Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Odrzyko艅 (woj. podkarpackie) - Gotycki zamek rycerski Kamieniec, p贸藕niej rozbudowany

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars
艢rednia ocena: 4.3 na 5. G艂os贸w: 450

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 3.9 na 5. G艂os贸w: 376

       
    
 


Opis i stan obecny


Efektowne ruiny zamku w Odrzykoniu po艂o偶one s膮 na skalistym wzg贸rzu nieopodal Krosna na wysoko艣ci 452 m.
ozdoba
"Zemsta" Fredry
Odrzyko艅ski zamek by艂 miejscem wydarze艅 na kanwie, kt贸rych powsta艂a jedna z najlepszych polskich komedii - "Zemsta" Aleksandra Fredry. W 1828 r. poeta o偶eni艂 si臋 z Zofi膮 Skarbkow膮 z Jab艂onowskich, kt贸ra w posagu wnios艂a po艂ow臋 tego zamku. Przegl膮daj膮c stare dokumenty znalaz艂 on akta procesowe spieraj膮cych si臋 o mur graniczny szlachcic贸w: Skotnickiego i Firleja. Na ich bazie powsta艂a "Zemsta".
Zamek do dzisiejszego dnia jest zreszt膮 podzielony administracyjnie mi臋dzy dwa podmioty: jedna po艂owa nale偶y do gminy Korczyna, druga do Wojasz贸wki (do kt贸rej nale偶y Odrzyko艅).
Dooko艂a rozci膮ga si臋 malowniczy pag贸rkowaty krajobraz Pog贸rza Dynowskiego, niedaleko st膮d te偶 do rezerwatu przyrodniczego "Prz膮dki" z zadziwiaj膮cymi formami skalnymi. Kilka ska艂ek mo偶na zobaczy膰 przy samym zamku. Jedna z nich (przy wej艣ciu) nazwana zosta艂a "Stra偶nic膮".
Mimo 偶e na przestrzeni dziej贸w zamek ulega艂 wielu przebudowom to jednak zachowa艂 do dzisiaj pierwotne, gotyckie elementy. Przez d艂ugi okres czasu podzielony by艂 na dwie cz臋艣ci b臋d膮ce w posiadaniu r贸偶nych w艂a艣cicieli. Jedn膮 stanowi艂 zamek g贸rny z przedzamczem zachodnim, drug膮 zamek 艣redni z przedzamczem wschodnim.
Pierwotnie warowni臋 tworzy艂 bezwie偶owy, ale znakomicie wpasowany w trudno dost臋pne skaliste wzg贸rze, zamek g贸rny z bram膮 w kierunku wschodnim. Tam le偶a艂o przedzamcze wschodnie z drewnian膮 zabudow膮 gospodarcz膮, kt贸re szybko sta艂o si臋 zamkiem 艣rednim. Zamek g贸rny mia艂 bowiem zbyt ma艂膮 powierzchni臋 i nowe budynki musiano stawia膰 poza nim. Dom g艂贸wny pocz膮tkowo posiada艂 2 kondygnacje, potem rozbudowano go do 3-4 kondygnacji. Drugie przedzamcze powsta艂o podczas XV-wiecznej rozbudowy po stronie zachodniej. By艂a to wa偶na cz臋艣膰 ca艂ej budowli, poniewa偶 znajdowa艂a si臋 tu jedyna na zamku studnia. Posiada艂a te偶 osobn膮 bram臋 wjazdow膮 od po艂udnia, kt贸ra zosta艂a p贸藕niej ufortyfikowana budynkiem bramnym i flankuj膮c膮 od zachodu wie偶膮. W kolejnym stuleciu rozbudowano zamek w kierunku wschodnim. Powsta艂o kolejne przedzamcze z zabudow膮 od p贸艂nocy. By膰 mo偶e jaki艣 budynek istnia艂 te偶 przy murze po艂udniowym. Brama jaka utworzono w murze wschodnim dobrze wykorzystywa艂a warunki terenowe i otoczona by艂a przez wielkie ska艂y. Po renesansowych przebudowach zamek prezentowa艂 si臋 niezwykle bogato i okazale. Niestety m.in. dlatego przyci膮gn膮艂 w po艂owie XVII wieku hordy sprzymierzonych ze Szwedami Siedmiogrodzian i Kozak贸w, kt贸rzy rz膮dni 艂up贸w i mord贸w niszczyli wszystko na swojej drodze. Ich najazd to kres funkcjonowania budowli.
Obecnie wej艣cie znajduje si臋 od wschodu, poniewa偶 ta cz臋艣膰 zamku jest lepiej zachowana. Wida膰 tu ska艂y i wkomponowane w nie mury. Na pot臋偶nej skale Stra偶nica rosn膮 drzewka, s膮 w niej te偶 wykute schodki. Na miejscu nieistniej膮cego budynku zamkowego niedawno postawiono Kawiarni臋 Zamkowa czynn膮 w godz. 10 do 19. Po drodze do zamku 艣redniego wida膰 wmurowan膮 tablic臋 ku czci poety Balassiego (dla W臋gr贸w jest tym kim dla Polak贸w Jan Kochanowski, wi臋cej poni偶ej), kt贸ry przebywa艂 na zamku w XVI wieku.
Zamek 艣redni jest znacznie bardziej zabudowany. Pozosta艂o艣ci dawnych budynk贸w, w tym kaplicy, s膮 opisane na tablicach.
ozdoba
Msze na zamku
Dzi臋ki staraniom obecnych w艂a艣cicieli zamku uzyskano zgod臋 arcybiskupa J贸zefa Michalika na sta艂e Msze 艢wi臋te w ruinach zamkowych. W latach 1996-2000 wzi臋艂o w nich udzia艂 blisko 40 tys. os贸b, w tym po艂owa to tury艣ci. Potem nabo偶e艅stwa przeniesiono do postawionego na Podzamczu (300 m poni偶ej ruin) ko艣ci贸艂ka 艣w. J贸zefa Sebastiana Pelczara.
Znajduje si臋 tu te偶 niewielkie pi臋trowe muzeum z militariami i eksponatami zwi膮zanymi z histori膮 warowni. Kaplica jak i studnia na przedzamczu zachodnim stawia艂y w lepszym po艂o偶eniu w艂a艣cicieli zamku g贸rnego w okresie podzielonej w艂asno艣ci. Dlatego w XVI stuleciu na zamku 艣rednim powsta艂a druga kaplica, kt贸ra od niedawna jest odtwarzana. Drug膮 studni臋 nie by艂o 艂atwo wykopa膰, wiec mieszka艅cy zamku 艣redniego byli zmuszeni stara膰 si臋 u s膮siad贸w o dost臋p do wody.
Na zamku g贸rnym udost臋pnionym w minimalnym stopniu znajduje si臋 taras widokowy na okolic臋 oraz pomnik Tadeusza Ko艣ciuszki z XIX wieku, postawiony w setn膮 rocznic臋 insurekcji.
Tak wi臋c po艂owa zabytku z najwy偶szymi murami, z powodu osuni臋cia si臋 kamieni i 艣limacz膮cych si臋 od wielu, wielu lat prac konserwatorsko-rewitalizacyjnych jest zamkni臋ta dla zwiedzaj膮cych. Kiedy艣 id膮c wa艂em po prawej stronie napotykali艣my na dziur臋 os艂oni臋t膮 s艂abo umocowan膮 siatk膮, przez kt贸r膮 mo偶na si臋 by艂o dosta膰 do zamkni臋tej cz臋艣ci (przedzamcza zachodniego), dzi艣 jest to niemo偶liwe. Z wa艂u mamy jednak ciekawy widok na pot臋偶n膮 ska艂臋, na kt贸rej usadowiono mury zamku g贸rnego z charakterystycznymi "kolcami".

