pusteTelefon kontaktowy
Informacja turystyczna,
tel. (018) 443 55 97



Ikonka - zamek

NOWY S膭CZ
馃彴 Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Nowy S膮cz



Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Nowy S膮cz / ma艂opolskie - Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3.5 stars 艢rednia ocena: 3.5 na 5. G艂os贸w: 108
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 94
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek s膮decki sta艂 na skarpie w obr臋bie fortyfikacji miejskich w wid艂ach dw贸ch rzek: Dunajca i Kamienicy. Kiedy艣 zamek posiada艂 dwie baszty naro偶ne, wie偶臋, budynek mieszkalny i przedzamcze. Do dzisiaj zachowa艂y resztki mur贸w zamkowych, miejscami o wysoko艣ci kilku metr贸w oraz zrekonstruowana Baszta Kowalska, w kt贸rej niekiedy urz膮dzana jest jaka艣 ekspozycja - normalnie wej艣cia do niej nie ma. Baszt臋 ozdobion膮 attyk膮 nie powinno zalicza膰 si臋 do zamku, lecz do fortyfikacji miejskich, przylega do niej mur z gankiem strzelniczym. Ca艂o艣膰 tworzy obecnie malowniczy park miejski. Niekt贸rzy m贸wi膮 o zrekonstruowaniu ca艂ego zamku, podobnie jak zrobiono to przed wojn膮, ale na razie brak na to 艣rodk贸w.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Przedwojenne zdj臋cie zamku autorstwa J. Gaw艂owskiego


Plan



Plan zamku Nowy S膮cz wg zachowanych fundament贸w. A - zamek, B - Baszta Kowalska
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966



Rekonstrukcja



Wizualizacja zamku s膮deckiego po przebudowie renesansowej dokonanej przez starost贸w Lubomirskich po po偶arze w 1611 roku
殴r贸d艂o: S膮decka Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. i serwis zameksacz.pl


Historia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera murowany zamek s膮decki wzniesiono na pocz膮tku XIV w. z inicjatywy Wac艂awa II Czeskiego, na miejscu istniej膮cej ju偶 drewnianej stra偶nicy. Do budowy u偶yto pono膰 kamieni pochodz膮cych z grodu w Naszacowicach. W po艂owie XIV w. zamek rozbudowa艂 kr贸l Kazimierz Wielki, st膮d cz臋sto temu w艂adcy przypisuje si臋 jego fundacj臋. Warownia zosta艂a sprz臋偶ona z fortyfikacjami miejskimi i by艂a siedzib膮 kasztelanii.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zamek Nowy S膮cz na drzeworytach M. Marynowskiego z 1840 r.

Koronowani go艣cie
Od pocz膮tku swego istnienia zamek w Nowym S膮czu by艂 miejscem wielu odwiedzin i wa偶nych spotka艅 koronowanych g艂贸w. W 1370 r. przyjecha艂 tu owacyjnie witany Ludwik W臋gierski obejmuj膮cy tron polski, w 1384 r. zatrzyma艂a si臋 w drodze do Krakowa kr贸lowa Jadwiga. W艂adys艂aw Jagie艂艂o kilkakrotnie spotyka艂 si臋 tutaj z ksi臋ciem litewskim Witoldem i kr贸lem w臋gierskim Zygmuntem Luksemburczykiem, m.in. w 1409 r. opracowano plany wojny z Krzy偶akami. W 1424 r. zawita艂 tu kr贸l du艅ski Eryk, w 1440 r. goszczono metropolit臋 kijowskiego Izydora, a nast臋pnie kr贸la W艂adys艂awa Warne艅czyka. W 1471 r. przebywa艂 w Nowy S膮czu kr贸l Kazimierz Jagiello艅czyk z 偶on膮 i ca艂ym dworem, a w 1494 r. - kr贸l Jan Olbracht przeczeka艂 w zamku pow贸d藕, kt贸ra uniemo偶liwi艂a jego podr贸偶 na W臋gry.

