pusteTelefon kontaktowy
punktorKasa zamkowa,
tel. (055) 647 09 78
punktorMuzeum zamkowe,
tel. (055) 647 09 00

Wojew贸dztwo: pomorskie / Powiat: malborski / Gmina: Malbork

Ikonka - zamek

MALBORK
馃彴 Gotycki zamek krzy偶acki 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Malbork

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Malbork - Gotycki zamek krzy偶acki

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.7 na 5. G艂os贸w: 521
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.3 na 5. G艂os贸w: 520
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera najs艂ynniejszy polski zamek, cho膰 nie wzniesiony przez naszych przodk贸w, stoi w p贸艂nocnej cz臋艣ci dzisiejszego miasta, na prawym brzegu Nogatu.
Muzeum
Zamek malborski jest jednym z najwi臋kszych muze贸w w kraju. Rocznie zwiedza go ok. 450 tys. os贸b z tego po艂owa to tury艣ci indywidualni. Polacy stanowi膮 69 % zwiedzaj膮cych, z zagranicy przybywaj膮 g艂贸wnie Niemcy - 19 %. Do swojej dyspozycji muzeum ma ponad 130 przewodnik贸w, w tym wyspecjalizowanych w takich j臋zykach jak niemiecki, angielski, szwedzki, w艂oski, hiszpa艅ski, czeski, francuski a nawet migowy.
Nazywa si臋 go najwi臋ksz膮 kup膮 cegie艂 w Europie, poniewa偶 do jego budowy Krzy偶acy zu偶yli miliony sztuk tego budulca. Inne stare powiedzenie m贸wi, 偶e tak jak Buda powsta艂a ze ska艂y, Mediolan z marmuru, tak Malbork z b艂ota (z kt贸rego wypalano ceg艂y). Obecnie obiekt jest prawie ca艂kowicie odrestaurowany i tury艣ci mog膮 zwiedzi膰 wi臋ksz膮 cz臋艣膰 tej olbrzymiej warowni. Sta艂ych wystaw jest tu bardzo du偶o, m.in. bursztyn贸w, zbroi, broni, znalezisk archeologicznych itp. Dodatkowo prezentowane s膮 te偶 ekspozycje czasowe, w ub. roku by艂a to cz臋艣膰 kolekcji wspania艂ych arras贸w z petersburskiego Ermita偶u. Tak wi臋c je艣li kto艣 jeszcze nie by艂 na zamku malborskim, powinien jak najszybciej nadrobi膰 t臋 zaleg艂o艣膰, bo w 偶adnym wypadku nie jest to przereklamowana atrakcja.
Warto te偶 ogl膮dn膮膰 dawny Malbork, kt贸ry roz艂o偶ony by艂 wzd艂u偶 Nogatu. Do dzi艣 zachowa艂y si臋 mury obronne, bramy, ratusz i ko艣ci贸艂 艣w. Jana. Miasto i zamek stanowi艂y niegdy艣 wielk膮 fortec臋, po艂膮czon膮 wsp贸lnymi fortyfikacjami, ale niezwyk艂e jest to, i偶 w tym przypadku zamek by艂 wi臋kszy od miasta.
Stolica zakonu
14 wrze艣nia 1309 wielki mistrz Zygfryd von Feuchtwangen przeni贸s艂 stolic臋 zakonu krzy偶ackiego z Wenecji do Malborka. Dlaczego to zrobi艂? W zachodniej Europie narasta艂a atmosfera nieprzychylno艣ci wobec zakonu wywo艂ana podbijaniem ziem chrze艣cija艅skich zamiast poga艅skich. Tak偶e fala oskar偶e艅 i prze艣ladowa艅 skierowana przeciw zakonowi Templariuszy bardzo zaniepokoi艂a wielkiego mistrza. Obawia艂 si臋 podobnych wyst膮pie艅 przeciw Krzy偶akom. Przeprowadzka do dalekich Prus wydawa艂a si臋 wi臋c konieczno艣ci膮. Z pewno艣ci膮 bardziej odpowiednim miejscem na stolic臋 pot臋偶nego zakonu by艂by Elbl膮g, jednak tam przewa偶ali zwolennicy Henryka von Plotzke, mistrza krajowego, d膮偶膮cego bez skrupu艂贸w do podbijania kolejnych ziem i lekcewa偶膮cy ca艂kowicie prawdziwe funkcje i zadania do jakich zosta艂 powo艂any zakon. By艂 to najwi臋kszy przeciwnik Feuchtwangena wewn膮trz zakonu, tak wi臋c stolic膮 kaza艂 on uczyni膰 Marienburg czyli Malbork. Odt膮d na zamku rezydowa艂 wielki mistrz i jego zast臋pca wielki komtur.
Warownia sk艂ada si臋 z trzech cz艂on贸w. Id膮c od strony miasta mijamy po kolei Zamek Wysoki z wysok膮 wie偶膮 g艂贸wn膮 i ko艣cio艂em wystaj膮cym poza g艂贸wna lini臋 mur贸w oraz Zamek 艢redni z kwadratow膮 Wie偶膮 Klesz膮 i skrzyd艂o wschodnie mieszcz膮ce sale go艣cinne. Natomiast nadchodz膮c od drugiej strony czyli mostem na Nogacie widzimy od prawej: gdanisko, Zamek Wysoki, Bram臋 Mostow膮 z dwiema basztami (dawny wjazd) oraz Zamek 艢redni z bogato zdobionym Domem (Pa艂acem) Wielkich Mistrz贸w i mury Wielkiego Refektarza. Kasa znajduje si臋 na Zamku Niskim czyli Przedzamczu. Jest tu te偶 sporo stoisk z pami膮tkami i ksi膮偶kami.
Nietoperze
Nie tylko tury艣ci masowo przybywaj膮 na zamek, upodoba艂y go sobie r贸wnie偶 nietoperze. Jest tu najwi臋ksze zimowisko tych ssak贸w na Pomorzu. W ubieg艂ym roku naliczono ich 230, w tym ju偶 kilkadziesi膮t sztuk mniej. Oczywi艣cie turysta nie ma szans ich zobaczy膰, poniewa偶 przesiaduj膮 tylko w najbardziej niedost臋pnych zakamarkach malborskiej warowni.
Zamek Niski to najwi臋ksza a zarazem najm艂odsza cz臋艣膰 warowni, posiadaj膮ca charakter g艂贸wnie gospodarczy i magazynowy. Mie艣ci艂a si臋 tu m.in. ludwisarnia, kuszarnia, prochownia, r贸偶ne warsztaty, stajnie i karwan, w kt贸rym sk艂adowano uzbrojenie (budynek za kas膮). Skrzyd艂o zachodnie, gdzie dzi艣 znajduje si臋 restauracja, zajmowa艂 szpital, browar, spichlerze, obora itp.
Wjazd na Zamek 艢redni prowadzi przez zadaszony drewniany most od strony p贸艂nocnej. Ta cz臋艣膰 zamku powsta艂a z dawnego przedzamcza, gdy po przeniesieniu stolicy zakonu do Malborka, Zamek Wysoki przesta艂 wystarcza膰. Mo偶na tu zobaczy膰 pot臋偶n膮 bron臋 (spuszczan膮 krat臋) broni膮c膮 dost臋pu do zamku. Po prawej stronie od wej艣cia znajdowa艂a si臋 infirmeria czyli szpital zakonny, natomiast po lewej sale wielkiego komtura, drugiej osobie w zakonie po wielkim mistrzu. Wielki Refektarz nazwany p贸藕niej przez Polak贸w Sal膮 Kr贸lewsk膮 w cz臋艣ci zachodniej by艂 przed d艂ugi czas wy艂膮czony ze zwiedzania ze wzgl臋du na osuwanie si臋 budynku, ale w 2008 roku z powrotem przywr贸cono go turystom. By艂a to jedna z najwi臋kszych sal w 艣redniowiecznej Europie, w przyj臋ciach tu urz膮dzanych mog艂o bra膰 udzia艂 nawet 400 os贸b. Dalej stoi najwa偶niejszy obiekt tej cz臋艣ci zamku - Dom Wielkich Mistrz贸w, p贸藕niejsza rezydencja polskich kr贸l贸w.
Zab贸jstwo wielkiego mistrza
W 1330 roku na zamku podst臋pnie zamordowano wielkiego mistrza Wernera von Orseln wychodz膮cego z mszy 艣wi臋tej. Pocz膮tkowo umiejscawiano to zdarzenie przy Z艂otej Bramie, jednak obecnie uwa偶a si臋 偶e sta艂o si臋 to raczej przy wyj艣ciu z kaplicy 艣w. Anny, poniewa偶 by艂o to jedyne miejsce, kt贸re Orseln odwiedza艂 bez ochrony. Zasztyletowa艂 go jeden z braci zakonnych nazwiskiem Endorf, kt贸ry jak twierdzili Krzy偶acy by艂 ob艂膮kany. Bardziej jednak prawdopodobne jest, 偶e by艂o to zaplanowane morderstwo zwolennik贸w polityki wspomnianego ju偶 mistrza krajowego Henryka von Plotzke. Werner von Orseln po wielu latach spor贸w z Polsk膮 chcia艂 w ko艅cu zawrze膰 pok贸j i zreformowa膰 zakon przywracaj膮c mu jego religijny charakter. Po艣r贸d zainteresowanego w艂adz膮, wp艂ywami i 艂upami rycerstwa zakonnego na Pomorzu by艂o to ma艂o popularne.
Posiada on wspania艂膮 wyprzedzaj膮c膮 swoj膮 epok臋 architektur臋. Od reszty zamku odr贸偶nia si臋 szarymi kamiennymi kolumnami, oknami w podobnych kamiennych obramowaniach i naro偶nymi przyporami zwie艅czonymi wie偶yczkami. Kamienne elementy stanowi膮 ciekawy kontrast na tle ceglanych mur贸w. Na najwy偶szej kondygnacji znajdowa艂y si臋 dwie s艂ynne komnaty - refektarze: Letni i Zimowy, wsparte na jednej tylko kolumnie.
Plan filmowy
Zamek wielokrotnie wykorzystywany by艂 przez filmowc贸w. Kr臋cono tu m.in. Wied藕mina, Kr贸la Olch z J. Malkovichem, Pana Samochodzika i Templariuszy, a tak偶e kilka reklam np. Plus gsm z mnichami (koniec 2004 r.), makaron Malma z Sophi膮 Loren (2002 r.).
Ni偶ej mie艣ci艂y si臋 komnaty dla s艂u偶by i stra偶y oraz piwnice. W podziemiach pod obecnym Domem odkryto mury pierwotnej siedziby wielkich mistrz贸w. Okazuje si臋, 偶e by艂y to dwa pi臋trowe, po艂o偶one r贸wnolegle i po艂膮czone ze sob膮 budynki, z kt贸rych jeden dostawiono do muru obwodowego.
Cz臋艣膰 wschodnia Zamku 艢redniego przeznaczona by艂a na mieszkania dla go艣ci zakonnych. 艢ciany tutaj by艂y niegdy艣 bardzo bogato zdobione malowid艂ami. Jedyna niezabudowana cz臋艣膰 to skrzyd艂o po艂udniowe. W naro偶niku p艂d.-wsch. stoi czworoboczna wie偶a zwana Klesz膮. Na dziedzi艅cu z 艂adnymi alejkami i 艂awkami stoj膮 dzi艣 figury 4 wielkich mistrz贸w krzy偶ackich. Drewniany most zwodzony na grubych 艂a艅cuchach prowadzi nas do Zamku Wysokiego.
Jest to najstarsza cz臋艣膰 warowni. Posiada wymiary 51 x 60 m, nie licz膮c przed艂u偶enia skrzyd艂a p贸艂nocnego w kierunku wschodnim, kt贸re dobudowano nieco p贸藕niej i przeznaczono na cele sakralne. Na pi臋trze znajduje si臋 tam ko艣ci贸艂 Naj艣wi臋tszej Marii Panny, a na parterze kaplica 艣w. Anny. Ko艣ci贸艂 od zewn臋trznej strony prezbiterium (czyli od wschodu) posiada艂 niegdy艣 wielk膮 figur臋 Madonny z Dzieci膮tkiem pokryt膮 kolorow膮 mozaik膮, wspaniale prezentuj膮c膮 si臋 w 艣wietle s艂onecznym. Miejmy nadziej臋, 偶e zostanie ona zrekonstruowana, podobnie jak wn臋trze 艣wi膮tyni, kt贸re jest jeszcze mocno zrujnowane.



