pusteTelefon kontaktowy
Informacja turystyczna,
tel. (018) 443 55 97



Ikonka - zamek

NOWY S膭CZ
馃彴 Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Nowy S膮cz



Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Nowy S膮cz / ma艂opolskie - Gotycki zamek kr贸lewski, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3.5 stars 艢rednia ocena: 3.5 na 5. G艂os贸w: 108
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 94
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera zamek s膮decki sta艂 na skarpie w obr臋bie fortyfikacji miejskich w wid艂ach dw贸ch rzek: Dunajca i Kamienicy. Kiedy艣 zamek posiada艂 dwie baszty naro偶ne, wie偶臋, budynek mieszkalny i przedzamcze. Do dzisiaj zachowa艂y resztki mur贸w zamkowych, miejscami o wysoko艣ci kilku metr贸w oraz zrekonstruowana Baszta Kowalska, w kt贸rej niekiedy urz膮dzana jest jaka艣 ekspozycja - normalnie wej艣cia do niej nie ma. Baszt臋 ozdobion膮 attyk膮 nie powinno zalicza膰 si臋 do zamku, lecz do fortyfikacji miejskich, przylega do niej mur z gankiem strzelniczym. Ca艂o艣膰 tworzy obecnie malowniczy park miejski. Niekt贸rzy m贸wi膮 o zrekonstruowaniu ca艂ego zamku, podobnie jak zrobiono to przed wojn膮, ale na razie brak na to 艣rodk贸w.

Plan



Plan zamku wg zachowanych fundament贸w. A - zamek, B - Baszta Kowalska
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966




Historia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera murowany zamek s膮decki wzniesiono na pocz膮tku XIV w. z inicjatywy Wac艂awa II Czeskiego, na miejscu istniej膮cej ju偶 drewnianej stra偶nicy. Do budowy u偶yto pono膰 kamieni pochodz膮cych z grodu w Naszacowicach. W po艂owie XIV w. zamek rozbudowa艂 Kazimierz Wielki st膮d cz臋sto temu w艂adcy przypisuje si臋 jego fundacj臋. Warownia zosta艂a sprz臋偶ona z fortyfikacjami miejskimi i by艂a siedzib膮 kasztelanii.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Zamek od strony p贸艂nocnej, rysunek M. Marynowskiego z 1841 r.
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966

Koronowani go艣cie
Od pocz膮tku swego istnienia zamek w Nowym S膮czu by艂 miejscem wielu odwiedzin i wa偶nych spotka艅 koronowanych g艂贸w. W 1370 r. przyjecha艂 tu owacyjnie witany Ludwik W臋gierski obejmuj膮cy tron polski, w 1384 r. zatrzyma艂a si臋 w drodze do Krakowa kr贸lowa Jadwiga. W艂adys艂aw Jagie艂艂o kilkakrotnie spotyka艂 si臋 tutaj z ksi臋ciem litewskim Witoldem i kr贸lem w臋gierskim Zygmuntem Luksemburczykiem, m.in. w 1409 r. opracowano plany wojny z Krzy偶akami. W 1424 r. zawita艂 tu kr贸l du艅ski Eryk, w 1440 r. goszczono metropolit臋 kijowskiego Izydora a nast臋pnie kr贸la W艂adys艂awa Warne艅czyka, w 1471 r. - przebywa艂 w Nowy S膮czu kr贸l Kazimierz Jagiello艅czyk z 偶on膮 i ca艂ym dworem, w 1494 r. - kr贸l Jan Olbracht przeczeka艂 w zamku pow贸d藕, kt贸ra uniemo偶liwi艂a jego podr贸偶 na W臋gry.