punktorlata 1350-1360 - budowa zamku s膮deckiego. Posiada艂 wtedy przynajmniej jedn膮 wie偶臋 i pi臋trowy budynek mieszkalny do艂膮czony do mur贸w miejskich. Na po艂udniu znajdowa艂o si臋 przedzamcze gospodarcze. Nie wiadomo dok艂adnie jak warownia oddzielona by艂a od miasta, prawdopodobnie fos膮 i murem z bram膮
punktor1376 r. - w imieniu swojego syna Ludwika W臋gierskiego, El偶bieta 艁okietk贸wna zorganizowa艂a na zamku wielki festyn dla polskiego rycerstwa
punktor1395 r. - cz臋sto odwiedzaj膮cy Nowy S膮cz W艂adys艂aw Jagie艂艂o powi臋kszy艂 zamek
punktorlata 1469-1470 - w zamku, pod opieka Jana D艂ugosza i humanisty w艂oskiego Filippo Bounaccorsi-Kallimacha, przebywali synowie kr贸la Kazimierza Jagiello艅czyka - W艂adys艂aw, Jan Olbracht, Kazimierz, Aleksander
punktor1522 r. - po偶ar zniszczy艂 budowl臋
punktor1590 r. - starostwo s膮deckie przypad艂o z kr贸tkimi przerwami na blisko 150 lat rodowi Lubomirskich. Rezydowali w tutejszym zamku
punktor1611 r. - zamek zosta艂 spustoszony przez kolejny wielki po偶ar. Wiadomo, 偶e w tym okresie posiada艂 1 wie偶臋, 2 baszty naro偶ne i 25 komnat
punktorlata 1611-1615 - Sebastian i Stanis艂aw Lubomirscy przeprowadzili odbudow臋 i rozbudow臋 zamku w stylu renesansowym wg projekt贸w Macieja Trapoli. Mia艂 wtedy ju偶 40 bogato wyposa偶onych komnat. Od strony Dunajca powsta艂 drugi 艂a艅cuch mur贸w. Od miasta oddziela艂a go Brama Grodzka
punktor1655 r. - zamek w Nowym S膮czu mocno ucierpia艂 podczas dzia艂a艅 wojennych w czasie "potopu" i nigdy nie odzyska艂 ju偶 dawnej 艣wietno艣ci
punktorlata 1754 - 1784 - starost膮 s膮deckim by艂 Stanis艂aw Ma艂achowski, p贸藕niejszy Marsza艂ek Sejmu Czteroletniego i wsp贸艂tw贸rca Konstytucji 3 Maja
punktor1768 r. - nast臋pny po偶ar zniszczy艂 zamek, wywo艂a艂 go przemarsz konfederat贸w barskich i ich nieostro偶no艣膰. Kolejny po偶ar wybuch艂 rok p贸藕niej, warownia ca艂kowicie ju偶 straci艂a stropy

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zamek Nowy S膮cz na drzeworycie wed艂ug rysunku Kostrzewskiego, Tygodnik Illustrowany 1861


punktor1785 r. - w艂adze austriackie, kt贸re przej臋艂y maj膮tki kr贸lewskie cz臋艣ciowo odremontowa艂y zamek, aby wykorzysta膰 go na biura policji. Nast臋pnie rozebrano mury i baszty miejskie
punktor1813 r. - pow贸d藕 podmy艂a zamek. Zawali艂 si臋 艂a艅cuch mur贸w z baszt膮 od zachodu
punktor 1838 r. - Austriacy odbudowali p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 zamku i urz膮dzili w nim koszary i magazyny wojskowe. Nast臋pnie wykorzystywano go tak偶e jako wi臋zienie

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Rekonstrukcja zamku w Nowym S膮czu - odbudowanego po po偶arze w latach 1611-1616.
殴r贸d艂o: Nowy S膮cz, Przewodnik po zabytkach, PTTK "Beskid", Nowy S膮cz 1994 r.