Obraz  A. Gorczy艅skiego
Ruiny zamku Kamieniec w Odrzykoniu - obraz olejny Adama Gorczy艅skiego z 1837 roku.





ozdoba
Karlica z Odrzykonia
W Odrzykoniu mieszka艂a niegdy艣 karlica Kasia. By艂a wykszta艂con膮 szlachciank膮, zosta艂a wi臋c przyj臋ta do dworu Kamienieckich i zamieszka艂a na zamku. Gdy do Odrzykonia zawita艂a z wizyt膮 kr贸lowa Bona, zobaczy艂a Kasi臋 i bardzo zapragn臋艂a przyj膮膰 j膮 do swego orszaku, bowiem na zachodzie mali ludzie 艣wiadczyli o dostoje艅stwie i splendorze dworu. Wojewoda Kamieniecki oczywi艣cie spe艂ni艂 pro艣b臋 kr贸lowej i odt膮d Kasia zamieszka艂a na Wawelu, gdzie z woli Bony po艣lubi艂a kar艂a Kornela. Po jakim艣 czasie kr贸lowa podarowa艂a ma艂膮 par臋 cesarzowi Karolowi V. Kasia znalaz艂a si臋 wi臋c a偶 w Hiszpanii i cho膰 niczego je nie brakowa艂o to nie by艂a szcz臋艣liwa. Bardzo t臋skni艂a za rodakami i pi臋kn膮 okolic膮 Odrzykonia. Niestety zmar艂a na obczy藕nie i mimo pr贸艣b, jej cia艂o nie zosta艂o raczej pochowane w Polsce.
Pono膰 jednak jej posta膰 by艂a wielokrotnie widziana w ulubionym miejscu w zamku czyli przed kominkiem. Pierwsza zobaczy艂a j膮 Barbara Kamieniecka, gdy jeszcze do Odrzykonia nie dotar艂y wie艣ci o zgonie karlicy. Zdziwiona pomy艣la艂a, 偶e Kasia wr贸ci艂a jednak gdy podesz艂a bli偶ej posta膰 znikn臋艂a, domy艣lono si臋 wi臋c 偶e by艂 to duch karlicy. I faktycznie jaki艣 czas potem nadesz艂a informacja o 艣mierci Kasi...


Obraz Henryka Grabi艅skiego
Ruiny Odrzykonia - obraz Henryka Grabi艅skiego z 1880 roku


Plany i rekonstrukcje


Plan zamku
Plan zamku Kamieniec w Odrzykoniu. A - zamek g贸rny, B - zamek 艣redni, C - zamek dolny korczy艅ski (przedzamcze wschodnie), D - zamek dolny odrzyko艅ski (przedzamcze zachodnie). 1 - brama wschodnia - obecne wej艣cie, 2 - brama zachodnia, 3 - wie偶a, 4 - budynek na przedzamczu wschodnim, obecnie kawiarnia, 5 - fundamenty bramy do zamku 艣redniego, 6 - muzeum, 7 - obecna kaplica na zamku 艣rednim


Przedwojenna rekonstrukcja nr 1

Przedwojenna rekonstrukcja nr 2
Poczt贸wki sprzed II wojny 艣wiatowej z rekonstrukcjami zamku Kamieniec w Odrzykoniu


