Zamek Morsko - Zawiercie

Morsko - Zawiercie
艢redniowieczny zamek B膮kowiec





Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Morsko - Zawiercie (woj. 艣l膮skie) - 艢redniowieczny zamek B膮kowiec

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3.5 stars
艢rednia ocena: 3.4 na 5. G艂os贸w: 108

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
3.5 stars
艢rednia ocena: 3.3 na 5. G艂os贸w: 87

       
    
 


Opis i stan obecny


B膮kowiec to jurajskie orle gniazdo uformowane na wynios艂ej skale, jednak jego po艂o偶enie jest dosy膰 niezwyk艂e, bo na terenie o艣rodka wypoczynkowego z histori膮 si臋gaj膮ca czas贸w powojennych.
Warto pami臋ta膰, 偶e zamek bywa umiejscawiany nie tylko w Morsku, ale i Skar偶ycach, czyli obecnej dzielnicy Zawiercia, a jego nazwa jest r贸偶nie odmieniana. Pr贸cz B膮kowca spotyka si臋 r贸wnie偶 Bukowiec i Buchowiec, a tak偶e 艁臋偶ec (od nazwy wzg贸rza).
Komunistyczne zarz膮dzanie zabytkiem poskutkowa艂o jego oszpeceniem i brakiem poszanowania dla r贸wnie偶 zabytkowego otoczenia. Do ska艂y dobudowano bowiem budynek, a na miejscu systemu dojazdowego do zamku postawiono urz膮dzenia wyci膮gu narciarskiego, nieco dalej powsta艂a kawiarnia z tarasem. Na szcz臋艣cie obiekt nadal malowniczo si臋 prezentuje i po wje藕dzie na teren o艣rodka od razu rzuca si臋 w oczy.
Zamek B膮kowiec w Morsku postawiono na planie nieregularnego wieloboku o powierzchni ok. 500 m2. Dwa budynki mieszkalne zajmowa艂y ponad po艂ow臋 powierzchni ska艂y. Sta艂y blisko siebie w uk艂adzie amfiladowym, 艂膮czy艂 je kr贸tki odcinki muru obwodowego od p贸艂nocy i po艂udnia. Prawdopodobnie oba posiada艂y baszty skierowane na p贸艂noc i po艂udnie. Przed drugim budynkiem znajdowa艂 si臋 kwadratowy dziedziniec, z kt贸rego przechodzi艂o si臋 do cz臋艣ci z bram膮 wej艣ciow膮. Te elementy tworzy艂y zamek g贸rny. Od zachodu, przy murach zamkowych znajdowa艂a studnia, z kt贸rej korzystano wci膮gaj膮c wod臋 linami na ska艂臋. Od wschodu za艣 ulokowano przedzamcze z zabudow膮 gospodarcz膮, chronione wa艂em z palisad膮 i such膮 fos膮. Nieco dalej utworzono wjazd na podzamcze, broniony przez okr膮g艂膮 baszt臋 (niezachowana).
Wej艣cie do warowni prowadzi艂o hipotetycznie po drabinie od po艂udniowego zachodu. Dzi艣 w tym miejscu na skale stoi dobrze zachowany kamienny budynek z przeszklonym oknami, do kt贸rego prowadz膮 wysokie drzwi wci艣ni臋te w ska艂y. Nie jest to oryginalny element zamku, lecz tzw. kamienica Czeczotta postawiona w latach mi臋dzywojennych z materia艂u pozyskanego z zamku. Podobnie ca艂a kamienna zabudowa pod ska艂膮 zamkow膮 (艂膮cznie z budynkiem posiadaj膮cym w naro偶u co艣 w rodzaju baszty) jest szpetn膮 dobud贸wk膮 PRL-wskiego o艣rodka wypoczynkowego. Nie jest ona obecnie wykorzystywana i na szcz臋艣cie zosta艂a ju偶 cz臋艣ciowo rozebrana.
Z zamku przetrwa艂y tylko resztki mur贸w o grubo艣ci dochodz膮cej do 1,8 m, w tym fragment budynku mieszkalnego z otworem drzwiowym (ledwie widoczny z do艂u). Niestety drzwi do kamienicy s膮 zamkni臋te, wiec nie mo偶na si臋 dosta膰 do zamku g贸rnego.
Dooko艂a warowni B膮kowiec prowadzi 艣cie偶ka dydaktyczna.

Poczt贸wka z zamkiem
Ruiny B膮kowca na poczt贸wce z 1960 r.