punktor1848 r. - zamek zosta艂 odsprzedany miastu, kt贸re wydzier偶awi艂o go pu艂kowi piechoty austriackiej
punktor1905 r. - zrujnowana budowla zosta艂a cz臋艣ciowo odbudowana wg plan贸w Zenona Remiego. Kolejne pr贸by odbudowy obiektu by艂y podejmowane ju偶 w Polsce niepodleg艂ej
punktor1938 r. - zamek zosta艂 odbudowany, urz膮dzono w nim Muzeum Ziemi S膮deckiej
punktorlata 1939-1945 - Niemcy zaj臋li zamek i zamienili na koszary z du偶膮 ilo艣ci膮 materia艂贸w wybuchowych. Niestety, z tego powodu pod koniec wojny Polacy wysadzili go w powietrze. Zamek przesta艂 istnie膰
punktor 1959 r. - zabezpieczono resztki zamku s膮deckiego i zrekonstruowano Baszt臋 Kowalsk膮
punktor2009 r. - w艂adze miejskie podj臋艂y decyzj臋 o odbudowie zamku, poprzedzonej gruntownymi pracami archeologicznymi
punktor2016 r. - rozpocz臋to prace konserwacyjne obejmuj膮ce Baszt臋 Kowalsk膮 i przyleg艂e mury, gro偶膮ce zawaleniem. W Baszcie ma powsta膰 ma艂e muzeum obejmuj膮ce 2 pomieszczenia
punktor2018 r. - prace zostan膮 zako艅czone w czerwcu, ale ogrodzono pozosta艂膮 cz臋艣膰 ruin przygotowuj膮c je do kompleksowych bada艅 archeologicznych. Przypadkowo odkopano te偶 mur o grubo艣ci 70 cm zamykaj膮cy dziedziniec od strony miasta oraz du偶y fragment renesansowego portalu.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zamek Nowy S膮cz na litografii M. B. St臋czy艅skiego z 1846 r.


Potop szwedzki
O Nowym S膮czu z prze偶ywaj膮cym po odbudowie ponowne czasy 艣wietno艣ci zamkiem, g艂o艣no sta艂o si臋 podczas pocz膮tkowej fazy "potopu szwedzkiego". By艂o to bowiem pierwsze wi臋ksze miasto, kt贸re usun臋艂o okupant贸w jeszcze w roku 1655. We wrze艣niu przyjecha艂 tu wraz z niewielk膮 艣wit膮 uciekaj膮cy ze stolicy kr贸l Jan Kazimierz. Zamieszka艂 oczywi艣cie w zamku. Aby utrudni膰 przemarsz wojsk szwedzkich kaza艂 zniszczy膰 przeprawy promowe przez Dunajec w Kurowie. Nast臋pnie wyjecha艂 do Czorsztyna. Stamt膮d rozkaza艂 mieszczanom s膮deckim podda膰 si臋 Szwedom, cho膰 fortyfikacje miejskie by艂y pot臋偶ne i w dobrym stanie. Kr贸l nie chcia艂 jednak doprowadzi膰 do zniszczenia pi臋knego miasta. Nowy S膮cz zosta艂 wi臋c zaj臋ty i przez miesi膮c rz膮dzony z zamku przez Jerzego Forgwella, kt贸ry utrzymywa艂 w mie艣cie jako taki porz膮dek. Wszystko zmieni艂o si臋 za nast臋pnego zarz膮dcy - Steina, kt贸ry nakaza艂 rabowa膰 ludno艣膰 i nak艂ada艂 ogromne kontrybucje. Szwedzkim zwyczajem zbezczeszczone zosta艂y nawet groby w podziemiach kolegiaty, gdzie szukano skarb贸w. Oburzy艂o to mieszczan i pobudzi艂o do dzia艂ania. W pobliskiej Nawojowej stacjonowa艂a prywatna piechota starosty Konstantego Lubomirskiego, uczyniono tam wi臋c punkt zborny dla uciekinier贸w z miasta. Planowano zaj膮膰 strategiczn膮 wie艣 D膮brow臋 opanowan膮 przez zdradzieckich arian i stamt膮d ruszy膰 na Nowy S膮cz. Stein jednak dowiedzia艂 si臋 o tych planach i wyruszy艂 do D膮browej pozostawiaj膮c w mie艣cie doborowy oddzia艂 swojego wojska. Ch艂opi i mieszczanie spod Nawojowej pod dow贸dc膮 W膮sowiczem postanowili tymczasem odbi膰 Nowy S膮cz i dzi臋ki w艂膮czeniu si臋 do walk wi臋kszo艣ci mieszczan miasto zosta艂o zdobyte, a nast臋pnie obronione przed powracaj膮cymi oddzia艂ami Steina, kt贸re mocno napiera艂y na zamek i Bram臋 Krakowsk膮. Na odsiecz mieszczanom przyby艂y regularne wojska Lubomirskich - wspomniany oddzia艂 piechoty nawojowskiej pod wodz膮 Felicjana Kochowskiego i spiskiej pod wodz膮 Jana Gerlichowskiego, kt贸ry przyby艂 z Lubowli. Zwyci臋stwo by艂o ca艂kowite, wielu Szwed贸w zgin臋艂o, odebrano te偶 zagrabione 艂upy.