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

ozdoba
Miko艂aj Kamieniecki
W maju roku 2000 jednostka logistyczna Wojska Polskiego z Rzeszowa przyj臋艂a imi臋 hetmana wielkiego koronnego Miko艂aja Kamienieckiego z Odrzykonia. Na uroczysto艣膰 wr臋czenia sztandaru jednostce przyjecha艂o 12 potomk贸w rodu Kamienieckich. Nestor rodu Stanis艂aw Kamieniecki zezwoli艂 na u偶ywanie herbu rodowego Pilawa jako znaku rozpoznawczego jednostki.
Miko艂aj Kamieniecki piastowa艂 najwa偶niejsze stanowiska w kraju i nale偶a艂 do najbardziej powa偶anych i zaufanych ludzi kr贸la Zygmunta Starego. Od 1496 roku by艂 kasztelanem krakowskim i sandomierskim, od 1503 r. hetmanem wielkim koronnym, p贸藕niej jeszcze starost膮 sanockim, wojewod膮 sandomierskim i krakowskim. Uwa偶ano go za cz艂owieka bardzo uprzejmego, dowcipnego, ale zarazem powa偶nego i surowego w sprawach wojskowych. W 1506 r. wkroczy艂 do Mo艂dawii i pod Czerniowcami rozbi艂 tamtejsze wojska. Gdy kilka lat p贸藕niej hospodar mo艂dawski Bogdan napad艂 na Ru艣 i Podole, wyruszy艂 przeciw niemu hetman Kamieniecki. Jednak Hospodar na sam膮 wie艣膰 o nadci膮gaj膮cych Polakach wycofa艂 si臋. Hetman ponownie wyruszy艂 wi臋c na wypraw臋 odwetow膮 na Mo艂dawi臋 i tam zada艂 Wo艂ochom znaczne straty, zabieraj膮c bogate 艂upy. Wracaj膮c do kraju zosta艂 zaatakowany na przeprawie przez Dniestr, ale po kilku dniach ci臋偶kich walk odni贸s艂 s艂awne zwyci臋stwo, osobistym staraniem bior膮c do niewoli znacz膮cych dostojnik贸w mo艂dawskich. W 1512 roku pod 艁opusznem maj膮c do dyspozycji 5000 kawalerii wyci膮艂 w pie艅 24 tysi膮ce Tatar贸w odbijaj膮c przy tym kilkunastotysi臋czny jasyr. Zmar艂 od szerz膮cej si臋 zarazy w 1515 roku.
Pierwsze informacje o zamku w Odrzykoniu pochodz膮 z okresu panowania Kazimierza Wielkiego. Przypuszcza si臋, 偶e znacznie wcze艣niej (w IX w.) istnia艂o tu miejsce kultu poga艅skiego, nast臋pnie gr贸d, a nast臋pnie zamek drewniany zniszczony przez Tatar贸w w XIII w.
Pocz膮tkowo zamek murowany nie mia艂 偶adnej wie偶y, a pomieszczenia mieszkalne znajdowa艂y si臋 przy murze zachodnim. Kamienny portal wej艣ciowy usytuowany by艂 od strony p贸艂nocno-wschodniej. Prowadzi艂 na przedzamcze wschodnie, kt贸re z czasem przeistoczy艂o si臋 w zamek 艣redni.
punktor 1348 r. - pierwsza wzmianka o zamku w Odrzykoniu jako w艂asno艣ci kr贸lewskiej; burgrabi膮 by艂 Miko艂aj Babicz.
punktor 1396 r. - za zas艂ugi w obronie Wilna zamek otrzyma艂 rycerz Klemens z Moskorzewa herbu Pilawa. Rozbudowa艂 on istniej膮c膮 w Odrzykoniu niewielk膮 warowni臋, zabudowuj膮c zamek g贸rny i przedzamcze wschodnie
punktor 1399 r. - na zamku przebywa艂 w go艣cinie u Klemensa kr贸l W艂adys艂awa Jagie艂艂o
punktor 1402 r. - po艣wi臋cenie kaplicy zamkowej przez biskupa przemyskiego Macieja
punktor 1407 r. - rodzina Moskorzewskich zacz臋艂a u偶ywa膰 nazwiska Kamienieccy dla podkre艣lenia, i偶 zamek jest gniazdem rodowym (obiekt sta艂 na g贸rze Kamieniec)
punktor I po艂owa XV w. - dobudowano przedzamcze zachodnie z bram膮 od po艂udnia i studni膮
punktor IIpo艂owa XV w. - na przedzamczu zachodnim postawion膮 czworoboczn膮 wie偶臋 broni膮c膮 wjazd, a na zamku g贸rnym rozbudowano dom g艂贸wny. Mia艂 on 3 lub 4 kondygnacje naziemne.
punktor koniec XV w. - w艂a艣cicielem zamku Kamienieckich zosta艂 Miko艂aj Kamieniecki, kt贸rego jako pierwszego mianowano na stanowisko hetmana wielkiego koronnego (zwierzchnika armii koronnej). Po jego 艣mierci dosz艂o do pierwszego podzia艂u zamku pomi臋dzy dw贸ch braci Kamienieckiego - Marcina i Klemensa
punktor 1512 r. - zamek rozbudowano o kolejn膮, czwart膮 ju偶 cz臋艣膰 - przedzamcze wschodnie. Sta艂 tu wzmocniony przyporami budynek o 3 pomieszczeniach w przyziemiu przy p贸艂nocnym murze obwodowym, obok kt贸rego znajdowa艂a si臋 brama wschodnia. Natomiast brama wjazdowa do cz臋艣ci zachodniej zosta艂a wzmocniona budynkiem bramnym
punktor 1528 r. - po niepowodzeniach w wojnie domowej na W臋grzech na zamku schroni艂 si臋 kr贸l w臋gierski Jan Z谩polya. S艂a艂 st膮d listy zapraszaj膮ce polskich pan贸w na zebranie do Tarnowa, na kt贸rym liczy艂 otrzyma膰 poparcie w walce ze stronnikami Habsburg贸w

