Ocena zabytku


Możesz ocenić:
Lidzbark Warmiński (woj. warmińsko-mazurskie) - Gotycki zamek biskupi

Ocena obecnej atrakcyjności obiektu
Średnia ocena: 4.5 na 5. Głosów: 185 4.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turystów na terenie obiektu
Średnia ocena: 4.4 na 5. Głosów: 142 4.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Centrum kultury i sztuki
Z rezydencją lidzbarską związanych było wiele wybitnych osób, którzy sprawili, iż zamek przez wieki stał się znanym, również poza granicami kraju, ośrodkiem nauki, kultury i sztuki. Pierwszym z nich był bp Łukasz Watzenrode. Gruntownie wykształcony, szanowany na dworze królewskim, mimo niemieckiego pochodzenia dążył do ostatecznej likwidacji zakonu krzyżackiego w Prusach. Dzięki niemu w zamku lidzbarskim przebywał siostrzeniec biskupa - Mikołaj Kopernik. Najpierw krótko w 1495 r., a następnie po powrocie z Włoch aż 8 lat (1503-1510). To właśnie wtedy młody Kopernik wyrobił sobie antykrzyżackie poglądy. W Lidzbarku ukształtował rewolucyjną teorię heliocentryczną, napisał pierwsze epokowe dzieło "Comentariolus" i przetłumaczył z języka greckiego "Listy Teofilaktyka Symokatty". Kopernik odwiedzał zamek Lidzbark również po śmierci wuja, pełnił bowiem funkcję przybocznego lekarza biskupów warmińskich. W 1528 r. po naradzie z biskupem Ferberem ustalił tu ostateczną wersję znanego traktatu o reformie monety w Prusach pt. "Sposób bicia monety". Następny to bp Adam Stanisław Grabowski. Znany z szerokiej działalności artystycznej i naukowej. Z jego inicjatywy ogłoszono drukiem po raz pierwszy kronikę Galla Anonima, a topograf Endersch opracował nowoczesną mapę Warmii. Dzięki Grabowskiemu ziemia warmińska przeżywała wielki rozkwit gospodarczy. Ostatnim polskim biskupem warmińskim przed rozbiorami był słynny poeta, prozaik i komediopisarz Ignacy Krasicki. W warowni lidzbarskiej, gdzie otoczył się wybitnymi artystami i uczonymi, powstała większość jego utworów. Stworzył tu teatr, wieczory literackie, zbudował oranżerię, a jego ogrody były znane w całej Polsce. Zgromadził bogaty księgozbiór, ogromną kolekcję grafik, galerię obrazów oraz zbiory medali. Z innych wybitnych biskupów warmińskich należy wymienić: Jana Dantyszka - humanistę, poetę i pierwszego polskiego zawodowego dyplomatę, Marcina Kromera - wielkiego historyka i pisarza, Andrzeja Batorego - kardynała, wojewodę siedmiogrodzkiego i bratanka króla, Piotra Tylickiwgo - podkanclerzego koronnego, Szymona Rudnickiego - wielkiego sekretarza koronnego, Jana Olbrachta - syna króla Zygmunta III Wazy, Jana Stefana Wydżgę - znanego poetę i historyka, Andrzeja Załuskiego - czołowego polityka rządów saskich i wydawcę źródeł historycznych.
Okazała warownia w największym niegdyś mieście na Warmii usytuowana jest doskonałym do obrony miejscu - w połowie wąskiego półwyspu między rzekami Łyna i Symsarna. Otoczona wciąż nawodnioną fosą robi duże wrażenie. Założenie składa się zamku właściwego i oddzielonego od niego suchą fosą przedzamcza południowego. Nie zachowało się tylko przedzamcze północne, gdzie stał zamkowy młyn.