punktorlata 1350-1360 - budowa zamku. Posiada艂 wtedy przynajmniej jedn膮 wie偶臋 i pi臋trowy budynek mieszkalny do艂膮czony do mur贸w miejskich. Na po艂udniu znajdowa艂o si臋 przedzamcze gospodarcze. Nie wiadomo dok艂adnie jak zamek oddzielony by艂 od miasta, prawdopodobnie fos膮 i murem z bram膮
punktor1376 r. - w imieniu swojego syna Ludwika W臋gierskiego El偶bieta 艁okietk贸wna zorganizowa艂a na zamku wielki festyn dla polskiego rycerstwa
punktor1395 r. - cz臋sto odwiedzaj膮cy Nowy S膮cz W艂adys艂aw Jagie艂艂o powi臋kszy艂 zamek
punktorlata 1469-1470 - na zamku pod opieka Jana D艂ugosza i humanisty w艂oskiego Filippo Bounaccorsi-Kallimacha przebywali synowie kr贸la Kazimierza Jagiello艅czyka - W艂adys艂aw, Jan Olbracht, Kazimierz, Aleksander
punktor1522 r. - po偶ar zniszczy艂 zamek
punktor1590 r. - starostwo s膮deckie przypad艂o z kr贸tkimi przerwami na blisko 150 lat rodowi Lubomirskich. Rezydowali oni w zamku
punktor1611 r. - zamek zosta艂 spustoszony przez kolejny wielki po偶ar, wiadomo 偶e dotychczas posiada艂 1 wie偶臋, 2 baszty naro偶ne i 25 komnat
punktorlata 1611-1615 - Sebastian i Stanis艂aw Lubomirscy przeprowadzili odbudow臋 i rozbudow臋 zamku w stylu renesansowym wg projekt贸w Macieja Trapoli. Mia艂 wtedy ju偶 40 bogato wyposa偶onych komnat. Od strony Dunajca powsta艂 drugi 艂a艅cuch mur贸w. Od miasta oddziela艂a go Brama Grodzka
punktor1655 r. - zamek mocno ucierpia艂 podczas dzia艂a艅 wojennych w czasie "potopu" i nigdy nie odzyska艂 ju偶 dawnej 艣wietno艣ci
punktorlata 1754 - 1784 - starost膮 s膮deckim by艂 Stanis艂aw Ma艂achowski, p贸藕niejszy Marsza艂ek Sejmu Czteroletniego i wsp贸艂tw贸rca Konstytucji 3 Maja
punktor1768 r. - nast臋pny po偶ar zniszczy艂 zamek, wywo艂a艂 go przemarsz konfederat贸w barskich i ich nieostro偶no艣膰. Kolejny po偶ar wybuch艂 rok p贸藕niej, zamek ca艂kowicie ju偶 straci艂 stropy

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Wg podpisu s膮 to ruiny zamku s膮deckiego wg rysunku A. Soko艂owskiego reprodukowanego w 1899 r. Jest to jednak widok na Baszt臋 Kowalsk膮 a nie na sam zamek.
殴r贸d艂o: Dunajec - rzeka Tatr i Pienin, K. Saysse-Tobiczyk, Warszawa


punktor1785 r. - w艂adze austriackie, kt贸re przej臋艂y maj膮tki kr贸lewskie cz臋艣ciowo odremontowa艂y zamek aby wykorzysta膰 go na biura policji. Nast臋pnie rozebrano mury i baszty miejskie
punktor1813 r. - pow贸d藕 podmy艂a zamek. Zawali艂 si臋 艂a艅cuch mur贸w z baszt膮 od zachodu
punktor 1838 r. - Austriacy odbudowali p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 zamku i urz膮dzili w nim koszary i magazyny wojskowe. Nast臋pnie wykorzystywano go tak偶e jako wi臋zienie

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Rekonstrukcja zamku odbudowanego po po偶arze w latach 1611-1616.
殴r贸d艂o: Nowy Sacz, Przewodnik po zabytkach, PTTK "Beskid", Nowy S膮cz 1994 r.