Drzeworyt wg rysunku  Matejki
Drzeworyt z zamkiem odrzyko艅skim wg rysunku J. Matejki w Tygodniku Ilustrowanym 1866 r.
ozdoba
W臋gierski poeta
W 2003 roku na murach zamku Kamieniec ods艂oni臋to tablic臋 pami膮tkow膮 z wizerunkiem Bal铆nta (Walentego) Balassiego - s艂ynnego w臋gierskiego poety epoki renesansu, autora pierwszego dramatu w ojczystym j臋zyku "Pi臋kna w臋gierska komedia", ale r贸wnocze艣nie dzielnego 偶o艂nierza i awanturnika. Do Polski przyby艂 wraz z kr贸lem Stefanem Batorym. Pocz膮tkowo by艂 kalwinem, dlatego go艣ci艂 u Boner贸w w Odrzykoniu, potem zmieni艂 wyznanie na katolickie. Na terenie naszego kraju przebywa艂 z przerwami ok. 6-7 lat, poza Odrzykoniem g艂贸wnie w Krakowie, ale zaw臋drowa艂 nawet do Braniewa. Zna艂 8 j臋zyk贸w, w tym polski. Pozostawi艂 po sobie blisko 100 utwor贸w. Najbardziej znana jest jego poezja mi艂osna, religijna i 偶o艂nierska. Zmar艂 w walce z Turkami w wieku 40 lat.

punktor 1530 r. - Jan Kamieniecki, syn Marcina sprzeda艂 swoj膮, czyli wschodni膮 cz臋艣膰 zamku Sewerynowi Bonerowi - bankierowi kr贸lowej Bony. Boner uczyni艂 z zamku renesansow膮 rezydencj臋, pozostawiaj膮c jednak gotyckie detale. Na zamku 艣rednim wzni贸s艂 dwukondygnacyjny pa艂ac z sal膮 reprezentacyjn膮 na pi臋trze. Powsta艂a te偶 druga kaplica zamkowa. Na zamku go艣ci艂 m.in. w臋gierskiego poet臋 i bohatera Bal铆nta Balassiego
punktor 1543 r. - now膮 kaplic臋 zamkow膮 pw. M臋ki Pa艅skiej po艣wi臋ci艂 biskup przemyski Stanis艂aw Tar艂o
punktor po艂. XVI w. - c贸rk臋 Bonera - Zofi臋, po艣lubi艂 syn wojewody lubelskiego - Jan Firlej herbu Lewart. Jako posag otrzyma艂 t臋 w艂a艣nie cz臋艣膰 zamku.
punktor II po艂. XVI w. - na zamku go艣ci艂 przyw贸dca ideowy arian Faust Socyn (Fausto Sozzini). Nie jest jasne w kt贸rej po艂贸wce, ale zwa偶ywszy, 偶e Kamienieccy byli zwolennikami reformacji i w tym okresie zbezczeszczono najstarsz膮 kaplic臋 to zapewne u nich, czyli w cz臋艣ci zachodniej
punktorlata 1579 - 1599 - cz臋艣膰 zachodni膮 zamku kupili Siemie艅scy, a na prze艂omie wiek贸w Stadniccy. Nie zapisali si臋 oni niczym w dziejach warowni
punktor 1601 r. - cz臋艣膰 z zamkiem g贸rnym od Stadnickich odkupi艂a rodzina Skotnickich. Gruntownie wyremontowali zamek, poszerzyli bram臋 wjazdow膮. Przy okazji przebudowali dach w ten spos贸b, 偶e odprowadzali Firlejom na ich dziedziniec wody deszczowe. Sta艂o si臋 to przyczyn膮 d艂ugiego konfliktu
punktor 1621 r. - Jan Skotnicki przywr贸ci艂 kaplic臋 zamkow膮 na zamku g贸rnym i doprowadzi艂 do jej ponownej konsekracji
punktor 1630 r. - konflikt dw贸ch rod贸w zosta艂 za偶egnany ma艂偶e艅stwem przedstawicieli obu rodzin - Miko艂aj Firlej o偶eni艂 si臋 z Zofi膮 Skotnick膮. Firlejowie przej臋li w ten spos贸b drug膮 po艂ow臋 zamku. Przeprowadzili jego przebudow臋 i modernizacj臋
punktor 16.03.1657 r. - wojska sprzymierzonego ze Szwedami ksi臋cia Siedmiogrodu - Jerzego Rakoczego podesz艂y pod zamek. Za艂oga zamku dzielnie broni艂a si臋 i podczas nocnych wypraw z zamku wyrz膮dza艂a naje藕d藕com du偶e szkody. Podtrzyma艂a w ten spos贸b na duchu broni膮ce si臋 przed wojskami szwedzkimi Krosno. Jednak w ko艅cu musia艂a ulec i zosta艂a na rozkaz Rakoczego wyci臋ta w pie艅, cho膰 podobno w艂a艣cicielom zamku z Zofi膮 ze Skotnickich Kali艅sk膮 (primo voto Firlej) na czele uda艂o si臋 uciec tajnym tunelem. Sam zamek powa偶nie uszkodzono
punktor Po "potopie" zamek cz臋艣ciowo odbudowano, ale g艂贸wnie tylko wn臋trza najlepiej zachowanych budynk贸w
punktor 1702 r. - kolejny najazd Szwed贸w zniszczy艂 zamek ca艂kowicie

Drzeworyt z czasopisma K艂osy
Zamek Kamieniec na drzeworycie z czasopisma K艂osy nr 396, 1873 r.

