Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Orneta (woj. warmi艅sko-mazurskie) - 艢redniowieczny zamek biskupi (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 2.5 na 5. G艂os贸w: 25 2.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 3.2 na 5. G艂os贸w: 21 3 stars
           
 


Opis i stan obecny


Biskupia warownia w Ornecie sta艂a na skarpie na prawym brzegu Drw臋cy Warmi艅skiej w p贸艂nocno zachodniej cz臋艣ci miasta. Cho膰 by艂a w艂膮czona do miejskich fortyfikacji to posiada艂a w艂asne mury obronne z 3 wie偶ami obronnymi i 1 bramn膮 od strony miasta. Za艂o偶enie by艂o dostosowane do kszta艂tu skarpy, posiada艂o nieregularn膮 form臋 pi臋cio- lub sze艣cioboku z jednym budynkiem (domem g艂贸wnym) od p贸艂nocy. Posiada艂 on prawdopodobnie 3 kondygnacje i piwnice. Na parterze znajdowa艂y si臋 pomieszczenia gospodarcze, na pi臋trze komnaty mieszkalne, urz臋dowe i reprezentacyjne z kaplic膮. Najwy偶sza kondygnacja, o ile istnia艂a, s艂u偶y艂a celom obronnym i magazynowym. Od strony rzeki, poza murami sta艂a wie偶a latrynowa - gdanisko. Pozosta艂e budynki gospodarcze dostawione do mur贸w by艂y drewniane. Na pocz膮tku XVIII stulecia zamek rozbudowano o nowe barokowe skrzyd艂o zachodnie.
Cho膰 Orneta jest jednym z nielicznych miast warmi艅skich, kt贸rych nie dotkn臋艂y zniszczenia II wojny 艣wiatowej to zamek nie przetrwa艂. Dzi艣 stoi w tym miejscu szko艂a. Sk艂adaj膮 si臋 na ni膮 2 ceglane neogotyckie budynki po艂膮czone pod niewielkim k膮tem otynkowanym 艂膮cznikiem. Ca艂o艣膰 tworzy podobny uk艂ad jak budynki zamkowe w XVIII wieku. Z zewn膮trz wci膮偶 mo偶na dostrzec pewne pozosta艂o艣ci zamku. Patrz膮c z ty艂u wida膰 charakterystyczny nasyp, a pod tynkiem stare mury kamienne. Z budynkiem szko艂y s膮siaduje te偶 ceglany budynek z kamiennymi fundamentami, kt贸ry m贸g艂 mie膰 co艣 wsp贸lnego z zamkiem. Wewn膮trz szko艂y zachowa艂y si臋 2 gotyckie piwnice ze sklepieniami krzy偶owymi i krzy偶owo-偶ebrowymi (obecnie szatnie dla dzieci) oraz piwnica barokowa sklepiona kolebkowo.
Trudno dosta膰 si臋 do nich, bo po 1. to szko艂a, po 2. w sezonie jest zamkni臋ta...

Poczt贸wka z pocz膮tku XX w. nr 1
Poczt贸wka z Ornety z pocz膮tku XX wieku. Budynek stoj膮cy na miejscu g艂贸wnego domu zamkowego - katolicka szko艂a dla ch艂opc贸w



Poczt贸wka z pocz膮tku XX w. nr 2
Poczt贸wka z Ornety z pocz膮tku XX wieku. Budynek stoj膮cy na miejscu zachodniego domu zamkowego - katolicka szko艂a dla dziewcz膮t


Plany i rekonstrukcje


Plan zamku wg W贸艂kowskiego
Plan zamku w Ornecie, pr贸ba rekonstrukcji W. W贸艂kowskiego. a - dom zamkowy, b - zachowany mur zamkowy, c - miejski mur obronny. Przy dawnej bramie na powierzchni nie ma obecnie obecnie widocznych mur贸w, wi臋c autorowi prawdopodobnie chodzi o fundamenty odkopane przez archeolog贸w.

