Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Niedzica (woj. ma艂opolskie) - Gotycki zamek rycerski Dunajec, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 525 4.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 523 4 stars
           
 


Opis i stan obecny


Pi臋knie po艂o偶ony nad Dunajcem, okaza艂y zamek w Niedzicy (r贸wnie偶 nazwany "Dunajcem") stoi na stromej skale o wysoko艣ci 566 m npm. Wygl膮d jego otoczenia zosta艂 znacznie zmieniony w latach 90-tych XX w., gdy na rzece uko艅czono budow臋 pot臋偶nej zapory. Ten w臋gierski niegdy艣 zamek oraz pobliska polska warownia w Czorsztynie bardziej efektownie g贸rowa艂y nad okolic膮 i przypomina艂y typowe "orle gniazda".
Zamek zachowa艂 si臋 prawie w ca艂o艣ci. Najwy偶sza, a zarazem najstarsza cz臋艣膰 zbudowana z kamienia wapiennego, z wysok膮 kwadratowa wie偶膮 to zamek g贸rny. Sama wie偶a powsta艂a nieco p贸藕niej, pierwotnie ca艂e gotyckie skrzyd艂o, kt贸rego wie偶a jest cz臋艣ci膮, mia艂o t臋 sam膮 wysoko艣膰. Znajdowa艂y si臋 tam komnaty mieszkalne. Na przeciw niego stoi tak偶e lekko p贸藕niejsze skrzyd艂o z sal膮 reprezentacyjn膮 zwan膮 "gotyck膮" lub "rycersk膮" oraz kaplic膮 (wida膰 resztki polichromii). Stan臋艂a ona nad cystern膮 na wod臋, kt贸ra by艂a wa偶n膮 cz臋艣ci膮 najstarszego za艂o偶enie, by膰 mo偶e drewnianego ju偶 w XIII wieku. Cysterna sta艂a si臋 niepotrzebna po wykuciu w litej skale na niewielkim dziedzi艅cu g艂臋bokiej na 60 m studni. Miejsce po cysternie zaj臋艂a krypta pod kaplic膮, natomiast niedzicka studnia jest miejscem owianym wieloma legendami, ciekawie opowiada o niej przewodnik. Podobno wykopali j膮 je艅cy tatarscy i posiada艂a po艂膮czenie z Dunajcem.
Brama do zamku g贸rnego w XIV w. prowadzi艂a od po艂udnia, zachowa艂y si臋 艣lady bramy i mostu zwodzonego. W piwnicach zamku g贸rnego znajdowa艂o si臋 wi臋zienie, w kt贸rym podobno wi臋ziony by艂 Janosik, dzi艣 s膮 tam umieszczone dyby.
Kolejni w艂a艣ciciele rozszerzali rozmiary warowni w kierunku zachodnim. Zamek dolny powsta艂y na dawnym przedzamczu zamku gotyckiego to cz臋艣膰 warowni z otynkowanymi murami i obszerniejszym dziedzi艅cem. Bezpiecze艅stwo zapewnia艂y w sumie 3 baszty i basteje: naro偶na i kapliczna oraz bramna. W baszcie kaplicznej pozosta艂y resztki po dawnej bramie wjazdowej z ko艅ca XV w. Mury obwodowe zwie艅czone s膮 renesansow膮 attyk膮. Mi臋dzy zamkami dolnym i g贸rnym znajduje si臋 jeszcze zamek 艣redni sk艂adaj膮cy si臋 ze skrzyd艂a mieszkalnego. Na jego szczycie utworzono taras widokowy. Drugi punkt widokowy znajduje si臋 na zamku g贸rnym. Rozci膮ga si臋 z nich wspania艂y widok na okolic臋: Pieniny, zapor臋, zamek czorszty艅ski, a nawet Tatry.
Do zwiedzania udost臋pnione s膮 komnaty na zamku g贸rnym i 艣rednim, zawieraj膮ce ekspozycje zwi膮zane z histori膮 zamku oraz wyposa偶eniem siedziby szlacheckiej. Jest wi臋c kilka urz膮dzonych komnat z historycznymi figurami oraz zdj臋cia, plany i inne materia艂y z dziej贸w warowni.
Niestety nie ma wej艣cia do wi臋kszo艣ci zamku dolnego z dwiema basztami (obszar ten jest u偶ytkowany przez Stowarzyszenie Historyk贸w Sztuki) oraz na wie偶臋 zamku g贸rnego, co jest du偶膮 strat膮 dla turyst贸w. (wydaje mi si臋, 偶e gdy odwiedza艂em Niedzic臋 pierwszy raz ok. 2000 roku, wie偶a by艂a dost臋pna).
Trudno powiedzie膰 czy warowni臋 zwiedza si臋 tylko z przewodnikiem, bo by艂em w Niedzicy kilka razy i czasem przewodnik by艂 obowi膮zkowy, a innym razem nie. Bilet do zabytku pozwala zwiedzi膰 r贸wnie偶 wozowni臋 prezentuj膮c膮 zabytkowe pojazdy konne, sanki spacerowe, akcesoria podr贸偶ne. W sezonie do zwiedzania udost臋pniony jest tak偶e po艂o偶ony w s膮siedztwie spichlerz ze sztuk膮 ludow膮 Spisza, ale ekspozycja jest bardzo skromna i za dodatkow膮 op艂at膮.


Zamek Dunajec w Niedzicy na akwareli Juliana Fa艂ata z 1913 roku





Poczt贸wka sprzed 1917 r., reprodukcja fotografii autorstwa Awita Szuberta. Zamek Niedzica i Dunajec bez zapory


Plany i rekonstrukcje



Plan zamku Dunajec w Niedzicy
A - zamek dolny (koniec XV - XVII w.), B - zamek 艣redni (XV - XVI w.), C - zamek g贸rny (XIV-XV w.), 1 - baszta-basteja kapliczna, dawna brama wjazdowa, 2 - okr膮g艂a baszta naro偶na, 3 - basteja bramna, 4 - kwadratowa wie偶a zamku g贸rnego, 5 - relikty kaplicy, 6 - przedbramie i pierwotna brama zamku gotyckiego, 7 - dziedziniec zamku g贸rnego ze studni膮, 8 - dziedziniec zamku dolnego, 9 - skrzyd艂o mieszkalne Jerzego Horvatha


