"1 lutego Król wyjechał z Poznania i przyjęty został w Kórniku przez pana tego miasta Stanisława hrabiego Górkę na zamku, z ogromnym i prawie królewskim przepychem, tak że nie brakło niczego do świetności, wystawy i okazałości przyjęcia. Sami Francuzi z niezmiernym podziwem wychwalali ten zbytkowny przepych, jakiego nigdzie przedtem nie oglądali. Byłoć tam niezmierne mnóstwo potraw wszelkiego rodzaju, obfitość wina i napojów, otworem stały pełne spichrze i piwnice, a każden dniem i nocą brał z nich co i ile się podobało. Król otrzymał w darze śliczne rasowe konie, futra z bardzo cennych lisów moskiewskich i inne rzeczy. Strzelano z dział gęsto i dawano inne różne widowiska."

Świętosław Orzelski (1549-1598) w "Bezkrólewia ksiąg ośmioro" o wizycie króla Henryka Walezego w Kórniku.


Ocena zabytku


Możesz ocenić:
Kórnik (woj. wielkopolskie) - Średniowieczny zamek rycerski przebudowany w pałac

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
Średnia ocena: 4.3 na 5. Głosów: 137 4.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
Średnia ocena: 4.0 na 5. Głosów: 110 4 stars
           
 


Opis i stan obecny


Kórnik to jeden z tych zamków, które trzeba zobaczyć obowiązkowo, szczególnie że w Wielkopolsce nie ma ich zbyt wiele. Obiekt stoi na terenie nizinnym przy Jeziorze Kórnickim i jest otoczony wciąż nawodnioną fosą. Prezentuje się niezwykle interesująco, choć widać, że przydałby się remont elewacji. W smukłej sylwetce budowli odnajdziemy bogactwo różnych elementów architektonicznych jak wieże, wieżyczki, ryzality, loggie, wykusze, strzelnice i wiele dekoracyjnych detali. Obiekt zarządzany od ponad pół wieku przez Polską Akademię Nauk, oddany jest do zwiedzania dla turystów indywidualnych bez przewodnika. Sporą jego część zajmuje słynna biblioteka założona przez Tytusa Działyńskiego, mająca również filię w pałacu Działyńskich w Poznaniu. Kto odwiedził wcześniej Gołuchów nie może nie zauważyć bliźniaczych podobieństw obu miejsc. I tu i tu w XIX wieku ród Działyńskich nadał rezydencjom nowy charakter. Obie budowle otaczały ogrody i park z egzotycznymi uprawami, które z czasem przerodziły się w arboreta, w obu zamkach urządzone są wspaniałe muzea wnętrz, a niedaleko od nich zlokalizowane jest jezioro z kąpieliskiem.
ozdoba
Biblioteka zamkowa
Założona przez Tytusa Działyńskiego biblioteka jest stale powiększana i liczy obecnie ponad 350 tys woluminów. Najcenniejsze w zbiorach są dzieła istniejące tylko w 1 egzemplarzu jak np. średniowieczny "Ars Moriendi", "Szachy" Jana Kochanowskiego, "Żywot Józefa" Mikołaja Reya. Sporo miejsca zajmują rękopisy, z których najstarszy pochodzi z Francji z przełomu IX/X wieku. Z polskich dzieł wymienić należy rękopisy Mickiewicza, Słowackiego, Norwida, odpisy kronik Kadłubka (XV w.) i Długosza (XVI w.) oraz zbiór odpisów wszystkich pism z kancelarii króla Zygmunta Augusta. W Kórniku znajduje się również największa ilość dokumentów dotyczących wojen polsko-krzyżackich. Te jak inne materiały były sukcesywnie publikowane przez Działyńskich oraz Zamoyskich i nadal są wydawane przez PAN w ilości w sumie grubo ponad 1000 tytułów
Niestety w Kórniku razi obecne usytuowanie zamku, spowodowane skandalicznym poprowadzeniem szosy tuż przy fosie, między zamkiem a jeziorem. Przy okazji zniszczono też dawny dziedziniec. Tak więc, o ile w Gołuchowie wszystkie budowle zamkowe są integralną częścią parku, to w Kórniku stojący tuż przy drodze zamek został z niego wydzielony (osobne wejście i bilety), a oficyny de facto leżą już poza obszarem całego założenia.