Piekarze i skarby
W Zamku Wysokim mie艣ci艂 si臋 skarbiec zakonny wype艂niony kiedy艣 kosztowno艣ciami i z艂otymi monetami. Dok艂adnie pod nim znajdowa艂y si臋 pomieszczenia pierwszej kuchni zamkowej. W II po艂owie XIV wieku sprytni piekarze wykuli w suficie dziur臋 i podbierali z艂oto. Niezbyt ostro偶nie jednak wydawali pieni膮dze i ca艂a sprawa szybko si臋 wyda艂a. Z艂odzieje zostali oczywi艣cie 艣ci臋ci.
Wej艣cie do ko艣cio艂a prowadzi przez wspania艂y portal z XIII wieku, zwany Z艂ot膮 Bram膮. Jest to przyk艂ad bogatej, gotyckiej sztuki zdobniczej. Ca艂o艣膰 jest misternie udekorowana rze藕bionymi ga艂膮zkami winnymi i ba艣niowymi zwierz臋tami, a g艂贸wny akcent stanowi膮 kolumienki z rze藕bami biblijnych panien g艂upich i m膮drych. W pobli偶u znajduje si臋 najwy偶sza na zamku 10-kondygnacyjna wie偶a obronna, ale pe艂ni膮ca te偶 funkcj臋 dzwonnicy. Jest ona udost臋pniona turystom, ale za osobn膮 op艂at膮. Druga wie偶a - zwana Wr贸bl膮 stoi od po艂udnia. Broni艂a prowadz膮cej do miasta Bramy Szewskiej, kt贸ra dzi艣 ju偶 nie istnieje. Na wewn臋trznym dziedzi艅cu otoczonym kru偶gankami znajduje si臋 zadaszona studnia. Otwory okienne kru偶gank贸w posiadaj膮 wspania艂e gotyckie maswerki, ka偶dy o innym wzorze. Od Zamku Wysokiego prowadzi d艂ugi na 64 metry ganek na wielkich arkadach do wie偶y - gdaniska. Pe艂ni艂a ona funkcje latryny, stra偶nicze oraz miejsca ostatniej obrony. Cz臋艣膰 ganku by艂a bowiem drewniana i w razie zagro偶enia obro艅cy mogli go spali膰 i d艂ugo jeszcze broni膰 si臋 w pot臋偶nej wie偶y.
Obronne gdanisko
Wie偶a ta zachowa艂a swoje funkcje obronno-stra偶nicze a偶 do XX wieku. Jej przydatno艣膰 w kontroli wjazdu do zamku od zachodu i po艂udnia potwierdzi艂y wojska hitlerowskie, kt贸re w marcu 1945 roku w艂a艣nie z gdaniska zniszczy艂y kilka czo艂g贸w sowieckich nadje偶d偶aj膮cych od strony miasta.
Do tak wielkiego za艂o偶enia musia艂o oczywi艣cie prowadzi膰 wiele bram. Opr贸cz wspomnianej Bramy Szewskiej do miasta, istnia艂a te偶 brama wschodnia broniona przez dwie czworoboczne wie偶e, z kt贸rych przetrwa艂a jedna i zwie si臋 Baszt膮 Prochow膮 (stoi przed kas膮). Od zachodu na Nogacie sta艂 drewniany most prowadz膮cy do Bramy Mostowej r贸wnie偶 z艂o偶onej z dw贸ch wie偶, tyle 偶e okr膮g艂ych.
Zamek otoczony jest jeszcze wieloma wie偶ami, wie偶yczkami i innymi obwarowaniami (np. ziemny bastion p艂n.-wsch.), kt贸rych nie ma ju偶 sensu opisywa膰. Fortyfikacje dope艂nia艂y fosy, zasilane wod膮 z jezior: D膮br贸wka (6 km od Malborka), a potem Dzierzgo艅 (40 km). Obecnie zachowane fosy s膮 suche. Tyle opisu, reszt臋 opowie zamkowy przewodnik...



Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Wn臋trze ko艣cio艂a zamkowego NMP na przedwojennej poczt贸wce

Ukryty o艂tarz
W zamku malborskim przechowywane by艂o wspania艂e dzie艂o sztuki - misternie rze藕biony o艂tarzyk polowy wielkiego mistrza Ulryka von Jungingen. Polacy zdobyli go po bitwie pod Grunwaldem. Przez wieki znajdowa艂 si臋 on w katedrze gnie藕nie艅skiej, do kt贸rej trafi艂 jako dar od kr贸la W艂adys艂awa Jagie艂艂y. Jednak po rozbiorze Polski skradli go Prusacy i z艂o偶yli w Malborku. W czasie dzia艂a艅 wojennych w 1945 roku Polacy pr贸bowali zabezpieczy膰 zamek, aby oszcz臋dzi膰 muzealne zbiory. Mimo to mn贸stwo przedmiot贸w zagin臋艂o lub zosta艂o poukrywanych. Wiele m贸g艂by wyja艣ni膰 kustosz zamku, ale nikt nie m贸g艂 go znale藕膰. Gdy w ko艅cu uda艂o si臋 ustali膰 jego adres, odnaleziono tylko jego zw艂oki ze 艣ladami postrza艂owymi. Prawdopodobnie zlikwidowano go, aby nie zdradzi艂 tajemnic zamkowych. Wkr贸tce potem zauwa偶ono w nocy za murami grup臋 ludzi, kt贸ra przedosta艂a si臋 do zamku nieznanym przej艣ciem. Urz膮dzono ob艂aw臋, ale intruzi ostrzeliwuj膮c si臋 z broni automatycznej zbiegli. Zgubili jednak dokument, kt贸ry zaprowadzi艂 Polak贸w do pewnego domu, gdzie w skrytce w piwnicy odnaleziono cenny o艂tarz zawini臋ty w p艂aszcz niemieckiej 偶andarmerii. Natomiast w skarbcu na Zamku Wysokim odkryto 艣wie偶o zrobion膮 dziur臋. Tam w艂a艣nie by艂 ukryty o艂tarzyk. Odzyskany cenny zabytek sta艂 si臋 eksponatem Muzeum Narodowego w Warszawie, ale czy dzi艣 jeszcze tam jest, tego nie wiem...


Wielki Refektarz (niedawno otwarty dla zwiedzaj膮cych ) na akwareli J.K. Schultza z 1841 r.
殴r贸d艂o: Zamek w Malborku, Eleonora Zbierska, Warszawa 1982


Plan

Powr贸t na g贸r臋


Plan zamku malbork
Plan starego Malborka. 1 - Zamek Wysoki , 2 - Zamek 艢redni, 3 - Zamek Niski, 4 - Dom Wielkich Mistrz贸w, 5 - Brama Mostowa, 6 - Gdanisko, 7 - Kaplica, 8 - Karwan, 9 - Wie偶a Ma艣lankowa, 10 - Bastion ziemny, 11 - Dawna brama wjazdowa, 12 - wa艂y von Plauena, gdzie odbywaj膮 si臋 coroczne inscenizacje "Obl臋偶enia Malborka", 13 - Ratusz, 14 - Brama Mariacka, 15 - Brama Garncarska, 16 - Ko艣ci贸艂 艣w. Jana
殴r贸d艂o: Zamek w Malborku, Bohdan Guerquin, Arkady, Warszwa 1974


Plan zamku malbork   Plan zamku malbork
Plan Zamku 艢redniego i Wysokiego.
a - wjazd od Zamku 艢redniego, b - sale wielkiego komtura, c - szpital zakonny, d - kuchnia, e - Wielki Refektarz (Sala Kr贸lewska), f - sie艅, g - Refektarz Zimowy, h - Refektarz Letni, i - sale go艣cinne, j - kaplica 艣w. Bart艂omieja, k - Wie偶a Klesza, m - wjazd do Zamku Wysokiego
1 - wjazd bramny, 2 - dziedziniec ze studni膮, 3 - ko艣ci贸艂 NMP, 4 - wie偶a stra偶nicza i dzwonna, 5 - gdanisko, 6 - Wie偶a Wr贸bla, os艂aniaj膮ca dawn膮 Bram臋 Szewsk膮 prowadz膮ca do miasta
殴r贸d艂o: Zamek w Malborku, Bohdan Guerquin, Arkady, Warszawa 1974




Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera zamek wzniesiono na surowym korzeniu w II po艂. XIII wieku z inicjatywy. Pocz膮tkowo zajmowa艂 teren obecnego Zamku Wysokiego i mia艂 plan prostok膮ta. W naro偶ach sta艂y wie偶e, a wjazd prowadzi艂 przez przedzamcze od p贸艂nocnego zachodu.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Zamek i miasto w XV wieku. Rekonstrukcja rysunkowa C. Steinbrechta
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999

Przej臋cie zamku
Wojna trzynastoletnia przynios艂a bardzo d艂ugie i zaci臋te walki wok贸艂 Malborka. Od pocz膮tku zamek zosta艂 wzmocniony licznymi wojskami z okolicznych miast krzy偶ackich, jego za艂oga liczy艂a a偶 3000 ludzi. Oddzia艂y obl臋偶nicze powo艂ane przez Gda艅sk i miasta pruskie nie by艂y ani tak liczne, ani do艣wiadczone, ani wyszkolone. Gdy dzia艂a Gda艅szczan zacz臋艂y zagra偶a膰 murom zamku, dowodz膮cy obron膮 wielki szpitalnik i komtur elbl膮ski Henryk Reuss on Plauen urz膮dzi艂 wypad, kt贸ry po ci臋偶kich walkach doprowadzi艂 do ca艂kowitego rozbicia atakuj膮cych i odebrania du偶ych ilo艣ci 偶ywno艣ci oraz 10 dzia艂. Posi艂ki pod dow贸dztwem rajcy gda艅skiego Wilhelma Jordana na nie wiele si臋 zda艂y. Obl臋偶enie by艂o prowadzone nieumiej臋tnie, nie potrafiono odci膮膰 dostaw 偶ywno艣ci do zamku. Wkr贸tce cz臋艣膰 oddzia艂贸w musia艂a odej艣膰, aby wspom贸c wojsko oblegaj膮ce Sztum, co rozzuchwali艂o Krzy偶ak贸w na tyle, 偶e z obleganych stali si臋 stron膮 atakuj膮c膮. Dopiero ko艅cem 1454 r. Gda艅sk wys艂a艂 pod Malbork 3000 ludzi. Tym razem nie dano szansy Krzy偶akom, w Lesie Warnowskim wykonane sza艅ce i postawiono palisad臋. Kolejny wypad wojsk zakonnych zako艅czy艂 si臋 ich du偶ymi stratami. Jednak偶e pr贸by atak贸w Gda艅szczan na przycz贸艂ki zamku r贸wnie偶 nie ko艅czy艂y si臋 powodzeniem. Spr贸bowano wi臋c spali膰 most na Nogacie puszczaj膮c po os艂on膮 dzia艂 brandery czyli p艂on膮ce 艂odzie. Udawa艂o si臋 w ten spos贸b zniszczy膰 kilka prz臋se艂, ale Krzy偶acy zawsze w por臋 dokonywali naprawy mostu i nie uda艂o si臋 go spali膰. Kl臋ska Polak贸w w bitwie pod Chojnicami, zdrada nie op艂acanych wojsk zaci臋偶nych i rozbicie przez Krzy偶ak贸w kolejnych posi艂k贸w nadci膮gaj膮cych z Gda艅ska sprawi艂y, i偶 oddzia艂y obl臋偶nicze wycofa艂y si臋 w pop艂ochu. Wkr贸tce jednak tak偶e Krzy偶akom zacz臋艂o brakowa膰 pieni臋dzy na 偶o艂d dla swojego wojska, w przyt艂aczaj膮cej wi臋kszo艣ci zaci臋偶nego. D艂ug r贸s艂 z ka偶dym miesi膮cem a偶 w ko艅cu w lutym 1455 r. wyni贸s艂 zawrotn膮 sum臋 500 000 z艂otych w臋gierskich. Na mocy wcze艣niejszej umowy, w przypadku braku 偶o艂du, zaci臋偶ni mieli prawo przej膮膰 zamki, w kt贸rych stacjonuj膮 i zrobi膰 z nimi co zechc膮. Jako, 偶e dochody z nich nie by艂y w stanie pokry膰 d艂ug贸w, czescy zaci臋偶ni pod dow贸dztwem Oldrzycha Czerwonki zaoferowali kr贸lowi polskiemu Malbork, Tczew, Sztum i Gniew za sum臋 kt贸r膮 winny by艂 im zakon. Pertraktacje trwa艂y dwa lata, w tym czasie Krzy偶acy pr贸bowali przeszkodzi膰 w porozumieniu, ale w ko艅cu ustalono kwot臋 190 000 z艂 w臋gierskich za Malbork, Tczew i I艂aw臋. 6 czerwca 1457 za艂oga krzy偶acka wraz z wielkim mistrzem opu艣ci艂a Malbork. Dwa dni p贸藕niej wkroczy艂 do niego kr贸l Kazimierz Jagiello艅czyk. Pierwszym starost膮 malborskim zosta艂 w nagrod臋 Czech Oldrzych Czerwonka. Jego ludzie nadal obsadzali zamek i miasto, tym razem s艂u偶膮c Polakom. Nie zako艅czy艂o to wcale walk wok贸艂 Malborka, poniewa偶 miasto popieraj膮ce Krzy偶ak贸w zbuntowa艂o si臋 i broni艂o jeszcze 3 lata.