Plan (wg L. Lakwaja i P. St臋pnia) zamku Niedzica z czas贸w Wilhelma Drugetha ok. 1330 r. (2. faza budowlana).
1 鈥 mur obwodowy, 2 鈥 brama "robocza", 3 鈥 brama, 4 鈥 kamienny budynek mieszkalny, 5 鈥 cysterna, 6 鈥 dziedziniec, 7 鈥 wa艂 obronny


Plan (wg L. Lakwaja i P. St臋pnia) i rekonstrukcja (wg P. St臋pnia) zamku Niedzica z czas贸w Berzeviczych - Schwarz贸w, ok. 1460 r. (3. faza budowlana, tzw. 1. rozbudowa gotycka).
1 鈥 mur obwodowy, 2 鈥 kamienny budynek mieszkalny, 3 鈥 sie艅 zamku g贸rnego, 4 鈥 tzw. sala gotycka, 5 鈥 kaplica, 6 鈥 studnia, 7 鈥 kru偶ganek, 8 鈥 dziedziniec zamku g贸rnego, 9 鈥 przedbramie, 10 鈥 hipotetyczny most drewniany, 11 鈥 dolny obw贸d obronny, 12 鈥 baszta bramna, 13 鈥 zamek dolny


Plan (wg L. Lakwaja i P. St臋pnia) i rekonstrukcja (wg P. St臋pnia) zamku Niedzica z czas贸w Zapoly贸w, pocz. XVI wieku (4. faza budowlana, tzw. 2. rozbudowa gotycka).
1 鈥 zamek g贸rny, 2 鈥 przedbramie zamku g贸rnego, 3 鈥 wjazd na zamek g贸rny, 4 鈥 nowa kurtyna z bram膮, 5 鈥 hipotetyczna zabudowa gospodarcza, 6 鈥 nowy obw贸d dolny, 7 鈥 dom mieszkalny, 8 鈥 sie艅 wjazdowa, 9 鈥 baszta bramna, 10 鈥 szyja wjazdowa, 11 鈥 studnia, 12 鈥 hipotetyczna zabudowa gospodarcza, 13 鈥 dziedziniec zamku dolnego, 14 鈥 baszt膮 ze strzelnicami w skrzydle p贸艂nocnym tzw. "basztka", 15 鈥 nie uko艅czony tunel z tajnym wyj艣ciem z zamku


Rekonstrukcja faz budowlanych na zamku Dunajec wg K. Moskala.
1 - Druga faza - 1330 r., 2 - Trzecia faza - 1463 r., 3 - Czwarta faza - 1529 r.


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zamek niedzicki w postaci niewielkiej drewnianej stra偶nicy m贸g艂 sta膰 ju偶 w ko艅cu XIII w. Fundatorem by艂 prawdopodobnie w艂a艣ciciel ca艂ej okolicy, poddany kr贸la w臋gierskiego Kokosz Berzeviczy z Tyrolu, cho膰 nie wyklucza si臋, i偶 wcze艣niejszym inicjatorem jego powstania by艂 w艂a艣nie kr贸l, kt贸ry chcia艂 stworzy膰 przeciwwag臋 dla polskiego grodu warownego Wronin, czyli p贸藕niejszego zamku czorszty艅skiego. 艢wiadczy膰 mog膮 o tym fragmenty ceramiki odnalezionej w trakcie bada艅 archeologicznych, datowane na drug膮 po艂ow臋 XIII w.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku niedzica
Zamek niedzicki oraz dalej czorszty艅ski. Rysunek z natury B. St臋czy艅skiego 1860 r.

ozdoba
Kokosz Berzeviczy
Pierwszy znany w艂a艣ciciel zamku niedzickiego z rodu Berzeviczych nosi艂 imi臋 Kokosz (z 艂aciny 'kogut') co by艂o raczej przydomkiem i 艣wiadczy艂o o jego zadziornym charakterze. Podobno w 1307 r. podczas awantury domowej "zabi艂 Fryderyka, syna 偶upana spiskiego Arnolda, porani艂 jego ludzi i zniszczy艂 w艂o艣ci". Zosta艂 za to skazany przez s膮d spiski na zap艂acenie 200 grzywien, wybudowanie 6 klasztor贸w i op艂acenie 4000 mszy za dusze ofiar. Kokosz uszanowa艂 wyrok, jedn膮 z jego fundacji by艂 Czerwony Klasztor, le偶膮cy nad Dunajcem przy granicy polsko-s艂owackiej. Inn膮 np. domy bo偶ogrobc贸w w 艁apszach Ni偶nych i Hanuszowcach, kt贸re odegra艂y p贸藕niej wa偶n膮 rol臋 w dzia艂alno艣ci polskiego duchowie艅stwa na Spiszu. Kokosz s艂yn膮艂 te偶 z bitno艣ci i odwagi podczas walki, by艂 za to nagradzany przez kr贸la Karola Roberta. Zdoby艂 m.in. Zamek Spiski oraz Ostrzychom. W walce z czesk膮 za艂og膮 zamku, dwa razy zosta艂 ranny i straci艂 dw贸ch krewnych.