punktor po 1730 r. - zamek odziedziczy艂a rodzina Scipio del Campo. Nast臋pnymi w艂a艣cicielami zostali Braniccy herbu Gryf, m.in. hetman wielki Jan Klemens Branicki, kolejnymi Jab艂onowscy
punktor po 1768 r. - Roch Micha艂 Jab艂onowski, kasztelan wi艣licki i starosta bulkowski aktywnie wspiera艂 konfederacj臋 barsk膮. Zamek odrzyko艅ski przeznaczy艂 na siedzib臋 oddzia艂贸w konfederackich
ozdoba
Jan Machnicki
Jan Machnicki, kt贸ry zamieszka艂 w zamku w XIX w., naprawd臋 nazywa艂 si臋 Jan Machnik. Oczywi艣cie zmieni艂 nazwisko, aby brzmia艂o bardziej po szlachecku. By艂 urz臋dnikiem w niedalekiej Dukli. Podobno tam w艂a艣nie popad艂 w lekki ob艂臋d i zosta艂 zwolniony z pracy. Nast臋pnie jego choroba umys艂owa pog艂臋bia艂a si臋, szczeg贸lnie po powstaniu listopadowym z kt贸rym wi膮za艂 du偶e nadzieje. Przygn臋biony jego upadkiem zamieszka艂 w ruinach zamkowych i traktowa艂 je jako swoje ma艂e pa艅stewko. Tytu艂owa艂 si臋 kr贸lem, wydawa艂 rozporz膮dzenia, gromadzi艂 wyimaginowane wojsko. Mimo 偶e wy艣miewany, by艂 lubiany przez ludno艣膰 okolicznych wsi, z kt贸r膮 偶y艂 w przyja藕ni. W lecie widywano go zwykle z wie艅cem dzikich r贸偶 na g艂owie lub bukietem polnych mak贸w kr膮偶膮cego po ruinach. W zamku zgromadzi艂 du偶y zbi贸r pami膮tek przesz艂o艣ci, w tym monety, pisma, fragmenty sprz臋t贸w. Zmar艂 w Kro艣nie w 1842 r. Sta艂 si臋 pierwowzorem g艂贸wnego bohatera ksi膮偶ki Seweryna Goszczy艅skiego "Kr贸l zamczyska".

punktor 1796 r. - wielka wichura zerwa艂a dach z zamku g贸rnego. 脫wczesny w艂a艣ciciel Kamie艅ca - hr. J贸zef Jab艂onowski wyprowadzi艂 si臋 do dworku w Kro艣cienku Wy偶nem
punktor 1801 r. - zamek przeszed艂 w r臋ce Potockich
punktor 1831 r. - w ruinach zamku zamieszka艂 ob艂膮kany Jan Machnicki
punktor Po艂owa XIX w. - zrujnowany zamek ponownie zosta艂 podzielony. Tym razem mi臋dzy rodzin臋 Biberstein-Starowiejscy (cz臋艣膰 zachodnia z zamkiem g贸rnym) a rodem Szeptyckich (cze艣膰 wschodnia z zamkiem 艣rednim). Byli oni jego w艂a艣cicielami do roku 1945.
punktor 1863 r. - istnieje zapis o obiedzie jaki wydali Starowiejscy w jednej z zachowanych jeszcze komnat zamku. P贸藕niej zamek popada艂 powoli w ruin臋 za spraw膮 okolicznych mieszka艅c贸w, kt贸rzy przez 100 lat traktowali go jak kamienio艂om oraz niekorzystnych warunk贸w atmosferycznych na tym terenie
punktor 1885 r. - powsta艂 projekt rekonstrukcji ruin i przywr贸cenia zamkowi 艣redniowiecznego wygl膮du autorstwa kro艣nie艅skiego architekta Napoleona Nawarskiego. Nie zosta艂 zrealizowany
punktor 1894 r. - w setn膮 rocznic臋 Insurekcji Ko艣ciuszkowskiej okoliczna ludno艣膰 ufundowa艂a pomnik Tadeusza Ko艣ciuszki postawiony na zamku g贸rnym
punktor 1904 r. - podj臋to pierwsze pr贸by zabezpieczenia ruin
punktor 1974 r. - mimo podj臋tych prac konserwatorskich zawali艂a si臋 baszta od wschodniej strony zamku
punktor 1995 r. - w dw贸ch wyremontowanych pomieszczeniach dawnej wartowni zamku 艣redniego powsta艂o muzeum
punktor 1998 r. - ruiny przesz艂y na 20 lat na w艂asno艣膰 Andrzeja Ko艂dera, kolekcjonera i pasjonata zabytk贸w z Krosna
punktor 2000 r. - zawali艂 si臋 ostatni pozosta艂y jeszcze fragment baszty z herbem Pilawa
punktor 2013 r. - prace archeologiczne przed planowanym wyr贸wnywaniem dziedzi艅ca na zamku 艣rednim doprowadzi艂y do sensacyjnego odkrycia relikt贸w jakiej艣 budowli oraz XVI-wieczne kafle. Wcze艣niej nigdy nie natrafiono na widok lub informacj臋 pisan膮, i偶 w tej cz臋艣ci zamku cokolwiek sta艂o. Badania wskazuj膮, 偶e budynek posiada艂 przynajmniej dwie kondygnacje i wymiary 7x13 metr贸w.

Litografia K. Auera
Litografia Karola Auera z zamkiem Kamieniec wg rysunku A. Gorczy艅skiego


Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Nazwa Odrzyko艅 t艂umaczona jest przez nast臋puj膮c膮 opowie艣膰. Ot贸偶 pierwsz膮 drewnian膮 warowni臋 wzni贸s艂 tu okrutny rycerz paraj膮cy si臋 rozb贸jnictwem. Mia艂 on bardzo dzikiego konia, kt贸ry dodatkowo wyuczony przez swego pana rzuca艂 si臋 na ludzi, tratowa艂 ich i kaleczy艂. Po pewnym czasie ludzie mieszkaj膮cy w okolicy mieli ju偶 do艣膰 nieustannego n臋kania i terroru, postanowili wi臋c zebra膰 si臋 i spali膰 zb贸jeckie gniazdo. Tak te偶 si臋 sta艂o, rozb贸jnicy zostali bez lito艣ci wybici, a konia kt贸ry tylu ludziom zada艂 b贸l obdarto 偶ywcem ze sk贸ry.

