"W艣r贸d starych, pogr膮偶onych w gruzach zamk贸w Hrabstwa K艂odzkiego najbardziej znanym jest zamek Homole (...), jakkolwiek do obecnych czas贸w pozosta艂o z niego nie wi臋cej, ni偶 kilka nieznacznych szcz膮tk贸w."
Karl M眉ller, za艂o偶yciel "Die Natur",
najwi臋kszego pisma popularno-naukowego w Niemczech


Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Ludowe-Zielone (woj. dolno艣l膮skie) - 艢redniowieczny zamek rycerski Homole

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 2.7 na 5. G艂os贸w: 31 2.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 19 4 stars
           
 


Opis i stan obecny


ozdoba
Zapomniane ruiny
Jeszcze w XIX w. zamek Homole by艂 wielk膮 atrakcj膮 dla kuracjuszy z Dusznik Zdroj贸w. Ruiny by艂y bardzo znane i t艂umnie odwiedzane. Wytyczony by艂 do nich specjalny szlak z 艂aweczkami, a na szczycie by艂a altanka i pustelnia. W XVIII w. sw膮 wizyt臋 zapowiedzia艂 na Homoli nawet kr贸l pruski Fryderyk Wilhelm II, ale ostatecznie tu nie dotar艂. Obecnie ruiny stoj膮 jakby zapomniane...
Ruiny zamku zwanego Homole, Homola lub Homoli we wsi Zielone Ludowe pomi臋dzy Lewinem K艂odzkim a Dusznikami Zdr贸j stoj膮 na szczycie zadrzewionego wzg贸rza Gomola / Gomo艂a o wysoko艣ci 733 m, b臋d膮cego cz臋艣ci膮 G贸r Orlickich. Zamek wybudowany na planie nieregularnym mia艂 niewielkie rozmiary, szacunkowo 48x23 m. Do dzisiaj zachowa艂a si臋 tylko wysoka na ok. 8 m cz臋艣膰 wie偶y (100 lat wcze艣niej mia艂a ona jeszcze 12 m), w 3 miejscach resztki mur贸w obwodowych i relikty suchej fosy. Wida膰, 偶e mury wie偶y by艂y bardzo grube (ponad 2 m), a ca艂a warownia trudna do zdobycia ze wzgl臋du na strome zbocza wzg贸rza.
ozdoba
Obszar chroniony
Od 2008 roku g贸ra Gomo艂a wraz z otoczeniem jest cz臋艣ci膮 obszaru chronionego Natura 2000. Pod艂o偶e bogate w wap艅 przyczyni艂o si臋 do wyst臋powanie na tym terenie szeregu rzadkich i chronionych ro艣lin jak np. goryczuszka czeska, arnika g贸rska, zaraza wielka, lilia bulwkowata, storczyk m臋ski, pe艂nik europejski, podkolan zielonawy. Dlatego te偶 w 2020 r. wybudowano k艂adk臋 dla turyst贸w, zapobiegaj膮c膮 niszczeniu ro艣lin.
Niekt贸re 藕r贸d艂a szacuj膮 wysoko艣膰 wie偶y na a偶 30 m, ale jej obw贸d jest za ma艂y na tak膮 wielko艣膰. Z pewno艣ci膮 nie przekracza艂a 20 m. W sk艂ad zamku wchodzi艂a jeszcze warowna brama, budynek mieszkalny z kaplic膮 od po艂udnia i gospodarczy od p贸艂nocy.
Obecnie obok mur贸w postawiono (dla turyst贸w ?) niewielkie drewniane zadaszenie. Mimo 偶e okolica jest bardzo 艂adnie pofa艂dowana, to z g贸ry widok jest raczej 艣redni, a w lecie ze wzgl臋du na drzewa nie wida膰 chyba nic. 艁adnie jest za to u podn贸偶a Gomo艂y (po przeciwnej stronie wzg贸rza ni偶 biegnie szosa). By膰 mo偶e stawy o nazwie Bukowy Staw i Bukowy Stawik, kt贸re si臋 tam znajduj膮 s膮 pozosta艂o艣ci膮 mokrade艂 otaczaj膮cych niegdy艣 warowni臋.