punktor lata 1285 鈥 1325 - prawdopodobny okres powstania zamku Dunajec w Niedzicy. Sk艂ada艂 si臋 z zabudowy drewnianej na obecnym zamku g贸rnym, cysterny na wod臋 po wschodniej stronie oraz by膰 mo偶e kamiennej wie偶y mieszkalnej. Za艂o偶enie by艂o chronione palisad膮 i wa艂em ziemnym, kt贸rego szcz膮tki odkryto na zamku dolnym
punktor 1325 r. - pierwsza wzmianka o zamku Dunajec w Niedzicy jako w艂asno艣膰 Berzeviczych
punktor lata 1326-1342 - kr贸l w臋gierski Karol Robert dokona艂 konfiskaty d贸br Berzeviczych na Spiszu i przekaza艂 je pochodz膮cemu od Norman贸w Wilhelmowi Drugethowi. Jemu przypisuje si臋 2. faz臋 budowy murowanej warowni z艂o偶onej z tr贸jkondygnacyjnego budynku wie偶owego od zachodu, otoczonej kamiennym murem obronnym z wjazdem od po艂udnia. Od zachodu istnia艂o podzamcze otoczone starym wa艂em obronnymDzisiejszy zamek g贸rny posiada jeszcze sporo partii z tamtego okresu. Niedzica nie by艂a jednak g艂贸wn膮 siedzib膮 Wilhelma i po 16 latach zamek powr贸ci艂 do kr贸la
punktor 1344 r. - zamkiem zarz膮dza艂 kasztelan Miko艂aj Berzethe mianowany przez kr贸la,
punktor 1347 r. - kr贸l Ludwik W臋gierski przekaza艂 Niedzic臋 ponownie rodowi Berzeviczych, ale z innej linii - Szwarc贸w. Za ich panowania mia艂a miejsce 3. faza budowy warowni. Poprawili g艂贸wnie funkcjonalno艣膰 i u偶yteczno艣膰 swej siedziby. Na dziedzi艅cu zamku g贸rnego wykuto w litej skale studni臋 o g艂臋boko艣ci 60 m. Na miejscu zb臋dnej cysterny powsta艂o skrzyd艂o po艂udniowo-wschodnie z kaplic膮 i sal膮 rycersk膮. Posiada艂o ono kru偶ganek. Wjazd na zamek g贸rny wzmocniono przedbramiem z p贸艂cylindryczn膮 baszt膮. W miejscu dawnego wa艂u postawiono mury os艂aniaj膮ce podzamcze. Wjazd prowadzi艂 przez czworoboczn膮 wie偶臋 bramn膮 od zachodu.
punktor 1385 r. - kr贸l Zygmunt Luksemburski, jako sojusznik Krzy偶ak贸w, zarz膮dzi艂 koncentracj臋 wojska do ataku na Polsk臋 w zamku Niedzica
punktor 1410 r. - podobna sytuacja nast膮pi艂a przed bitw膮 pod Grunwaldem. Armia w臋gierska zgromadzona w Niedzicy pod dow贸dztwem wojewody siedmiogrodzkiego 艢cibora ze 艢ciborzyc przekroczy艂a polsk膮 granic臋 i spustoszy艂a Stary S膮cz
punktor 1412 r. - na zamku dosz艂o do s艂ynnej transakcji - Polska po偶yczy艂a 37 tysi臋cy kop groszy praskich cesarzowi Zygmuntowi Luksemburskiemu, w zamian za co otrzyma艂a w zastaw 13 wsi spiskich
punktor 1425 r. - po 艣mierci Piotra Berzeviczego zamek przeszed艂 w r臋ce jego syna Jana Schwarza. Wkr贸tce potem na Spiszu grasowa艂y hordy husyt贸w, ale warownia pozosta艂a nie zdobyta
punktor 1470 r. - zamek przej膮艂 pochodz膮cy z Chorwacji 偶upan spiski Emeryk Zapolya. Podwy偶szy艂 on p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 najstarszego budynku o kolejne 3 kondygnacje, tworz膮c czworoboczn膮 wie偶臋, najwy偶szy do dzi艣 element warowni. Mury zyska艂y ganki dla stra偶y, a teren podzamcza znacznie poszerzono. Powsta艂 w ten spos贸b zamek dolny, otoczony murem z basztami. Zapolya postawi艂 tam murowany budynek mieszkalny, drewnian膮 zabudow臋 gospodarcz膮 i now膮 studni臋 (obecnie w piwnicach skrzyd艂a zachodniego). Nowa wie偶a bramna znajdowa艂a si臋 na po艂udniu, w miejscu gdzie dzi艣 stoi baszta kapliczna
punktor 1507 r. - zamek przeszed艂 w r臋ce innego Chorwata - Andrzeja Horvatha, zastawiony za 2000 floren贸w przez Jadwig臋 Zapoly臋. Formalnie jednak w艂ada艂 nim przysz艂y kr贸l W臋gier Jan Zapolya. Po偶yczk臋 szybko sp艂acono
punktor 1528 r. - kr贸l Jan Zapolya podarowa艂 cz臋艣膰 ziemi spiskiej, w tym Niedzic臋, polskiemu mo偶now艂adcy, wojewodzie sieradzkiemu Hieronimowi 艁askiemu herbu Korab. Ten czerpa艂 z niej spore korzy艣ci. Wykorzystywa艂 te偶 podarunek jako zastaw pod liczne po偶yczki, kt贸re zaci膮ga艂, cho膰 jego prawa do Niedzicy by艂y kwestionowane. Zapoly臋 nie uzna艂a bowiem w臋gierska magnateria, kt贸ra obra艂a w艂adc膮 Ferdynanda I Habsburga, a ten nada艂 Spisz Aleksemu Thurzo. Na W臋grzech nasta艂y niespokojne czasy wojny domowej.
punktor 1533 r. - podczas og贸lnego zamieszania w kraju, zamek Dunajec opanowa艂 na kr贸tko Jerzy Witzthum i Zygmunt Kauffang z band膮 czeskich i niemieckich rozb贸jnik贸w. Z zamku wysy艂ali watahy, kt贸re rabowa艂y ludno艣膰 i kupc贸w
ozdoba
Powojenna rzeczywisto艣膰
W czasie II wojny 艣wiatowej i po niej nast膮pi艂y szczeg贸lnie okrutne czasy zar贸wno dla zamku i jego w艂a艣cicieli. W 1945 r. do Niedzicy przyby艂 Geza Salamon z zamiarem uratowania rodzinnego maj膮tku i zapobie偶enia zniszczeniu budpwli. Niestety, przed nim dotar艂a tu armia sowiecka i jak mo偶na si臋 spodziewa膰 nast膮pi艂a totalna dewastacja zabytku. Przy udziale okolicznej ludno艣ci ca艂e wyposa偶enie zosta艂o rozkradzione albo zniszczone. Wyniesiono nawet okna, drzwi, zrywano pod艂ogi. Na dziedzi艅cu spalono archiwum, zawarto艣膰 biblioteki i obrazy. W臋gierscy w艂a艣ciciele zamku jako "wrogowie ludu" byli bestialsko represjonowani w swoim kraju. Ilona hr Bethlen Salamon wyrzucona zosta艂a z Budapesztu i zmuszona do zamieszkania na prowincji, w ko艅cu zmar艂a w przytu艂ku dla starc贸w. Prze偶y艂a swoj膮 c贸rk臋 Ew臋, przewlekle chor膮 na gru藕lic臋 i jej m臋偶a hrabiego Laszlo Teleki, kt贸ry po d艂ugim pobycie w wi臋zieniu wyszed艂 na wolno艣膰 w 1956 r. Ich dw贸jka dzieci zosta艂a wcze艣niej wywieziona z W臋gier przez Czerwony Krzy偶 i umieszczona w domu dziecka w Szwajcarii. Rodzice bardzo chcieli po 10 latach zobaczy膰 swoje dzieci. Umo偶liwili im to dopiero dawni znajomi z Czorsztyna - Drohojewscy i Jan Zamoyski pracuj膮cy wtedy w Swiss-Air. Sprowadzi艂 on dzieci Salamon贸w do Warszawy w 1962 r. Szcz臋艣liwi na nadchodz膮ce spotkanie Ewa i Laszlo jechali poci膮giem z Katowic do stolicy, niestety straszliwy pech chcia艂, 偶e poci膮g zderzy艂 si臋 z innym, oboje zgin臋li...