Zamek Lidzbark zbudowano z cegły z kamienną podmurówką na planie kwadratu o boku 48,5 m. W narożniku płn.-wsch. znajduje się potężna wieża (25 m wys.) o 12 kondygnacjach naziemnych i 2 podziemnych. Wieża z licznymi otworami strzelniczymi w dolnej części jest czworoboczna, a w górnej ośmioboczna. Kiedyś zwieńczona była blankami. Na pozostałych narożnikach postawiono małe kwadratowe wieżyczki dekoracyjne, których wygląd zmieniał się na przestrzeni wieków. Bardzo przypadł mi do gustu wewnętrzny dziedziniec z dwukondygnacyjnymi krużgankami, tworzącymi specyficzną, posępną atmosferę. Są to jedyne w Polsce tak zabytkowe krużganki, które zachowały się bez zmian architektonicznych. Jak się jednak niedawno okazało, przed wiekami wyglądały one zupełnie inaczej. Wiele warstw farby kryje wspaniałe kolorowe malowidła, które zostały już podobno wyeksponowane zwiedzającym, a wkrótce być może będą częściowo rekonstruowane.
Zamek Lidzbark przypomina warownię krzyżacką i to nie tylko z zewnątrz. Na reprezentacyjnym piętrze do dzisiaj można tu oglądać: kaplicę, wielki i mały refektarz, kapitularz, salę audiencyjną i komnaty biskupie. Umieszczono w nich ciekawe ekspozycje poświęcone biskupom warmińskim, w szczególności Ignacemu Krasickiemu i sztuce od XIV do XX wieku. Sale posiadają przepiękne sklepienia gwiaździste oraz gotyckie i renesansowe portale. Niestety, niewiele zostało z polichromii zdobiących ściany, a także krużganki na dziedzińcu. Na parterze funkcjonowała niegdyś kuchnia, piekarnia, spiżarnia, browar oraz szkoła. Dwie najwyższe kondygnacje pełniły funkcje spichlerzy oraz obronne - były tam ganki dla straży. Obecnie jest tu galeria malarstwa współczesnego oraz bardzo ciekawa wystawa ikon rosyjskich (warto zwrócić uwagę na ikonę Matki Boskiej z 3 rękami). Zamek posiadał również dwie kondygnacje podziemne. Dzisiaj w ich fragmencie znajduje się udostępniona dla turystów zbrojownia.
Przed bramą do zamku właściwego zauważyć można fundamenty jakiejś budowli, są to relikty barokowego pałacu jaki dobudowano do tego skrzydła w XVII/XVIII wieku. Wiąże się z nim ciekawostka - przez dziesięciolecia budowę błędnie przypisywano bp Wydżdze i taką nazwę też nosił - pałac Wydźgi. Dopiero wnikliwe badania Wojciecha Wółkowskiego w XXI wieku odsłoniły prawdziwe dzieje tej zburzonej części zamku. Pałac wzniesiono znacznie później niż sądzono, w 2 etapach z inicjatywy biskupów Zbąskiego i Szembeka. Z zamkiem właściwym połączony był przejściem pomiędzy biblioteką i kaplicą. Posiadał 3 kondygnacje z reprezentacyjnym piętrem. W elewacji zaznaczone były 3 ryzality. Całkowicie przejął funkcje mieszkalne i rezydencjonalne starej warowni.
Na przedzamczu uwagę zwraca odnowiony budynek pałacowy postawiony przez biskupa Grabowskiego z herbem tegoż oraz orderem Orła Białego nad wejściem. Obecnie mieści się w nim biblioteka. Poza tym, przedzamcze okupuje jeszcze kilka instytucji, w tym Straż Miejska, stoi tam też figura św. Katarzyny. Od zewnętrznej strony zachowała się potężna baszta przystosowana do broni artyleryjskiej.
Obecny wjazd do założenia znajduje się obok narożnika południowo - zachodniego, kiedyś jednak prowadził od północy. Przybysz musiał przejść przez przedzamcze północne, potem międzymurzem wzdłuż skrzydła zachodniego na przedzamcze południowe i stamtąd do zamku właściwego tak jak dziś od strony południowej, przez wzmacniającą wjazd basztę zwaną Czerwoną Wieżą (nie istnieje). W sumie, dopiero po minięciu 5 warownych bram mógł wejść na dziedziniec.

