorzystywano jako: biuro werbunkowe, drukarni臋, poczt臋 polow膮, biuro przepustek i redakcj臋 "Dziennika Urz臋dowego Komisariatu Wojska Polskiego"
punktor lata 1923-1925 - kolejna renowacja i pr贸by przywr贸cenia pa艂acowi stanu sprzed XIX-wiecznych przer贸bek
punktor 1938 r. - w pa艂acu uroczy艣cie otwarto i po艣wi臋cono Sanktuarium J. Pi艂sudskiego
punktor lata 1939-1945 - pa艂ac zaj臋li niemieccy okupanci
punktor po 1945 r. - komuni艣ci urz膮dzili w pa艂acu siedzib臋 prezydium WRN
punktor 1971 r. - pa艂ac biskup贸w oddano w u偶ytkowanie Muzeum 艢wi臋tokrzyskiemu, a potem Muzeum Narodowemu. Przeprowadzono trwaj膮ce wiele lat prace remontowe
punktor 2014 r. - podczas prac na dziedzi艅cu, w pobli偶u skrzyd艂a p贸艂nocnego, odkryto fundamenty budowli z XVI wieku, kt贸r膮 jest zapewne jaka艣 cz臋艣膰 obronnej siedziby biskupa Tomickiego.
punktor 2017 r. - rozpocz臋to remont budowli
punktor 2021 r. - na elewacji pojawi艂 si臋 nowy istotny element - rze藕by pos艂贸w moskiewskich i szwedzkich, z kt贸rymi rokowania pokojowe prowadzi艂 biskup Jakub Zadzik, fundator zamku. Pierwotne rze藕by zosta艂y usuni臋te przez kacap贸w po powstaniu styczniowym
punktor 26.05.2022 - zako艅czy艂 si臋 5-letni okres remontu i rewitalizacji zabytku (koszt 176 mln. z艂). Pa艂ac biskupi zosta艂 przywr贸cony do dawnej 艣wietno艣ci. Odnowiono elewacje, uzupe艂niono dekoracje kamienne, przywr贸cono oryginaln膮 kolorystyk臋, odnowiono polichromie 艣cienne. 30 kwietnia w pe艂ni udost臋pniono go turystom wraz z now膮 wystaw膮 "Kobieta w czasach Waz贸w".


Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Drzeworyt z pa艂acem biskupim w Kielcach, Tygodnik Illustrowany 1860 r.


ozdoba
Czasy wojny p贸艂nocnej
Podczas wojny p贸艂nocnej, w roku 1702 w kieleckiej rezydencji kwaterowa艂 kr贸l szwedzki Karol XII. St膮d na czele swoich oddzia艂贸w wyruszy艂 przez Morawic臋 pod Klisz贸w, gdzie mia艂a mie膰 miejsce walna bitwa wojsk szwedzkich z saskimi, zako艅czona kl臋sk膮 tych drugich. W czasie dalszych dzia艂a艅 militarnych przez Kielce kilkakrotnie przechodzi艂y r贸偶nego rodzaju wojska, pobieraj膮c przy okazji za ka偶dym razem znaczne kontrybucje. Doprowadzi艂o to miasto do ruiny, zamar艂 handel i stan臋艂y zak艂ady pracy. Jednak dzi臋ki w艂a艣cicielom - biskupom krakowskim miasto nie upad艂o jak inne w tamtym czasie i po zako艅czeniu dzia艂a艅 wojennych w 1711 r. powoli odradza艂o si臋.




Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Fasada g艂贸wna Pa艂acu Biskup贸w Krakowskich w Kielcach. Stan po przer贸bkach w II po艂. XIX w.



Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Pa艂ac ma swoj膮 zjaw臋. W p贸艂nocnym skrzydle, gdzie funkcjonowa艂a Akademia Stanis艂awa Staszica widywano posta膰 ch艂opca ubranego w granatowy surdut i bia艂e spodnie. Taki by艂 w艂a艣nie str贸j student贸w owej szko艂y. Sprawdzajac stare dokumenty natkni臋to si臋 na wzmiank臋 o tragicznym wypadku do jakiego tutaj dosz艂o. Jeden ze student贸w zbytnio zbli偶y艂 si臋 do kominka i zapali艂o si臋 na nim ubranie. Nim zdo艂ano ugasi膰 ogie艅, ch艂opiec zmar艂.

O innym duchu wspominaj膮 dawni kustosze muzeum. Podobno po艣r贸d zbior贸w malarstwa, przy zgaszonym 艣wietle o偶ywa ubrana na czarno kobieta. Jej posta膰 z charakterystycznym przenikliwym spojrzenie mo偶na zobaczy膰 w kolekcji obraz贸w XVIII鈥搘iecznej szko艂y w艂oskiej.



Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Drzeworyt Andrzeja Zajkowskiego "Kielce: front zamku widziany w skr贸ceniu". K艂osy 1871 r.


Informacje praktyczne



KONTAKT
punktor tel. (41) 344 40 14 wew. 239, (41) 344 23 18

CZAS
punktor Z rynku idzie si臋 ok. 5 min. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie z zewn膮trz i wewn膮trz zajmuje minimum 100 minut.