punktor 1535 r. - zamek by艂 kilkakrotnie oblegany przez by艂ego dow贸dce jego za艂ogi - Minkwitza, kt贸rego 艁aski wyrzuci艂 z Niedzicy. Minkwitz by艂 bowiem zwolennikiem Zapolyi, a w tym czasie 艁aski by艂 ju偶 w ostrym konflikcie z kr贸lem W臋gier. Zamek zosta艂 na kr贸tko zdobyty, ale nowo mianowany przez 艁askiego dow贸dca - Bobola, szybko go odbi艂, a tak偶e rozgromi艂 wezwane na pomoc przez Minkwitza wojska pobliskich miast Koszyce, Lewocza, Bardi贸w, Presz贸w. Sam Minktwitz zosta艂 schwytany przez wo艂oskie oddzia艂y 艁askiego i osadzony w lochach pod zamkiem niedzickim. Wkr贸tce potem 艁aski obdarzy艂 go jednak wolno艣ci膮
punktor 1538 r. - warownia niedzicka zosta艂a przekazana w zastaw Janowi Horvathowi z Palocsy (wie艣 P艂awiec k. Starej Lubowli). P贸藕niej w艂a艣cicielem zosta艂 syn Hieronima - Olbracht 艁aski, posta膰 r贸wnie barwna jak ojciec. W sumie za panowania 艁askich, zamek Dunajec by艂 9 razy przejmowany si艂膮 lub stawiany w zastaw
punktor 1589 r. - ostatnim kt贸ry udzieli艂 po偶yczki Olbrachtowi pod zastaw zamku w Niedzicy by艂 Jerzy (syn Jana) Horvath z Palocsy, w tym roku przej膮艂 on warowni臋 wraz z okolic膮 za w sumie 20 000 z艂otych re艅skich Warownia zawdzi臋cza mu nowoczesn膮 przebudow臋 i zyskanie renesansowego charakteru. Z zamku dolnego wydzielony zosta艂 zamek 艣redni, zbudowano w nim pi臋trowy budynek mieszkalny. Zachodni膮 stron臋 zamku dolnego wzmocniono baszt膮 naro偶n膮 i bastej膮 z now膮 bram膮 wej艣ciow膮 i arkadowym mostem. Skrzyd艂o mieszkalne od tej strony powi臋kszono, zajmuj膮c miejsce dawnych stajni. Mia艂o ono 2 kondygnacje naziemne i 2 piwniczne. Dotychczasowa baszta bramna, obudowana nowymi 艣cianami, uzyska艂a plan zbli偶ony do p贸艂kola. Podwy偶szono mury i zwie艅czono je attyk膮, wn臋trzom nadano renesansowy wygl膮d. Zako艅czenie prac upami臋tniono tablic膮 nad portalem wej艣ciowym z napisem: "Jerzy Horwath, w艂a艣ciciel i dziedzic Palocsy, Niedzicy i Lendaku, zamek ten swym staraniem rozszerzy艂, ozdobi艂 i umocni艂 w Roku Pa艅skim 1601". Dotychczasowa wie偶a bramna zyska艂a plan zbli偶ony do p贸艂kola.
punktor po 1611 r. - syn Jerzego - Stefan Horvath, dotychczasow膮 kaplice lutera艅sk膮 przebudowa艂 zgodnie ze swoj膮 wiar膮 na katolick膮
punktor lata 1670 - 1776 - w wyniku oddania zamku w zastaw, w艂a艣cicielami zosta艂 kupiecki r贸d z Lombardii - Giovanelli (Joanelli) de Toluano
punktor 1683 r. - po wybuchu protestanckiego powstania Kuruc贸w, baron Sylwester Giovanelli jako zwolennik kontrreformacji musia艂 broni膰 warowni przed atakiem Imre Thokolyego, kt贸ry prowadzi艂 walk臋 przeciw katolickiemu dworowi Habsburg贸w. Dunajec zosta艂 zdobyty, a sam Giovanelli wykupi艂 si臋 spor膮 sum膮 i uciek艂 do Krakowa. Przy okazji zamek zosta艂 z艂upiony przez band臋 rozb贸jnik贸w niejakiego Salantsyego. Rok p贸藕niej wojska cesarskie odbi艂y go i ponownie rezydowali w nim Giovanelli
punktor 1776 r. - po 艣mierci Jana Giovanelliego, kt贸ry opu艣ci艂 ju偶 wcze艣niej zamek i mieszka艂 w kasztelu w 艁apszach Ni偶nich, Niedzica po raz czwarty przesz艂a w r臋ce Horvath贸w. Zamek by艂 ju偶 w tak z艂ym stanie, 偶e tak偶e oni nie wprowadzili si臋 do tu, lecz nadal zamieszkiwali w swojej rodowej rezydencji w Palocsy
punktor 1797 r. - Horvathowie na pewien czas odst膮pili budowl臋 Sebastianowi Berzeviczowi, kt贸ry powr贸ci艂 z Ameryki Po艂udniowej wraz z c贸rk膮 Umin膮 i wnukiem Antonim - potomkiem inkaskiego wodza Tupaca Amaru, kt贸ry do ko艅ca nie podda艂 si臋 konkwistadorom.

