Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Okartowo (woj. warmi艅sko-mazurskie) - 艢redniowieczny zamek krzy偶acki (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
2.5 stars
艢rednia ocena: 2.5 na 5. G艂os贸w: 12

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 9

       
    
 


Opis i stan obecny


Drewniano-ziemna warownia krzy偶acka sta艂a w przesmyku mi臋dzy jeziorami 艢niardwy i Tyrk艂o. Nic nie wiadomo o jej wygl膮dzie. Tak偶e murowany obiekt, kt贸ry stan膮艂 na jej miejscu nie zosta艂 poznany. Wiadomo, 偶e posiada艂 wie偶臋 oraz gdanisko, spe艂niaj膮ce pr贸cz funkcji sanitarnych tak偶e rol臋 wie偶y-bergfriedu, czyli punktu ostatniej obrony. Na terenie zamku Okartowo znajduje si臋 obecnie ko艣ci贸艂, budynki plebanii ze sklepem i prywatna zabudowa.
Trudno ju偶 dopatrzy膰 si臋 tu 艣lad贸w budowli obronnej. Gdy zagl膮dniemy za ro艣linno艣膰 otaczaj膮c膮 ko艣ci贸艂 od wschodu zobaczymy, 偶e stoi on na wyra藕nie zarysowanym wzg贸rzu. W ogrodach ko艣cielnych mury zamkowe widoczne by艂 jeszcze w XX wieku i zapewne tkwi膮 nadal pod ziemi膮. Obok ko艣cio艂a stoj膮 2 budynki - to chyba stara i nowa plebania. Pod starsz膮 natrafiono na sklepion膮 piwnic臋 wy艂o偶on膮 kamiennymi p艂ytami. Piwnica nie jest dost臋pna dla turyst贸w, podobno by艂a przebudowywana i nie ma w niej ju偶 widocznych pozosta艂o艣ci zamku.
ozdoba
Okartowo - Kortumowo
Okartowo jest typowane jako jedna z miejscowo艣ci mog膮ca by膰 pierwowzorem wsi Kortumowo z powie艣ci "Pan Samochodzik i Templariusze" Zbigniewa Nienackiego, gdzie natrafiono na relikty zapomnianego zamku krzy偶ackiego.
Ciekawego odkrycia dokonano na po艂udnie od plebanii. Na terenie s膮siaduj膮cym niegdy艣 z jeziorem le偶y niewielki kopiec, kt贸ry zidentyfikowano jako pozosta艂o艣膰 gdaniska. Znaleziono tam elementy uzbrojenia, a okoliczna ludno艣膰 wspomina o pobieranych ceg艂ach. W tym miejscu najd艂u偶ej przetrwa艂y mury wie偶y latrynowej. To by艂o jednak dawno, w okresie powojennym. Obecnie teren jest prywatny, ogrodzony i cz臋艣ciowo zabudowany. Mo偶na podej艣膰 od strony jeziora, ale trudno tam wypatrze膰 jaki艣 kopiec. Jest to zwyk艂a 艂膮ka. Na mapie LIDAR wida膰 ma艂y kopiec, ale raczej le偶y on zbyt daleko od plebanii i jak wspomnia艂em w terenie w og贸le si臋 nie odr贸偶nia. Bardziej pofa艂dowany jest obszar pobliskiego lasku, ale to jest ewidentnie dawny teren jeziora, bo jego wody znajdowa艂y si臋 znacznie bli偶ej zamku. Z czasem brzeg cofn膮艂 si臋.
Zaciekawi艂a mnie studnia, kt贸ra stoi na po艂udnie od plebanii, przy drodze, poza prywatnymi dzia艂kami. Niestety, jest na sta艂e zabita deskami, ale jej po艂o偶enie na terenie zamkowym mi臋dzy plebani膮 a miejscem po gdanisku jest intryguj膮ce.
Ostatni hipotetyczny relikt zamku le偶y kawa艂ek dalej na zach贸d, przy nieczynnym drewnianym mo艣cie kolejowym. Jest to w艂a艣ciwie rozpadaj膮ca si臋 ruina, ale gdy zaryzykujemy wej艣cie to po zachodniej stronie zobaczymy w wodzie obrobiony kamie艅 z wyrytym krzy偶em. Wg lokalnej tradycji to pozosta艂o艣膰 krzy偶ackiej warowni. Trzeba przyzna膰, 偶e taki artefakt robi wra偶enie, nie jest on jednak wspominany w oficjalnych opracowaniach.
Jak dot膮d w Okartowie nie by艂y prowadzone 偶adne prace wykopaliskowe.