Legendy

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera z powy偶szymi wydarzeniami 艂膮czy si臋 podanie o tym jak szwedzki oficer dragon贸w Pontus de la Garde zakocha艂 si臋 w miejscowej dziewce Basi. Kiedy dow贸dcy szwedzcy postanowili spali膰 niebezpieczne dla nich miasto i rozkazali ju偶 wojsku gotowa膰 si臋 do rzezi, oficer nie m贸g艂 znie艣膰, 偶e jego kochanka wraz z rodzin膮 zginie wi臋c ostrzeg艂 j膮 o zbli偶aj膮cym si臋 ataku. Basia podzieli艂a si臋 t臋 wiadomo艣ci膮 z mieszcza艅stwem, kt贸re mia艂o teraz czas uprzedzi膰 Szwed贸w. Jak ju偶 wspomniano wraz o okolicznymi ch艂opami ruszyli oni na Szwed贸w. W walkach zgin臋艂a Basia obok swego ukochanego, ale miasto dzi臋ki jej postawie zosta艂o wyzwolone.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Poczt贸wka z 1938 r.

Legenda zwi膮zana z zamkiem dotyczy 藕r贸de艂ka, kt贸re wyp艂ywa艂o u podn贸偶a Baszty Kowalskiej. Woda z niego nigdy nie zamarza艂a i mia艂a siarkowy smak. W jego pobli偶u stra偶 na zamku pe艂nili m艂odzi i odwa偶ni rycerze. Co jaki艣 czas jednak kt贸ry艣 z nich znika艂 bez wie艣ci. W ko艅cu znalaz艂 si臋 艣mia艂ek, kt贸ry uzbrojony w halabard臋, 艣wi臋con膮 kred臋 i r贸偶aniec stan膮艂 nieopodal 藕r贸de艂ka. Kred膮 zakre艣li艂 wok贸艂 siebie kr膮g i czeka艂 co si臋 wydarzy. Po p贸艂nocy us艂ysza艂 pi臋kne 艣piewy, muzyk臋 i wy艂aniaj膮ce si臋 ze 藕r贸de艂ka nimfy, kt贸re zaprasza艂y go do ta艅ca. Zrozumia艂, 偶e to one by艂y przyczyn膮 zguby rycerzy i nie wychodz膮c z po艣wi臋conego kr臋gu rzuci艂 do 藕r贸de艂ka r贸偶aniec. Woda zasycza艂a, a nimfy przemieni艂y si臋 w obrzydliwe czarownic i odlecia艂y w noc. Niestety po 藕r贸de艂ku nie ma dzi艣 艣ladu, zosta艂o podobno zasypane podczas wybuchu w 1945 r.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zdj臋cie dziedzi艅ca zamku z 1940 r.