ozdoba
Skarb Ink贸w w Niedzicy?
Z zamkiem niedzickim wi膮偶e si臋 niesamowita historia o Inkach i ich skarbie. W 2. po艂owie XVIII wieku Sebastian Berzeviczy wyjecha艂 w 艣wiat w poszukiwaniu przyg贸d i zaw臋drowa艂 a偶 do Peru. Pozna艂 tam Indiank臋 spokrewnion膮 z najwy偶szymi rodami inkaskimi i o偶eni艂 si臋 z ni膮. Ich c贸rka Umina wysz艂a za m膮偶 za syna lub bratanka Tupaca Amaru II, wodza Ink贸w. Wkr贸tce urodzi艂 si臋 syn Uminy - Antonio. Tupac Amaru II wszcz膮艂 w tym czasie powstanie przeciw Hiszpanom w 1780 r. i zgin膮艂 wraz z prawie wszystkimi bliskimi. Rodzinie Uminy nie pomog艂a nawet ucieczka do Wenecji, dopadli ich tam hiszpa艅scy zab贸jcy i zabili potencjalnego nast臋pc臋 Tupaca. Umina z Antoniem unikn臋li 艣mierci, a Sebastian Berzeviczy ukry艂 ich na swym zamku w Niedzicy. Hiszpanie jednak ich odnale藕li i zabili Umin臋. Antonio sta艂 si臋 jednym z 2 ocala艂ych potomk贸w kr贸lewskiej dynastii Ink贸w. Berzeviczy wraz z wys艂annikami Indian postanowi艂 wi臋c odda膰 dziecko w tajemnicy do adopcji, aby 艣lad po nim si臋 urwa艂. Dziecko przyj臋艂a rodzina Benesz贸w z czeskich Moraw, kuzyni Berzewiczych. P贸藕niej z jakiego艣 powodu Beneszowie przeprowadzili si臋 do Polski. Przy okazji wizyty delegacji Ink贸w m贸wi艂o si臋, 偶e przywie藕li do Niedzicy cz臋艣膰 swoich skarb贸w i spisali tzw. testament Ink贸w. Zakopano je pono膰 gdzie艣 w okolicy zamku, nad Dunajcem. Uznano to za legend臋, lecz tylko do 1946 roku. Wtedy to na zamku w asy艣cie milicji i so艂tysa pojawi艂 si臋 Andrzej Benesz - prawnuk adoptowanego Antonia i wskaza艂 miejsce na schodach. Faktycznie by艂a tam skrytka z o艂owian膮 tub膮. W niej znajdowa艂 si臋 sznurek z w臋ze艂kami czyli inkaskie pismo kipu z wplecionymi blaszkami z napisami: "Vigo", "Titicaca", "Dunajecz". Zatoka Vigo i jezioro Titicaca od dawna by艂 uznawane za miejsca ukrycia inkaskiego z艂ota, wi臋c odkrycie wzbudzi艂o sensacj臋. Benesz zabra艂 kipu, aby je odszyfrowa膰 z pomoc膮 Indian i... wi臋cej nikt je ju偶 nie widzia艂. Benesz zosta艂 potem znanym politykiem w PRL, ale do sprawy z Inkami nie chcia艂 wraca膰, Gdy w 1976 roku zgin膮艂 w wypadku samochodowym historia si臋 urwa艂a....

punktor 1821 r. - Andrzej Horvath rozpocz膮艂 odbudow臋 zamku Dunajec, poniewa偶 jego siedziba w Palocsy sp艂on臋艂a. Warownia odzyska艂a swoj膮 艣wietno艣膰. Na zamku dolnym powsta艂a sala balowa, a w dawnej baszcie bramnej kaplica pod wezwaniem 艣w Andrzeja. Wykorzystywano wtedy w艂a艣ciwie tylko zamek dolny i 艣redni, zamek g贸rny mia艂 nadawa膰 ca艂o艣ci efektowny wygl膮d. Prawdopodobnie dla bezpiecz臋艅stwa starych mur贸w obni偶ono skrzyd艂o zachodnie o 1 kondygnacj臋


punktor 1828 r. - po 艣mierci Andrzeja zamek w Niedzicy przej膮艂 jego brat Ferdynand Horvath. Odbywa艂y si臋 tu posiedzenia s膮du spiskiego, rozwijano te偶 turystyk臋 w postaci sp艂ywu Dunajcem, kt贸ry zaczyna艂 si臋 wtedy niedaleko zamku
punktor 1843 r. - po 艣mierci Ferdynanda, jego siostra Kornelia wysz艂a za m膮偶 za oficera kawalerii Aleksa Alapi Salamona i oni byli kolejnymi w艂a艣cicielami zamku. Podobno Aleks musia艂 porwa膰 Korneli臋 z zamku aby wzi膮膰 艣lub, bo Ferdynand nie zgadza艂 si臋 na ich zwi膮zek
punktor po艂. XIX w. - wielki po偶ar zniszczy艂 dolne skrzyd艂a mieszkalne zamku
punktor 1861 r. - po odbudowie do Niedzicy powr贸cili Salamonowie


Zamek Dunajec w Niedzicy od strony p艂d.-zach. Litografia J. Szalaya z 1858 r.

ozdoba
Andrzej Horvath
W latach 20-tych XIX wieku Niedzica s艂yn臋艂a z wielkich zabaw urz膮dzanych na zamku. Uczty i polowania odbywa艂y si臋 podobno niemal codziennie i rzadko bra艂o w nich udzia艂 mniej ni偶 dwustu go艣ci, g艂贸wnie z Galicji, W臋gier i Siedmiogrodu. Przyk艂adowo na imprezie z okazji nominacji hrabiego Istv谩na Cs谩ky na 偶upana spiskiego bawiono si臋 2 tygodnie! Przyjezdna szlachta pozostawa艂a wi臋c w zamku wiele dni i nierzadko odchodzi艂o do zwi膮zk贸w z miejscowymi kobietami - wiele z nich wysz艂o potem za m膮偶 za bawi膮cych si臋 u Horvatha go艣ci. Andrzej Horvath powo艂a艂 nawet tzw. "stowarzyszenie opoj贸w". M贸g艂 do niego nale偶e膰 ka偶dy, kto b臋dzie pi艂 z gospodarzem do nieprzytomno艣ci. W ten spos贸b baron Andrzej Horvath do偶ywa艂 ko艅ca swych dni.