Na przestrzeni wieków kórnicka warownia kilkukrotnie zmieniała swe oblicze. Najpierw był to skromny zamek z obwodem murów i basztą - donżonem od płn.-wschodu. Potem powstały równolegle położone budynki mieszkalne (XV wiek). Tak uformowana gotycka siedziba została następnie rozbudowana w renesansową rezydencję obronną do maksimum wykorzystującą przestrzeń ograniczoną przez fosą (XVI wiek). Nie wykluczone, że i wyspa zamkowa została powiększona. Dwa skrzydła mieszkalne połączono wtedy dachem likwidując w ten sposób otwarty dziedziniec (vide rekonstrukcje). Mury zwieńczono attyką, przebudowano również ryzalit bramny. Sporną kwestią pozostaje druga mniejsza baszta od płn.-zachodu. Niektórzy badacze datują ją na średniowiecze, jako II etap budowy zamku, ale nowsze analizy wskazują, że powstała w okresie rozbudowy XVI-wiecznej.
W XVIII wieku zamek zyskał zupełnie nowy wygląd barokowego pałacu. Dużej zmianie uległa elewacja frontowa (północna) z 2 ryzalitami połączonymi budynkiem z tarasem. Założenie wzbogaciło się o oficyny i wspaniałe ogrody francuskie. Ostatnia przebudowa z XIX wieku nadała zamkowi charakter romantycznej rezydencji w stylu gotyku angielskiego z elementami orientalnymi, otoczonego parkiem krajobrazowym w stylu angielskim. Istnienie średniowiecznego donżonu, zachowanego już w XVIII wieku tylko w przyziemiu zaakcentowano wysoką ceglaną basztą kontrastująca czerwonym kolorem z jasnym tynkiem reszty zamku. Elewacja ogrodowa - południowa zyskała monumentalny charakter dzięki 3 wysokim ryzalitom z wieżyczkami. Całość podwyższono o drugie piętro i zwieńczono krenelażem. Zamek nie zmienił wyglądu od tego czasu, z wyjątkiem dobudówki ("babińca") przed wejściem, którą rozebrano ze względu na zły stan.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Zamek kórnicki na rysunku Edwarda W. Kainki z 1843 roku, przed przebudową Działyńskich

ozdoba
Dom noblistki
W jednej z oficyn folwarcznych położonych kilkaset metrów dalej na południe od zamku kórnickiego w 1923 r. urodziła się laureatka nagrody Nobla Wisława Szymborska. Jej ojciec pracował dla Władysława Zamoyskiego, który tuż przed urodzeniem pisarki uczynił go zarządcą dóbr kórnickich. Szymborska nie mogła jednak niczego z Kórnika zapamiętać, bowiem jeszcze przed ukończeniem pierwszego roku życia, cała rodzina przeniosła się do Torunia, a potem Krakowa (gdzie sławiła Józefa Stalina i PZPR). Dom Szymborskich wciąż istnieje pośród zabudowań folwarcznych na tzw. Prowencie.
Wejście prowadzi od północy przez ceglany most. Zwiedzanie wnętrz kórnickich zaczyna się od sieni, gdzie kupuje się bilety. Na prawo mamy Pokój Władysława Zamoyskiego. Wcześniej mieszkał tu także Jan Działyński. Najcenniejszym wyposażeniem jest szafa gdańska z XVII w. ale warto też zwrócić uwagę na obraz nad stojakiem na mapy - to "Zwiastowanie" z 1529 r. z klęczącym Łukaszem Górką, panem zamku z pocz. XVI w. Kolejna komnata to Pokój Generałowej zamieszkiwany przez różne kobiety - od Teofili Działyńskiej, przez Celinę z Zamoyskich Działyńską do jej córki Jadwigi, żony generała Władysława Zamoyskiego i matki także Władysława, ostatniego właściciela zamku. Znajdują się tu cenne XVII i XVIII-wieczne meble oraz rodzinne pamiątki Celiny. Dalej mamy Salon czyli salę reprezentacyjną ze złoconą sztukaterią na suficie i imponującymi drewnianymi portalami. Następna jest Czarna Sala. Nazwa postała od czarnej posadzki, dziś zamienionej na biało-czarną. Pokój ten powstał z dawnej sieni zamku barokowego. Sala Jadalna zwana też herbową wyróżnia się pięknym drewnianym stropem z ponad 70 herbami rycerstwa polskiego. Kolejna komnata to Pokój Marii Zamoyskiej. Również tutaj mieszkały kobiety - najpierw Izabella żona Jana Działyńskiego, potem Maria - siostra Władysława Zamoyskiego. Ciekawym pomysłem Tytusa Działyńskiego było ozdobienie sufitu motywami orientalnymi i napisem "Nie ma zwycięzcy ponad Allacha". Brzmi złowrogo, ale był to tylko wyraz sympatii dla Turcji - państwa które jako jedyne nie uznało rozbiorów Polski. Idąc na piętro wchodzimy do najoryginalniejszej części zamku - Sali Mauretańskiej. Powstała ona z połączenia 3 komnat. Przeznaczona pierwotnie na bibliotekę przez Tytusa Działyńskiego zamieniona została przez jego syna Jana na salę muzealną z pamiątkami narodowymi (tak jest do dzisiaj). Dzięki motywom mauretańskim z białym portykiem kolumnowym sala ma naśladować rezydencję arabską. W zamkniętej galerii na piętrze znajdują się najstarsze zbiory biblioteczne.
ozdoba
Komnatowe anegdoty
Salon zwany był przez Władysława Zamoyskiego "pokojem skazańców", ponieważ większość wiszących w nim portretów rodzinnych przedstawiała osoby skazane za udział w różnych powstaniach narodowych. Natomiast obecność pustego kasetonu na suficie sali herbowej Tytus Działyński wyjaśniał potrzebą posiadania wolnego miejsca na wypadek gdyby trzeba było domalować brakujący herb odwiedzającego zamek gościa.
To najważniejsze pomieszczenia w zamku w Kórniku. Są oczywiście jeszcze inne, ale nie ma sensu ich wszystkich tu opisywać. Polecam zakup w kasie broszury z dokładnym opisem (kiedyś za symboliczną złotówkę) "Zamek kórnicki i jego wnętrza" (o ile wciąż jest dostępna).
Na podzamczu od północy stoją trzy zabytkowe XVIII-wieczne oficyny. Najstarsza i największa jest wschodnia. Oryginalnie umieszczono tam stajnię, powozownię i pokoje służby, a w okresie międzywojennym Szkołę Domowej Pracy Kobiet. Dziś są tu mieszkania pracowników PAN. Budynek naprzeciw, blisko jeziora, to oficyna zwana "Australią". Funkcjonowały w niej mieszkania służby i pomieszczenia gospodarcze, ale po 1869 Jan Działyński przebudował obiekt aby pomieścił część kórnickiego księgozbioru. Nazwa pochodzi od umieszczenia tu później pamiątek etnograficzno-przyrodniczych z podróży do Australii Władysława Zamoyskiego. Trzecia, najmłodsza z nich i najmniejsza zwana jest Klaudynówką i ponieważ urodziła się tam Klaudyna z Potockich Działyńska. Przeznaczona była na cele mieszkalne, a od 1827 r. dla administracji majątku. W XX wieku zwana była "Domkiem Pani Hrabiny", bo korzystała z niej Maria Zamoyska, utworzyła tu m.in. tkalnię kilimów. Obecnie organizowane są tu wystawy.
Do obiektów wpisanych na listę zabytków należy jeszcze Prowent, czyli zabudowania folwarczne położone nad jeziorem, 300 m na południe od zamku. Kiedyś stał tu cały zespół budynków, z którego czerpano spore dochody, m.in. kuźnia, spichlerz, browar i gorzelnia. Do dziś przetrwało 6 domów, a w największym z nich działa Kórnicki Ośrodek Kultury.
W parku kórnickim zamienionym na arboretum przez Instytut Dendrologii PAN, którego tradycja eksperymentalnych upraw sięga aż XV wieku, warto zwrócić uwagę na najstarszą aleję lipową z XVII wieku po prawej stronie od zamku. Przy niej stoi XVIII-wieczny pawilon zwany Rotundą, z powodu kształtu ośmiobocznej wieży. W XIX wieku Tytus Działyński dobudował do niej budynek przeznaczony na bibliotekę. Dziś jest to budynek Muzeum Dendrologicznego. Pierwotnie w pobliżu stał drugi taki pawilon, ale nie przetrwał. Z kolei za jeziorem znajduje się druga aleja lipowa zwana Aleją Generałowej Zamoyskiej. Planującym odwiedzenie Kórnika doradza się przybycie do arboretum na wiosnę lub jesień, wtedy jest ono najpiękniejsze. Do zwiedzania udostępniana jest także XIX-wieczna wozownia na podzamczu, a więc przed wejściem po drugiej stronie ulicy. Nie wiem czy jest warta zobaczenia, ponieważ sam nie zdążyłem do niej wejść...