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 65 km na po艂udniowy zach贸d od Tarnowa, 100 km na po艂udniowy wsch贸d od Krakowa. Zobacz na mapie.
Dojazd poci膮giem lub PKS-em przez Krak贸w, Tarn贸w lub Krosno. Ruiny le偶膮 w p贸艂nocno-zachodniej cz臋艣ci miasta tu偶 ko艂o du偶ego skrzy偶owania i mostu prowadz膮cego do Limanowej. Parking dla samochod贸w jest bardzo blisko, lecz trzeba p艂aci膰. Niestety Nowy S膮cz jest jednym z najbardziej niego艣cinnych dla turyst贸w miast jakie widzia艂em. Wsz臋dzie obowi膮zuje strefa p艂atnego parkowania i woko艂o szwendaj膮 si臋 parkingowi pobieraj膮cy haracz.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.62863268191掳, E20.68922390025掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 37.7179609146'N, 20掳 41.353434015'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 37' 43.08''N, 20掳 41' 21.21''E 



Czas


Z dworca PKS i PKP jest do艣膰 daleko, oko艂o 40 minut, warto podjecha膰 autobusem miejskim. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie trwa oko艂o 15 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorMarsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktorMoskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktorPTTK Beskid - Nowy S膮cz, Przewodnik po zabytkach
punktorSaysse-Tobiczyk K. - Dunajec - rzeka Tatr i Pienin

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zamek od strony dziedzi艅ca na poczt贸wce przedwojennej


Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Nowy S膮cz - Zrekonstruowana Baszta Kowalska i mur z gankiem strzelniczym Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe od strony miasta Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe Nowy S膮cz - Budynek zamkowy Nowy S膮cz - Ruiny budynku zamkowego Nowy S膮cz - Mury zamkowe Nowy S膮cz - Widok na Baszt臋 spod ruin zamku Nowy S膮cz - Widok z oddali na wzg贸rze zamkowe Nowy S膮cz - Baszta Kowalska z zewn膮trz Nowy S膮cz - Widok z ruin na okolic臋
Zdj臋cia wykonane: zim膮 2002/2003

Wideo


Rekonstrukcja 3D zamku w Nowym S膮czu sprzed 1939 r.



Noclegi


punktorNowy S膮cz - Schronisko PTSM, ul. Batorego 72, tel. (018) 442 32 41
punktorNowy S膮cz - Szkolne Schronisko M艂odzie偶owe, ul. Rejtana 18, tel. (018) 442 38 97
punktorNowy S膮cz - Hotel Polbud, ul. Nawojowska 163a, tel. (018) 443 93 54
punktor Nowy S膮cz - Hotel Panorma, , ul. Romanowskiego 4a, tel. (018) 443 71 45
punktor Nowy S膮cz - Zajazd S膮decki, ul. Kr贸lowej Jadwigi 67, tel. (018) 442 67 17
punktorNowy S膮cz - Camping, ul. Jamnicka 2, tel. (018) 441 50 12

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: To nie byli Niemcy       Autor:  Wojciech      Data:  2011-12-29 19:13:29
    Prawd臋 m贸wi膮c mam na to 艣wiadk贸w 偶e Traper m贸wi prawd臋. Nowy S膮cz mia艂 przesta膰 istnie膰 jak niemcy mieli ju偶 ucieka膰, ca艂e miasto zosta艂o zaminowane (tak si臋 m贸wi, ale chodzi o zamontowanie materia艂贸w wybuchowych), a Polska partyzantka dowiedzia艂a si臋 o tym i postanowiono wysadzi膰 zamek gdzie by艂o bardzo wiele materia艂贸w wybuchowych, a z nimi Niemcy. Je艣li kto艣 s膮dzi 偶e nasi partyzanci to g艂upki to znaczy 偶e jest totalnym imbecylem. Ho艂d przodkom !!!!!!!!!!!!!!
  • Zamek rekonstrukcja       Autor:  Oskar      Data:  2010-12-24 15:00:00
    Zamieszczam materia艂 jak wygl膮da艂 zamek sprzed wybuchu...    
    http://www.youtube­.com/watch?v=JfSsKR7­qfXg
  • To nie partyzanci!!       Autor:  Gu艣ka      Data:  2010-11-02 20:03:39
    Zamek zosta艂 wysadzony przez Niemc贸w!! i mamy na to w Nowym S膮czu 艣wiadk贸w, kt贸rzy s艂yszeli rozmow臋 Niemc贸w jak m贸wili , 偶e wysadz膮 zamek o 5 rano i tak si臋 sta艂o!!... Lepiej nie gadajcie g艂upot i nie obra偶ajcie Polak贸w.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.