Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Kozieg艂owy (woj. 艣l膮skie) - 艢redniowieczny zamek rycerski (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
2.5 stars
艢rednia ocena: 2.3 na 5. G艂os贸w: 34

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
3 stars
艢rednia ocena: 3.0 na 5. G艂os贸w: 26

       
    
 


Opis i stan obecny


ozdoba
Skarby historii
W latach 60-tych archeolodzy na terenie zamku znale藕li skarb - 107 denar贸w jagiello艅skich, liczne ozdoby i przedmioty codziennego u偶ytku z okresu 艣redniowiecza. Podczas niedawnej konserwacji monet wykonano badania spektrometrem, kt贸re wykaza艂y 偶e wszystkie s膮 pieni膮dzem fa艂szywym! Wykonane by艂y z miedzi pokrytej cienk膮 warstw膮 cyny lub srebra. 艢wiadczy to, i偶 Krystyn I i jego synowie najprawdopodobniej prowadzili w zamku nielegaln膮 mennic臋.
Kozieg艂owy - Fa艂szywe denary z XV wieku (foto z tablicy informacyjnej Uniwersytetu 艁贸dzkiego)

Na kolejne wa偶ne znalezisko natrafiono w 2022 r. - po艂贸wka rytualnie zniszczonej piecz臋ci z herbem rodu Lis贸w. Jest to znalezisko unikatowe na skal臋 europejsk膮 - fragment t艂oka piecz臋tnego jednego z w艂a艣cicieli zamku. Poza tym cennym odkryciem jest te偶 zachowany w idealnym stanie 艣redniowieczny top贸r ciesielski.
Kozieg艂owy - T艂ok piecz臋tny z herbem Lis (foto z tablicy informacyjnej Uniwersytetu 艁贸dzkiego)

Z innych odkry膰 ciekawy jest fakt, i偶 Moskale w XIX wieku urz膮dzili na terenie zamku strzelnic臋. Znaleziono bowiem liczne pociski do broni czarnoprochowej, w tym skupisko pocisk贸w sp艂aszczonych. Miejsce na 膰wiczenia z broni strzeleckiej wybrano zapewne z powodu wa艂贸w, kt贸re tworzy艂y naturalne kulochwyty.
Zamek w miejscowo艣ci Kozieg艂owy pod Cz臋stochow膮, po kt贸rym przetrwa艂y jedynie trudno dost臋pne fortyfikacje ziemne, okaza艂 si臋 du偶o ciekawszy ni偶 s膮dzono. Najnowsze badania dowiod艂y i偶 warowni臋 postawiono na starszym, drewniano-ziemnym za艂o偶eniu obronnym z czas贸w Boles艂awa Krzywoustego (XII wiek!).

Zamek mia艂 kszta艂t prostok膮ta o wymiarach 50x25 m. Sk艂ada艂 si臋 z wie偶y bramnej o wymiarach 9x9 m i grubo艣ci mur贸w do 2,4 m, budynku - wie偶y mieszkalnej, niewielkiego dziedzi艅ca oraz mur贸w obwodowych. Wjazd prowadzi艂 przez grobl臋 usypan膮 na bagnach. Przed zamkiem znajdowa艂 si臋 majdan gospodarczy - dawne podgrodzie, tak偶e otoczony umocnieniami i fos膮. Budowl臋 wzniesiono w centrum pier艣cienia wa艂贸w wczesno艣redniowiecznego grodziska z podgrodziem. Wsp贸艂czesne wykopaliska zmieni艂y pogl膮d na pocz膮tki zamku murowanego. Pierwsza warownia sk艂ada艂a si臋 tylko z wie偶y mieszkalnej i obwodu mur贸w. Dopiero w drugim etapie powsta艂a wie偶a bramna.