Aktualizacja. Zamek wygląda nieco inaczej, elewacje i okna zostały odnowione. Posiadają wygląd dokładnie taki jak w XIX wieku zaplanowali Działyńscy




Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Pocztówka z 1910 roku. Widok zamku Kórnik od frontu (północy) z dobudówką przy wejściu zwaną Babińcem.


Plany i rekonstrukcje



Plan zamku kornik
Plan rezydencji w Kórniku z 1825 roku. 1- zamek, 2 - oficyna wschodnia, 3 - oficyna Australia, 4 - Klaudynówka

Plan zamku kornik
Obecny plan założenia kórnickiego z okazji nadania mu statusu Pomnika Historii. Status taki zyskał zamek z zabytkowym otoczeniem (kolor czarny). Pełna nazwa: "Kórnik - zespół zamkowo-parkowy wraz z kościołem parafialnym - nekropolią właścicieli". 1 - zamek, 2 - oficyna wschodnia, 3 - oficyna zachodnia "Australia", 4 - oficyna "Klaudynówka", 5 - kościół pw. Wszystkich Świętych z XV wieku, obecny wygląd z XIX w., 6 - pawilon parkowy Rotunda, 7 - Prowent - dom Szymborskiej, 8 - największy budynek Prowentu, dziś KOK, 9 - wozownia z XIX wieku

Plan zamku kornik
Plan parteru zamku Kórnik. 1 - Sień, 2 - Pokój Władysława Zamoyskiego, 3 - Pokój Generałowej, 4 - Salon, 5 - Salonik, 6 - Czarna Sala, 7 - Jadalnia, 8 - Buduarek, 9 - Pokój Marii Zamoyskiej, 10 - Zakątek myśliwski

Plan zamku kornik
Plan zamku w Kórniku z 1871 r. z zaznaczeniem murów XV i XVI-wiecznych naniesionych współcześnie przez Katarzynę Janicką