punktor 1873 r. - Niedzic臋 odziedziczy艂 Teodor Salamon. Po jego 艣mierci przechodzi艂 na w艂asno艣膰 jego braci, a w 1919 r. na Gez臋, syna Teodora kt贸ry o偶eni艂 si臋 z hrabin膮 Ilon膮 Bethlen
punktor 1920 r. - po I wojnie 艣wiatowej Niedzica wraz z 13 wsiami spiskimi przesz艂a w granice pa艅stwa polskiego. W艂a艣cicielem Dunajca by艂a wtedy Ilona hr Bethlen Salamon, wdowa po zmar艂ym w tym samym roku Gezie. Z trudem przychodzi艂o jej utrzymanie zamku, przebywa艂a w nim wraz z dzie膰mi i s艂u偶b膮 tylko w lecie. Zwykle mieszka艂a w Budapeszcie. Przyja藕ni艂a si臋 jednak z polskimi s膮siadami - Drohojowskimi z Czorsztyna i Stadnickimi ze Szczawnicy
punktor 1942 r. - podczas wojny Ilona okaza艂a wsparcie Polakom. Uratowa艂a grup臋 zwiadowc贸w AK, przedostaj膮cych si臋 do Lewoczy, rok p贸藕niej przekaza艂a ca艂y w贸z 偶ywno艣ci, kt贸ry PCK rozdzieli艂 mi臋dzy je艅c贸w polskich w Niemczech. Wkr贸tce potem W臋grzy na zawsze opu艣cili Niedzic臋
punktor 1945 r. - zamek Dunajec w Niedzicy zosta艂 znacjonalizowany, a 2 lata p贸藕niej wpisany do rejestru zabytk贸w. Zatrudniono str贸偶a do jego pilnowania
punktor 1949 r. - opiek臋 nad nim przej臋艂o Stowarzyszenie Historyk贸w Sztuki w Krakowie, kt贸re wraz z Ministerstwem Kultury i Sztuki rozpocz臋艂o prace konserwacyjne pod kierownictwem prof. Alfreda Majewskiego. R贸wnocze艣nie powo艂ano do 偶ycia Dom Pracy Tw贸rczej, kt贸ry istnieje tu do dzi艣
punktor 2006 r. - oddano do u偶ytku wozowni臋, cho膰 w rzeczywisto艣ci budynek ten nie mia艂 nic wsp贸lnego z tak膮 funkcj膮 - by艂 dawnym sk艂adem opa艂u.


Zamek niedzicki oraz dalej czorszty艅ski nad Dunajcem. Poczt贸wka z litografi膮 z 1840 r. Franza J. Sandmanna


ozdoba
Hieronim 艁aski
Polski w艂a艣ciciel zamku niedzickiego Hieronim 艁aski by艂 jedn膮 z najbarwniejszych postaci swoich czas贸w. Szkoda 偶e nie znamy szczeg贸艂贸w jego bogatego 偶ycia. Pe艂ni艂 funkcj臋 krajczego koronnego oraz wojewody inowroc艂awskiego i sieradzkiego, od 1520 r. by艂 polskim pos艂em na dworze kr贸la francuskiego Franciszka I i cesarza rzymsko-niemieckiego Karola V. 艁aski biegle w艂ada艂 w艂oskim, francuskim, angielskim niemieckim, 艂acin膮, mia艂 te偶 du偶e zdolno艣ci dyplomatyczne, oczarowa艂 bowiem tamtejsze dwory. Przez niekt贸rych badaczy uwa偶any jest za zwyk艂ego warcho艂a i awanturnika, ale to w艂a艣nie on jako jedyny Polak przez d艂ugie lata korespondowa艂 z czo艂owym humanist膮 Renesansu - Erazmem z Rotterdamu. Mimo sprzecznych relacje o cechach charakteru 艁askiego, mo偶na za艂o偶y膰 偶e by艂 bardzo ambitny i odwa偶ny. Gdy poczu艂 偶e polski kr贸l nie wystarczaj膮co go docenia, wyjecha艂 na W臋gry, gdzie trwa艂 konflikt mi臋dzy tamtejszym w艂adc膮 Janem Zapoly膮 a kr贸lem Czech i Austrii Ferdynandem oraz Turcj膮. 艁aski zosta艂 wys艂any z misj膮 do su艂tana Sulejmana Wielkiego. Zadanie swoje wykona艂 w 100%, przez co uratowa艂 W臋gry od niechybnej zguby. Turcja i W臋gry zosta艂y dzi臋ki niemu sprzymierze艅cami. Jak pisa艂 kr贸l Zapolya misja 艁askiego by艂 arcytrudna i niebezpieczna, a w jej powodzenie nie wierzy艂 nikt. Polski magnat otrzyma艂 w nagrod臋 kilka miast i zamk贸w spiskich, w tym Kie偶mark i Niedzic臋. Co prawda dobra kie偶marskie nie by艂y wtedy w posiadaniu Zapolyi, ale zaradczy 艁aski sam je odbi艂 z r膮k Fardynanda i stworzy艂 na Spiszu jakby w艂asne pa艅stewko. Przy okazji najecha艂 i z艂upi艂 s膮siedni膮 Lawocz臋, kt贸ra by艂a handlow膮 konkurencj膮 dla Kie偶marku. Do Polski powr贸ci艂 ubrany w stroje tureckie, co zapocz膮tkowa艂o wielk膮 na nie mod臋 w kraju. Nast臋pnie otrzyma艂 stanowisko wojewody siedmiogrodzkiego i du偶e kwoty pieni臋偶ne, bowiem dalej oddawa艂 kr贸lowi Zapolyi ogromne zas艂ugi. W 1530 r. po wkroczeniu na W臋gry wojsk austriackich Ferdynanda i rozpocz臋ciu obl臋偶enia Budy, 艁aski z w艂asnymi oddzia艂ami wyruszy艂 na odsiecz i rozgromi艂 Austriak贸w. Jednak z czasem w wyniku nieporozumie艅 i zbytniej chciwo艣ci 艁askiego kr贸l Zapolya wszed艂 w konflikt ze swoim polskim przyjacielem i kaza艂 go osadzi膰 w wi臋zieniu. Wstawiennictwo dworu francuskiego, tureckiego i polskich magnat贸w nie doprowadzi艂o do jego uwolnienia, lecz sprawi艂a to dopiero osobista interwencja hetmana Jan Tarnowskiego. W ramach przeprosin dosta艂 miasto Debreczyn, kt贸re jednak musia艂 zdoby膰 si艂膮 prze艂amuj膮c op贸r mieszczan. Nie za艂agodzi艂o to urazy 艁askiego, kt贸ry usun膮艂 z w艂asnych zamk贸w zwolennik贸w Zapolyi, ofiarowa艂 swoje us艂ugi Ferdynandowi i opu艣ci艂 W臋gry. Gdy dowiedzia艂 si臋 o nadej艣ciu wojsk Zapolyi do jego spiskich posiad艂o艣ci, przyby艂 gotowy do walki do zamku w Kie偶marku na czele nowego zaci膮gu wojskowego. W s艂u偶bie Austriakom 艁aski odby艂 wiele wa偶nych poselstw m.in. do Polski, Turcji, Francji, W臋gier, dzi臋ki czemu zyska艂 ogromn膮 s艂aw臋. Za sz贸ste ju偶 poselstwo do su艂tana zosta艂 mianowany baronem Chorwacji i Slawonii oraz otrzyma艂 zamki Szoszedvara i Sztubice. W czasie kolejnej misji do Turcji w 1541 r. Hieronim 艁aski zosta艂 uwi臋ziony, wtedy te偶 dosta艂 pierwszego ataku gru藕liczego, kt贸ra to choroba 5 miesi臋cy p贸藕niej by艂o prawdopodobnie przyczyna jego 艣mierci w Krakowie. Niekt贸rzy twierdzili jednak, 偶e zosta艂 podst臋pnie otruty przez wi臋zi膮cych go Turk贸w, inni 偶e przez stronnik贸w Zapolyi.