Istnieje legenda, i偶 gdy zamek zosta艂 zdobyty przez Rakoczego, obro艅cy nie zostali wybici lecz uda艂o im si臋 uciec tajnym lochem, kt贸ry wi贸d艂 a偶 do samego Krosna.
Inne podanie m贸wi o jeszcze d艂u偶szym tunelu prowadz膮cym z zamku a偶 do g贸ry Cergowa. Wyj艣cie mia艂o znajdowa膰 si臋 w jednej z licznych na Cergowej jaski艅. Aby j膮 odr贸偶ni膰 od pozosta艂ych wyci臋to na niej herb Pilawa. Niestety po osuni臋ciu si臋 ska艂 znak ten znikn膮艂 i nikt dzi艣 nie wie o kt贸r膮 jaskini臋 chodzi.

Kolejna legenda zwi膮zana jest z s膮siaduj膮cym z warowni膮 rezerwatem Prz膮dki. W艂adaj膮cy zamkiem pan Odrzyko艅ski posiada艂 trzy ol艣niewaj膮cej urody c贸rki, zwane od przywi膮zania do k膮dzieli "Prz膮dkami". Pewnego razu do jego uszu dotar艂a wie艣膰 o s艂awnym rycerzu niezwyk艂ego m臋stwa i urody mieszkaj膮cym za g贸rami i lasami. Wys艂a艂 do niego zaproszenie na wsp贸lne polowanie. Ten ucieszy艂 si臋 bo r贸wnie偶 chcia艂 pozna膰 dw贸r Odrzyko艅ski a szczeg贸lnie pi臋kne Prz膮dki. Wzi膮艂 wi臋c ze sob膮 czarownika, kt贸rego posiada艂 na w艂asnym dworze oraz poczet zbrojnych i wyruszy艂 do Odrzykonia. Tam zosta艂 powitany niczym kr贸l, a jedna z c贸rek zrobi艂a na nim tak ogromne wra偶enie 偶e trudno mu by艂o uwierzy膰 偶e jest to istota ziemska. Postanowi艂 si臋 jej o艣wiadczy膰, najpierw jednak po d艂ugim ucztowaniu wyruszy艂 z gospodarzem na polowanie. W zamku pozosta艂y tylko trzy c贸rki i czarownik, kt贸rzy mieli wieczorem wyruszy膰 na powitanie wracaj膮cych z 艂ow贸w. Jednak wiecz贸r mija艂 a rog贸w my艣liwskich nie by艂o s艂ycha膰. Zaniepokojona czw贸rka wyruszy艂a wi臋c w las po 艣ladach 艂owc贸w. Nagle us艂yszano t臋tent koni. Po chwili zza drzew wy艂onili si臋 je藕d藕cy - niestety nie byli to 艂owcy lecz rozb贸jnicy. Prz膮dki rzuci艂y si臋 do ucieczki jednak, gdy czarownik zorientowa艂 si臋 偶e nie ma szans na ucieczk臋 rzuci艂 zakl臋cie. Zar贸wno pi臋kne Prz膮dki jak i rozb贸jnicy zostali zamienieni w wielkie martwe g艂azy, kt贸re stoj膮 do dzisiaj. Dlatego w艂a艣nie lud nazwa艂 je Prz膮dkami. Uczestnicy polowania nie powr贸cili ju偶 do zamku, poniewa偶 zostali wymordowani przez zb贸j贸w, kt贸rzy jechali z艂upi膰 zamek...

Przedwojenne zdj臋cie
Zamek Kamieniec na zdj臋ciu z Ilustrowanego Kuriera Codziennego - okres mi臋dzywojenny. Dobrze wida膰 wie偶臋 naro偶n膮 (po lewej), kt贸ra zawali艂a si臋 w 2000 roku,


Jest te偶 inna wersja powstania ska艂. Kasztelan odrzyko艅ski posiada艂 trzy c贸rki bli藕niaczki. Pi臋kne to by艂y dziewczyny, lecz nie skore do pracy. Lubi艂y wyje偶d偶a膰 z ojcem na polowania, bawi膰 si臋 na ucztach, ta艅czy膰, ale zadan膮 przez matk臋 prac臋 przy k膮dzieli pozostawia艂y nietkni臋t膮, trawi膮c czas na pogaduszkach i 偶artach . Wielu rycerzy odwiedzaj膮cych zamek interesowa艂o si臋 pannami, ale te nie zwraca艂y na nich uwagi. Kiedy jednak ojca odwiedzili trzej urodziwi bracia z mo偶nego rodu, s艂awni z odwagi, si艂y i dobroci, bli藕niaczki wreszcie uleg艂y. Szcz臋艣liwy pan na Odrzykoniu wyprawi艂 huczne zar臋czyny. Nie by艂y to jednak czasy pokoju, polskie rycerstwo wyrusza艂o na wojn臋 z drapie偶nym s膮siadem i narzeczeni musieli si臋 rozsta膰. Bracia chcieli jednak mie膰 jak膮艣 pami膮tk臋 przypominaj膮c膮 im o czekaj膮cych na nich kobietach. Zgodnie z panuj膮cym wtedy obyczajem, poprosili wi臋c o haftowane z lnu koszule. Mieli po nie przyby膰 w drodze do Krakowa za dwie niedziele. Panny gorliwie wzi臋艂y si臋 do pracy, ale wnet powr贸ci艂y stare nawyki. Zacz臋艂y si臋 rozmowy, 偶arty, przekomarzania, a krosno sta艂o bezczynne. Napomina艂a je matka, ale one zawsze powtarza艂y 偶e jeszcze jest czas i na pewno zd膮偶膮. Ani si臋 nie spostrzeg艂y, gdy nasta艂a sobota ostatni dzie艅 przed przyjazdem narzeczonych. Panny wzi臋艂y si臋 do pracy, a偶 zasta艂 je niedzielny 艣wit. Gdy zobaczy艂a to matka, nakaza艂a zaprzesta膰 pracy i uszanowa膰 艣wi臋ty dzie艅. C贸rki nie do艣膰 偶e jej nie pos艂ucha艂y, to jeszcze wysz艂y na wzg贸rze przed zamkiem uwa偶aj膮c, i偶 w blasku s艂o艅ca prz臋dza b臋dzie si臋 szybciej snu膰. Pracowa艂y wi臋c w po艣piechu lekkomy艣lne prz膮dki, a ludzie z okolicy 偶egnali si臋 z trwog膮 widz膮c takie 艂amanie przykaza艅 Bo偶ych. W ko艅cu do zamku przybyli trzej bracia. Matka opowiedzia艂a im wszystko i razem poszli na wzg贸rze. Ale tam zamiast bli藕niaczek zobaczyli trzy bli藕niacze ska艂y pokryte ros膮, niczym 艂zami grzesznic. To Pan B贸g zamieni艂 je za kar臋 w kamienie...