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rekonstrukcja zamku średniowiecznego w Kórniku od płn.-wsch. wg A.Karłowskiej-Kamzowej


Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rekonstrukcja oparta na nowszych badaniach wg. Adama Wagnera

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rekonstrukcja zamku XVI-wiecznego w Kórniku płn.-wsch. wg A.Karłowskiej-Kamzowej


Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rysunki z inwentaryzacji zamku z lat 1826-27, przed przebudową Działyńskich. Elewacja północna i zachodnia



Historia, wydarzenia

Powrót na górę strony

Pierwotna siedziba rycerska istniała w Kórniku na pewno już w XIV wieku. Nie wiadomo dokładnie czy ufundował ją biskup poznański Mikołaj z Kórnika po połowie tego stulecia czy też nieco później jego najmłodszy brat Wyszota. Rozbudowana gotycka warownia funkcjonowała od I poł. XV wieku. Składała się z muru obwodowego z przynajmniej jedną basztą, potężnym donżonem oraz 2 budynków mieszkalnych od zachodu i wschodu. Całość otaczała fosa z mostem zwodzonym od północy.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Panorama Kórnika i Bnina z 1792 r. (obecnie Bnin jest częścią Kórnika). Oznaczono wybrane obiekty: 1 - kościół farny w Kórniku, 3 - ratusz w Kórniku, 5 - zamek w Kórniku, 6 - ogród, 10 - kościół luterański w Bninie, 11 - kościół katolicki w Bninie


punktor 1364 r. - pierwsza wzmianka o Kórniku jako posiadłości feudalnej Łodziów - protoplastów dwóch możnowładczych rodów: Górków i Opalińskich
punktor 1426 r. - zachowała się umowa na budowę zamku zawarta między Andrzejem Górką a cieślą Mikołajem z Poznania. Dotyczyła ona m.in. budowy budynków mieszkalnych i nadbudowy bramy. Wtedy nastąpiła więc rozbudowa siedziby kórnickiej
punktor II poł. XV w. - kanclerz wielki i biskup poznański Uriel Górka założył przy zamku pierwszy ogród włoski i prowadził doświadczenia z uprawą winorośli
punktor ok. 1565 r. - wojewoda poznański Stanisław Górka dokonał całkowitej przebudowy swojej siedziby na zamek renesansowy. Ponieważ wolna przestrzeń była ograniczona fosą, zlikwidowano dziedziniec nakrywając go łamanym dachem i tworząc z poszczególnych skrzydeł zamku jedną zwartą bryłę. Budowla była trzykondygnacyjna. W otoczeniu znajdowały się ogrody, las, zwierzyniec i folwark. Ówczesny historyk Stanisław Sarnicki zanotował, że zamek jest ozdobny i jednocześnie obronny

ozdoba
Stanisław Górka 1538-1592
Budowniczy murowanego zamku kórnickiego studiował na uniwersytecie w saksońskiej Wittenberdze. Nie miał imponującej aparycji - był niskiej postury i garbaty. Być może dlatego lubował się w okazywaniu swej potęgi, bogactwa i władzy otaczając się najliczniejszymi z całej szlachty pocztami dworskimi i wojskowymi. Posiadał jeden z największych majątków w kraju. Poza 12 miastami i 100 wsiami w Wielkopolsce, także drugie tyle na ziemi chełmskiej. Mimo że był luteraninem wspierał nie tylko zbory luterańskie i kalwińskie, ale i kościoły katolickie. W 1557 r. na czele wspaniale prezentujących się własnych oddziałów wyruszył do Inflant, które zostały poddane Moskwie przez zakon kawalerów mieczowych. Stanisław walczył z armią Iwana Groźnego w 1565 r. Podczas I bezkrólewia poparł Henryka Walezego. Z wielkim przepychem gościł go na zamku w Kórniku przez 3 dni, a pamiątką wizyty był obraz "francuskiego króla" wiszący w izbie stołowej jeszcze w II poł. XVII wieku. Po ucieczce Walezego, gwałtownie występował przeciw kandydatowi niemieckiemu i poparł Stefana Batorego. Na początku 1575 r. zjawił się w Jędrzejowie, gdzie zebrało się ok. 20 tys przeciwników cesarza Habsburga, zajmując okoliczne wsie w promieniu 5 mil, jednak największy poczet zbrojny miał Stanisław Górka - w sumie 350 kopijników, pancernych, piechurów oraz 6 dział. W tym samym roku strojnie witał króla w Krakowie. W 1576 zdobył zamek w Lanckoronie, zajmowany przez wroga Batorego - Olbrachta Łaskiego. W nagrodę otrzymał funkcję wojewody poznańskiego. Jednak 2 lata później zmienił front i związał się z Habsburgami. W 1579 r. odmówił na sejmie płacenia podatku na wojnę z Moskwą, a 3 lata później sprzeciwiał się reformom królewskim. Mimo to otrzymywał starostwa buskie, kolskie ujskie, wałeckie, gnieźnieńskie. Po śmierci Batorego poparł arcyksięcia Maksymiliana i towarzyszył mu w drodze z Ołomuńca do Krakowa, tym razem z pocztem 1000 zbrojnych i liczną artylerią. Po przegranej bitwie pod Byczyną został uwięziony wraz z arcyksięciem w Krasnymstawie. Zmarł jako ostatni z rodu Górków w Błoniu p. Warszawą, a pochowano go w kościele kórnickim.