Zamek w Niedzicy na zdj臋ciu lotniczym z 1930 r.


Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Z zamkiem niedzickim zwi膮zanych jest kilka legend. Jedna dotyczy d臋bu, kt贸rego pie艅 mo偶na zobaczy膰 przed zamkiem. W XVI w. okolica przesz艂a w r臋ce w臋gierskich magnat贸w Horvath贸w z Palocsy. Podobno byli oni bardzo srodzy dla ludu, wi臋zienie zamkowe by艂o pe艂ne, a g贸rale g艂odowali. Pewnego razu m艂ody Jan Horvath, kt贸ry ws艂awi艂 si臋 nak艂adaniem bardzo wysokich podatk贸w na pleban贸w i wi臋zieniem wielu z nich w zamku zobaczy艂 na drodze Cygank臋 tasuj膮c膮 karty. Zaoferowa艂a mu wr贸偶b臋, kt贸r膮 Horvath z niech臋ci膮 zgodzi艂 si臋 wys艂ucha膰. Cyganka powiedzia艂a 偶e dzielny jest jego r贸d ale okrutny, a jego zguba bliska. Rzuci艂a te偶 na ziemi臋 偶o艂臋dzia i rzek艂a do Horvatha 偶eby chroni艂 d臋bu, kt贸ry w艂a艣nie zasadzi艂a bo od niego b臋dzie zale偶a艂 los jego rodu. Oburzony Horvath kaza艂 pojma膰 i powiesi膰 Cygank臋 ale ta zd膮偶y艂a uciec. Nikt nie traktowa艂 wr贸偶by powa偶nie do czasu a偶 w miejscu zakopania 偶o艂臋dzia nie zacz臋艂a wyrasta膰 艂ody偶ka z listkami. Od tej pory miejsce to by艂o chronione przez Horvath贸w. Przepowiednia sprawdzi艂a si臋 kilka wiek贸w p贸藕niej. Gdy d膮b usech艂, r贸d Horvath贸w wymar艂...

Rekonstrukcja lub stary widok zamku niedzica Rekonstrukcja lub stary widok zamku niedzica
Widok zamku Niedzica od zachodu i po艂udniowego wschodu. rysunki W. Myszkowskiego z 1887 r.
殴r贸d艂o: Zamek w Niedzicy, Alfred Majewski, KAW 1987

Kolejna legenda by艂a wykorzystana w ksi膮偶ce Adama Bahdaja i serialu dla m艂odzie偶y "Wakacje z duchami", z rolami m.in. H. Go艂臋biewskiego i Z. Maklakiewicza. Obszerne fragmenty filmu kr臋cono w艂a艣nie na zamku Dunajec. Ot贸偶 dawno dawno temu zamek zamieszkiwali m艂odzi ma艂偶onkowie - ksi臋偶niczka Brunhilda i ksi膮偶臋 Bogus艂aw. Mimo 偶e byli w sobie bardzo zakochani to po pewnym czasie 偶ycie z dala od ludzi i cywilizacji sta艂o si臋 dla Brunhildy utrapieniem. Zacz臋艂y si臋 ma艂偶e艅skie wym贸wki i awantury. Mieszka艅com zamku trudno by艂o wytrzyma膰 z wiecznie k艂贸c膮c膮 si臋 par膮. Kazano im wi臋c zamieszka膰 w zamkowej wie偶y, gdzie nie by艂o ich s艂ycha膰. Podczas jednej z awantur Brunhilda rzuci艂a w m臋偶a porcelanow膮 waz膮, a ten w z艂o艣ci mocno j膮 odepchn膮艂. W膮t艂a Brunhilda przelecia艂a przez komnat臋 i wypad艂a przez okno w wie偶y, prosto do znajduj膮cej si臋 pod nim studni. Za艂amany Bogus艂aw, dr臋czony wyrzutami sumienia dniami i nocami b艂膮ka艂 si臋 bez celu po zamku i powtarza艂 "Przebacz mi Brunhildo". Pewnego razu us艂ysza艂 g艂os dobywaj膮cy si臋 ze studni "Przebaczam Ci Bogus艂awie 艂ysy". Bardzo uradowa艂o to ksi臋cia i uspokoi艂o jego dusz臋. Nie m贸g艂 jednak zrozumie膰 sk膮d wzi膮艂 si臋 przymiotnik "艂ysy", bo sam mia艂 bujn膮 czupryn臋. Gdy rankiem spojrza艂 w swoje odbicie zobaczy艂, i偶 po jego w艂osach nie ma 艣ladu. O tej pory uwa偶a si臋, 偶e je艣li kto艣 wym贸wi imi臋 swojej ukochanej nad studni膮, a ma co艣 na sumieniu, obudzi si臋 nast臋pnego dnia 艂ysy.
Innym filmem jaki kr臋cono na zamku by艂a "Zemsta" Fredry z roku 1957 r.