Niestety, potencjał tego zamku podczas moich odwiedzin nie był wykorzystywany, komuś wyraźnie brakowało pomysłów i wyobraźni. Przedzamcze i dziedziniec są całkowicie puste, a powinny tam stać armaty (kiszą się w piwnicach), może zbroje albo inne rzeczy czyniące odpowiedni klimat, nie mówiąc o zwykłej ławie do siedzenia. Brakuje też kwiatów i ozdobnej roślinności. W zamku przydałaby się galeria z obrazami i innymi porządnymi pamiątkami, stylowa knajpka etc. Przeznaczenie całego piętra na paskudne malarstwo współczesne jest bardzo problematyczne, bo wg mnie kicz nie pasuje do tak szacownego zabytku. Na przedzamczu pozwala się parkować samochodom, a czasem jacyś kretyni stają nawet za mostem przed samą bramą wejściową! (ochrona zamku nie reaguje, widać dobrze zna tych pseudo-inwalidów, nie mogących przejść kilka kroków pieszo). Powinno to być zakazane ze względów estetycznych jak i bezpieczeństwa dla samego mostu.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Grafika z zamkiem w Lidzbarku Warmińskim na podstawie litografii z ok. 1833 r. Baszta posiada hełm zniszczony później przez burzę

Potyczki słowne
Gdy bp Krasicki po raz pierwszy znalazł się na zamku tak scharakteryzował jego dawnych założycieli:
"Sterowni o dostatki, zbiór jadła, napojów,
Więcej piwnic, spichrzów mieli niż pokojów".
Mimo że biskup przebywał tu przez długi czas, to jednak zamek nie zawsze dobrze mu służył. Jednej zimy skarżył się w liście: "Jest tu tak zimno, tak zimno, że ledwo utrzymać mogę pióro, w pokoju, którego mimo ustawicznego podtrzymywania ognia nie mogę ogrzać". Dlatego zimą starał się opuszczać Lidzbark.
Pewnego razu, gdy Krasicki podejmował na zamku lidzbarskim Jana Ursyna Niemcewicza, ten zauważył, iż usługuje im bardzo brzydka służąca i zażartował: "Kto z brzydką grzeszy, dwa razy grzeszy, bo i Boga obraża i ludzi śmieszy". Biskup oczywiście nie pozostał dłużny i odrzekł: " Kto z brzydką grzeszy, duszę swą zbawia, bo grzesząc jednocześnie pokutę odprawia".


Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Panorama Lidzbarka z ok. 1833 r. autorstwa hrabiny Angeliki von Dohna. Po lewej od zamku wieża kościoła farnego, po prawej na skraju kościół ewangelicki



Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Widok zamku Lidzbark od strony płd.-wsch. na grafice Ferdinanda von Quasta z ok. 1850 r., po wyburzeniu barokowego pałacu od południa


Plany i rekonstrukcje

Powrót na górę strony


plan plan
Plan parteru (z lewej) i pierwszego piętra (z prawej) zamku Lidzbark Warmiński w połowie XV wieku wg M. Garniec
Parter: 1 - zbrojownia, 2 - spiżarnia, 3 - browar, 4 - kuchnia, 5 - szkoła, 6 - izba straży
Piętro: 1 - kaplica, 2 - Wielki Refektarz, 3 - kaplica biskupa Watzenrodego w wieży, tzw oratorium, 4 - sala audiencyjna, 5 - komnata biskupia, 6 - kredens (pomieszczenie dla służby i zastawy stołowej), 7 - Mały Refektarz, 8 - kapitularz, 9 - komnata zwana Izbą Sybilli, 10 - przejście do niezachowanego gdaniska

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Prace budowlane w XVIII wieku wg opracowania Wojciecha Wółkowskiego (na zielono). Przy okazji autor pokazał tu wszystkie dobudówki zamku właściwego. 1 - pałac bp Batorego z 2. poł. XVI wieku, 2 - pałac bp Zbąskiego z 2. poł. XVII w., 3 - pałac Szembeka z 1. poł XVIII w., 4 - dobudówka bp Grabowskiego z poł. XVIII w.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Rekonstrukcja zamku właściwego w Lidzbarku Warmińskim z ok. 1400 roku wg A. Kąsinowskiego

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Rekonstrukcja całego założenia zamkowego z pocz. XVI w. wg K. Haukego i w Thimma. Na niebiesko długa droga do zamku właściwego. A - przedzamcze południowe, B - fosa, C - rzeka Łyna, D - rzeka Symsarna, E - przedzamcze północne z młynem, F - sucha fosa, G - zamek właściwy, H - tu pierwotnie była brama na przedzamcze, I - tzw. Czerwona Wieża, współcześni badacze umiejscawiają ją bardziej po środku, nad przejazdem, J - brama dobudowana później, wraz z rozwojem przedzamcza

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Przekrój podłużny przez wschodnie skrzydło zamku Lidzbark wg planu ze zbioru IS PAN