Widok Ornety wg von Dewitza
Widok Ornety od p贸艂nocy w 1750 r. wg von Dewitza. Z - zamek, K - ko艣ci贸艂 katolicki, R - ratusz

Plan Ornety wg von Giesego
Plan Ornety z pocz膮tku XIX wieku wg von Giesego. Zamek oznaczony jako B

Plan Ornety w ko艅cu XIX w.
Plan Ornety z ko艅ca XIX wieku. Teren zamkowy zamieniony ju偶 na szko艂臋. Budynki p贸艂nocny i zachodni jeszcze nie po艂膮czone, a do zachodniego dostawiony jest inny od po艂udnia.

Plan Ornety w ko艅cu XIX w.
Szkice budynk贸w miejskich Ornety autorstwa von Giesego w XVIII/XIX wieku. Po 艣rodku ko艣ci贸艂 parafialny, wydaje si臋 偶e na g贸rze jest brama zamkowa, a po lewej zamek.


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Pierwsze wiadomo艣ci o Ornecie, a 艣ci艣lej o osadzie Warmedith / Wormditt pochodz膮 z pocz膮tku XIV wieku i wtedy prawdopodobnie wzniesiono murowany zamek. Wcze艣niej znajdowa艂 si臋 tu gr贸d plemion pruskich Wurmedyten zniszczony przez Krzy偶ak贸w.
punktor 1338 r. - najwcze艣niejsza wzmianka o warowni w dokumentach.
punktor 1341 r. - biskup Herman przeni贸s艂 z Braniewa do Ornety g艂贸wn膮 siedzib臋 biskupstwa warmi艅skiego. By艂a to tymczasowa sytuacja, zaplanowana na okres budowy zamku w Lidzbarku Warmi艅skim
punktor 1351 r. - biskup Jan z Mi艣ni przeprowadzi艂 si臋 do Lidzbarka i odt膮d ten zamek by艂 stolic膮 biskupstwa. Orneta by艂a siedzib膮 administratora komornictwa. Zamkiem zarz膮dza艂 burgrabi. Mia艂 on dba膰 o obronno艣膰, 艣ci膮ga膰 podatki i rozstrzyga膰 spory s膮dowe
punktor 1394 r. - wymieniono pierwszego znanego burgrabiego orneckiego - Henryka Molknechta (do 1406 r.)
punktor 1428 r. - wg 贸wczesnego dokumentu bp Franciszek Kuhschmalz nada艂 miastu las, za co mieszczanie zobowi膮zali si臋 do dostarczania na zamek drewna
punktor 1454 r. - w Ornecie odby艂 si臋 zjazd, na kt贸rym miasta warmi艅skie opowiedzia艂y si臋 po stronie anty-krzy偶ackiego Zwi膮zku Pruskiego. Gniew mieszczan orneckich obr贸ci艂 si臋 przede wszystkim przeciwko biskupowi. Spl膮drowali warowni臋 i m艂yn biskupi
punktor 1455 r. - miasto i zamek obj臋li zaci臋偶ni Zwi膮zku Pruskiego pod dow贸dztwem Jana Koldy. Odparli oni p贸藕niej atak wojsk komtura Henryka von Plauena i nieoczekiwany najazd wojsk czeskich
punktor 1460 r. - mieszczanie poddali si臋 biskupowi Legendorfowi, kt贸ry by艂 nastawiono bardziej pro-polsko
punktor 1466 r. - na mocy pokoju toru艅skiego Orneta zosta艂a przy艂膮czona do Polski
punktor 1520 r. - Ornet臋 pr贸bowa艂 zdoby膰 wielki mistrz krzy偶acki Albrecht Hohenzollern. Niespodziewanie Stanis艂aw Radwankowski podda艂 miasto i zamek, cho膰 zapasy 偶ywno艣ci i si艂y wojskowe w Ornecie by艂y znaczne. Na sejmie w Piotrkowie zosta艂 za to skazany na infami臋.
punktor lata 1604-1621 - bp Szymon Rudnicki wyremontowa艂 i przebudowa艂 warowni臋
punktor 1626 r. - rozpocz臋艂a si臋 okupacja szwedzka
punktor 1656 r. - podczas "potopu" zamek zaj膮艂 elektor brandenburski i w艂adca Prus Ksi膮偶臋cych Fryderyk Wilhelm
punktor lata 1724-1740 - kolejna przebudowa zamku po zniszczeniach szwedzkich z lat 1703-1709 dokonana przez bp Krzysztofa Szembeka. Powsta艂o wtedy barokowe skrzyd艂o od zachodu.
punktor 1770 r. - ostatnim burgrabi膮 orneckim by艂 Joachim Bozna艅ski. Dwa lata p贸藕niej zamek zaj臋li zaborcy pruscy. Budowla wkr贸tce ca艂kowicie podupad艂a
punktor 1806 r. - gro偶膮ce zawaleniem mury obronne z wie偶ami rozebrano. Zamek wykorzystywano jeszcze na cele gospodarcze, dzia艂a艂a tu m.in. farbiarnia
punktorpo艂. XIX w. - budynki zamkowe poddano remontowi z przeznaczeniem na szko艂臋
punktorkoniec XIX w. - remont polepszy艂 stan budowli na kr贸tko. Postanowiono j膮 rozebra膰, a na fundamentach i piwnicach wzniesiono ca艂kiem nowe budynki. Na miejscu g艂贸wnego domu dzia艂a艂a katolicka szko艂a dla dziewcz膮t, a na miejscu zachodniego skrzyd艂a szko艂a dla ch艂opc贸w.

Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego Ornety z terenem zamkowym od zachodu. 1 - budynek szko艂y stoj膮cy na miejscu gotyckiego domu g艂贸wnego, 2 - drugi budynek szko艂y stoj膮cy na miejscu barokowego skrzyd艂a zachodniego



Legendy i podania


Z zamkiem orneckim wi膮偶e si臋 legenda o jego burgrabim - rycerzu Warmie. By艂 on nie tylko bardzo dzielnym wojownikiem, ale tak偶e cz艂owiekiem niepospolicie prawdom贸wnym, wiernym danemu s艂owu, wra偶liwym, czu艂ym, a nade wszystko - urokliwym. Kobiety kr臋ci艂y si臋 wok贸艂 niego jak 膰my wok贸艂 艣wiat艂a, ale Warmowi zalotnice nie by艂y w g艂owie i op臋dza艂 si臋 od nich jak m贸g艂. Pewnego razu, po stracie swego giermka zmuszony zosta艂 przyj膮膰 na s艂u偶b臋 kogo艣 nowego. Znalaz艂 si臋 odpowiedni kandydat, kt贸ry cho膰 m艂ody i drobnej postury, by艂 bardzo pracowity i gorliwy w wykonywaniu polece艅 swego pana. W jednej wszak偶e sprawie zachowywa艂 si臋 nieco dziwnie. Nie dopuszcza艂 do Warma 偶adnej zalotnicy. Gdy zdarza艂o si臋, i偶 kt贸r膮艣 obdarza艂 czu艂ym spojrzeniem lub s艂owem, robi艂 wszystko, by go do niej zrazi膰. Po d艂u偶szym ju偶 czasie, gdy Warm mocno z偶y艂 si臋 ze swoim giermkiem, ten ods艂oni艂 swe prawdziwe oblicze. Okaza艂o si臋, 偶e to przebrana miejscowa dziewka Ludmi艂a bez reszty zakochana w Warmie. Rado艣ci by艂o co nie miara. Wkr贸tce zar臋czyli si臋 i pobrali. Weselisko by艂o wielkie, okaza艂e i huczne, a rycerska mi艂o艣膰 pi臋kna. 呕ycie dwojga nieprzeci臋tnych - d艂ugie i szcz臋艣liwe. Ludmi艂a powi艂a Warmowi trzech dorodnych syn贸w i jedn膮 c贸rk臋.