Plany i rekonstrukcje


Plan  za艂o偶enia
Plan za艂o偶enia w Morsku wg Z. Lisa i W. Mszycy. 殴r贸d艂o: Fidura Jolanta - Zamki i inne warownie wy偶yny krakowsko-cz臋stochowskiej

Plan B膮kowca
Interpretacja zamku g贸rnego B膮kowca na planie R. Kubiszyna
A1 - g艂贸wny budynek mieszkalny, prawdopodobnie zako艅czony baszt膮 w naro偶u p贸艂nocnym, A2 - drugi budynek mieszkalny, B - p贸艂okr膮g艂a baszta, C - dziedziniec, D - ma艂y dziedziniec mi臋dzy budynkami, E - zabudowa powojenna, F - kamienica Czeczotta, G - schody do kamienicy Czeczotta, H - studnia, I - hipotetyczne wej艣cie po drabinie do zamku, J - podzamcze

Makieta zamku
Rekonstrukcja zamku B膮kowiec na makiecie w parku miniatur w Ogrodzie艅cu. Widok od zachodu. Oznaczenia jak wy偶ej

Rekonstrukcja zamku
Rekonstrukcja zamku wg Zygmunta Lisa od wschodu. 殴r贸d艂o:Fidura Jolanta - Zamki i inne warownie wy偶yny krakowsko-cz臋stochowskiej


Historia, wydarzenia


Nie wiadomo kto i kiedy wzni贸s艂 zamek B膮kowiec. Przyjmuje si臋, 偶e powsta艂 w XIV wieku, a za fundator贸w mo偶na uzna膰 rycerzy Morskich herbu Top贸r (W艂adys艂aw 艁okietek odebra艂 im wie艣 Morsko w 1327 za rozb贸jnictwo, ale nie wiadomo czy sta艂 ju偶 wtedy zamek), kr贸la Kazimierza Wielkiego, Kozieg艂owskich herbu Lis lub ksi臋cia W艂adys艂awa Opolczyka. Pewne jest, i偶 Opolczyk dzier偶y艂 B膮kowiec od roku 1370 do 1390, kiedy to przekaza艂 go swojemu zaufanemu stronnikowi - rycerzowi ze 艢l膮ska Miko艂ajowi Strzale. Pocz膮tkowo by艂a to niewielka stra偶nica na skale, jakich w okolicy by艂o wiele.
W 1389 roku wspominany jest kapelan zamkowy i jest to pierwsza wzmianka o zamku B膮kowiec. W 1391 roku zamek zosta艂 zdobyty przez wojska W艂adys艂awa Jagie艂艂y. Kr贸l rozpocz膮艂 w ten spos贸b rozpraw臋 z wrogim ksi臋ciem Opolczykiem. W 1392 roku, wraz z kresem panowania Opolczyka, pojawi艂 si臋 nowy w艂a艣ciciel Piotr z Marcinowic, Jakubowic i Lgotki, p贸藕niejszy komornik ziemski i pods臋dek ziemski krakowski. W latach 1413-34 panem na B膮kowcu zosta艂 Jan z Sieciechowic, kt贸ry otrzyma艂 go w wianie wraz z r臋k膮 Heleny - c贸rki wspomnianego Piotra. Funkcj臋 burgrabiego zamku powierzy艂 na pewien czas rycerzowi o imieniu Piotr herbu Lis (1418-22).
W 1424 r. Jan i Helena pr贸bowali sprzeda膰 B膮kowiec Krystynowi II z Kozieg艂贸w (kasztelanowi s膮deckiemu). Mimo notki w ksi臋gach ziemskich o tej transakcji, raczej nie dosz艂a ona do skutku, bo w 1434 roku ma艂偶onkowie ponownie sprzedali zamek wraz z przynale偶nym dobrami (3 i p贸l wsi + karczma) Miko艂ajowi Morawcowi z Konasz贸wki za 500 grzywien i konia wartego 100 grzywien.
Od 1435 dobra z zamkiem B膮kowiec przej膮艂 oficjalnie Krystyn II z Kozieg艂贸w, a potem jego syn Jan m艂odszy z Giebu艂towa. Z powodu niepe艂noletno艣ci Jana, jego krewny i opiekun - sam bp Ole艣nicki - w 1442 r. przekaza艂 zamek w dzier偶aw臋 na 4 lata Hi艅czy z Pilawy. Giebu艂towcy w艂adali B膮kowcem z przerwami do 1692 roku. M.in. w 1601 roku zmar艂 po ci臋偶kiej chorobie Jan Giebu艂towski pisz膮cy si臋 na B膮kowcu, waleczny 偶o艂nierz znany z wieloletnich walk z Turkami na Podolu, dwukrotnie z Moskalami pod Stefanem Batorym i z wojskami cesarskimi arcyksi臋cia Maksymiliana pod Byczyn膮.
W nieznanych okoliczno艣ciach warownia na kilkadziesi膮t lat przechodzi艂a do innych rod贸w. Na prze艂omie XV i XVI w. do W艂odk贸w, ok. 1530 r. do Zborowskich. Nie wiadomo jakie by艂 etapy powstawania zamku. Rozbudow臋 stra偶nicy zazwyczaj przypisuje si臋 W艂odkom, ale nie jest to potwierdzone. Wiadomo, 偶e w XVII wieku by艂a ju偶 w bardzo z艂ym stanie.
Po Giebu艂towskich B膮kowiec kupili Brzescy, a w 1768 r. Adam Heppen. W XIX i XX wieku w艂a艣cicielami s膮 kolejni Heppenowie, Kietli艅scy i Kurkowie.
W XX wieku zabytek mia艂 nieszcz臋艣cie sta膰 si臋 przedmiotem osobliwych zabieg贸w budowlanych. Najpierw w 1927 r. kupi艂 go architekt Witold Czeczott, kt贸remu kilka lat p贸藕niej zachcia艂o si臋 wybudowa膰 na skale od strony po艂udniowej budynek - kamienic臋 z materia艂u pozyskanego z oryginalnych mur贸w. W wojnie teren zamku wci膮偶 nale偶a艂 do Czeczott贸w. Dopiero 1966 roku wdowa po Witoldzie przekaza艂a go na rzecz Skarbu Pa艅stwa. Po 1967 roku teren przej臋艂y Zabrza艅skie Zak艂ady Naprawcze Przemys艂u W臋glowego i przekszta艂ci艂y w o艣rodek wypoczynkowy. U st贸p ska艂y dostawi艂y pod艂u偶ny kamienny budynek mieszcz膮cy szatni臋 i sto艂贸wk臋, oraz nieco dalej kawiarni臋 z tarasem. Na miejscu dawnego majdanu gospodarczego i baszty bramnej powsta艂 wyci膮g narciarski. Administracyjnie ruiny zosta艂y w艂膮czono do wsi Skar偶yce, kt贸ra zosta艂a potem wch艂oni臋ta przez Zawiercie.
W 1961 roku mia艂y miejsce prace zabezpieczaj膮ce ruiny, podwy偶szono wtedy nieco mury. W 1975 r. zamek przy艂膮czono do wsi Morsko.
Obecnie zamek B膮kowiec nadal le偶y na terenie o艣rodka wypoczynkowego pod nazw膮 O艣rodek Rekreacyjny "Morsko Plus", b臋d膮cego od 1999 roku prywatna w艂asno艣ci膮 firmy z D膮browy G贸rniczej, najpierw KEM Sp. z o.o., a od 2014 r. Morsko Plus Sp. z o.o. Po 2015 roku usuni臋to cz臋艣膰 powojennych budynk贸w. W 2020 r. ca艂y o艣rodek zosta艂 wystawiony na sprzeda偶 za 18 mln z艂.

Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Legendy m贸wi膮 o skarbie pozostawionym w zamku B膮kowiec przez bogatego pana, kt贸ry wyruszy艂 na wojn臋 i nigdy nie powr贸ci艂, zostawiaj膮c sw贸j maj膮tek ukryty gdzie艣 na terenie warowni.

Inna legenda opowiada o rycerzu z Morska, kt贸ry uwi臋zi艂 swoj膮 c贸rk臋 w lochu zamkowym, gdy ta zakocha艂a si臋 w ubogim ch艂opaku. C贸rka zmar艂a z g艂odu a m艂odzieniec postanowi艂 si臋 zem艣ci膰. Pod ska艂膮 zwan膮 Okiennikiem Wielkim zebra艂 ludzi i zacz膮艂 n臋ka膰 zb贸jeckimi napadami mieszka艅c贸w zamku i okoliczn膮 ludno艣膰. Pewnego dnia podczas burzy zaatakowa艂 warowni臋. W jej zdobyciu dopomog艂y mu pioruny, kt贸re nagle zacz臋艂y bi膰 w zamek niszcz膮c ca艂膮 zabudow臋 i zabijaj膮c obro艅c贸w poza panem zamku. Wywleczono go z ruin i powieszono. Od tego czasu podczas burz w ruinach pojawia si臋 posta膰 wisielca, a jakby z g艂臋bi ska艂y dochodzi szloch uwi臋zionej c贸rki...



Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorZamek B膮kowiec / O艣rodek Morsko Plus - ul. Zamkowa 70, Morsko

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie ruin B膮kowca z zewn膮trz zajmuje ok. 15 minut.

WST臉P
punktor Wolny. Mo偶na jedynie obej艣膰 ska艂臋 z ruinami po wyznaczonej 艣cie偶ce.



Po艂o偶enie i dojazd


Centralno p贸lnocna cz臋艣膰 Jury Krakowsko-Cz臋stochowska, wschodnia cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego, 10 km. od Zawiercia w kierunku p艂n-wsch. Zobacz na mapie Jury lub woj. 艣l膮skiego.
Zamek le偶y de facto poza Morskiem. Po dojechaniu do wsi kierujemy si臋 oznaczon膮 drog膮 przez las do O艣rodka Rekreacyjnego (ok. 2 km od wsi)

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.55058889掳, E19.52066389掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 33.0353334'N, 19掳 31.2398334'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 33' 02.12''N, 19掳 31' 14.39''E 



Bibliografia



punktor Borkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Cz臋stochowskiej
punktor Fidura Jolanta - Zamki i inne warownie wy偶yny krakowsko-cz臋stochowskiej
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Sypek Robert - Zamki i obiekty warowne Jury Krak.-Cz臋st.
punktor Zinkow Julian - Krakowskie i jurajskie podania, legendy, zwyczaje


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Morsko - Ska艂a z zamkiem od frontu, a na dole PRL-owska dobud贸wka (cz臋艣膰 艣rodkow膮 ju偶 rozebrano) Morsko - Front zamku, po lewej kamienica Czeczotta, po 艣rodku resztki baszty Morsko - Zamek od frontu, na pierwszym planie budynek o艣rodka wypoczynkowego Morsko - Po lewej dom o艣rodka, na g贸rze mury budynku p贸艂nocnego Morsko - Wej艣cie do kamienicy Czeczotta Morsko - P贸艂kolista baszta po艂udniowa Morsko - Dom Czeczotta na skale Morsko - 艢cie偶ka dydaktyczna dooko艂a zamku Morsko - Mury budynku po艂udniowego i kamienica Czeczotta na skale Morsko - Mury z otworem drzwiowym do g艂贸wnego budynku
Zdj臋cie wykonane wiosn膮 2009

Materia艂y wideo


Zamek B膮kowiec - Szlak Orlich Gniazd



Noclegi


punktor Morsko - O艣rodek Rekreacyjny "Morsko", tel. (0..32) 673 76 31 i 32
punktor Myszk贸w - Hotel Pol-Ital Sp. z o.o., ul. Jana Paw艂a II 48, tel. (034) 313 14 72
punktor Myszk贸w - Agroturystyka Maciej贸wka, ul. Jurajska 70, gsm 609 98 94 64
punktor Zawiercie - OSiR, ul. Moniuszki 10, tel. (032) 672 23 32
punktor Zawiercie - Hotel Putek, ul. Paderewskiego 61, tel. (032) 671 56 10

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Wakacje w Morsku       Autor:  Maciej      Data:  2016-08-05 09:23:12
    Orientuje si臋 Pan w jakich okoliczno艣ciach w 1944 zgin膮艂 w Morsku p.Czeczot?
  • mr贸wki z B膮kowca - legenda       Autor:  l      Data:  2016-07-24 19:51:41
    Jedn膮 z przyczyn opuszczenia zamku B膮kowiec w Morsku przez w艂a艣cicieli jest inwazja mr贸wek. Obok zamku s膮 nie tylko mr贸wcze kopce, ale i same mr贸wki s膮 dos艂ownie wsz臋dzie w bliskiej okolicy zamku. Nie da艂o si臋 tam 偶y膰 przez tak liczne mr贸wki. Kto nie wierzy niech si臋 tam wybierze i id膮c do zamku spojrzy pod nogi - wsz臋dzie mr贸wcze plemi臋.
  • Jak dotrze膰?       Autor:  PPL      Data:  2015-05-03 21:45:20
    Jad膮c si臋 od Bobolic po ujrzeniu pierwszego drogowskazu, wy艂膮czy膰 google maps - tylko wprowadza w b艂膮d. Drogowskazy s膮 wystarczaj膮ce, cho膰 m贸wi膮c szczerze - nie wiem czy wycieczka jest warta zachodu, chyba tylko, 偶eby zaliczy膰 wszystkie zamki na Jurze. Po艂o偶enie zamku jest rewelacyjne i gdyby tylko kto艣 podj膮艂 si臋 odbudowy, to mog艂oby powsta膰 niez艂e cacko.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2024 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.