Plany i rekonstrukcje


Plan zamku okartowo
Plan wsi z ko艅ca XIX w. wg K.A. Maczkowskiego.
1 - kopiec z gdaniskiem, 2 - plebania, 3 - ko艣ci贸艂, 4 - zasi臋g za艂o偶enia zamkowego
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999


Historia, wydarzenia


Zamek Okartowo wzniesiono ok. 1340 roku na miejscu dawnego grodu pruskiego.
ozdoba
Uwi臋ziony ksi膮偶臋
W 1361 roku w Okartowie Krzy偶acy uwi臋zili ksi臋cia litewskiego Kiejstuta i jego syna, kt贸rych pojmano po zwyci臋skiej dla zakonu bitwie. Kiejstut zdo艂a艂 uciec i szybko przygotowa艂 wypraw臋 zbrojn膮. Zemsta i odbicie syna by艂y zapewne g艂贸wnym powodem ataku Litwin贸w na ten zamek.
By艂a to prawdopodobnie drewniana siedziba prokuratora podlegaj膮cego komturowi w Ba艂dze, maj膮ca strzec wschodnich rubie偶y pa艅stwa Krzy偶ackiego. Stanowi艂a te偶 baz臋 wypadow膮 na tereny litewskie. W 1360 r. jedna z takich wypraw rozbi艂a w okolicy jeziora Ublik Wielki wojska litewskie pod wodz膮 ksi膮偶膮t Kiejstuta i Olgierda. W odwecie, rok p贸藕niej warowni臋 okartowsk膮 najechali i zniszczyli Litwini. Ze sk膮pych informacji wiadomo, 偶e obron膮 kierowa艂 wtedy brat zakonny Hodemar, kt贸ry wraz z za艂og膮 schroni艂 si臋 w gdanisku. Zamek zosta艂 nast臋pnie odbudowany, ale po kolejnym naje藕dzie Kiejstuta, kt贸ry mia艂 miejsce w 1378 r. ju偶 nie. W XVI wieku Krzy偶acy rozpocz臋li na terenie zamku w Okartowie pewne prace rekonstrukcyjne, postawiono nowe budynki, ale nie z my艣l膮 o odbudowie warowni, lecz za艂o偶enia tu folwarku. Funkcje administracyjne zamku przej臋艂a bowiem warownia w Rynie.
Ruiny zamku by艂y systematycznie rozbierane na budulec. XVIII-wieczne relacje m贸wi膮 o znaleziskach w postaci licznych metalowych przedmiot贸w, a nawet o pancerzu z rycerskiej zbroi. W ko艅cu tego stulecia zbudowano obecny ko艣ci贸艂 (na miejscu starszego).
W 1848 ca艂y teren pozamkowy przekazano ko艣cio艂owi. Powojenne badania sonda偶owe wykaza艂y, 偶e 艣wi膮tynia i plebania stoj膮 na fundamentach zamku. Jeszcze w po艂owie XX wieku wida膰 by艂y na powierzchni mury, piwnice i resztki wie偶y gdaniska.

Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego Okartowa. K - ko艣ci贸艂, P - stara plebania, S - studnia, L - lasek, dawniej teren jeziora, KA - kamie艅 w jeziorze, ? - kopiec na po艂udniowym skraju dawnego obszaru zamkowego, by膰 mo偶e miejsce po gdanisku. W terenie nie wyr贸偶nia si臋 po艣r贸d 艂膮ki.