punktor1848 r. - zamek zosta艂 odsprzedany miastu, kt贸re wydzier偶awi艂o go pu艂kowi piechoty austriackiej
punktor1905 r. - zrujnowany zamek zosta艂 cz臋艣ciowo odbudowany wg plan贸w Zenona Remiego. Kolejne pr贸by odbudowy obiektu by艂y podejmowane ju偶 w Polsce niepodleg艂ej
punktor1938 r. - zamek zosta艂 w ca艂o艣ci odbudowany, urz膮dzono w nim Muzeum Ziemi S膮deckiej
punktorlata 1939-1945 - Niemcy zaj臋li zamek i utworzyli w nim koszary z du偶膮 ilo艣ci膮 materia艂贸w wybuchowych. Niestety z tego powodu pod koniec wojny Polacy wysadzili go w powietrze. Zamek przesta艂 istnie膰
punktor 1959 r. - zabezpieczono resztki zamku i zrekonstruowano Baszt臋 Kowalsk膮
punktor2009 r. - w艂adze miejskie podj臋艂y decyzj臋 o odbudowie zamku, poprzedzonej gruntownymi pracami archeologicznymi
punktor2016 r. - rozpocz臋to prace konserwacyjne obejmuj膮ce Baszt臋 Kowalsk膮 i przyleg艂e mury, gro偶膮ce zawaleniem. W Baszcie ma powsta膰 ma艂e muzeum obejmuj膮ce 2 pomieszczenia
punktor2018 r. - prace zostan膮 zako艅czone w czerwcu, ale ogrodzono pozosta艂膮 cz臋艣膰 ruin przygotowuj膮c je do kompleksowych bada艅 archeologicznych. Przypadkowo odkopano te偶 mur o grubo艣ci 70 cm zamykaj膮cy dziedziniec od strony miasta oraz du偶y fragment renesansowego portalu.

Potop szwedzki
O Nowym S膮czu z prze偶ywaj膮cym po odbudowie ponowne czasy 艣wietno艣ci zamkiem, g艂o艣no sta艂o si臋 podczas pocz膮tkowej fazy "potopu szwedzkiego". By艂o to bowiem pierwsze wi臋ksze miasto, kt贸re usun臋艂o okupant贸w jeszcze w roku 1655. We wrze艣niu przyjecha艂 tu wraz z niewielk膮 艣wit膮 uciekaj膮cy ze stolicy kr贸l Jan Kazimierz. Zamieszka艂 oczywi艣cie w zamku. Aby utrudni膰 przemarsz wojsk szwedzkich kaza艂 zniszczy膰 przeprawy promowe przez Dunajec w Kurowie. Nast臋pnie wyjecha艂 do Czorsztyna. Stamt膮d rozkaza艂 mieszczanom s膮deckim podda膰 si臋 Szwedom, cho膰 fortyfikacje miejskie by艂y pot臋偶ne i w dobrym stanie. Kr贸l nie chcia艂 jednak doprowadzi膰 do zniszczenia pi臋knego miasta. Nowy S膮cz zosta艂 wi臋c zaj臋ty i przez miesi膮c rz膮dzony z zamku przez Jerzego Forgwella, kt贸ry utrzymywa艂 w mie艣cie jako taki porz膮dek. Wszystko zmieni艂o si臋 za nast臋pnego zarz膮dcy - Steina, kt贸ry nakaza艂 rabowa膰 ludno艣膰 i nak艂ada艂 ogromne kontrybucje. Szwedzkim zwyczajem zbezczeszczone zosta艂y nawet groby w podziemiach kolegiaty, gdzie szukano skarb贸w. Oburzy艂o to mieszczan i pobudzi艂o do dzia艂ania. W pobliskiej Nawojowej stacjonowa艂a prywatna piechota starosty Konstantego Lubomirskiego, uczyniono tam wi臋c punkt zborny dla uciekinier贸w z miasta. Planowano zaj膮膰 strategiczn膮 wie艣 D膮brow臋 opanowan膮 przez zdradzieckich arian i stamt膮d ruszy膰 na Nowy S膮cz. Stein jednak dowiedzia艂 si臋 o tych planach i wyruszy艂 do D膮browej pozostawiaj膮c w mie艣cie doborowy oddzia艂 swojego wojska. Ch艂opi i mieszczanie spod Nawojowej pod dow贸dc膮 W膮sowiczem postanowili odbi膰 teraz Nowy S膮cz i dzi臋ki w艂膮czeniu si臋 do walk wi臋kszo艣ci mieszczan miasto zosta艂o zdobyte a nast臋pnie obronione przed powracaj膮cymi oddzia艂ami Steina, kt贸re mocno napiera艂y na zamek i Bram臋 Krakowsk膮. Na odsiecz mieszczanom przyby艂y regularne wojska Lubomirskich - wspomniany oddzia艂 piechoty nawojowskiej pod wodz膮 Felicjana Kochowskiego i spiskiej pod wodz膮 Jana Gerlichowskiego, kt贸ry przyby艂 z Lubowli. Zwyci臋stwo by艂o ca艂kowite, wielu Szwed贸w zgin臋艂o, odebrano te偶 zagrabione 艂upy.