W przeciwie艅stwie do s膮siednich zamk贸w na Jurze Krakowsko-Cz臋stochowskiej, ten nie by艂 usytuowany na wzniesieniu. Rozpo艣cieraj膮ce si臋 dooko艂a bagna, dwie linie wa艂贸w oraz nawodniona fosa (napotkani mieszka艅cy Kozieg艂贸w m贸wili, 偶e jeszcze d艂ugo po II wojnie prowadzono w niej hodowl臋 ryb) w zupe艂no艣ci to rekompensowa艂y. Pierwsza linia umocnie艅 - wa艂 z drewnianym parkanem znajdowa艂a si臋 przy przep艂ywaj膮cym tu potoku Sarni Stok, druga - wa艂 pier艣cieniowaty - wzmocniony by艂 palisad膮 i kamieniami.

Obecnie dooko艂a warowni rozpo艣ciera si臋 bagnista 艂膮ka, co mo偶e utrudni膰 dost臋p, ale latem 2023 da艂o si臋 spokojnie doj艣膰. Nieopodal biegnie droga krajowa 91 w kierunku Cz臋stochowy. Mo偶na z niej skr臋ci膰 w poln膮 drog臋 tu偶 przed znakiem informacyjnym o pa艂acu w Kosz臋cinie. Mimo prowadzonych prac wykopaliskowych ro艣linno艣膰 w lecie wysoka i dokuczliwa. Mo偶na by艂o dostrzec s艂abo zarysowan膮 fos臋 i wa艂, ale nie pier艣cieniowaty kszta艂t znany ze skanowania LIDAR. Za艂o偶enie jest og贸lnie ma艂o czytelne i ogl膮danie go w obecnej postaci nie ma wielkiego sensu. Odkopane przez archeolog贸w mury s膮 schowane pod brezentem. Miejscami brezent jest zniszczony, wi臋c da si臋 zobaczy膰 jedynie ich ma艂e fragmenty.
Mo偶e zmieni si臋 to w latach 2024-2025 roku. Po zako艅czeniu bada艅 mia艂 by膰 utworzony park archeologiczny z wyeksponowanymi pozosta艂o艣ciami zamku i grodu, cho膰 mam w膮tpliwo艣ci czy nast膮pi to tak szybko. Badania mia艂y by膰 kontynuowane w 2023 roku, ale na miejscu nie wida膰 by艂o 艣wie偶ych 艣lad贸w po archeologach.


Zdj臋cie z prac archeo
Prace archeologiczne na zamku kozieg艂owskim w 2022 roku. Wida膰 mury wschodnie zamku i wie偶臋 bramn膮. Zdj臋cie: UGiM Kozieg艂owy



Plany i rekonstrukcje

Powr贸t na g贸r臋 strony

plan
Plan za艂o偶enia zamkowego w Kozieg艂owach
A - zamek, B - fosa, C - wa艂 pier艣cieniowaty, D - fosa, E - wa艂, F - majdan gospodarczy, G - przekop archeologiczny

Rekonstrukcja Z. Lisa
Rekonstrukcja wygl膮du zamku Kozieg艂owy z roku 1650 wg Zygmunta Lisa
殴r贸d艂o: Zamki i inne warownie Wy偶yny Krakowsko-Cz臋stochowskiej, Jolanta Fidura


Obraz T. Puszczewicza
Zamek w Kozieg艂owach na obrazie Tadeusza Puszczewicza

Rekonstrukcja wg K. Moskala
Rekonstrukcja zamku 艣redniowiecznego od p艂d.-wsch. wg Krzysztofa Moskala (najbli偶sza rzeczywisto艣ci)

Mo偶liwa rekonstrukcja wg A. Roka
Wizualizacja mo偶liwej rekonstrukcji zamku wg. A. Roka (od p艂n.-wsch.)