Aktualizacja Od 2020 r. Homole nie jest ju偶 "dzikim" i zapomnianym miejscem. Powsta艂a 艣cie偶ka z drewnian膮 k艂adk膮. S膮 艂awki i tablice informacyjne. Stawy latem przesta艂y by膰 widoczne, s膮 ca艂e zaro艣ni臋te. Wej艣cie na Gomo艂臋 sta艂o si臋 teraz znacznie prostsze. Szczyt zosta艂 ogrodzony, a sama wie偶a r贸wnie偶 jest otoczona drewnianym pomostem (co sprawia do艣膰 dziwne wra偶enie) z 艂aw膮 i kilkoma tablicami.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Grafika z ruinami zamku Homole ko艂o Dusznik Zdroju, Theodore Sachse, ok. 1840 r.




Plany i rekonstrukcje


plan
Plan zamku Homole. Na czarno mury zachowane
殴r贸d艂o: Zamki 艢l膮skie, Bohdan Guerquin, Warszawa 1957

mapa homole
Panorama Dusznik Zdroju z zamkiem Homole po prawej z 1737 roku


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zamek Homole wzniesiono w ko艅cu XIII w. na planie nieregularnym. Sk艂ada艂 si臋 z wie偶y, budynku mieszkalnego i mur贸w obwodowych. Kiedy艣 ca艂a okolica by艂a pod panowaniem Czech, a zamek stolic膮 ma艂ego pa艅stewka feudalnego. Dlatego te偶 jest to jedyny zamek, kt贸ry nie dozna艂 uszczerbku w wyniki wojen husyckich. Przypuszcza si臋, 偶e ju偶 znacznie wcze艣niej, bo od X w. sta艂 tu warowny gr贸d s艂owia艅ski, broni膮cy bardzo wa偶nego punktu strategicznego - prze艂臋czy Polskie Wrota. Przechodzi艂 ni膮 szlak handlowy z Pragi przez Wroc艂aw nad Ba艂tyk.

stary widok
Ruiny zamku Homole w Zielone Ludowe na pocz膮tku XIX w.

punktor 1350 r. - pierwsza wspomnienie o zamku w dokumentach, jego w艂a艣cicielem by艂 Tyczko Panewicz (von Pannwitz). Panewiczom uda艂o si臋 zgromadzi膰 spore bogactwo, kupili wi臋c okoliczne miejscowo艣ci i st膮d powsta艂o okre艣lenie Pa艅stewko Homolskie, kt贸re wykupywali kolejne rody, a偶 do ko艅ca XVI wieku
punktor 1366 r.- po raz pierwszy wymieniona jest nazwa zamku - Landfrede
punktor 1392 r. - po Panowicach w艂a艣cicielem zamku zosta艂 Dietrich von Janowicz (von Janowitz), pan na zamku w czeskim Nachodzie
punktor 1403 r. - w zachowanym dokumencie dotycz膮cym fundacji w ko艣ciele w Dusznikach zamek jest ju偶 nazywany Homole
ozdoba
Ulubiona twierdza husyt贸w
Zamek Homole by艂 g艂贸wn膮 siedzib膮 husyt贸w na ziemi k艂odzkiej. Mimo 偶e okoliczni mieszka艅cy n臋kani przez okrutnych Czech贸w wynajmowali wojsko, kt贸re zdobywa艂o zamek, to i tak powraca艂 on wkr贸tce do przedstawicieli tego ruchu, kt贸rzy upodobali sobie warowni臋 na niedost臋pnym wzg贸rzu, w malowniczym sudeckim krajobrazie. Husyci z Homola atakowali m.in. klasztor cysters贸w w Kamie艅cu Z膮bkowickim, zdobyli zamek w Niemczy, gdzie utworzyli kolejn膮 baz臋 do najazd贸w na 艣l膮skie miasta. W 1433 r. Jan Kolda i Miko艂aj Trczka z Homola najechali czeski Chocen zabijaj膮c 70 mieszczan.
Tak wa偶nego miejsca jak Homole nie m贸g艂 pomin膮膰 Andrzej Sapkowski w swej Trylogii Husyckiej, wspomina o nim w tomie "Narrenturm".