punktor 1592 r. - po bezpotomnej śmierci Stanisława Górki, Kórnik przeszedł w ręce jego siostrzeńca - kasztelana santockiego Jana Czarnkowskiego herbu Nałęcz. Od tej pory siedziba kórnicka nie była zamieszkiwana na stałe i stopniowo podupadała
punktor 1610 r. - od Andrzeja Czarnkowskiego odkupili miasto Grudzińscy herbu Grzymała. Zygmunt Grudziński w 1623 r. podejmował na zamku kórnickim króla Zygmunta II Wazę z królewiczem Władysławem
punktor 1653 r. - ówczesna lustracja mówi "zamek nadwątlony i z wierzchu dla pospadania dachówki miejscami podziurawiony znacznie, prędkiej potrzebuje naprawy dla wielkiego porysowania się mocnych i potężnych filarów, przy których most ze zwodem"
punktor 1657 r. - Kórnik z warownią został zdewastowany podczas potopu szwedzkiego. Stacjonowały tu m.in. wojska brandenburskie
punktor 1676 r. - Andrzej Karol Grudziński przekazał miasto siostrzeńcowi Zygmuntowi Działyńskiemu. Ród ten z krótka przerwą dzierżył go przez ponad 200 lat
punktor pocz. XVIII w. - zniszczenia dokonane przez Szwedów
punktor lata 20-te XVIII w. - zamek przejęła Teofila z Działyńskich Szołdrska Potulicka i gruntownie go przebudowała w stylu późnobarokowym. Elewacja północna z bramą zyskała dwa ryzality połączone niższym budynkiem zwieńczonym tarasem. Dawne baszty, zapewne zniszczone przez Szwedów zostały zachowane na poziomie przyziemia i parteru. Park włoski zamieniono na francuski z wieloma wodotryskami, posągami i ptaszarnią.
punktorpo 1755 roku - w otoczeniu zamku postawiono zachowane do dziś 2 barokowe oficyny - zachodnią "Australię" i wschodnią ze stajniami

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Zamek po przebudowie Działyńskich w XIX wieku na drzeworycie z 1860 r. Widok od płd.-zach.


punktor 1790 r. - Teofila zapisała Kórnik swemu synowi z pierwszego małżeństwa Feliksowi Szołdrskiemu
punktor 1791 r. - zbudowano trzecią, mniejszą od pozostałych oficynę zwaną Klaudynówką
punktor 1796 r. - ten z kolei przekazał go w testamencie swemu krewnemu Wiktorowi Szołdrskiemu, ale zapis unieważniono jako sprzeczny z prawem i majątek kórnicki powrócił do Działyńskich w 1801 r. Spory zaowocowały znacznym zaniedbaniem rezydencji. Stąd zapewne decyzja Ksawerego Działyńskiego, aby wydzierżawić budowlę na magazyny
punktor 1826 r. po remoncie wykonanym na zlecenie Justyny z Dzieduszyckich, żony Ksawerego Działyńskiego, zamek przejął Tytus Działyński i rozpoczął starania o jego przebudowę w duchu gotyku angielskiego. Opracowanie projektu zlecił wybitnym architektom: K. F. Schinklowi, H. Marconiemu i A. Coraziemu. Jednak wybuch powstania listopadowego, w którym wziął udział Działyński, zahamował prace przy zamku
punktor ok. 1843 r. - małżeństwo Tytusa i Celiny Działyńskich rozpoczęło trwającą blisko 20 lat przebudowę zamku w Kórniku opartą na własnej syntezie wszystkich zamówionych projektów, choć najwięcej zaczerpnięto z pracy Schinkla. Budowlę podwyższono o 1 piętro, zwieńczono krenelażem, ozdobiono neogotyckimi wieżyczkami, loggią. Dodano też charakterystyczną ceglaną basztę oraz dobudówkę przed wejściem w elewacji północnej zwaną babińcem. Przebudowie poddano również wnętrza. Przede wszystkim pomniejszeniu uległa sień, co pozwoliło na utworzenie kilku dodatkowych pomieszczeń. Komnaty zyskały wspaniałe dekoracje: stiuki, intarsje, kasetony, portale. Otoczenie zamku przybrało postać parku krajobrazowego na wzór angielski z wieloma egzotycznymi gatunkami Całość prac z pobudek patriotycznych zlecono do realizacji polskim budowniczym i rzemieślnikom wykorzystującym miejscowe materiały
Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Widok zamku Kórnik z I połowy XVIII w. po przebudowie w stylu barokowym za "Wspomnienia Wielkopolski to jest województw poznańskiego, kaliskiego i gnieźnieńskiego" E. Raczyńskiego