punktor1275 r. - pocz膮tek budowy zamku. Najpierw wzniesiono mur obwodowy, potem skrzyd艂o p贸艂nocne a nast臋pnie zachodnie
punktor1280 r. - w skrzydle p贸艂nocnym zbudowano ko艣ci贸艂 NMP, kapitularz i dormitorium
punktor1281 r. - komturstwo zantyrskie zosta艂o zamienione na malborskie, komtur z Zantyra - Henryk von Wildenau przeni贸s艂 si臋 na sta艂e do Malborka
punktor1285 r. - uko艅czono skrzyd艂o zachodnie z komnatami dla komtura, kuchni膮 i gankiem prowadz膮cym do gdaniska
punktor1300 r. - uko艅czono skrzyd艂o po艂udniowe z refektarzem i sypialniami. Zamek otoczono nowym murem obronnym, tak wi臋c powsta艂o mi臋dzymurze, kt贸re przeznaczono na ogrody i cmentarz
punktor1309 r. - Malbork sta艂 si臋 stolic膮 ca艂ego zakonu krzy偶ackiego. W swojej dotychczasowej postaci nie m贸g艂 oczywi艣cie spe艂nia膰 tej funkcji, przyst膮piono wi臋c do trwaj膮cej blisko 40 lat rozbudowy zamku. Przede wszystkim uformowano na nowo Zamek Wysoki i otoczono go pot臋偶nymi umocnieniami. Podwy偶szono wie偶臋 dzwonn膮 i przed艂u偶ono skrzyd艂o p贸艂nocne i utworzono w nim ko艣ci贸艂 i kaplic臋. Nast臋pnie na miejscu dawnego przedzamcza powsta艂 Zamek 艢redni
punktorpo艂. XIV w. - kolejna faza rozbudowy. Skupiono si臋 g艂贸wnie na Zamku Niskim
punktor1366 r. - wielki mistrz Winrych von Kniprode podejmowa艂 na zamku Kazimierza Wielkiego
punktorlata 1383-1393 - z rozkazu Konrada Zoellner von Rotenstein powsta艂 Dom Wielkich Mistrz贸w w obecnym kszta艂cie
punktor1398 - uko艅czono budow臋 Domu Wielkich Mistrz贸w na Zamku 艢rednim
punktor1410 r. - pierwsze obl臋偶enie zamku przez wojska Jagie艂艂y. Zamku nie uda艂o si臋 zdoby膰

Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Obl臋偶enie Malborka podczas wojny trzynastoletniej na obrazie z roku 1481
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999


punktor1457 r. - podczas wojny trzynastoletniej zamek by艂 bezskutecznie oblegany przez Polak贸w, ale w ko艅cu zosta艂 wykupiony i ostatecznie przej臋ty z r膮k Krzy偶ak贸w. Odt膮d zamkiem zarz膮dza艂 starosta kr贸lewski i podleg艂y mu burgrabi.
Siedziba kr贸l贸w
Po przej臋ciu Malborka od Krzy偶ak贸w, zamek sta艂 si臋 jedn膮 z siedmiu oficjalnych rezydencji polskich kr贸l贸w i zawsze otaczany by艂 specjaln膮 opiek膮, cho膰 z powodu stale 艣wiec膮cego pustkami skarbca kr贸lewskiego nie m贸g艂 by膰 utrzymany na dawnym poziomie. W 1504 roku mieszka艂 tu Aleksander Jagiello艅czyk, w 1576 podczas walk ze zbuntowanym Gda艅skiem rezydowa艂 Stefan Batory. Zygmunt III Waza przebywa艂 w Malborku w latach 1593 i 1623, wyda艂 tu m.in. polecenie przeprowadzenia remontu Domu Wielkich Mistrz贸w. Pobyt jego syna W艂adys艂awa IV w 1637 r. wi膮za艂 si臋 prawdopodobnie z modernizacj膮 fortyfikacji. W 1676 roku w czasie wielkiej powodzi na 呕u艂awach zatrzyma艂 si臋 tu Jan II Sobieski. August II mieszka艂 na zamku dwukrotnie w 1697 i 1710 roku. Z jego rozkazu po艂o偶ono na zamku nowe dachy i zwie艅czenie wie偶y g艂贸wnej.
Niekt贸re cz臋艣ci warowni zmieni艂y swoje dotychczasowe przeznaczenie, np. Zamek Wysoki przesta艂 by膰 klasztorem i pe艂ni艂 funkcje gospodarcze oraz magazynowe. Stolic膮 zakonu sta艂 si臋 odt膮d Kr贸lewiec
punktor1626 r. - zamek zdobyli Szwedzi i okupowali go przez 3 lata. Nast臋pnie przej臋艂o go od nich wojsko elektora brandenburskiego. Szwedzi otoczyli miasto i zamek nowoczesnymi fortyfikacjami ziemnymi z 11 bastionami
punktor1635 r. - na mocy rozejmu polsko-szwedzkiego Malbork powr贸ci艂 do Rzeczpospolitej
punktor1644 r. - na Zamku Wysokim wybuch艂 po偶ar, kt贸ry strawi艂 kru偶ganki oraz dachy. Odbudowane kru偶ganki nie mia艂y ju偶 charakteru gotyckiego lecz barokowe
punktor1656 r. - podczas "potopu" Szwedzi ponownie zaj臋li Malbork. Wystraszeni mieszczanie samowolnie otworzyli przed nimi bramy miasta. Zamek broni艂 si臋 przez 3 tygodnie, lecz musia艂 skapitulowa膰 z powodu braku 偶ywno艣ci i amunicji
punktor1675 r. - zawali艂y si臋 sklepienia w skrzydle po艂udniowym i kapitularzu. Pomimo trudno艣ci finansowych zdo艂ano jednak dokona膰 wielu niezb臋dnych napraw