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorTeren zamku / Szko艂a Podstawowa Nr 1 - ul. Zamkowa 26, Orneta
tel. +48 55 242 11 20  (szko艂a) kliknij, aby zadzwoni膰

CZAS
punktor Z rynku idzie si臋 ok. 3 minut. Ogl膮dni臋cie terenu zamkowego z zewn膮trz trwa ok. 15 minut.

WST臉P
punktor Do otoczenia szko艂y wolny. Do piwnic mo偶na chyba wej艣膰 bez problemu, gdy szko艂a jest otwarta.





Po艂o偶enie i dojazd


Na p贸艂nocny zach贸d od centrum woj. warmi艅sko-mazurskiego. 47 km na wsch贸d od Elbl膮ga. 45 km na po艂udniowy-wsch贸d od Braniewa. Zobacz na mapie.
Szko艂a stoi przy ul. Zamkowej, kt贸ra jest jedn膮 z g艂贸wnych dr贸g w Ornecie. Mo偶na si臋 kierowa膰 na wysok膮 wie偶臋 ko艣cieln膮. Zamek sta艂 ok. 50 m dalej na p贸艂nocny-zach贸d.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N54.11536掳, E20.128022掳
format DM (stopnie, minuty):   54掳 6.9216'N, 20掳 7.68132'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   54掳 06' 55.30''N, 20掳 07' 40.88''E 



Bibliografia


punktor Haftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce. Szkice z dziej贸w
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor W贸艂kowski Wojciech - Pocz膮tki zamk贸w warmi艅skich


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Orneta - Szko艂a od frontu Orneta - Z ty艂u szko艂y wida膰 wyra藕nie zamkowy nasyp  Orneta - Pod tynkiem wida膰 kamienne fundamenty zamkowe Orneta - Budynek przy szkole. Wida膰, 偶e mury s膮 bardzo stare
Zdj臋cia wykonane: latem 2004


Noclegi


punktor Orneta - Hotel przy LO w Ornecie, ul. Dworcowa, tel. (055) 242 12 08
punktor Orneta - Mieszkania Go艣cinne "Martad", ul. Pieni臋偶nego 12, tel. (055) 242 12 99
punktor Orneta - Kwatera Agroturyst. pa艅stwa Zofii i Henryka Ciesiul, ul. 1-go Maja 91, tel. (055) 242 28 21
punktor Orneta - OR-TUR Wynajem pokoi Jadwiga Henska, ul. Pieni臋偶nego 11
punktor Opin - Pokoje Go艣cinne Pod R贸偶膮 Jolanta Wagner, Opin 12, tel. (055) 278 72 73, gsm 609 623 021
punktor Kolonia Opin - Gospodarstwo Agroturyst, Pod "Lipami", tel. (055) 242 10 83, gsm 604 629 361
punktor Henrykowo - Gospodarstwo Agroturyst. "Pod Kasztanami", Henrykowo 94, tel. (055) 644 52 74

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Zamek Ornecki       Autor:  Warm      Data:  2014-02-05 09:18:27
    Z tego co widz臋 to tylko okr膮g艂ej wierzy brakuje na miejscu tej nowo wstawionej plomby budowlanej a tak to ca艂y zamek by by艂, mo偶e nie by艂 zbyt okaza艂y tylko z okr膮g艂膮 wierz膮 i dwa budynki jeden od zachodu drugi od p贸艂nocy ale zawsze zamek, mam zdj臋cia bardzo podobnego zamku ale nie wiem jak wstawic
  • Re: Zamek Ornecki       Autor:  fon yungingen      Data:  2012-05-27 18:46:19
    opis zamku jest w ksi膮偶ce 1932 roku kt贸ra jest dost臋pna w ratuszu a kt贸ra nie zosta艂a przetumaczona
  • Re: Zamek Ornecki       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2010-10-19 09:06:55
    bo nie istniej膮 takowe.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.