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Nie ma pewno艣ci co do fundatora pierwotnego drewniano-ziemnego za艂o偶enie obronnego w Kozieg艂owach w XII stuleciu. Jest to aktualnie przedmiotem bada艅. W ko艅cu XIII wieku mog艂a tu istnie膰 drewniana siedziba wojewody krajowskiego Miko艂aja herbu Lis. Zak艂ada si臋, 偶e murowany zamek zbudowano pod koniec XIV w. By艂a to najbardziej na zach贸d wysuni臋ta stra偶nica Kr贸lestwa Polskiego, a swe po艂o偶enie zawdzi臋cza przechodz膮cemu t臋dy wa偶nemu szlakowi handlowemu z Krakowa do Lelowa i Opola.
ozdoba
Krystyn I
Krystyn I, budowniczy murowanego zamku w Kozieg艂owach by艂 najs艂awniejszym przedstawicielem rodu Lis贸w. W czasie swojej kariery piastowa艂 kilka stanowisk: 艂owczego kr贸lewskiego, starosty bydgoskiego i kasztelana s膮deckiego, ale wa偶niejsze od stanowisk by艂y jego przyjacielskie stosunki z kr贸lem W艂adys艂awem Jagie艂艂膮. Od kiedy wst膮pi艂 on na tron, Krystyn stale przebywa艂 na dworze monarszym. W ci膮gu 30 lat uzbiera艂o si臋 ponad 100 dokument贸w kr贸lewskich z jego podpisem. Po raz pierwszy zwr贸ci艂 na siebie uwag臋 w 1383 r. podczas konfliktu po 艣mierci kr贸la Ludwika W臋gierskiego. Popar艂 wtedy Jadwig臋 i uczestniczy艂 w walkach mi臋dzy rodami Na艂臋cz贸w (stoj膮cych za Jadwig膮) i Grzymalit贸w (stronnik贸w Zygmunta Luksemburczyka). W 1393 r. walczy艂 w armii Jagie艂y przeciw W艂adys艂awowi Opolczykowi. W 1410 r. ws艂awi艂 si臋 w bitwie pod Grunwaldem, gdzie dowodzi艂 op艂acan膮 przez siebie 42. chor膮gwi膮.

punktor Koniec XIV w. - zamek jak i miasto by艂y w艂asno艣ci膮 kasztelana s膮deckiego - Krystyna I herbu Lis. Prawdopodobnie to on przebudowa艂 istniej膮c膮 drewnian膮 warowni臋 w zamek murowany. Jego potomkowie zwali si臋 ju偶 Kozieg艂owskimi. Zamek sk艂ada艂 si臋 z wie偶y mieszkalnej i obwodu mur贸w
punktor 1409 r. - pierwsza wzmianka o zamku w kronice Jana D艂ugosza. Krystyn I otrzyma艂 pomoc wojskow膮 kr贸la na obron臋 cz臋sto napadanych ziem 艣l膮skich
punktor I po艂. XV w. - kt贸ry艣 z syn贸w Krystyna I wzmocni艂 zamek wie偶膮 bramn膮
punktor 1426 r. - na zamku Kozieg艂owy przebywa艂 kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o
punktor 1470 r. - warownia by艂a w艂asno艣ci膮 Jana Kozieg艂owskiego
punktor 1472 r. - istnieje zapis o przywileju jaki nada艂 Kozieg艂owski mieszka艅com miasta oraz obowi膮zku pracy przy swoim zamku: "W zimie obr膮bywa膰 b臋d膮 l贸d w fosach i parkany przy zamku naprawia膰, a je艣liby wypad艂o parkany stawia膰, u偶yty b臋dzie do tego celu cie艣la, przez dziedzica p艂atny"
punktor 1519 r. - zamek w Kozieg艂owach wraz z okolic膮 zosta艂 sprzedany biskupowi Janowi Konarskiemu i odt膮d by艂 w艂asno艣ci膮 biskup贸w krakowskich, w艂膮czon膮 do Ksi臋stwa Siewierskiego
punktor 1548 r. - wg zapisk贸w biskupa Samuela Maciejowskiego zamek zosta艂 opuszczony ju偶 kilka lat wcze艣niej i zacz膮艂 popada膰 w ruin臋: "gdy zamek od wielu lat jest opuszczony, do kt贸rego obwarowania, ogradzania poddani nasi obowi膮zani byli, uwalniaj膮c ich przeto od takowych robocizn, stanowimy, 偶eby po groszu od 艂anu p艂acili, p贸ki rzeczony zamek przez nas, lub przez naszych nast臋pc贸w nie zostanie pod藕wigni臋ty, co gdy nast膮pi, powinni zamek umacnia膰 stosownie do pierwotnego przywileju". Podj臋to pr贸by odbudowy warowni
punktor 1598 r. - odbudowa raczej nie powiod艂a si臋, bo jak m贸wi膮 贸wczesne dokumenty zamek kozieg艂owski by艂 w ca艂kowitej ruinie
punktor 1655 r. - po drodze na Krak贸w Szwedzi zbombardowali zdewastowan膮 budowl臋 armatami. Broni艂 si臋 w nich przez kilka dni starosta Jacek Stanis艂aw Kawecki, musia艂 jednak ulec i wycofa膰 si臋 do Siewierza
punktor 1865 r. - na polecenie w艂adz carskich mury zamkowe wykorzystano do budowy drogi do Gniazdowa. Na szcz臋艣cie rozbi贸rka nie dotkn臋艂a fundament贸w warowni.
punktor Przez nast臋pne lata okoliczni mieszka艅cy wykorzystywali resztki zamku do budowy w艂asnych dom贸w
punktor Lata 1966-68 - prace archeologiczne pod kierunkiem dr W艂odzimierza B艂aszczyka. Napotkani mieszka艅cy m贸wili, 偶e to wtedy znikn臋艂y ostatnie 艣lady po zamku. Podczas prac natrafiono na 艣lad tylko jednego budynku w zachodniej cz臋艣ci. Z zabytk贸w ruchomych odnaleziono fragmenty ceramiki, przedmioty codziennego u偶ytku, fragmenty kafli piecowych, wiele monet 艣redniowiecznych, groty be艂t贸w, ostrogi i kilkana艣cie kul armatnich. Wszelkie znaleziska wywieziono do Cz臋stochowy (gdzie mo偶na je ogl膮da膰 w muzeum), a mury zasypano.
punktor 2022 r. - kolejne badania relikt贸w zamku kozieg艂owskiego pod kierunkiem Artura Gintera, kierownika Pracowni Datowania Luminescencyjnego i Konserwacji Zabytk贸w Instytutu Archeologii Uniwersytetu 艁贸dzkiego. W pracach uczestnicz膮 r贸wnie偶 studenci Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz pasjonaci ze Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego Szaniec 1863 oraz Grupy Cz臋stochowskiej PERUN. Ods艂oni臋to wi臋kszo艣膰 wschodniej strony zamku - fundamenty wie偶y bramnej oraz muru obwodowego wraz z p贸艂nocno-wschodnim naro偶nikiem. Dzi臋ki temu uda艂o si臋 odtworzy膰 wielko艣膰 i kszta艂t 艣redniowiecznej warowni. Unikatowym odkryciem by艂a po艂贸wka piecz臋ci z herbem rodu Kozieg艂owskich

Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego grodziska i zamku w Kozieg艂owach. A - wie偶a bramna, B - mur obwodowy, C - budynek mieszkalny , D - fosa, E - wa艂 I, F - wa艂 II, G - podzamcze/podgrodzie, strza艂ka - wjazd do zamku po grobli



Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie relikt贸w zamku i grodziska na 艂膮ce zajmuje ok. 15 minut. Dotarcie z drogi krajowej 91 ok. 10 minut.

WST臉P
punktor Wolny, ale utrudniony przez trawy, a miejscami mokrad艂a.



Po艂o偶enie i dojazd


Zach贸d Jury Krakowsko-Cz臋stochowskiej, pomi臋dzy Cz臋stochow膮 (23 km na po艂udnie) a Siewierzem (17 km na p贸艂noc). Zobacz na mapie Jury lub woj. 艣l膮skiego.
Zamek znajdowa艂 si臋 na zach贸d od szosy na Cz臋stochow臋. Nale偶y zjecha膰 z drogi nr 91 przy znaku na pa艂ac i i艣膰 艣cie偶k膮 w kierunku ciemno偶贸艂tego domu o adresie ul. Zamkowa 32. Dom omijamy i idziemy 艂膮k膮 wzd艂u偶 pola a偶 pojawi si臋 艣cie偶ka, kt贸r膮 je偶d偶膮 maszyny rolnicze (艣lady opon). Mijamy rzek臋 (latem by艂o tylko lekkie b艂oto) i zaraz skr臋camy w prawo. Przed sob膮 powinni艣my mie膰 miejsce po zamku. Poni偶ej zdj臋cie u艂atwiaj膮ce dotarcie.
Mo偶na te偶 zatrzyma膰 si臋 przy ul. Wo藕nickiej (droga nr 789) i przej艣膰 mi臋dzy domami na 艂膮ki ok. 500 m, ale wtedy widzimy grodzisko od innej, mniej dost臋pnej strony i w lecie obej艣cie przez wysokie trawy jest trudne.