punktor 1415 r. - w艂a艣cicielem zosta艂 rycerz Bocek von Kunstadt
punktor 1427 r. - za 1000 kup groszy praskich, warowni臋 kupi艂 czeski rycerz Miko艂aj Trczka (Mikul谩拧 Tr膷ka) z Lipy
punktor 1428 r. - skrajne skrzyd艂o husyt贸w - taboryci najechali na 艢l膮sk. Homole zosta艂o zdobyte, czy te偶 przekazane (bo Trczka sam by艂 taborytem) Piotrowi (Petrowi) z Wolfiny zwanemu Polakiem, kt贸ry zajmowa艂 go przez ok. 6 lat. Jako 偶e zamek nie ucierpia艂 w walce, sta艂 si臋 baz膮 wypadow膮 husyt贸w. W tym czasie spora cz臋艣膰 miejscowej ludno艣ci, zapewne przera偶ona rozp臋tanym terrorem, przesz艂a na husytyzm
punktor 1433 r. - miasta 艣l膮skie zorganizowa艂y wypraw臋 maj膮ca na celu odbicie zamku. Zako艅czy艂a si臋 ona pe艂nym sukcesem. Piotr Polak zosta艂 wzi臋ty do niewoli. Spok贸j jednak nie zapanowa艂, bo wkr贸tce warowni臋 znowu przej膮艂 taboryta Jan Kolda z 沤ampachu
punktor ok. 1444 r. - zamek Homole przeszed艂 r臋ce kolejnego husyty Hynko Krusziny z Lichtenburga, kt贸ry wykorzystuj膮c zamieszanie wojenne zacz膮艂 powi臋ksza膰 swoje posiadanie na ziemi k艂odzkiej
punktor 1454 r. - nast臋pnym w艂a艣cicielem zosta艂 Jerzy z Podiebradu. 4 lata p贸藕niej mianowano go kr贸lem Czech. Burgrabi膮 zamku mianowa艂 V谩clava Hol媒
punktor 1477 r. - warowni臋 otrzyma艂 w lenno od syna Jerzego - Henryka rycerz Hildebrand Kauffung
punktor pocz. XVI w. - kolejny Kauffung - Zygmunt, zszed艂 na zb贸jeck膮 drog臋. Podobno tak zastraszy艂 okoliczn膮 ludno艣膰, 偶e ch艂opi obawiaj膮c si臋 wychodzi膰 z domu za dnia, pracowali na polach w nocy. Dopiero wojsko cesarskie (tron Czech przekazano Habsburgom) zako艅czy艂o zb贸jecki proceder Kauffunga, kiedy to w 1534 r. schwytano go i 艣ci臋to g艂ow臋 w Wiedniu
punktor 1520 r. - zamek Homole kupi艂 hrabia k艂odzki Ulryk von Hardegg
punktor 1540 r. - nast臋pnie kupi艂 go Jerzy Zeidlitz, a rok p贸藕niej Johann von Pernstein, po kt贸rym Homole odziedziczy艂 jego syn Vratislav von Pernstein
punktor 1549 r. - kolejnym w艂a艣cicielem zamku i jak ca艂ego hrabstwa k艂odzkiego zosta艂 Ernst von Bayern Wittelsbach. Maj膮tek szybko przekaza艂 swojemu synowi Eustachiuszowi, kt贸ry zosta艂 nobilitowany przez cesarza Karola V i m贸g艂 od tego czasu zwa膰 si臋 Eustach von Landfried (inna nazwa Homola). By艂 on ostatnim u偶ytkownikiem zamku, przeni贸s艂 si臋 do dworu w Dusznikach, a opuszczona budowla popada艂a w ruin臋
punktor 1561 r. - cesarz Ferdynand I kupi艂 zamek wraz za ca艂膮 okolic膮
punktor 1595 r. - ca艂o艣膰 zosta艂a nast臋pnie wykupiona od cesarza przez miasto Duszniki za 10 000 talar贸w. Zamek by艂 ju偶 w ca艂kowitej ruinie
punktor 1788 r. - z inicjatywy dusznickiego urz臋dnika skarbowego nieopodal ruin homolskich wybudowano letni domek i pustelni臋 oraz doprowadzono do nich drog臋 z uzdrowiska
punktor 1810 r. - na wzg贸rzu Gomo艂a przeprowadzono pierwsze prace wykopaliskowe. Odkryte korytarze i pomieszczenia podziemne zasypano. Hipotetycznie uznano, 偶e zabudowa zamku rozpoczyna艂a si臋 do 8 m poni偶ej 贸wczesnego poziomu gruntu
punktor 1962 r. - na terenie zamku Homole rozpocz臋to prace archeologiczne, kt贸re doprowadzi艂y do odkrycia pod murem obwodowym sklepionej komnaty. Znaleziono w niej XIII-wieczn膮 ceramik臋
punktor 2020 r. - Lasy Pa艅stwowe wykona艂y drewnian膮 艣cie偶k臋 do ruin. Ma ona chroni膰 przed wydeptywaniem rzadkich g贸rskich ro艣lin. Okolica posiada bowiem specyficzne pod艂o偶e bogate w wap艅. Dzi臋ki temu spotka膰 tu mo偶na rzadkie gatunki ro艣lin chronionych jak storczyk, r贸偶a k艂odzka, arnika g贸rska, zimowit, goryczuszka.