punktor 1861 r. - po śmierci Tytusa prace przy zamku kontynuował jego syn Jak Kanty Działyński
punktor 1880 r. - Jan zapisał Kórnik rodzeństwu Władysławowi i Marii Zamoyskim, którzy w 1924 r. ofiarowali zamek wraz z całymi zbiorami narodowi polskiemu jako fundację Zakłady Kórnickie
punktor 1937 r. - z powodu złego stanu murów rozebrano dobudówkę przed wejściem do zamku zwaną babińcem
punktor lata 1939-45 - podczas wojny Niemcy zamienili zamek na magazyn zbiorów muzealnych rozkradzionych z Poznania. Mimo późniejszego rabunku zbiorów zamkowych większość udało się odzyskać
punktor 1947 r. - na zamku przeprowadzono prace konserwacyjne, kontynuowane później z przerwami w latach 1952-64. Nadwątlone z powodu obniżenia poziomu wody w fosie drewniane pale, na których stał zamek, wzmocniono wbijając ośmiometrowej wielkości pale betonowe
punktor 1953 r. - po likwidacji fundacji Zakłady Kórnickie, władze komunistyczne przekazały zamek Polskiej Akademii Nauk
punktor 21 lutego 1998 r. - zamek był miejscem szczytu tzw. "Trójkąta Weimarskiego". Uczestniczyli w nim prócz towarzysza prezydenta Kwaśniewskiego także prezydent Francji – Jacques’a Chirac i kanclerz Niemiec – Helmut Kohl
punktor 2011 r. - zabytek wpisano na listę Pomników Historii
punktor 2017 r. - zakończono remont elewacji frontowej zamku. Przywrócono historyczny kolor elewacji. Prace kosztowały 660 tys. zł . Wcześniej wyremontowano ceglane części elewacji na wieży, okna, dach i zmodernizowano przyziemia.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Rysunek zamku w Kórniku po przebudowie w XVIII w.
Źródło: Renesansowe rezydencje w Wielkopolsce, Teresa Jakimowicz, Poznań 1971

ozdoba
Tytus Adam Działyński
Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik Hrabiowski ród Działyńskich wywodził się od Piotra z Działyńca h. Ogończyk żyjącego w XV wieku, a status magnacki zyskał dopiero w I poł. XVIII wieku. Tytus stał się zdecydowaniem najwybitniejszym jego przedstawicielem.
Urodził się w Poznaniu w 1796 r. Nauki pobierał w Berlinie, Paryżu i Pradze. Z domu wyniósł gorący patriotyzm i zamiłowanie do historii. W wieku 20 lat zaczął gromadzić starodruku, archiwalia a następnie różne zabytki. Jeździł w tym celu po całej Europie i korespondował z antykwariuszami. W 1825 ożenił się z Celestyną Zamoyską, a rok później przejął po ojcu majątek kórnicki. Otaczając się pamiątkami z przeszłości, Tytus nie tylko nie odsunął się od sprawy odzyskania niepodległości, ale czujnie reagował na każdą próbę konspiracji czy zrywu narodowego. Istnieją przypuszczenia, że brał udział w przygotowaniach do zamachu na cara Mikołaja I w 1829 r. Po wybuchu powstania listopadowego, Działyński rzucił wszystko i przedostał się do Warszawy, zabijając po drodze na granicy strażnika. Z swojej sakwy opłacił powstanie oddziału szwadronu jazdy, w którym sam służył w stopniu podporucznika. Za bohaterstwo w walce odznaczony złotym krzyżem. Po porażce powstania, Rosjanie skazali go zaocznie na karę śmierci, a Prusacy zajęli cały majątek. W 1839 r. Tytus uzyskał sądowe uwolnienie jego dóbr i powrócił z emigracji do Wielkopolski. W Kórniku zamieszkał jednak dopiero 3 lata później, Przez cały ten czas nadal skupywał różne starocie, książki i broń. Prowadził szeroką działalność wydawniczą i kulturalną, propagował ogrodnictwo i nowoczesną agrotechnikę, założył Towarzystwo Przemysłowe. W Kórniku przebudował zamek, utworzył Bibliotekę Kórnicką i założył park dendrologiczny. W 1848 r. ponownie nie bacząc na konsekwencje wziął udział w postaniu wielkopolskim. Skazano go za to na kilka miesięcy pobytu w twierdzy poznańskiej.W 1857 r. był współtwórcą poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a rok później jego prezesem. Zmarł na wylew w 1861 r. przekazując majątek swemu jedynemu synowi Janowi Kantemu.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rysunek zamku Kórnik wg Napoleona Ordy z II poł. XIX wieku. Widok od zachodu



Legendy i podania

Powrót na górę strony

Zamek posiada swoją Białą Damę. Jest nią duch Teofili z Działyńskich Szołdrskiej Potulickiej. Arystokratka, która dwukrotnie niezbyt szczęśliwie wychodziła za mąż, włożyła wiele wysiłku i pieniędzy w doprowadzenie rezydencji kórnickiej i jego otoczenia do ponownej świetności. W legendy pomogły w tym odnalezione skarby rodziny Górków. Jednak złe duchy, które ich strzegły nie pozwoliły po śmierci zaznać jej duszy spokoju i musi nocami błąkać się po zamkowych komnatach...