Zdj臋cie przedstawiaj膮ce feldmarsza艂ka Hindenburga w Malborku, p贸藕niejszego prezydenta Rzeszy przy prowizorycznym mo艣cie na Nogacie 23.08.1914


punktorod 1700 r. - podczas wojny p贸艂nocnej zamek przechodzi艂 z r膮k do r膮k. Stacjonowa艂y tu wojska rosyjskie, saskie i szwedzkie
Pruskie porz膮dki
Ju偶 po I rozbiorze zamek zaj臋li Prusacy i po barbarzy艅sku go zaniedbali. Dewastacja post臋powa艂a w zastraszaj膮cym tempie. Najpierw zamurowano kru偶ganki i wykuto now膮 bram臋 do miasta w skrzydle po艂udniowym. W Wielkim Refektarzu, urz膮dzono sal臋 musztry konnej, zerwano ceramiczn膮 posadzk臋, zamurowano okna. W latach 80-tych w Pa艂acu Wielkich Mistrz贸w pojawi艂a si臋 prz臋dzalnia bawe艂ny, mieszkania dla tkaczy i szypr贸w rzecznych. W 1801 r. Zamek Wysoki przebudowano na magazyn zbo偶owy, niszcz膮c kru偶ganki i wykuwaj膮c nowe otwory okienne. Zamek Niski pozbawiono baszt. Niejaki Dawid Gilly opracowa艂 plan ca艂kowitej rozbi贸rki zamku i budowy z pozyskanego w ten spos贸b budulca koszar. Dopiero protest studenta - poety z Kr贸lewca zamieszczony w 1803 r. w berli艅skiej prasie doprowadzi艂 do wstrzymania rozbi贸rki. Rok p贸藕niej kr贸l pruski Fryderyk Wilhelm wyda艂 zakaz niszczenia zamku. Po jakim艣 czasie k艂amliwa propaganda pruska, win臋 za dewastacj臋 zamku zrzuca艂a na rz膮dy przedrozbiorowej Rzeczpospolitej.

punktorlata 1756-1767 - w fosie przy ko艣ciele NMP, na miejscu Wie偶y Kleszej zbudowano wielki gmach kolegium jezuickiego. Po艂膮czono w ten spos贸b Zamek Wysoki i 艢redni. Jezuici ju偶 od po艂. XVII wieku opiekowali si臋 ko艣cio艂em zamkowym
punktorod 1772 r. - zamek przej膮艂 zaborca pruski i stopniowo doprowadza艂 go do ruiny
punktor1807 r. - podczas wojny francusko - pruskiej na zamku stacjonowa艂a armia Napoloena. Utworzono tu szpital i magazyn
punktor1816 r. - powo艂ana zosta艂a instytucja pod nazw膮 Zarz膮d Odbudowy Zamku w Malborku. Rok p贸藕niej rozpocz臋to rekonstrukcj臋 trwaj膮c膮 ponad 100 lat. Brali w niej udzia艂 architekci, malarze i historycy, m.in. August Gersdorff, Karol F. Schinkel, Johannes Voigt, Ludwig Haebler, Konrad Emmanuel Steinbrecht. Szczeg贸lnie pocz膮tkowe prace nie mia艂y wiele wsp贸lnego z historyczn膮 odbudow膮, a by艂y tylko wytworem fantazji niemieckich architekt贸w i budowniczych
punktorI po艂. XX w. - w zamku funkcjonowa艂o muzeum wn臋trz i militari贸w z eksponatami od czas贸w cesarstwa rzymskiego do XIX wieku
punktorpo 1933 r. - po doj艣ciu do w艂adzy Hitlera, na zamku malborskim cz臋sto odbywa艂y si臋 nazistowskie uroczysto艣ci
punktor1945 r. - w wyniku zaci臋tych walk niemiecko - sowieckich w Malborku, zamek sta艂 si臋 ruin膮. Ocenia si臋, 偶e zniszczenia obj臋艂y ponad 50 % za艂o偶enia zamkowego
punktorpo 1945 r. - zamek zosta艂 najpierw zabezpieczony przed dalsz膮 dewastacj膮, a nast臋pnie by艂 stopniowo odbudowywany. Mimo, 偶e praca polskich konserwator贸w zosta艂a bardzo wysoko oceniona przez 艣wiatowych ekspert贸w, to niestety nie w pe艂ni powr贸cono do dawnego wygl膮du warowni, zachowuj膮c pewne ahistoryczne cechy nadane jej przez Niemc贸w
punktor1959 r.- na Zamku 艢rednim wybuch艂 po偶ar, kt贸ry zniszczy艂 g艂贸wnie dachy
punktor1961 r. - otworzono Muzeum Zamkowe
punktor1997 r. - zamek zosta艂 wpisany na list臋 艣wiatowego dziedzictwa kulturowego UNESCO
punktor2014 r. - zako艅czy艂y si臋 prace rekonstrukcyjne i konserwacyjne przy Bramie Nowej. By艂a to jedyna cz臋艣膰 zamku nie odbudowana po wojnie. Warownia zyska艂a wi臋c nowe wej艣cie oraz budynek z kas膮, sklepikiem, recepcj膮. Odbudowano te偶 ca艂e otoczenie bramy, kt贸re by艂o w ruinie: barbakan, baszt臋, mosty.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Widok zniszczonego zamku od wschodu po II wojnie 艣w.
殴r贸d艂o: Zamek w Malborku, Eleonora Zbierska, Warszawa 1982


Szwedzi w Malborku
Osobn膮 kart臋 w dziejach zamku stanowi膮 wojny polsko - szwedzkie. 19 lipca 1626 roku niezdobyta dotychczas twierdza pad艂a po 3 dniach obl臋偶enia. Szwedzkie wojsko liczy艂o 7500 ludzi i 85 dzia艂. Niestety 贸wczesna wielka obszarowo Rzeczpospolita nie by艂a w stanie zapewni膰 odpowiednio licznej za艂ogi i uzbrojenia dla wszystkich zagro偶onych zamk贸w. Polski dow贸dca - rotmistrz P臋c艂awski mia艂 do dyspozycji niewiele ponad 200 偶o艂nierzy piechoty i 100 zaci臋偶nych w podesz艂ym wieku, hakownice i rusznice starego typu u偶ywane jeszcze w zmaganiach z Krzy偶akami i tylko 17 dzia艂 艣redniego i ma艂ego kalibru. Z braku puszkarzy, dzia艂a musieli obs艂ugiwa膰 oficerowie. Mimo tego obro艅cy dobrze sobie radzili, cho膰 tch贸rzliwi mieszczanie wpu艣cili Szwed贸w do miasta. W ko艅cu jeden ze szturm贸w szwedzkich okaza艂 si臋 skuteczny. Kr贸l Gustaw Adolf doceni艂 m臋stwo obro艅c贸w, zezwoli艂 im na honorow膮 kapitulacj臋 i pu艣ci艂 wolno. Malbork zosta艂 zamieniony na wielki szwedzki magazyn broni i 偶ywno艣ci. Dlatego te偶 otoczono go dodatkowymi ziemnymi umocnieniami bastionowymi. Przyda艂y si臋 one 3 lata p贸藕niej, gdy zamek pr贸bowa艂y odbi膰 zwyci臋skie w kilku bitwach ze Szwedami oddzia艂y polskie. Ataki nie powiod艂y si臋, ale mury zamkowe zosta艂y powa偶nie nadw膮tlone, co wykaza艂a lustracja po pokojowym odzyskaniu zamku w 1635 roku. Kolejne obl臋偶enie szwedzkie mia艂o miejsce w 1656 roku. Tym razem wyposa偶enie zamku by艂o lepsze: 66 dzia艂 cho膰 o kr贸tkim zasi臋gu oraz 1300 ludzi. Nawet jednak taka ilo艣膰 偶o艂nierzy by艂a zbyt ma艂a i nie pozwala艂a broni膰 si臋 na nowych umocnieniach, kt贸re znacznie zwi臋kszy艂y obw贸d warowni. Za艂oga musia艂a oprze膰 si臋 wi臋c na 艣redniowiecznych murach, co przy silnej i nowoczesnej artylerii szwedzkiej nie mog艂o wr贸偶y膰 powodzenia. Gdy ostrza艂 zacz膮艂 zagra偶a膰 zamkowi, urz膮dzono wypad za mury, zako艅czony dotkliwymi stratami. Wystraszy艂o to mieszczan do tego stopnia, 偶e zn贸w otworzyli oni bramy miasta przed naje藕d藕c膮. W tej sytuacji za艂oga zamku skapitulowa艂a. 3 lata p贸藕niej zamek pr贸bowa艂 odbi膰 marsza艂ek wielki Jerzy Sebastian Lubomirski, maj膮cy ju偶 spore sukcesy w odzyskiwaniu twierdz z r膮k szwedzkich. Postawi艂 w tym celu bardzo rozbudowane fortyfikacje polowe za Nogatem i prowadzi艂 bardzo skuteczny ostrza艂 artyleryjski. Niestety w艂a艣ciwe obl臋偶enie rozpocz臋to dopiero 22 grudnia, po uprzednim zdobyciu twierdzy G艂owa pod Gda艅skiem. Wkr贸tce silne mrozy i og贸lnie niekorzystna pogoda zmusi艂y Polak贸w do wycofania si臋. Zamek powr贸ci艂 jednak wkr贸tce do Rzeczpospolitej na mocy traktatu pokojowego w Oliwie.