Litografia z XIX w.
Zamek Kamieniec w Odrzykoniu na litografii z ko艅ca XIX w.


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorZamek Kamieniec - Podzamcze, Korczyna

CZAS
punktor Doj艣cie do zamku z drogi i parkingu to nieca艂e 5 minut. Ogl膮dni臋cie ruin zajmuje ok. 30 minut.

WST臉P
punktor P艂atny, niestety po艂owa zamku jest wci膮偶 zamkni臋ta dla zwiedzaj膮cych. Bilety: 10 z艂 indywidualnie, przewodnik 35 z艂 od grupy. Obiekt jest dost臋pny dla zwiedzaj膮cych w okresie: maj-czerwiec 鈥 w godz. 10:00 鈥 18:00, lipiec - wrzesie艅 w godz. 10:00 鈥 18:00, pa藕dziernik w godz. 10:00 鈥 17:00.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Odrzykoniu

INNE
punktor Zamek w Odrzykoniu w portalu promuj膮cym turystyk臋 rodzinn膮 "Wakacje z dzieciakiem" - relacje ze zwiedzania obiektu z dzie膰mi


Drzeworyt wg rysunku Matejki
Zamek Kamieniec w Odrzykoniu na drzeworycie na podstawie rysunku Jana Matejki - Tygodnik Ilustrowany 1866


Po艂o偶enie i dojazd


Centralno - zachodnia cz臋艣膰 woj. podkarpackiego. 10 km na p贸艂noc od Krosna. Zobacz na mapie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.742644691掳, E21.786757945掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 44.55868146'N, 21掳 47.2054767'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 44' 33.52''N, 21掳 47' 12.33''E 



Okoliczne atrakcje


Dooko艂a zamku biegnie 艣cie偶ka przyrodnicza. Kolejna, schodz膮ca w d贸艂 prowadzi do rezerwatu Prz膮dki. Na trasie mo偶na zobaczy膰 m.in. grodzisko z IX w. i dwa kurhany z cmentarzyska z tego偶 wieku. 艢cie偶ka ma d艂ugo艣膰 1,5 km. Prz膮dki z pi臋knymi ska艂kami s膮 oczywi艣cie drug膮 po zamku atrakcj膮 okolicy. Przy drodze w pobli偶u zamku na skale znajduje si臋 interesuj膮ca kaplica Matki Boskiej z Lourdes.

Poczt贸wka z okresu mi臋dzywojennego
Zamek w Odrzykoniu na poczt贸wce z okresu mi臋dzywojennego


Bibliografia


punktor Frazik J贸zef - Zamki i budownictwo obronne ziemi rzeszowskiej
punktor Goszty艂a Marek, Proksa Micha艂 - Zamki Polski po艂udniowo-wschodniej
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktor Jurasz Tomasz - Znane i nieznane. Zamki, pa艂ace, ko艣cio艂y Polski po艂udniowo-wschodniej
punktor Kaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Marsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktor Potocki Andrzej - Ksi臋ga legend i opowie艣ci beskidzkich
punktor Proksa Micha艂 - Budownictwo obronno-rezydencjonalne ziemi przemyskiej i sanockiej
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Odrzyko艅 - Widok z drogi Odrzyko艅 - Panorama ruin Odrzyko艅 - Zamek g贸rny Odrzyko艅 - Ska艂a Stra偶nica Odrzyko艅 - Ska艂a Stra偶nica posiada nawet wykute schodki Odrzyko艅 - Widok spod kawiarni, czyli budynku na podzamczu wschodnim Odrzyko艅 - Tablica pami膮tkowa ku czci w臋gierskiego poety Odrzyko艅 - Przej艣cie z podzamcza na zamek 艣redni Odrzyko艅 - Mury zamku 艣redniego Odrzyko艅 - Zabudowa zamku 艣redniego z muzeum Odrzyko艅 - Ekspozycja muzealna Odrzyko艅 - Wystawa  w muzeum, odnalezione detale architektoniczne Odrzyko艅 - Gotycki portal na zamku g贸rnym Odrzyko艅 - Przej艣cie na zamek g贸rny z tarasem widokowym Odrzyko艅 - Widok na okolic臋 z tarasu Odrzyko艅 - Widok przedzamcza wschodniego na zamek 艣redni Odrzyko艅 - Widok z zamku 艣redniego na zamek g贸rny z pomnikiem Ko艣ciuszki Odrzyko艅 - Mury zamku g贸rnego na skale Odrzyko艅 - Zamek g贸rny Odrzyko艅 - Widok z niedost臋pnego przedzamcza zachodniego Odrzyko艅 - Przedzamcze zachodnie zamkni臋te dla zwiedzaj膮cych Odrzyko艅 - Dziedziniec zamku 艣redniego Odrzyko艅 - Zamek 艢redni na pocz膮tku XXI wieku Odrzyko艅 - Ska艂a na kt贸rej stoi zamek g贸rny - widok z wa艂贸w Odrzyko艅 - Noc膮 zamek jest pi臋knie o艣wietlony Odrzyko艅 - Zamek zim膮 Odrzyko艅 - Zamek zim膮 Odrzyko艅 - Zamek zim膮 Odrzyko艅 - Zamek zim膮
Zdj臋cia wykonane w latach 2001, 2004, 2012