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Pierwsza z serii pocztówek przedstawiających zamek kórnicki między 1910 a 1920 rokiem z różnych stron. Widok od płn.-zach.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Widok od płd.-zach.


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktorZamek Muzeum i Biblioteka Kórnicka PAN - ul. Zamkowa 5, Kórnik
tel. +48 531 990 142  (zamek),   +48 531 817 477  (zamek),   +48 61 817 00 33  (arboretum) kliknij, aby zadzwonić

CZAS
punktor Zwiedzanie wnętrz zamku trwa ok. 1 godzinę. Obejście zabytku dookoła i odprężający spacer po całym arboretum ok. 1,5 godziny.

WSTĘP
punktor Płatny: 20 zł, 10 zł (ulg.). Wstęp w godz. 10-17, poza sezonem 10-16. Nieczynne w poniedziałki oraz od połowy grudnia do końca roku. Arboretum czynne w godz. 10 - 19 (IV-V), 10-18 (VII-IX), po sezonie krócej. Wstęp 10 zł i 7 zł (ulgowy), 25 zł (rodzinny).

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Kórniku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Widok od płd.- wsch.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Widok od wschodu


Położenie i dojazd


Centralna część woj. wielkopolskiego. 20 km na południowy-wschód od Poznania. Zobacz na mapie.
Jadąc samochodem warto zaparkować przy rynku, bo parking zamkowy kosztuje minimum 10 zł.

GPS
Współrzędne geograficzne:

Otwórz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N52.243912°, E17.090894°
format DM (stopnie, minuty):   52° 14.63472'N, 17° 5.45364'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   52° 14' 38.08''N, 17° 05' 27.22''E 



Bibliografia



punktor Chyczewska A., Weyman S. - Zamek kórnicki
punktor Dolczewska Barbara - Zamek kórnicki i jego wnętrza
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Jakimowicz Teresa - Renesansowe rezydencje w Wielkopolsce
punktor Kaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktor Karłowska Kamzowa Alicja - Zamek kórnicki w średniowieczu i epoce nowożytnej
punktor Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktor Olejnik Karol - Grody i zamki w Wielkopolsce
punktor Praca zbiorowa - Izabella i Jan Działyńscy - mecenasi kultury
punktor Janicka Katarzyna - Rezydencja Stanisława Górki W Kórniku (ok. 1557–1592)

Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Rekonstrukcja lub stary widok zamku kornik
Dwa zdjęcia lotnicze Kórnika z 1919 roku


Fotogaleria


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Kórnik - Elewacja ogrodowa - południowa Kórnik - Elewacja frontowa - północna Kórnik - Elewacja frontowa - północna Kórnik - Widok od płd.-wsch. Kórnik - Widok od  płn.-wsch. Kórnik - Wschodni bok z wieżą mieszczącą klatkę schodową Kórnik - Salon Kórnik - Pokój Generałowej Kórnik - Sala Jadalna - Herbowa Kórnik - Pokój Marii Zamoyskiej Kórnik - Sala Mauretańska Kórnik - Sala Mauretańska Kórnik - Jedna z barokowych oficyn na przedzamczu (wschodnia) Kórnik - Pawilon parkowy zwany Rotundą Kórnik - Zamek widziany z parku (arboretum) Kórnik - Staw w arboretum Kórnik - Aleja lipowa generałowej Zamoyskiej Kórnik - Najstarsza część arboretum [XVIIw.] - aleja lipowa Kórnik - Arboretum
Zdjęcia wykonane: latem 2007


Materiały wideo


Pomniki Historii - Kórnik




Zamek w Kórniku z drona 2021



Noclegi


punktor Kórnik - Hotel Ośrodka Sportu i Rekreacji, ul. Leśna 6, tel. (061) 817 01 83
punktor Kórnik-Bnin - Ośrodek Wypoczynkowo-Szkoleniowy Błażejewko, tel. (061) 817 01 61
punktor Kórnik - Schronisko PTSM, ul. Armii Krajowej 11, tel. (061) 817 04 70
punktor Kórnik - Camping, ul. Leśna 6, tel. (061) 817 01 83
punktor Gądki - Zajazd Non-Stop, ul. Dworcowa 1, tel. (061) 817- 3 00
punktor Czmoniec - Gościniec Marzymięta, tel. (078) 428-50-99