Historia, wydarzenia

Powrót na górę strony

Obecny zamek powstał w poł. XIV wieku, po przeniesieniu tu głównej siedziby biskupów warmińskich z Ornety. Wcześniej, bo w I poł. XIII wieku, Krzyżacy zbudowali w Lidzbarku drewniano-ziemną warownię, która z kolei stanęła na zgliszczach grodu Lecbarg pruskiego plemienia Pogezanów. Zakon zdobył gród w 1241 r. i była to pierwsza wzmianka o Lidzbarku. 2 lata później utworzono biskupstwo warmińskie. Prusowie dwukrotnie odbijali gród. W 1273 r. warownia ostatecznie została zdobyta i przejęta przez biskupów warmińskich. W latach 1315–1321 pełniła funkcję tymczasowej siedziby biskupa Eberharda z Nysy. W latach 1335–1342 znany jest tutejszy wójt Henryk von Luter

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Panorama miasta z zamkiem po prawej z 1704 r. na miedziorycie J. Lithena oparta na grafice S. Fabera



punktorlata 1350-1355 - początek budowy murowanego zamku lidzbarskiego przez bp Jana I z Miśni. Za jego życia powstały mury obwodowe i fundamenty 3 skrzydeł warowni. Nie ma pewności czy stanęła ona dokładnie w miejscu grodu pruskiego i pierwszej siedziby biskupiej
punktorlata 1355-1373 - prace kontynuował jego następca Jan II z Stryprock, który prawdopodobnie był pierwszym biskupem zamieszkałym na zamku
Zmagania z Krzyżakami
Mimo że na mocy drugiego pokoju toruńskiego Warmia na stałe przypadła Polsce, nie był to koniec zmagań z Zakonem Krzyżackim. 18 sierpnia 1520 roku pod Lidzbark podeszły wojska wielkiego mistrza Albrechta Hohenzollerna. Przez 5 godzin ostrzeliwały miasto i zamek, lecz nie poczyniły większych strat. Celne odpowiedzi artylerii zamkowej, którą dowodził starosta Albrecht Luzjański zniechęciły Krzyżaków do dalszych ataków. Kolejną próbę podjęli jednak dość szybko, bo dwa miesiące później oblężeniem osobiście dowodził wielki mistrz. Tym razem zebrał znacznie większe siły i prowadził silny ostrzał artyleryjski przez kilka dni. Na zamek i miasto padało ok. 100 pocisków dużego kalibru dziennie. Znów jednak nie przynosiło to zamierzonego efektu, więc zaczęto bombardować miasto pociskami zapalającymi. Obrońcy wsparci siłami królewskimi nie zasypywali gruszek w popiele i w końcu praktycznie bez strat odparli również i ten atak. Na przykład 19 października podczas jednego z wypadów za mury (tzw. wycieczki) w starciu na otwartym polu rozbili oddział krzyżacki zabijając 30 zbrojnych.