WST臉P
punktor P艂atny do wn臋trza zamku. Wystawa sta艂a i wn臋trza pa艂acu 12 z艂 (8 z艂 ulg.), galeria malarstwa i sztuki zdobniczej 20 z艂 (12 z艂 ulg.). Muzeum czynne przez ca艂y rok, w sezonie (V-VIII) w godz. 10-18, poza sezonem 9-17. Wtorek jest dniem wolnego wst臋pu na ekspozycje sta艂e

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Kielcach

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Centralny obraz ze stropu ramowego w Pierwszym Pokoju Senatorskim Pa艂acu Biskup贸w Krakowskich w Kielcach. Autor: Aleksander Rycerski na podstawie dzie艂a Tomasza Dolabelliego (ok. 1640 r.) Przedstawia kr贸la W艂adys艂awa IV i uczestnik贸w rozm贸w pokojowych zako艅czonych podpisaniem traktatu rozejmowego w Sztumskiej Woli w 1635 r. Po lewej komisarze szwedzcy, po prawej bp krakowski Jakub Zadzik (kanclerz wielki koronny i budowniczy zamku kieleckiego) oraz hetman Stanis艂aw Koniecpolski.


Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Centralna cz臋艣膰 woj. 艣wi臋tokrzyskiego. Zobacz na mapie.
Pa艂ac stoi na wzg贸rzu niedaleko rynku. Jad膮c samochodem kierujemy si臋 do centrum, a偶 zobaczymy mur obwodowy na wzg贸rzu (gdy wje偶d偶amy do miasta od po艂udnia - po prawej stronie). Skr臋camy w jego kierunku na skrzy偶owaniu a nast臋pnie w prawo i doje偶d偶amy w pobli偶e stawu z fontann膮. Tutaj najlepiej zaparkowa膰 samoch贸d i podej艣膰 do g贸ry piechot膮.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.869103掳, E20.627394掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 52.14618'N, 20掳 37.64364'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 52' 08.77''N, 20掳 37' 38.62''E 



Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
"By艂y pa艂ac biskupi, nast臋pnie gubernia, obecnie Komenda Obwodowa" - poczt贸wka z 1918 roku



Bibliografia



punktor Kuczy艅ski Janusz - Zamki wojew贸dztwa kieleckiego
punktor Mirowski Roman - Album 艢wi臋tokrzyski cz. II
punktor Oborny Alojzy - Pa艂ac w Kielcach
punktor Kuczy艅ski Janusz - XVIII-wieczna panorama Kielc

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kielce
Sala Rz膮du Gubernialnego w pa艂acu biskupimna poczt贸wce z 1918 roku



Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Kielce - Pa艂ac od frontu Kielce - Pa艂ac Kielce - Widok z ogrod贸w Kielce - Widok z ogrod贸w Kielce - Ogr贸d Kielce - Baszta Kielce - Boczne wej艣cie Kielce - Widok zza mur贸w Kielce - Pozosta艂o艣膰 bastei zwanej baszt膮 prochow膮 Kielce - Basteja, a pod ni膮 fontanna Kielce - Pa艂ac noc膮 Kielce - Pa艂ac noc膮 Kielce - Marmurowy portal na parterze Kielce - Wn臋trze pa艂acu Kielce - Izba sto艂owa z wyposa偶eniem z XVII i XVIII w. Kielce - Komnata w wie偶y
Zdj臋cia wykonane: jesieni膮 2003


Materia艂y wideo


Dawny Pa艂ac Biskup贸w Krakowskich z drona 2020




Za barokow膮 kurtyn膮 - Muzeum Narodowe w Kielcach



Noclegi


punktor Cedzyna - OW Go艂oborze, ul. Dyrekcyjna 2-4, tel. (0..41) 302 19 95
punktor Kielce - Schronisko M艂odzie偶owe PTSM, ul. Szymanowskiego 5, tel.: (0..41) 342 37 35
punktor Kielce - Bursa Szkolna Nr 1, ul. Ko艂膮taja 4, tel. ?
punktor Kielce - Zesp贸艂 Plac贸wek Szkolno-Wychowawczych, ul. Jagiello艅ska 30, tel. ?
punktor Kielce - Hotel Iskra, ul. Krakowska 72, tel. (041) 366 00 32, 366 04 98
punktor D膮browa - Zajazd "Le艣ny", D膮browa 352, tel.: (0..41) 332 54 47
punktor Zg贸rsko - Motel "Nowiny", Zg贸rsko 155, tel.: (0..41) 346 52 57
punktor Miedziana G贸ra - Zajazd "Stod贸艂ka" (przy torze wy艣cigowym Kielce), tel. (041) 303 46 90, 303 47 80

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • pa艂ac       Autor:  piotrek      Data:  2012-07-08 15:46:00
    W 2011 pa艂ac przeszed艂 remont i wygl膮da w 艣rodku jeszcze 艂adniej.Polecam.
  • Re: Pa艂ac Biskup贸w Krakowskich       Autor:  Mario      Data:  2009-04-02 21:02:13
    Nie doda艂em 偶e ogrody za Pa艂acem s膮 najczesciej wybiranym "tematem" do zdj臋膰 艣lubnych.O czym艣 to 艣wiadczy.W okresie czerwiec-sierpie艅 prezentuj膮 si臋 naprawde okazale. Polecam zwiedzanie i robienie pi臋knych zdj臋膰

    Poz­drawiam
    Mario
  • Pa艂ac Biskup贸w Krakowskich       Autor:  mario      Data:  2009-04-02 20:44:35
    Super strona. Mo偶na si臋 du偶o dowiedzie膰 o pa艂acu. Je艣li kto艣 ma problem z dotarciem na miejsce, warto zapyta膰, kielczanie doskonale znaj膮 to miejsce.
    Pozdraw­iam
    Mario





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.