Kozieg艂owy - 1 tu nale偶y skr臋ci膰 w boczn膮 drog臋, 2 - mijamy dom przy ul. Zamkowej, 3 - doj艣cie do polnej dr贸偶ki ze 艣ladami traktora i rzeczki, 4 - po odbiciu w prawo wida膰 ju偶 wa艂 grodziska

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.60333056掳, E19.14620278掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 36.1998336'N, 19掳 8.7721668'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 36' 11.99''N, 19掳 08' 46.33''E 



Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Kozieg艂owy - Wa艂 w oddali to grodzisko Kozieg艂owy - Widok z wa艂贸w Kozieg艂owy - Widok z wa艂贸w, wszystko zaro艣ni臋te i nieczytelne Kozieg艂owy - Zachowany odcinek mur贸w warowni os艂oni臋ty foli膮 Kozieg艂owy - Zachowany odcinek mur贸w warowni os艂oni臋ty foli膮 Kozieg艂owy - Zbli偶enie na mury zamku Kozieg艂owy - Mury w rozerwanej folii ochronnej Kozieg艂owy - Mury zamkowe okryte foli膮 ochronn膮 Kozieg艂owy - Widok z wa艂贸w Kozieg艂owy - takie krzaki porastaj膮 po艂udniowy wa艂

Zbli偶enia na grodzisko z pocz膮tku XXI wieku autorstwa Zbigniewa Bereszy艅skiego

Kozieg艂owy - Zbli偶enie na teren zamkowy, widac fos臋  i nasypy (poro艣ni臋te ciemnozielon膮 traw膮) Kozieg艂owy - Widok na Zamczysko od p贸艂nocy Kozieg艂owy - Widok na centralny kopiec i obwa艂owania zewn臋trzne



Noclegi



Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: historia zamku       Autor:  Diana No偶ewska      Data:  2015-10-29 23:41:24
    R贸d Lis贸w nie jest protoplast膮 herbu kozieg艂owy , miejscowo艣膰 zosta艂a przez nich odebrana Sobkom i Daczkom , ta historia jest opisana wyra藕nie tak si臋 sk艂ada 偶e moja prababka by艂a z domu Daczko dlatego mnie to bardzo interesuje bo je艣li byli buntownikami i zostali wyp臋dzeni to bardzo mo偶liwe 偶e tak by艂o
  • Re: Re: historia zamku       Autor:  Historyk      Data:  2013-10-22 14:06:24
      Ja dla odmiany spraw臋 herbu potraktowalby .... naukowo     Dla wyjasnienia dodam tylko 偶e Kozieg艂owscy h. Kozieg艂owy wg. Bartosza Paprockiego -"Herby..." wydanie II strona 44- mieli mie膰 nadany herb przez rokiem 1006r. i "za napady na okoliczne dwory" Kazmierz Sprawiedliwy mial im w/w Kozieglowy odebrac"     Zgodnie z badaniami naukowymi w/w legenda jest oczywista bzdura gdyz herby wsrod polskich rycerzy zaczely pojawiac sie dopiero w XIII wieku (nie mylic ze znakmi przed heraldycznymi np. palatyna Sieciecha, Marka Swiebody zwanego Gryfita itp. /     Sami herbowi "kozieglowy"&"kozleg­lowy"&"zerwijkaptur" istnieli jeszcze za czasow Paprockiego w s膮deckim wojewodztwie     mam nadzieje ze pomoglem :        
  • Re: mo偶e rodzina?       Autor:  Anonim      Data:  2012-12-15 18:35:54
    Szanowna Pani Mario, zainteresowa艂 mnie Pani mail.   Prosz臋 uprzejmie o kontakt na a.adam@interia.eu   serdecznie pozdrawiam





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.