punktorlata 1373-1401 - zasadniczą fazę budowy zakończył kolejny biskup warmiński Henryk III Sorbom. Zamek z Lidzbarku miał cztery skrzydła mieszkalne z wewnętrznym dziedzińcem i dwa warowne przedzamcza. Bp Henrykowi zamek zawdzięcza m.in. wykończenie dziedzińca z arkadowymi krużgankami i doprowadzenie wody
punktor1442 r. - wielki pożar uszkodził zamek
punktor1454 r. - po przystąpieniu Lidzbarka do propolskiego Związku Pruskiego, miejscowa ludność opanowała zamek i usunęła z niego stronnika Krzyżaków biskupa Franciszka Kuhschmulza. Warownię zajęło zaciężne wojsko czeskie w służbie polskiej
punktor1461 r. - biskup Paweł Legendorf przejął władzę nad zamkiem
punktor1466 r. - po podpisaniu pokoju toruńskiego Lidzbark został przyłączony do Polski i kolejni biskupi byli już Polakami i to wybitnymi
punktor 1497 r. - następny pożar zniszczył zamek. Przy odbudowie bp Watzenrode zmienił nieco sylwetkę zamku. M.in. dodał i pięknie udekorował 3 narożne gotyckie wieżyczki, zlikwidował ozdobne szczyty, podwyższył mury obwodowe
punktor1520 r. - Krzyżacy pod wodzą Albrechta Hohenzollerna kilkakrotnie nieudanie szturmowali zamek i miasto
punktor1559 r. - ponownie ogień strawił budynki zamkowe
punktorlata 1589-1599 - bp Andrzej Batory dobudował do skrzydła północnego gotycki budynek zwany "pokojami kardynalskimi" lub pałacem Batorego. Rozebrano go w roku 1767
punktor1627 r. - zamek lidzbarski otoczono nowymi umocnieniami ziemnymi, mającymi wzmocnić obronę przed Szwedami, którzy zdewastowali go rok wcześniej
punktorlata 1666-1673 - na ten okres cała niemalże literatura przypisuje rozbudowę zamku. Dokonać jej miał bp Jan Stefani Wydżga, a najbardziej spektakularnym jej elementem był barokowy pałac przy południowym skrzydle zamku. W rzeczywistości, jak dowiódł badacz W. Wółkowski, pałac nie istniał jeszcze w czasach tegoż biskupa, a on sam przeprowadził tylko niewielki remont podupadającej rezydencji. Jedyną pamiątką po nim jest fryz z herbami biskupów warmińskich na ścianie Wielkiego Refektarza. Wg inwentarzy w miejscu późniejszego pałacu stała parterowa oficyna z użytkowym poddaszem.
punktorlata 1679-1689 - początek barokowej przebudowy z inicjatywy kardynała Michała S. Radziejowskiego. Dotknęła ona przede wszystkim kaplicy zamkowej, zakrystii oraz wnętrza Małego Refektarza. Kardynał odnowił też krużganki
punktorlata 1689-1697 - szerzej zakrojone plany odnowienia siedziby biskupiej miał Stanisław Zbąski, który zastanawiał się nawet czy nie zburzyć starego zamku i wznieść go od nowa. Ostatecznie z braku funduszy rozbudował oficynę przy skrzydle południowym do dwukondygnacyjnego budynku pałacowego z ryzalitami, który przejął funkcje mieszkalne. Powstała więc wtedy połowa (wschodnia) barokowego pałacu, niesłusznie przypisywanego bp Wydżdze. Mieszkało w nim ostatnich ośmiu biskupów warmińskich (rozebrano go w roku 1840). Gotycki zamek zaś przeznaczono na cele reprezentacyjne. Biskup Zbąski wykonał w nim jeszcze szereg prac o charakterze dekoracyjnym i renowacyjnym, w tym odnowienie fontanny na środku dziedzińca zamkowego. Na południe od rezydencji, w ogrodach biskupich, w miejscu skromnej letniej willi biskupiej postawił nową okazałą budowlę, być może wg projektu Tylmana z Gameren
punktorlata 1703-1705 r. - podczas wojny północnej warownię zajął król szwedzki Karol XII. Ograbił ją ze zbiorów bibliotecznych i dzieł sztuki. Część z nich, jak portrety biskupów warmińskich, przechowywana jest do dziś w pod-sztokholmskim zamku Skokloster. Szwedzi spalili również willę letnią

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Panorama miasta z zespołem zamkowym po prawej stronie wg ryciny z pocz. XIX w.

punktor1712 r. - biskupem warmińskim został Teodor Potocki, który przystąpił do odbudowy zdewastowanej siedziby. Postawił również nową willę letnią
punktor1724 r.- biskup Krzysztof Andrzej Jan Szembek kontynuował dzieło poprzednika i miał największy wkład w przywrócenie zamkowi dawnej świetności. Do 1727 r. rozbudował on pałac bp Zbąskiego od południa o skrzydło zachodnie, tworząc znany ze starych grafik tzw. pałac Wydżgi. Podzamcze południowe zyskało paradny dziedziniec, a gotycka wieża w środku skrzydła południowego została przekształcona w stylu barokowym. Przebudowie uległ most między przedzamczem a pałacem oraz utworzony poniżej w suchej fosie ogród
punktor1741 r. - kolejny biskup Adam Stanisław Grabowski zajął się głównie przedzamczem. Całkowicie przebudował skrzydło wschodnie, dodając jedną kondygnację i ryzalit z tympanonem po środku. Odtąd budynek ten zwano pałacem bp Grabowskiego. Działał tu sąd i urząd wójta. Na paradnym dziedzińcu postawiono figurę św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Kaplica zamkowa otrzymała nowe barokowe organy i dekorację rokokową, a dziedziniec z krużgankami nowe kolory. Do barokowego pałacu dostawiono od wschodu podobną stylistycznie, trójkondygnacyjną przybudówkę z sypialnią biskupią i gabinetem lustrzanym
Napoleon w zamku
10 czerwca 1807 r. w pobliskim Ignalinie rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami francuskimi a koalicją rosyjsko-pruską. Brał w niej udział sam cesarz Napoleon Bonaparte. Sławny wódz kierował swoimi oddziałami z Góry Wiatracznej, leżącej około dwóch kilometrów na północny zachód od Ignalina. Po bitwie, którą uważa się za nierozstrzygniętą, Bonaparte przez 4 godziny odpoczywał na zamku w Lidzbarku, a dokładnie w Pałacu bp Grabowskiego.