Legendy

Powr贸t na g贸r臋 strony

Ozdobna pierwsza litera z powy偶szymi wydarzeniami 艂膮czy si臋 podanie o tym jak szwedzki oficer dragon贸w Pontus de la Garde zakocha艂 si臋 w miejscowej dziewce Basi. Kiedy dow贸dcy szwedzcy postanowili spali膰 niebezpieczne dla nich miasto i rozkazali ju偶 wojsku gotowa膰 si臋 do rzezi, oficer nie m贸g艂 znie艣膰, 偶e jego kochanka wraz z rodzin膮 zginie wi臋c ostrzeg艂 j膮 o zbli偶aj膮cym si臋 ataku. Basia podzieli艂a si臋 t臋 wiadomo艣ci膮 z mieszcza艅stwem, kt贸re mia艂o teraz czas uprzedzi膰 Szwed贸w. Jak ju偶 wspomniano wraz o okolicznymi ch艂opami ruszyli oni na Szwed贸w. W walkach zgin臋艂a Basia obok swego ukochanego, ale miasto dzi臋ki jej postawie zosta艂o wyzwolone.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
Poczt贸wka z lat mi臋dzywojennych.


Legenda zwi膮zana z zamkiem dotyczy 藕r贸de艂ka, kt贸re wyp艂ywa艂o u podn贸偶a Baszty Kowalskiej. Woda z niego nigdy nie zamarza艂a i mia艂a siarkowy smak. W jego pobli偶u stra偶 na zamku pe艂nili m艂odzi i odwa偶ni rycerze. Co jaki艣 czas jednak kt贸ry艣 z nich znika艂 bez wie艣ci. W ko艅cu znalaz艂 si臋 艣mia艂ek, kt贸ry uzbrojony w halabard臋, 艣wi臋con膮 kred臋 i r贸偶aniec stan膮艂 nieopodal 藕r贸de艂ka. Kred膮 zakre艣li艂 wok贸艂 siebie kr膮g i czeka艂 co si臋 wydarzy. Po p贸艂nocy us艂ysza艂 pi臋kne 艣piewy, muzyk臋 i wy艂aniaj膮ce si臋 ze 藕r贸de艂ka nimfy, kt贸re zaprasza艂y go do ta艅ca. Zrozumia艂, 偶e to one by艂y przyczyn膮 zguby rycerzy i nie wychodz膮c z po艣wi臋conego kr臋gu rzuci艂 do 藕r贸de艂ka r贸偶aniec. Woda zasycza艂a, a nimfy przemieni艂y si臋 w obrzydliwe czarownic i odlecia艂y w noc. Niestety po 藕r贸de艂ku nie ma dzi艣 艣ladu, zosta艂o podobno zasypane podczas wybuchu w 1945 r.


Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz Rekonstrukcja lub stary widok zamku nowysacz
I kolejne dwie z pocz膮tku XX w. Widok z mostu na Dunajcu i od wewn膮trz


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 65 km na po艂udniowy zach贸d od Tarnowa, 100 km na po艂udniowy wsch贸d od Krakowa. Zobacz na mapie.
Dojazd poci膮giem lub PKS-em przez Krak贸w, Tarn贸w lub Krosno. Ruiny le偶膮 w p贸艂nocno-zachodniej cz臋艣ci miasta tu偶 ko艂o du偶ego skrzy偶owania i mostu prowadz膮cego do Limanowej. Parking dla samochod贸w jest bardzo blisko, lecz trzeba p艂aci膰. Niestety Nowy S膮cz jest jednym z najbardziej niego艣cinnych dla turyst贸w miast jakie widzia艂em. Wsz臋dzie obowi膮zuje strefa p艂atnego parkowania i woko艂o szwendaj膮 si臋 parkingowi pobieraj膮cy haracz.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.62863268191掳, E20.68922390025掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 37.7179609146'N, 20掳 41.353434015'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 37' 43.08''N, 20掳 41' 21.21''E 