stary widok
Litografia z zamkiem Homole z 1739 r., w tle Duszniki Zdr贸j




Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Legenda m贸wi, 偶e kiedy艣 w zamku Homole mieszka艂 starszy ju偶 rycerz z m艂od膮 i pi臋kn膮 偶ona. Pewnego dnia odwiedzi艂 go inny rycerz, z kt贸rym razem polowali. Przybysz z miejsca zakocha艂 si臋 w 偶onie gospodarza i jak si臋 okaza艂o podczas tajnej schadzki, z wzajemno艣ci膮. Gdy jednego wieczoru, po uraczeniu si臋 spor膮 ilo艣ci膮 miodu stary rycerz zasn膮艂, zerwa艂 si臋 mocny wiatr, kt贸ry str膮ci艂 wisz膮cy na 艣cianie sztylet. Do l艣ni膮cego w blasku ksi臋偶yca ostrza kochankowie zbli偶yli si臋 prawie r贸wnocze艣nie. Pierwsza by艂a kobieta i to ona dokona艂a zbrodni. Wkr贸tce potem odby艂 si臋 艣lub, jednak m艂oda para nie by艂a szcz臋艣liwa. Dr臋czy艂y ich wyrzuty sumienia, wi臋c trwonili maj膮tek zabitego na uczty, poza tym rycerzowi 偶ona zacz臋艂a si臋 nudzi膰. Nie chc膮c straci膰 pozyskanego maj膮tku znowu si臋gn膮艂 po sztylet i zad藕ga艂 nim sw膮 pi臋kn膮 偶on臋. Kolejna zbrodnia znacznie pogorszy艂a stan psychiczny rycerza, kt贸ry zacz膮艂 napada膰 na kupc贸w bior膮c w niewol臋 kobiety i dzieci. Zamek sta艂 si臋 siedzib膮 rozb贸jnik贸w. Podobno co roku w obu dniach, w kt贸rych pope艂niono zbrodnie, o p贸艂nocy mo偶na zobaczy膰 posta膰 pi臋knej kobiety, kt贸ra kroczy 艣cie偶k膮 ku ruinom zamkowym.