punktorlata 1767-1795 - na zamku rezydował bp Ignacy Krasicki (patrz dwór Smolajny). Pomimo rozbiorów budowla w dalszym ciągu błyszczała przepychem i była znana z pięknych ogrodów. "Książę poetów" bardzo lubił tu przebywać. Pod koniec jego "kadencji" widać było już pierwsze oznaki schyłku. Gdanisko i ganek łączący go z zamkiem były zrujnowane, rozebrano tzw. pałac Batorego. Krasicki dokonał przebudowy i upiększenia Wielkiego Refektarza, powiększenia biblioteki i remontów w komnatach tego wymagających
punktorpo 1795 r. - następni biskupi Karol i Józef Hohenzollernowie zaniedbali zamek tak, że całkowicie wyprowadzili się z niego do Oliwy
punktorXIX w. - w zamku urządzono szpital wojskowy, piekarnię oraz koszary. Całe założenie zostało totalnie zdewastowane. Władze pruskie nakazały nawet jego rozbiórkę, lecz po proteście mieszkańców miasta ograniczono się tylko do usunięcia tzw. pałacu Wydżgi (1840 r.)
punktor1857 r. - za sprawą bp Ambrożego Geritza na zamku powstał szpital i sierociniec Fundacji św. Józefa. Prace remontowe i adaptacyjne w zamku przeprowadził architekt lidzbarski Jester. Sierociniec przetrwał aż do roku 1932
punktor1926 r. - rozpoczęto prace konserwatorskie pod kierunkiem Karla Haukego, a rok później utworzono muzeum regionalne.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Panorama Lidzbarka na grafice Ferdinanda von Quasta z ok. 1850 r.

punktorlata 1933–1939 - równolegle z muzeum w zamku działał katolicki ośrodek oświatowy
punktorpo 1939 r. - Niemcy urządzili w piwnicach zamkowych więzienie dla sowieckich jeńców. Sam zamek nie ucierpiał bezpośrednio od działań wojennych, lecz zbiory muzeum zostały rozgrabione i zniszczone
punktor1953 r. - skrzydło południowe i część północno-wschodniego zaadaptowano na potrzeby męskiego internatu Liceum Pedagogicznego
punktor1963 r. - zamek Lidzbarku Warmiński został uznany za zabytek klasy 0 i przeszedł pod zarząd Muzeum Mazurskiego w Olsztynie
punktor1972 r. - rozpoczęto prace konserwatorskie, zarysowano mury rozebranego pałacu barokowego, choć niezbyt wiernie
punktor1985 r. - obiekt przekazano Muzeum Warmińskiemu
punktor1994 r. - pożar zniszczył pałac na przedzamczu oraz część wielkiej baszty narożnej
punktor2005 r. - odkryto nieznane dotychczas podziemia zamku. Wielka sala powstała z połączenia dwóch kondygnacji piwnic, pełniąca niegdyś funkcje gospodarcze przeznaczona zostanie na cele konferencyjne. Turyści także będą mogli ją zwiedzać
punktor2011 r. - po 4 latach zakończyły się prace konserwatorskie i archeologiczne na zamku. Remont objął dachy, dziedziniec, krużganki, portale, zegar słoneczny, a w kaplicy zajęto się ołtarzem, któremu po odnowieniu przywrócono historyczny wygląd. W murach wymieniona została też cała instalacja. Wielką niespodzianką było odkrycie na krużgankach, pod wieloma warstwami farby, malowideł z końca XIV wieku. Historycy sztuki określają je jako rewelację na skalę światową. Znakomite pod względem artystycznym polichromie przedstawiają m.in. patronkę zamku - św. Katarzynę, postacie świętych oraz sceny z życia Chrystusa. Ich stan jest różny, często zupełnie nieczytelny dla laika, więc zadaniem na przyszłość dla dyrekcji zamku jest ich lepsze wyeksponowanie i być może częściowa rekonstrukcja. Odkrycie konserwatorów zmienia wizerunek warowni lidzbarskiej. Przed wiekami posiadała ona wyjątkowy dziedziniec, mieniący się kolorami jak żaden inny zamek na ziemiach polskich! Poza tym prace pozwoliły ustalić, że kamienie użyte do budowy krużganków pochodzą z bałtyckich wysp Gotlandii i Olandii, skąd czerpano też budulec dla zamku w Malborku.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Tu widać nieistniejący barokowy budynek niesłusznie zwany pałacem Wydżgi, dobudowany do południowego skrzydła warowni, rycina z Mapy Warmii Enderscha z 1755 roku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Zamek z pałacem - widok od południowego wschodu na obrazie Bornkama z początku XIX wieku