Czas


Z dworca PKS i PKP jest do艣膰 daleko, oko艂o 40 minut, warto podjecha膰 autobusem miejskim. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie trwa oko艂o 15 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorMarsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktorMoskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktorPTTK Beskid - Nowy S膮cz, Przewodnik po zabytkach
punktorSaysse-Tobiczyk K. - Dunajec - rzeka Tatr i Pienin

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Nowy S膮cz - Zrekonstruowana Baszta Kowalska i mur z gankiem strzelniczym Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe od strony miasta Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe Nowy S膮cz - Baszta i mury obwodowe Nowy S膮cz - Budynek zamkowy Nowy S膮cz - Ruiny budynku zamkowego Nowy S膮cz - Mury zamkowe Nowy S膮cz - Widok na Baszt臋 spod ruin zamku Nowy S膮cz - Widok z oddali na wzg贸rze zamkowe Nowy S膮cz - Baszta Kowalska z zewn膮trz Nowy S膮cz - Widok z ruin na okolic臋
Zdj臋cia wykonane: zim膮 2002/2003

Wideo


Rekonstrukcja 3D zamku w Nowym S膮czu sprzed 1939 r.



Noclegi


punktorNowy S膮cz - Schronisko PTSM, ul. Batorego 72, tel. (018) 442 32 41
punktorNowy S膮cz - Szkolne Schronisko M艂odzie偶owe, ul. Rejtana 18, tel. (018) 442 38 97
punktorNowy S膮cz - Hotel Polbud, ul. Nawojowska 163a, tel. (018) 443 93 54
punktor Nowy S膮cz - Hotel Panorma, , ul. Romanowskiego 4a, tel. (018) 443 71 45
punktor Nowy S膮cz - Zajazd S膮decki, ul. Kr贸lowej Jadwigi 67, tel. (018) 442 67 17
punktorNowy S膮cz - Camping, ul. Jamnicka 2, tel. (018) 441 50 12

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: To nie byli Niemcy       Autor:  Wojciech      Data:  2011-12-29 19:13:29
    Prawd臋 m贸wi膮c mam na to 艣wiadk贸w 偶e Traper m贸wi prawd臋. Nowy S膮cz mia艂 przesta膰 istnie膰 jak niemcy mieli ju偶 ucieka膰, ca艂e miasto zosta艂o zaminowane (tak si臋 m贸wi, ale chodzi o zamontowanie materia艂贸w wybuchowych), a Polska partyzantka dowiedzia艂a si臋 o tym i postanowiono wysadzi膰 zamek gdzie by艂o bardzo wiele materia艂贸w wybuchowych, a z nimi Niemcy. Je艣li kto艣 s膮dzi 偶e nasi partyzanci to g艂upki to znaczy 偶e jest totalnym imbecylem. Ho艂d przodkom !!!!!!!!!!!!!!
  • Zamek rekonstrukcja       Autor:  Oskar      Data:  2010-12-24 15:00:00
    Zamieszczam materia艂 jak wygl膮da艂 zamek sprzed wybuchu...    
    http://www.youtube­.com/watch?v=JfSsKR7­qfXg
  • To nie partyzanci!!       Autor:  Gu艣ka      Data:  2010-11-02 20:03:39
    Zamek zosta艂 wysadzony przez Niemc贸w!! i mamy na to w Nowym S膮czu 艣wiadk贸w, kt贸rzy s艂yszeli rozmow臋 Niemc贸w jak m贸wili , 偶e wysadz膮 zamek o 5 rano i tak si臋 sta艂o!!... Lepiej nie gadajcie g艂upot i nie obra偶ajcie Polak贸w.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.