Legendy

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera opowie艣ci zwi膮zanych z zamkiem jest wiele, ja przytocz臋 tu tylko kilka.

Wspomniano ju偶 w opisie, i偶 pot臋偶na wie偶a do艂膮czona gankiem na wysokim arkadowym mo艣cie do Zamku Wysokiego to dawna ubikacja (gdanisko) jak i baszta obronna. Jak si臋 jednak okazuje mog艂a ona pe艂ni膰 r贸wnie偶 inne funkcje. W czasach gdy komturem by艂 Eberhard von Pappke na zamku przebywa艂o dw贸ch nieco ekscentrycznych braci. Herman by艂 okropnym grubasem, natomiast Willy potwornym chudzielcem. 艁膮czy艂a ich jednak sk艂onno艣膰 do 偶art贸w i wyg艂up贸w, a na polu walki obaj nie wykazywali si臋 odwag膮. Byli bardzo lubiani przez braci zakonnych, z jednym wyj膮tkiem. Ich zachowania nie m贸g艂 艣cierpie膰 komtur, kt贸ry nak艂ada艂 na braci r贸偶ne kary, nie przynosz膮ce jednak 偶adnych rezultat贸w. Pappke obawia艂 si臋 偶e swoj膮 b艂azenad膮 zara偶膮 innych zakonnik贸w. Pewnego dnia Herman i Willy znikn臋li. Przypomniano sobie, 偶e ostatni raz s艂yszano ich przedrze藕niania i 艣miechy dochodz膮ce z gdaniska. Nigdy wi臋cej ju偶 ich nie widziano. Dla wszystkich sta艂o si臋 jasne, 偶e to komtur kaza艂 pozby膰 si臋 niewygodnych braci, a gdanisko by艂o idealnym do tego miejscem. Od tej pory fosa pod gdaniskiem poch艂on臋艂a pono膰 jeszcze wiele ofiar. Delikwenta upijano, a nast臋pnie, gdy szed艂 za potrzeb膮 do gdaniska otwiera艂a si臋 zapadnia i jego cia艂o znika艂o bez 艣ladu w fosie.


Poczt贸wka z 1902 r. Widok od zachodu

Podczas obl臋偶enia Malborka rozpocz臋tego 10 dni po bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. dosz艂o do pami臋tnego zdarzenia. Wojska Jagie艂艂y nie dysponowa艂y wystarczaj膮co du偶膮 ilo艣ci膮 piechoty do szturmowania tak pot臋偶nej twierdzy. Ograniczono si臋 wi臋c do zablokowania dostaw 偶ywno艣ci i ostrza艂u z artylerii, licz膮c na poddanie si臋 obro艅c贸w z dopiero co pobitego zakonu. Czas jednak mija艂, Krzy偶acy zmobilizowani przez komtura ze 艢wiecia Henryka von Plauen nie zamierzali si臋 podda膰. Zdobycie zamku wcale si臋 wi臋c nie przybli偶a艂o, a sytuacja polskich oddzia艂贸w pogarsza艂a na skutek braku zaopatrzenia i szerz膮cych si臋 chor贸b. W ko艅cu postanowiono posun膮膰 si臋 do podst臋pu. Plan krzy偶ackiej warowni by艂 w du偶ym stopniu znany i wiedziano o specyficznej konstrukcji Letniego Refektarza. Dzi臋ki pojedynczemu filarowi podtrzymuj膮cemu strop, m贸g艂 on sta膰 si臋 przy sprzyjaj膮cych okoliczno艣ciach grobowcem ca艂ej starszyzny zakonnej, bez kt贸rej obrona zamku nie by艂aby mo偶liwa. Sprowadzono wi臋c wielk膮 bombard臋 i pos艂u偶ono si臋 polskim agentem us艂uguj膮cym Krzy偶akom. Gdy w Letnim Refektarzu odbywa艂o si臋 codzienne zebranie, s艂uga wystawi艂 przez okno kolorow膮 czapk臋, co by艂o znakiem dla obs艂ugi pot臋偶nego dzia艂a. Narada Krzy偶ak贸w zosta艂a przerwana pot臋偶nym hukiem a zaraz potem rozprys艂y si臋 witra偶e i do sali wpad艂a wielka kula. Niestety chybiono o w艂os i kula min臋艂a podpor臋 i rozbi艂a tylko posadzk臋. Komtur Henryk von Plauen uzna艂 to za cud, bo celny pocisk z pewno艣ci膮 doprowadzi艂by do zwalenia si臋 refektarza. Pono膰 stwierdzi艂, 偶e Opatrzno艣膰 nigdy nie zezwoli na upadek zakonu i kaza艂 wmurowa膰 kawa艂ek pocisku w 艣cian臋 razem z pami膮tkow膮 tabliczk膮, aby ka偶dy kto na nie spojrzy wiedzia艂, 偶e Malborka nie da si臋 zdoby膰 a zakonu pokona膰. Pocisk na 艣cianie refektarza mo偶na zobaczy膰 do dzisiaj, niestety tabliczki, kt贸ra mog艂aby potwierdzi膰 to podanie jednak nie ma. Pierwsze obl臋偶enie Malborka zako艅czy艂o si臋 wi臋c niepowodzeniem. Po 3 miesi膮cach Jagie艂艂o musia艂 si臋 wycofa膰.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Poczt贸wka z pocz. XX w. Widok od wschodu