Legendy i podania

Powrót na górę strony

Legendy o zamkowych bogactwach ściągały do zrujnowanej w końcu XVIII w. rezydencji biskupiej wielu poszukiwaczy skarbów. Jeden z nich odnalazł podziemne korytarze, w których jednak zgasła mu pochodnia. Próbował znaleźć wyjście, ale nie udawało mu się to, aż po kilku dniach wyczerpany zobaczył światło i kobiecą postać ubraną na biało. Biała dama kiwnęła na niego ręką aby szedł za nią. Po chwili stanęli w pomieszczeniu ze skrzynią pełną kosztowności. Następnie zjawa zaprowadziła człowieka do miejsca skąd wszedł do lochów i powiedziała, aby nikomu nie wspominał o skarbach, bo surowo ukaże jego i jego rodzinę. Tajemnica została ujawniona na łożu śmierci poszukiwacza, ale dziś nikt już nie wie gdzie było wejście do podziemi i loch ze skarbami.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Litografia hrabiny Angeliki von Dohna z ok. 1833 r.



Informacje praktyczne


KONTAKT
punktortel. (89) 767 21 11

CZAS
punktorZ rynku idzie się 3 min. Pobieżne oglądnięcie z zewnątrz i zwiedzenie wnętrz zajmuje ok. 70 minut.

WSTĘP
punktorPłatny. Do muzeum - 17 zł, ulgowy 12 zł, rodzinny 40 / 50 zł. Wejście na wieżę 11 zł. Wejście na dziedziniec i do piwnic 5 zł. Na przedzamczu można spotkać panią, która oferuje zwiedzanie z przewodnikiem za 40 zł/grupa. Czynne codziennie poza poniedziałkami do godz. 17.00, ale wejść trzeba nie całą godzinę wcześniej.

Ponieważ informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach biletów szybko się dezaktualizują, sprawdź je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Grafiki przedstawiająca podobne ujęcia panoramy Lidzbarka Warmińskiego. Pierwsza autorstwa Zuseke z ok. 1890 r., druga K. Zwickera z okresu międzywojennego




Położenie i dojazd


Północna część woj. warmińsko-mazurskiego. 25 km na południowy-zachód od Bartoszyc, 50 km na północ od Olsztyna. Zobacz na mapie.
Zamek znajduje się na wschód od centrum miasteczka. Samochód najlepiej zaparkować na centralnym placu Wolności.



GPS
Współrzędne geograficzne:

Otwórz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N54.12577222°, E20.58305278°
format DM (stopnie, minuty):   54° 7.5463332'N, 20° 34.9831668'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   54° 07' 32.78''N, 20° 34' 58.99''E 



Okoliczne atrakcje


punktor Kościół pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła z II poł. XIV wieku z ogromną 70-metrową wieżą
punktorW centrum miasta stoi dwubasztowa Wysoka Brama
punktorResztki całkiem wysokich murów miejskich
punktorPrzy zamku, po drugiej stronie ulicy rozciąga się malowniczy wąwóz rzeki Symsarny

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Widok na zamek lidzbarski od str. dzisiejszej ul. Mikołaja Reja, akwarela A. Holma z ok. 1900 r.



Bibliografia



punktorCzubiel Lucjan - Zamki Warmii i Mazur
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorHaftka Mieczysław - Zamki krzyżackie w Polsce. Szkice z dziejów
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczyńscy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktorRogiński Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorKoperkiewicz Arkadiusz - Badania archeologiczne na południowym tarasie zamku biskupów w Lidzbarku Warmińskim
punktorWółkowski Wojciech - Od gotyckiego zamku do barkowej rezydencji,dzieje budowlane zamku biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim w XVII i XVIII wieku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku lidzbark
Widok od strony przedzamcza południowego ma pocztówce z 1920 r.