Podobno pewnego razu na Bia艂膮 Dam臋 natkn膮艂 si臋 ubogi drwal. Zjawa b艂aga艂a go, by zdj膮艂 z niej czar. A mo偶liwe to by艂o tylko raz na sto lat przez siedem dni w roku. Zjawa rzek艂a, 偶e uka偶e si臋 jutro w tym samym miejscu i o tej samej porze w postaci ohydnej 偶mii z p臋kiem kluczy w pysku. Drwal nie powinien si臋 l臋ka膰, bo nie b臋dzie mog艂a mu zrobi膰 nic z艂ego. Zabicie gada i odebranie kluczy spowoduje uwolnienie od czaru. Drwal zgodzi艂 si臋 spe艂ni膰 jej pro艣b臋, niestety, gdy nast臋pnej nocy ujrza艂 paskudn膮 偶mij臋, przestraszy艂 si臋 i uciek艂. Min臋艂y kolejne lata tu艂aczki duszy po ziemskim padole. Tym razem zjawi艂 si臋 cz艂owiek odwa偶ny, kt贸ry ciosem sztyletu zabi艂 gada i wyj膮艂 mu z pyska klucze. Cia艂o 偶mii rozpad艂o si臋 w proch, z kt贸rego nast臋pnie ulecia艂 bia艂y ptak - wolna dusza. Cudowne klucze otworzy艂y drog臋 do wn臋trza podziemnego skarbca. Cz艂owiek 贸w zabra艂 tyle klejnot贸w, ile m贸g艂, obiecuj膮c sobie, 偶e wr贸ci po wi臋cej. Niestety, zgubi艂 czarodziejski p臋k i nie znalaz艂 ju偶 nigdy drogi powrotnej. Skarby nie przepad艂y jednak bezpowrotnie. Aby si臋 do nich dosta膰, trzeba tylko odnale藕膰 sztylet porzucony gdzie艣 na zboczach Gomo艂y. Ten sam, kt贸ry pos艂u偶y艂 dwa razy do zg艂adzenia jednego z ma艂偶onk贸w. Przemieni si臋 on wtedy w klucz i otworzy drog臋 do zamkowego skarbca...


mapa homole
Grafika wg panoramy miasta Duszniki Zdr贸j F. B. Wernera z oko艂o 1750 roku. Zamek Homole po prawej na g贸rze


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor brak

CZAS
punktor Obecnie nie ma ju偶 wej艣cia od strony drogi, wytyczono oficjaln膮 艣cie偶k臋 po k艂adce od strony 艂膮k i stawik贸w. Z przystanku PKS na szczyt wzg贸rza zamkowego idzie si臋 ok. 30 minut. Samochodem mo偶na podjecha膰 troch臋 bli偶ej, ale pod samo wzg贸rze jest zakaz wjazdu, trzeba wi臋c podej艣膰 ok. 0,5 km. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie ruin zamku zajmuje do 10 minut.

WST臉P
punktor Wolny


Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowa cze艣膰 woj. dolno艣l膮skiego. 7 km na wsch贸d od Lewina K艂odzkiego, 25 km na zach贸d od K艂odzka. Zobacz na mapie.
Jad膮c od strony K艂odzka nale偶y wypatrywa膰 przystanku Zielone Ludowe i tabliczek z ma艂ym tekstem kieruj膮cym do ruin po prawej stronie, bezpo艣rednio przed Lewinem K艂odzkim.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N54.08951702掳, E18.708787085掳
format DM (stopnie, minuty):   54掳 5.3710212'N, 18掳 42.5272251'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   54掳 05' 22.26''N, 18掳 42' 31.63''E 

Bibliografia



punktor Chorowska Ma艂gorzata - Rezydencje 艣redniowieczne na 艢l膮sku. Zamki, pa艂ace, wie偶e mieszkalne
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Guerquin Bohdan - Zamki 艣l膮skie
punktor Janczak Julian - Legendy zamk贸w 艣l膮skich
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Lamparska Joanna - Sudety 艢rodkowe
punktor Mazurska Teresa, Rachwalski Eugeniusz, Za艂臋ski Jerzy - Zamki Dolnego 艢l膮ska

Rekonstrukcja lub stary widok zamku dukla
Zamek Homole na rycinie F. Rosm盲slera z ok. 1820 r.