Materia艂y wideo


Rekonstrukcja 3D zamku Kamieniec z XVII w.




Zamek Kamieniec w Odrzykoniu z drona 2021




Zamek Kamieniec zim膮 z drona 4K



Noclegi


punktor Odrzyko艅 - Agroturystyka "Bor贸wka" i pole namiotowe - tel. (013) 43 54 156, gsm 609 517 326
punktor Odrzyko艅 - O艣rodek Je藕dziecko-Wypoczynkowy "Podzamcze", tel. (013) 436 55 34
punktor Krosno - Oddzia艂 PTSM, ul.Bieszczadzka 1, tel./fax (013) 43 236 98, 43 242 11 w.318

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Kamienieccy z Kamie艅ca i Bratk贸wki       Autor:  B.Komiszke      Data:  2018-07-21 15:34:00
    Szanowni Pa艅stwo   Odkry艂am po latach 偶e Stanis艂aw Kamieniecki z Kamie艅ca i Bratk贸wki kt贸rego zarys drzewa umie艣ci艂am na Waszej stronie jest synem Miko艂aja Kamienieckiego zm.1582. By艂 on w艂.1560/Turasz贸wki , 1581/Bratk贸wki i Wojk贸wki.   Stanis艂aw by艂 zatem wnukiem Klemensa Kamienieckiego z Moskorzewa - kasztelana sanockiego .   Pozdrawiam serdecznie   B.K.
  • Kamienieccy z Kamie艅ca i Bratk贸wki       Autor:  B.Komiszke      Data:  2018-07-19 09:03:34
    Witam   W 2013 roku umie艣ci艂am notk臋 dotycz膮c膮 Kamienieckich /Moskorzewskich.   Moskorzewscy arianie wywodzili sie z tego samego rodu, ale niekoniecznie od Klemensa ?   Niedawno otrzyma艂am z akt Arch. Radzimi艅skich notatk臋 genealogiczn膮, kt贸ra zmienia dotychczasowe ustalenia. Wynika z niej 偶e Kamienieccy kt贸rych odnalaz艂am w aktach bieckich (AAD) wywodzili si臋 z Odrzykonia i Bratk贸wki. Niestety brakuje ich w herbarzach.   [1]Stanis艂aw Kamieniecki (ok.1530- zm.pd.1598 ) z Kamie艅ca i Bratk贸wki   ..& Jadwiga B膮czalska   ..& Katarzyna B膮czalska   ..[2] Jan Kamieniecki & Barbara Zawiszanka (wg艂.not.arch.Radzi­mi艅skich)   ..[2] Piotr Kamieniecki - 1605/ daruje Bratk贸wk臋 Annie Branickiej c.Samuela   ..[2] Wojciech Kamieniecki   ..[2] Zofia Kamieniecka & 1598 Walenty Bra艅ski - sta zamku w Odrzykoniu   .....[3] Piotr Bra艅ski & Zofia Szamota - dzier偶awcy Turasz贸wki   ..[2] Anna Kamieniecka & 1598 Kasper Ciekli艅ski -s. Andrzeja w艂.Jaszczwi   ..[2] Barbara Kamieniecka   ..[2] Jadwiga Kamieniecka   ..[2] Regina Kamieniecka - wg艂. Bonieckiego zakonnica   ..[2] Stanis艂aw Kamieniecki & Krystyna z Zarszyna /a.bieckie/   ..[2] Magdalena Kamieniecka   ..[2] Zuzanna Kamieniecka   ..[2] El偶bieta Kamieniecka   ..[2] Katarzyna Kamieniecka   ..[2] Marianna Kamieniecka   w 1598 wszyskie dzieci 偶yj膮ce.   Dane zawarte w herbarzach s膮 niesp贸jne i mylnie podane .Od 2007 roku nie jestem w stanie ustali膰 czyim synem by艂 Stanis艂aw K. z Kamie艅ca i Bratk贸wki nie s膮 to Kamienieccy to偶sami z Moskorzewskimi arianami, chociaz zyli w tym samym czasie , nosili te same imiona.   [1]Stanis艂aw K. (-1612) - s.Jana i Anny Koscieleckiej   ...& Bogdana Siemaszk贸wna   [2] Stanis艂aw Moskorzewski (zm.pd.1584) - kalwin z Moskorzewa   ojciec arian Hieronima kt贸ry w Kamie艅cu przyjmowa艂 Fausta Socyna,Piotra i Wojciecha ..   [3] Stanis艂aw Kamieniecki z Kamie艅ca i Bratk贸wki (14 dzieci)   Mo偶e w zasobach Muzeum s膮 jakie艣 informacje?   Czy mog臋 liczy膰 na pomoc?   Z powa偶aniem   B.Komiszke
  • Re: Suchor贸w > Suroch贸w       Autor:  BODEK      Data:  2015-02-10 14:01:41
    SUROCH脫W W CZASACH WCZE艢NIEJSZYCH ZWA艁 SI臉 SUCHOR脫W





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.