Fotogaleria


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Lidzbark Warmiński - Wjazd do zamku właściwego przez most Lidzbark Warmiński - Zamek zza fosy Lidzbark Warmiński - Widok zza fosy na przedzamcze z wielką basztą Lidzbark Warmiński - Pałac bp Grabowskiego Lidzbark Warmiński - Widok z przedzamcza Lidzbark Warmiński - Narożnik z wysoką wieżą Lidzbark Warmiński - Widok na pałac bp Grabowskiego i most prowadzący do zamku Lidzbark Warmiński - Jedna z wieżyczek narożnych Lidzbark Warmiński - Widok zza fosy Lidzbark Warmiński - Skrzydło zachodnie Lidzbark Warmiński - Kapitularz Lidzbark Warmiński - Armata w piwnicach zamkowych Lidzbark Warmiński - Krużganki na dziedzińcu Lidzbark Warmiński - Widok spod krużganka Lidzbark Warmiński - Krużganki na dziedzińcu Lidzbark Warmiński - Jedna z sal zamkowych Lidzbark Warmiński - Kaplica Lidzbark Warmiński - Kapitularz Lidzbark Warmiński - Fragment kapitularza Lidzbark Warmiński - Sala poświęcona Krasickim Lidzbark Warmiński - Od strony miasta zamek jest zasłonięty przez drzewa
Zdjęcia wykonane: latem 2004


Materiały wideo


Pomniki Historii - Lidzbark Warmiński



Noclegi


punktor Lidzbark Warm. - "Zacisze Leśne", tel. (089) 767 24 21 (dobre tanie noclegi, należy jechać najpierw na Bartoszyce, przed stadionem skręcić w prawo na Jeziorany i dalej będzie reklama)
punktor Lidzbark Warm. - Hotel PTTK, ul. Wysokiej Bramy 2, tel.: (089) 767 25 21 (chyba już nie działa)
punktor Lidzbark Warm. - Hotel, ul. Spółdzielców, tel.: (089) 767 52 59 (90 zł 2os/doba)
punktor Lidzbark Warm. - Hotel "Pod Kłobukiem", ul. Olsztyńska 4, tel. (089) 767 32 91 (ekskluzywny)
punktor Lidzbark Warm. - Hotel "Przy Bramie", ul. Konst. 3-go Maja 18, tel. (089) 767 20 99 (ok. 50 zł/os)
punktor Lidzbark Warm. - Hotel Blanki, Blanki 20, tel. (089) 766 24 52
punktor Lidzbark Warm. - Agroturystyka Cytowicz Stanisława, ul. Dąbrowskiego 24, tel. (089) 767 29 13
punktor Lidzbark Warm. - Agroturystyka Anna Kulpińska, Koniewo 16, tel: (089) 767 49 76
punktor Lidzbark Warm. - Pokoje gościnne Tomaszewska Krystyna, ul. 30 - lecia 4, tel. (089) 767 33 78

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Zamek malowany       Autor:  Katarzyna Sołoducha      Data:  2015-12-11 09:48:22
    Na zamku w Lidzbarku Warmińskim można podziwiać kolejne efekty prac konserwatorskich przeprowadzonych w ramach projektu „Konserwacja i restauracja XIV-wiecznego zamku w Lidzbarku Warmińskim – perły architektury gotyckiej w Polsce – II etap”.   Zakończono już restaurację ścian oraz sklepień 1.piętra krużganków.   Restauracji malowideł towarzyszyło także rozpoznanie i opracowanie historycznych graffiti – pozostawionych przez gości i mieszkańców lidzbarskiego zamku. Na polichromowanych   ścianach zamkowych krużganków zidentyfikowano około 140 różnych   inskrypcji i rysunków: 50 na ścianie północnej, 40 na południowej, 34 na zachodniej, 21 na wschodniej. Wszystkie zostały zbadane i poddane renowacji.
  • komunikacja społeczna       Autor:  warmbrunner      Data:  2014-11-04 07:44:33
    szkoda że prowadzicie to tylko w języku polskim.   niemiecki byłby tu całkiem na miejscu o angielskim nie wspominając.   pozdrawiam z dolnego śląska
  • Miła atmosfera       Autor:  Teresa      Data:  2014-02-09 12:17:59
    Zwiedzaliśmy w 2 osoby zamek. Była ok. godz. 15. Zamek czynny jest do 16.00. Udostępniono nam wszystkie pomieszczenia zamku, otworzono zbrojownię. Pan, który nas oprowadzał był niezwykle miły. Nikt nas nie poganiał, że już niedługo będą zamykać. Wszystkie zbiory bardzo mi się podobały i obsługa również.





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatności
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.