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Zielone Ludowe - Szczyt Gomoli po rewitalizacji Zielone Ludowe - Resztki wie偶y w otoczeniu drewnianej k艂adki Zielone Ludowe - Ruiny baszty Zielone Ludowe - Wn臋trze zrujnowanej baszty Zielone Ludowe - Najwi臋kszy fragment mur贸w obwodowych za nowym ogrodzeniem Zielone Ludowe - K艂adka pod Gomol膮 prowadz膮ca do ruin Zielone Ludowe - Bukowy Staw pod Gomol膮, obecnie zaro艣ni臋ty Zielone Ludowe - Schody prowadz膮ce do ruin zamku Homole Zielone Ludowe - Powy偶ej pocz膮tkowych schod贸w 艣cie偶ka wygl膮da tak Zielone Ludowe - Wzg贸rze Gomola z oddali
Zdj臋cia wykonane: latem 2022

Zielone Ludowe - Widok na wzg贸rze Gomola, od tej strony nie wydaje si臋 zbyt wysokie... Zielone Ludowe - Po wyj艣ciu na szczyt wida膰 fragment muru obwodowego Zielone Ludowe - Wie偶a z boku Zielone Ludowe - Wie偶a Zielone Ludowe - Wie偶a Zielone Ludowe - Resztki mur贸w obwodowych w ziemi, dalej tak偶e fragment mur贸w Zielone Ludowe - Widok na mur obwodowy z do艂u Zielone Ludowe - Widok na wie偶e z do艂u od strony stawu Zielone Ludowe - Widok na okolic臋 zamku i staw Zielone Ludowe - Podn贸偶e wzg贸rza zamkowego od strony szosy
Zdj臋cia wykonane: wiosn膮 2002


Materia艂y wideo


Nadle艣nictwo Zdroje - Ruiny Zamku Homole



Noclegi


punktor Lewin K艂odzki - "Marysie艅ka", ul. Wodna 3, tel. (074) 869 85 19, gsm 603 051 564
punktor Lewin K艂odzki - OW "Nad basenem", ul. G贸rska 1, tel./fax (074) 869 86 29
punktor Duszniki Zdr贸j - Baza Noclegowo -Turyst. Traper, ul. Zdrojowa 42, tel. (074) 866 94 57

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Pozostalosci budynkow w okolicy ruin zamku Homole       Autor:  Lukas      Data:  2016-07-07 17:12:45
    Te偶 widzia艂em ruiny tych zabudowa艅. By艂o to jakie艣 20 lat temu.
  • Re: Re: poszukiwania       Autor:  alo      Data:  2014-04-13 19:21:14
    czy mo偶na znale藕膰 okolica mocno przeszukana chod藕 nie ukrywam ,偶e pewno tak
  • Re: odbudowa膰 wie偶臋(zrekonstruowa膰)       Autor:  eksplorator      Data:  2014-04-13 19:16:43
    wie偶臋 powiadasz odbudowa膰,powiem ,偶e to nie takie proste,sama wycinka drzew pozwolenia, kasa. Odbudowa te偶 nie jest prosta bo nie wiadomo jak wygl膮da艂a mo偶na przejrze膰 budowle z podobnej epoki i na podstawie co艣 pomy艣le膰 ale i tu nasuwa si臋 pytanie czy kto艣 taki jak konserwator zabytk贸w wyrazi zgod臋 bo jak sami wiemy zabytki niszczej膮 a jak co艣 zaczyna si臋 dzia膰 z nimi pozytywnego nagle nie wolno straszenie karami itp trzeci aspekt tej sprawy to grunt na kt贸rym znajduje si臋 贸w zamek gmina czy miasto te偶 dole by zapewne chcia艂o sprzedawa膰 bilety kto艣 powie to nie realne i nie op艂acalne .Wi臋c prosz臋 mi wierzy膰 偶e wyszli艣my z taka inicjatyw膮 kiedy艣 odbudowy powo艂ali艣my do 偶ycia nawet pewne stowarzyszenie i powiem 偶e nauczy艂o mnie to czego艣 a mianowicie jaka kol wiek odbudowa nie ma sensu niestety w takim a nie innym kraju 偶yjemy gdzie wszystko opiera si臋 na pieni膮dzach w w艂asnym ego .Pozdrawiam mi艂ego zwiedzania





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.