Baron Palocsay-Horv谩th wita polskich go艣ci pod zamkiem Niedzica na rysunku A. Schouppego z po艂. XIX wieku


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktor tel. (18) 262 94 89, (18) 262 94 80

CZAS
punktor Parkuje si臋 tu偶 przy zamku (parking p艂atny). Zwiedzanie z przewodnikiem trwa ok. 30 min.

WST臉P
punktor P艂atny, grupy zorganizowane z przewodnikiem. Cena 19 z艂 (14 z艂 ulgowy), spichlerz 5 z艂. Zamek jest otwarty dla zwiedzaj膮cych w godzinach 9:00-19:00 (01.05 do 31.09, codziennie) oraz 9:00-16:00 (od 01.10 do 30.04, z wyj膮tkiem poniedzia艂k贸w).

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Niedzicy

INNE
punktor Zamek w Niedzicy w portalu promuj膮cym turystyk臋 rodzinn膮 "Wakacje z dzieciakiem" - relacje ze zwiedzania obiektu z dzie膰mi



Okolica zamku w Niedzicy na zdj臋ciu z ok. 1923 r. autor K. Skorupka


Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 13 km na po艂udniowy zach贸d od Kro艣cienka, 30 km na po艂udniowy wsch贸d od Nowego Targu. Zobacz na mapie.
Zamek znajduje si臋 we wsi o nazwie Niedzica - Zamek, przy zaporze.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.42257222掳, E20.31962222掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 25.3543332'N, 20掳 19.1773332'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 25' 21.26''N, 20掳 19' 10.64''E 



Bibliografia



punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktor Kaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Kornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktor Majewski Alfred - Zamek w Niedzicy
punktor Marsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktor Michalczuk Stanis艂aw Kostka - Panowie na zamku Dunajec
punktor Moskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy


Niedzica w Pieninach - obraz Walerego E. Radzikowskiego na poczt贸wce z 1906 r.



Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Niedzica - Widok z zapory Niedzica - Widok z drogi prowadz膮cej do bramy Niedzica - Brama Niedzica - Cele wi臋zienne Niedzica - Parter wie偶y zamku g贸rnego z herbami w艂a艣cicieli Niedzica - Korytarz na zamku g贸rnym Niedzica - Dziedziniec zamku g贸rnego ze studni膮 Niedzica - Widok spod studni na wie偶臋 zamku g贸rnego Niedzica - Kaplica zamkowa Niedzica - Zamek dolny, niedost臋pny dla turyst贸w Niedzica - Zamek dolny, widok z g贸ry Niedzica -Sypialnia zamkowa Niedzica - Salon Niedzica - Widok z tarasu na zamku 艣rednim Niedzica - Widok na zapor臋
Zdj臋cia z roku 2015

Zamek w Niedzicy Zamek w Niedzicy Zamek w Niedzicy Zamek w Niedzicy Niedzica - Widok z zapory, w oddali zamek w Czorsztynie Niedzica - Zamek dolny Zamek w Niedzicy Zamek w Niedzicy Niedzica - Widok z zamku na zapor臋 Niedzica - Widok na zamek i okolic臋
Zdj臋cia wykonane: zim膮 2002/2003 i latem 2000


Materia艂y wideo


Zamek w Niedzicy z Drona




Z艂oto Ink贸w w Polsce - Sekret zamku w Niedzicy



Noclegi


punktor Niedzica Zamek - Kwatery zamkowe, tel. (018) 262 94 80, (018) 262 94 89, (018) 262 94 73
punktor Niedzica Zamek - Dom wczasowy "Nad Zalewem", Niedzica Zamek 73, tel. (018) 262 92 05
punktor Niedzica Zamek - Pensjonat "Szczepaniak贸wka", Niedzica Zamek 74, tel. (018) 262 91 05
punktor Niedzica Zamek - Wojskowy Dom Wypoczynkowy - Niedzica Zamek nad Zalewem Czorszty艅skim, tel. (018) 262 94 60, po sezonie tel. (012) 613 23 57

punktor Niedzica - Wynaj. Pokoi Go艣c., Urszula i Marian Arendarczyk, ul. 3 maja 176, tel. (018) 26 29 187
punktor Niedzica - Dom wczasowy "H.A.T.A", Helena i Antoni Szewczyk, ul 艢w. Rozalii 9, tel. (018) 26 29 121
punktor Niedzica - Go艣ciniec Kasztel, ul. 3 Maja 1, tel. (018) 26 29 404

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: bez rewelacji       Autor:  Piotr      Data:  2019-02-24 22:44:27
    Pietia ja mam na imi臋 Piotr i w pe艂ni popieram by im w ko艅cu p艂aci膰 tak jak sie nale偶y ...., jestem pilotem grup wycieczkowych (r贸偶nych) by艂em na zamku w Niedzicy wielokrotnie i jeszce nigdy nie by艂em niezadowolony ..., nie wiem sk膮d te pod艂e oszczerstwa pod kierunkiem przewodnik贸w z w/w zamku. Charakteryzuje ich bardzo du偶a wiedza historyczna, fachowo艣膰 w przekazywaniu informacji oraz du偶a doza humoru...   pozdrawiam
  • Re: Re: Prtzewodnicy w Niedzicy       Autor:  Piotr       Data:  2019-02-24 22:33:30
    A pani to co tak sie wcina i obra偶a innych
  • Re: Prtzewodnicy w Niedzicy       Autor:  Piotr      Data:  2019-02-24 22:29:44
    Szanowny Panie Jak czytam pana wypociny to sastaniawiam si臋 czy aby na pewno pisze Pan o zamku w Niedzicy czy mo偶e o zamku w Nidzicy..., wydaje mi si臋 偶e co艣 si臋 Panu pokie艂basi艂o a mo偶e to Pan by艂 po piwie i kto艣 Panu zwr贸ci艂 uwag臋 i teraz czepia si臋 pan rodu 艁askich....   Co do Przewodnik贸w z zamku w Niedzicy to charakteryzuje ich pe艂na kultura, merytoryczna znajomo艣膰 histori, kt贸r膮 przekazuj膮 z poczuciem humoru i taktem ....   Pozdrawiam Piotr





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.