Kolejne podanie dotyczy czas贸w p贸藕niejszych. Zamek by艂 ju偶 w r臋kach polskich, a starost膮 malborskim Piotr Dunin. Zarz膮dc膮 zamku z jego nadania zosta艂 Maciej z Budzewa i w艂a艣nie w jego c贸rce Cecylii zakocha艂 si臋 (i to ze wzajemno艣ci膮) dobry, ale ubogi 偶o艂nierz Marcin Kania. Gdy zwi膮zek ten wyszed艂 na jaw, rozgniewany Maciej rozkaza艂 zamkn膮膰 c贸rk臋 w komnacie, a 偶o艂nierza wrzuci膰 do loch贸w. Burgrabia zamkn膮艂 wi臋c swojego 偶o艂nierza w wi臋zieniu pod skrzyd艂em p贸艂nocnym Zamku Wysokiego. Po kilku dniach uwi臋zienia Marcin Kania zwr贸ci艂 uwag臋 na lekki przeci膮g panuj膮cy w celi, cho膰 by艂o tu tylko jedno okienko. Zacz膮艂 przeszukiwa膰 i opukiwa膰 dok艂adnie ca艂e pomieszczenie, a偶 natrafi艂 w k膮cie w pod艂odze na 偶elazn膮 klap臋 przysypan膮 ziemi膮 i gruzem ceglanym. Czy偶by odkry艂 legendarny tunel, o kt贸rym m贸wi艂o si臋 po wygnaniu Krzy偶ak贸w, ale nikt nie potrafi艂 go znale藕膰? Wg opowie艣ci m贸g艂 prowadzi膰 nawet do Elbl膮ga! Nie zd膮偶y艂 jednak tego sprawdzi膰, bo us艂ysza艂 ha艂as na schodach. Ledwo zd膮偶y艂 zakry膰 klap臋, a ju偶 weszli jego towarzysze z za艂ogi zamkowej. Wyprowadzili go w milczeniu, tak i偶 przez chwil臋 my艣la艂 nawet, 偶e idzie na 艣mier膰. Okaza艂o si臋 jednak, 偶e burgrabia dbaj膮cy o swoich ludzi postanowi艂 mu pom贸c i potajemnie uwolni膰. Dosta艂 pieni膮dze i informacje jak opu艣ci膰 zamek. Gdy po zmierzchu przekrada艂 si臋 ju偶 ze swoim skromnym dobytkiem do bramy po艂udniowej, ujrza艂 przechadzaj膮c膮 si臋 po dziedzi艅cu pod czujnym okiem macochy Cecyli臋. Wiedzia艂 ju偶, 偶e nie mo偶e odej艣膰 bez niej. Na艣laduj膮c g艂os kosa uda艂o mu si臋 zwie艣膰 macoch臋 i zbli偶y膰 do Cecylii. Padli sobie w ramiona i postanowili uciec razem odkrytym przez Marcina tunelem, bo przez bram臋 z pewno艣ci膮 razem by nie wyszli. Szli w ciemno艣ci bardzo d艂ugo, a偶 wreszcie zobaczyli w oddali jakie艣 艣wiat艂o. By艂o on dziwnie purpurowe, jednak zbiegowie radowali si臋, my艣l膮c 偶e wreszcie dotarli do wyj艣cia z lochu. Gdy byli ju偶 bardzo blisko, ich oczom ukaza艂 si臋 straszliwy widok. W purpurowej po艣wiacie sta艂y 3 ko艣ciotrupy. Z ich ko艣ci zwisa艂y kawa艂ki mi臋sa, wida膰 te偶 by艂o resztki p艂aszczy z czarnymi krzy偶ami. Makabryczne postacie rusza艂y szcz臋kami jakby chcia艂y co艣 powiedzie膰. Marcin ju偶 mia艂 rzuci膰 si臋 na nie z tasakiem, kt贸ry trzyma艂 za pasem, ale powstrzyma艂a go Cecylia m贸wi膮c 偶e oni bardziej potrzebuj膮 modlitwy ni偶 nienawi艣ci. Zacz臋li si臋 wi臋c oboje modli膰 i prosi膰 o zmi艂owanie dla cierpi膮cych dusz rycerzy zakonnych. Wkr贸tce maszkary znikn臋艂y, a purpurowe 艣wiat艂o sta艂o si臋 b艂臋kitne. Zakochana para ruszy艂a ju偶 bez obaw w jego blasku przed siebie. Podobno widziano ich p贸藕niej szcz臋艣liwych w Gda艅sku. Gorszy los spotka艂 pogo艅 z Maciejem z Budzewa na czele. R贸wnie偶 on dzi臋ki psom odnalaz艂 tajne wej艣cie i natrafi艂 na zjawy zakonnik贸w. Jednak zachowa艂 si臋 zupe艂nie inaczej, zacz膮艂 przeklina膰 i sieka膰 zjawy mieczem. By艂 tak w艣ciek艂y, 偶e nie zauwa偶y艂, i偶 nie czyni ko艣ciotrupom 偶adnej krzywdy, natomiast kruszy w膮skie 艣ciany tunelu. W ko艅cu z wielkim hukiem run膮艂 strop, grzebi膮c okrutnego zarz膮dc臋.
W rzeczywisto艣ci istnia艂 loch biegn膮cy z zamku pod Nogatem i to sporych rozmiar贸w. Odkopano go przypadkiem przed II wojn膮 艣wiatow膮, ale do艣膰 szybko zasypano. Przedtem jednak zrobiono zdj臋cia. Pono膰 opublikowano je w 贸wczesnej lokalnej gazecie.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku malbork
Poczt贸wka z pocz. XX w. Widok od p艂d.-wsch.


Dygresja

Powr贸t na g贸r臋

B臋d膮c na zamku warto posili膰 si臋 przed d艂ugim zwiedzaniem. Znakomity bar na wolnym powietrzu (z drewnianym dachem) znajduje si臋 (lub znajdowa艂) przy Zamku Niskim, nad brzegiem Nogatu. Patrz膮c z wisz膮cego mostu na zamek, po lewej stronie. Mocno polecam 艂ososia z zapiekanymi ziemniakami. Za kilkana艣cie z艂otych otrzyma艂em najlepsze danie rybne jakie jad艂em w 偶yciu!
Niewiele dobrego mog臋 powiedzie膰 o innych lokalach gastronomicznych na terenie zamku.
Jest szczyt sezonu, upa艂, cz艂owiek ma ochot臋 na porz膮dne lody z owocami, co powinno by膰 standardowym deserem w ka偶dym barze/restauracji. Niestety nie w Malborku. W restauracji na Zamku 艢rednim poinformowano nas opryskliwie, 偶e akurat nie posiadaj膮 lod贸w, a w drugiej - na Zamku Niskim - karta da艅 zawiera艂a pozycje "deser lodowy" za 12 czy 14 z艂. Co otrzymali艣my? Ma艂y kawa艂ek lod贸w z odrobin膮 bitej 艣mietany i w dodatku na talerzyku!!!! Po prostu 偶enada, w Pcimiu Dolnym maj膮 wi臋ksze poj臋cie o letnich deserach ni偶 zamkowi restauratorzy! Dobrze, 偶e policzono nam za to mniej ni偶 w cenniku. Wida膰, 偶e lokale te nastawione s膮 na "unsere deutsche freunde", kt贸rzy masowo przyje偶d偶aj膮 do Malborka i wodz膮 po zamku t臋sknym spojrzeniem, wspominaj膮c stare dobre czasy. Zwa偶ywszy na 艣redni膮 ich wieku jest zrozumia艂e, 偶e nie gustuj膮 w lodach, a wi臋c na lody nie ma tu co liczy膰. Mo偶e to wszystko szczeg贸艂, ale jednak denerwuj膮cy...

Rekonstrukcja lub stary widok zamku!@
Poczt贸wka z pocz. XX wieku. Most 艂膮cz膮cy zamek 艢redni z Wysokim.


Wst臋p

P艂atny do Zamku 艢redniego i Wysokiego. Do 17.00 (15.00 poza sezonem) zwiedza si臋 ca艂o艣膰 z przewodnikiem, p贸藕niej ju偶 zwiedzanie jest okrojone i bez przewodnika. Uwaga! Nie radz臋 jednak wchodzi膰 po godz. 16.00, bo nie do艣膰 ze nie wejdziecie na wie偶臋, to jeszcze z przewodnikami r贸偶nie bywa. Sam zosta艂em oszukany i moja grupa zwiedza艂a tylko 2 godziny w tempie ekspresowym z pomini臋ciem ekspozycji Ermita偶u! Jako 偶e nie lubi臋 by膰 nabijany w butelk臋, z艂o偶y艂em skarg臋, kt贸r膮 trzeba przyzna膰 pracownicy zamku potraktowali bardzo powa偶nie i umo偶liwili darmowe zwiedzanie w nast臋pnym dniu. Niemniej jednak stracili艣my przez to cenny czas, wi臋c przestrzegam...
Ostatnio cena bilet贸w wzros艂a o 20 %, wi臋c radz臋 tym bardziej pilnowa膰 czy przewodnicy nie lekcewa偶膮 swoich obowi膮zk贸w, bo teraz to ju偶 w gr臋 wchodz膮 spore kwoty. Je艣li zwiedzanie potrwa znacznie mniej ni偶 3 godziny, sk艂adajcie skargi.
Warto pami臋ta膰 偶e poza sezonem jest taniej, a w poniedzia艂ki zwiedzanie jest okrojone!


Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
otw贸rz stron臋 obiektu

Po艂o偶enie i dojazd


Wschodnia cz臋艣膰 woj. pomorskiego. 30 km na po艂udni owy zach贸d Elbl膮ga, 52 km na po艂udniowy wsch贸d od Gda艅ska. Zobacz na mapie.
Dojazd jest 艂atwy, poci膮giem lub PKS-em np. z Gda艅ska, Elbl膮ga, Warszawy. PKS-em z Gda艅ska, Bydgoszczy, Elbl膮ga, Olsztyna, P艂ocka Tczewa. Zamek le偶y w pobli偶u centrum miasta przy Nogacie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 54.040819掳,  E 19.028664掳
format DM (stopnie, minuty):   N 54掳 2.44914',  E 19掳 1.71984'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 54掳 02' 26.95'',  E 19掳 01' 43.19''


Czas

Powr贸t na g贸r臋

Zwiedzenie zamku z przewodnikiem trwa blisko 3 godziny, ale jest tak pr臋dkie, i偶 warto przej艣膰 si臋 jeszcze raz samemu. Kupuj膮c bilet nie wejdziemy od razu lecz trzeba oczekiwa膰 na swoja kolejk臋, w szczycie sezonu nawet kilka godzin. Tak wi臋c, aby dok艂adnie ogl膮dn膮膰 go z zewn膮trz i wewn膮trz trzeba przeznaczy膰 min. 5 godzin, a najlepiej ca艂y dzie艅.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorGuerquin Bohdan - Zamek w Malborku
punktorHaftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce. Szkice z dziej贸w
punktorJurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktorKaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorRogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktorStokowski Marek - Legendy i opowie艣ci zamku Malbork
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Pa艅stwa Krzy偶ackiego cz. 2
punktorZbierska Eleonora - Zamek w Malborku

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Og贸lne
Malbork - Widok zza Nogatu. Po prawej dwie wie偶e tworz膮ce Bram臋 Mostow膮 Malbork - Widok zza Nogatu Malbork - Widok zza Nogatu Malbork - Widok zza Nogatu Malbork - Zamek w 艣wietle ksi臋偶yca. O艣wietlona na czerwono wie偶a to znak, 偶e w艂a艣nie trwa pokaz '艢wiat艂o D藕wi臋k' Malbork - Widok zza Nogatu

Zamek Wysoki
Malbork - W fosie odbywa艂y si臋 r贸偶ne pokazy rycerskie Malbork - Widok na zamek wysoki Malbork - Zamek Wysoki od strony miasta Malbork - Zamek Wysoki zza fosy Malbork - Wie偶a Malbork - Wie偶a  od strony dziedzi艅ca Malbork - Mury Zamku Wysokiego Malbork - Pod Zamkiem Wysokim dzia艂a艂 jarmark Malbork - Dziedziniec ze studni膮 Malbork - Widok na dziedziniec przez jeden z ozdobnych maswerk贸w Malbork - Na pierwszym planie ko艣ci贸艂,    wie偶a g艂贸wn膮 a dalej Wie偶a Klesza Malbork - Malbork -

Zamek 艢redni
Malbork - Widok na bram臋 od strony dziedzi艅ca Malbork - Dom Wielkiego Mistrza od strony dziedzi艅ca Malbork - Dziedziniec Zamku 艢redniego Malbork - Wjazd na Zamek 艢redni z bron膮 Malbork - Dom Wielkich Mistrz贸w od strony zachodniej Malbork - Wej艣cie do Wielkiego Refektarza zwanego p贸藕niej  Sal膮  Kr贸lewsk膮 Malbork - Skrzyd艂o p贸艂nocne Zamku 艢redniego Malbork - Skrzyd艂o wschodnie Zamku 艢redniego od strony dziedzi艅ca Malbork - Fragment Domu Wielkiech Mistrz贸w Malbork - Mury Zamku 艢redniego od strony p贸艂nocnej, wida膰 most wej艣ciowy Malbork - Poro艣ni臋ta 艣ciana  przy Domu Wielkiego Mistrza Malbork - Mury wschodnie i fosa Zamku 艢redniego

Fortyfikacje i inne
Malbork - Baszta Prochowa, kiedy艣 cz臋艣膰 bramy wjazdowej od wschodu Malbork - Wie偶a we wschodnim  murze obwodowym Malbork - Resztki fortyfikacji wschodnich Malbork - idok od strony p艂d.-zach., wida膰  gdanisko Malbork - Jedna z dw贸ch  wie偶 bramnych od zachodu Malbork - Fosa przy Zamku Wysokim od po艂udnia i gdanisko Malbork - Zabudowany drewniany most prowadz膮cy do Zamku 艢redniego Malbork - Widok z mostu zwodzonego prowadz膮cego z Zamku 艢redniego do Wysokiego na Bram臋 Mostow膮 Malbork - Widok na Nogat i w oddali  Baszt臋 Ma艣lankow膮 Malbork - Widok na Zamek 艢redni (na wprost) i Wysoki  (po prawej) Malbork - Ruiny wie偶y w  fortyfikacjach miejskich nad Nogatem Malbork - Wie偶a-gdanisko noc膮

Wn臋trza
Malbork - Skarbiec zakonny Malbork - Pi臋kne zdobienia na Zamku Wysokim Malbork - Letni Refektarz wielkiego mistrza z pojedynczym filarem Malbork - Kuchnia zakonna
Zdj臋cia wykonane: latem 2004



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktorMalbork - Hotel "Zamek", ul.Staro艣ci艅ska 14, tel. (055) 246 02 20
punktorMalbork - Hotel "Stary Malbork", ul. 17-Marca 26-27, tel. (055) 647 24 00
punktorMalbork - Hotel "Dedal", ul. Gen. de Gaulle'a 5, tel. (055) 272 68 50
punktorMalbork - Hotel "Zbyszko", ul. Ko艣ciuszki 43, tel. (055) 272 33 94
punktorMalbork - Hotel "Parkowy", ul.Portowa 3, tel. (055) 272 30 12
punktorMalbork - Pensjonat "U B艂a偶eja I", ul. Saper贸w 4, tel. (055) 272 30 81
punktorMalbork - Pensjonat "U B艂a偶eja II", ul. Lubelska 23, tel. (055) 272 30 81
punktorMalbork - Pensjonat "Patryk", ul. Rzemie艣lnicza 14, tel. (055) 272 60 73
punktorMalbork - Dom wycieczkowy "Saturn", ul. S艂owackiego 75, tel. (055) 272 29 50, 647 22 50
punktorMalbork - Schronisko M艂odz. w Gimnazjum, ul. 呕eromskiego 45, tel. (055) 272 24 08 - g. 8-10,17-21
punktorMalbork - Camping - O艣rodek Sportu i Rekreacji, ul. Portowa 3, tel. (055) 272 30 12, 272 24 13
punktorMalbork - Agroturystyczne Gospodarstwo Rolne, Kamionka 24, tel. (055) 272 90 15

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • zwiedzanie       Autor:  Margarita 35      Data:  2014-07-25 13:11:54
    chcia艂abym pochwalic i naszego przewodnika i jakosc opieki nad obiektem..Zamek jest przepiekny robi ogromne wrazenie podbnie jak dziedziniec i kruzganki wok贸艂 Pan Przewodnik (niestety imienie nie pamietam)w swa opowiesc o Zamku i Historii Zakonu wplata艂 mn贸stwo anegdot osobistych watk贸w zwiazanych z histori膮 Polski taa..zwiedzanie ponad 3godzinne by艂o czysta przyjemnoscia dziekuj臋
  • zamek jest boski       Autor:  czytelnik      Data:  2013-02-25 08:23:45
    szkoda tylko, ze zagraniczni turysci maja opracowana trase ciekawych miejsc po okolicy a my ograniczamy sie do zamku...   naprawde nie wiemy co mamy za skarby..na zulawach czy warmiii
  • zamek jest boski       Autor:  czytelnik      Data:  2013-02-25 08:23:45
    szkoda tylko, ze zagraniczni turysci maja opracowana trase ciekawych miejsc po okolicy a my ograniczamy sie do zamku...   naprawde nie wiemy co mamy za skarby..na zulawach czy warmiii





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.