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • PRL na Zamku w Kurniku       Autor:  Gość      Data:  2019-03-24 17:42:53
    Mija czas a rozwój mentalny obsługi zamku zatrzymał się w głębokim PRLu. Muzealny duch wionie głównie z kapci do których obsługa zmusza turystów. Nie ważne czy ktoś może zrobić sobie krzywdę, go są naprawdę śliskie! zakładane na własne buty!. Nie można pojąć dlaczego nie wyznaczono drogi za pomocą choćby ochronnych bieżników, rozciągniętych długich dywanów. Czy pracownicy muzeum biorą na siebie wypłatę odszkodowań za szkody wypadkowe jeśli ktoś się przewróci? Nie wszyscy są młodzi i sprawni!!! Mury zamku ledwo kupy się trzymają. Widać brak generalnego remontu. Sytuację ratują dębowe meble. Wieża i cześć komnat niedostępna wogóle! Pytanie dlaczego? Zwiedzający nie dowie się jak wyglądało zaplecze zamku kuchnia, służbówki i piwnice. Dlaczego nie można ich zwiedzać?!!!!!! Kolejna sprawa to brak mozliwosci uzycia karty płatniczej i brak biletów połączonych na park i zamek. Obsługa parkingu przed zamkiem stanowi dopełnienie klimatu rodem z PRL! Rzadka okazja doznać tego na własnej skórze. Jeśli chcecie takich doznań to się pospieszcie bo jest nadzieja, że wraz z przejściem na emerytury obecnej załogi odejdą (na szczęście dla turystów!) żywe kurnickie relikty PRL. Zestawienie małomiasteczkowej mentalności ludu pracującego epoki Gierka z arystokratycznym zamkiem jest co najmniej kuriozalne i do zobaczenia tylko w Kurniku. Tam nie wystraszy Was Biała Dama, tam wystraszy Was duch PRLu!...
  • PERŁA WIELKOPOLSKI       Autor:  CastleCrazy77      Data:  2014-08-06 23:00:38
    W lipcu 2014, pędzony ciekawością wnętrz zamkowych..odwiedzi­em uroczy Kórnik.   To było moje drugie podejście do zwiedzania ekspozycji zamku.   Kilka lat temu dotarłem na miejsce zbyt późno.   Ku przestrodze nakłaniam więc Wszystkich do wcześniejszego sprawdzenia godzin zamknięcia obiektu - bo naprawdę warto wejść do środka.   Nie jest to wielki obiekt..ale unikatowy, bogaty w oryginalne rodzinne pamiątki.   Bez wątpienia mało jest zamków w kraju, które mimo upływu lat wciąż żyją..   Na zamku w Kórniku odnosi się wrażenie gdyby czas stanął w miejscu, a za chwilę w sieni ujrzymy Teofile Działyńską lub w Jego pokoju szukamy Władysława Zamoyskiego..   Patrząc przez okna odczuwamy piękno ogrodu, a we wnętrzu obecne bogactwo i sztukaterie otaczających nas detali. Jest tu ukryty jakiś kod, który spaja w całość sale i ogród - łącznie z oknami przez które patrzymy.   Bez wątpienia odczuwamy w zamku żywą duszę..   Biała Dama, wita gości swym dumnym, przenikliwym wzrokiem, patrząc z obrazu na przybyszów wchodzących do sieni jadalni. Doprawdy jest coś przeszywającego, magicznego w tym spojrzeniu..a zarazem pięknego i niesamowitego.   Sprawdźcie koniecznie..   W kraju jest tylko kilka zamków prawdziwie romantycznych..ten zasługuje na takie miano.   Malowniczo wkomponowany zameczek w bujny park, od samego początku zwiedzania urzeka przybysza - przenika się w jedność i całość z wzajemną korelacją.   Dziś Kórnicka letnia zamkowa rezydencja czeka na gości.   Tak jak dawniej.     W takich miejscach każdy z nas może być dumny z Wielkich Polaków, którzy postanowili pozostawić po sobie ogólnodostępne piękno dla potomnych.   Polecam odwiedzenie niedalekiej wozowni/w cenie biletu wstępu-cena wzrosła raptem o 1zł od czasu opisu zamku/. Kilka powozów,kareta..zac­howane są w niesamowicie doskonałym stanie!   Widać że zarówno Dawni Właściciele jak i obecnie PAN dbali/ją o doskonałe ich utrzymanie. Brawo!!!   Parking pod zamkiem/10zł-bez limitu czasowego/oraz 150m dalej za zamkiem/za każde rozpoczętą 1h dla osobówek = 3zł, jest to duży parking/. Przy samym zamku jak i przy parkingu 'dalej' możemy zjeść smaczne dania za niewielkie pieniądze.   Tak na marginesie..dziwią mnie i irytują opisy osób, których drażni zakładanie”kapci­..żadne utrudnienia nie są wielkie, gdyż myślimy o zachowaniu czegoś dla potomnych.   Wszak to nasze Dziedzictwo i jest bezcenne.   Sympatycznej Obsłudze zamku również nic nie można zarzucić.   Panie posiadają bogatą wiedzę historyczną i chętnie udzielają informacji turystą.   Przejeżdżając w tamtych okolicach, nie można nie odwiedzić Zamku w Kórniku.   Polecam..bo naprawdę warto.   Do Zobaczenia gdzieś na szlaku;-)
  • Re: Zamek w Kórniku       Autor:  lubuszanka      Data:  2013-05-02 21:06:45
    Zwiedziłam zamek z panią przewodnik i pokazała wiszący portret Białej Damy i tak mówiła: Biała Dama spojrzy na ciebie co robisz w zamku i o północy schodzi z portretu i wędruje po zamku do białego rana. Pomyślałam, że na prawdę duchy istnieją? I przez całą drogę powrotną do domu myślałam o Białej Damie.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatności
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.