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorTeren zamkowy - Ko艣ci贸艂 i plebania - Okartowo 9 - 10, Gdanisko - Okartowo 12
tel. +48 501 841 570  (parafia) kliknij, aby zadzwoni膰

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie z zewn膮trz terenu zamkowego oraz kamienia z krzy偶em zajmuje ok. 25 minut.

WST臉P
punktor Ogrodzony teren plebanii, mo偶na ogl膮dn膮膰 z zewn膮trz, ale brak jakichkolwiek 艣lad贸w. Uzyskanie pozwolenia na ogl膮dni臋cie piwnic jest pono膰 niemo偶liwe. Teren po gdanisku jest po drugiej stronie drogi, za studni膮, r贸wnie偶 w艂asno艣膰 prywatna. Most kolejowy i kamie艅 z krzy偶em s膮 og贸lnodost臋pne i przy okazji mo偶na popatrze膰 na obszar z gdaniskiem z ty艂u.



Po艂o偶enie i dojazd


Centralno-wschodnia cz臋艣膰 woj. warmi艅sko-mazurskiego. 6 km na zach贸d od Orzysza. Zobacz na mapie.


GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N53.80546907273掳, E21.85744408308掳
format DM (stopnie, minuty):   53掳 48.3281443638'N, 21掳 51.4466449848'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   53掳 48' 19.69''N, 21掳 51' 26.80''E 



Bibliografia


punktor Darmochwa艂 Tomasz, Rumi艅ski Marek Jacek - Warmia i Mazury
punktor Haftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce. Szkice z dziej贸w
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Okartowo - Ko艣ci贸艂 z XIX wieku stoj膮cy na miejscu zamku Okartowo - Plebania z zabytkowymi piwnicami Okartowo - Szersze spojrzenie na plebani臋 Okartowo - Studnia mi臋dzy plebani膮 a miejscem po gdanisku Okartowo - Widok na posesj臋, na kt贸rej prawdopodobnie  znajdowa艂 si臋 kopiec z gdaniskiem Okartowo - Teren zamkowy przy gdanisku od strony jeziora. Nie wida膰 偶adnego kopca, cho膰 co艣 podobnego jest zarysowane na zdj臋ciu LIDAR Okartowo - Lasek przy terenie zamkowym, kt贸ry dawniej by艂 zapewne cz臋艣ci膮 jeziora Okartowo - Stary most kolejowy, z kt贸rego wida膰 kamie艅 z krzy偶em Okartowo - Kamie艅 z krzy偶em w jeziorze
Zdj臋cia zrobione latem 2023



Noclegi



Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Zamek w Okartowie       Autor:  Kuba      Data:  2022-10-27 09:46:57
    Czy mog臋 prosi膰 o kontakt? Kuba Gwiazdowski kubuniek@gmail.com
  • Re: Re: Zamek w Okartowie       Autor:  kenaj      Data:  2013-02-01 16:18:54
    maj膮 wybudowa膰 w 2016 o ile unia da fundusze
  • Pro艣ba       Autor:  justzer      Data:  2011-03-24 11:25:45
    Witam, od kilku lat mieszkam na sta艂e w Okartowie jest to bardzo pi臋kna i ciekawa okolica, w wolnych chwilach fotografuje jak i du偶o spaceruj臋 i pokonuj臋 r贸偶ne szlaki z moim ukocham synkiem, chcia艂abym pozna膰, zdoby膰 i przekaza膰 swojemu dziecku jak najwi臋cej informacji jak i fotografii dotycz膮cych Okartowa dawniej. Je偶eli kto ktokolwiek posiada archiwalne informacje i zdj臋cia to bardzo prosz臋 o przes艂anie na adres justzer@interia.pl. Z g贸ry dzi臋kuj臋 "justzer"





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.