puste 
Wojew贸dztwo: pomorskie / Powiat: sztumski / Gmina: Stary Dzierzgo艅

Ikonka - zamek

PRZEZMARK
馃彴 艢redniowieczny zamek krzy偶acki 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Przezmark

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Przezmark - 艢redniowieczny zamek krzy偶acki

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.7 na 5. G艂os贸w: 315
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
5 stars 艢rednia ocena: 4.8 na 5. G艂os贸w: 290
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera na wzg贸rzu we wsi Przezmark, przy samej drodze zobaczy膰 mo偶na pozosta艂o艣ci krzy偶ackiej warowni otoczonej wodami jeziora Mo艂tawa Wielka. Wybitnie obronne po艂o偶enie na p贸艂wyspie jako艣 jej nie sprzyja艂o. By艂a zdobywana i niszczona, a do naszych czas贸w w dobrym stanie przetrwa艂a tylko wysoka sze艣ciokodygnacyjna wie偶a naro偶na na przedzamczu. Jej wielko艣膰 艣wiadczy o pot臋dze ca艂ego za艂o偶enia. Zamek g艂贸wny jest obecnie zaro艣ni臋tym kopcem, na kt贸rym wida膰 resztki bramy wjazdowej, kilka fragment贸w mur贸w oraz w wykopie piwnice pod dawnym skrzyd艂em wschodnim. Nied艂ugo mo偶e si臋 to zmieni膰, poniewa偶 archeolodzy zapowiadaj膮 tu powa偶ne prace i by膰 mo偶e zostanie ods艂oni臋tych znacznie wi臋cej mur贸w.
Wjazd do zamku prowadzi艂 od p贸艂nocy przez warown膮 przedbramie zwane "pierwsz膮 bastej膮" (nie ma po niej 艣ladu). Na przedzamczu g贸rowa艂a wspomniana ju偶 kwadratowa wie偶a o wysoko艣ci 35 m. Wida膰 艣lady po stykaj膮cych si臋 z ni膮 kiedy艣 budynkach. Na najwy偶szym poziomie wie偶y znajdowa艂 si臋 ganek stra偶niczy, a nad nim wisia艂 dzwon z herbami wielkich mistrz贸w krzy偶ackich. W piwnicach natomiast funkcjonowa艂o wi臋zienie. W przeciwleg艂ym naro偶u przedzamcza r贸wnie偶 sta艂a wie偶a lecz cylindryczna.
Przedzamcze od zamku g艂贸wnego oddzielone by艂o nawodniona fos膮, dzi艣 jest ona such膮 i zaro艣ni臋ta chwastami. Nad fos膮 znajdowa艂 si臋 most zwodzony. Zamek g艂贸wny otoczony by艂 obwodem kamienno ceglanych mur贸w o wymiarach 47 x 73 m. Znajdowa艂a si臋 w nim przynajmniej jedna wie偶a od strony p艂n.-wsch., gdzie umieszczono skarbiec. Dzisiaj wida膰 jeszcze jej resztki z otworem okiennym. Istnia艂a r贸wnie偶 druga, ni偶sza linia mur贸w obwodowych otaczaj膮cych zamek g艂贸wny od po艂udnia, zachodu i wschodu. W powsta艂ym w ten spos贸b mi臋dzymurzu utworzono prawdopodobnie ogrody. Cz臋艣膰 mieszkalna zamku to pocz膮tkowo dwukondygnacyjny "dom wielki" po stronie wschodniej. P贸藕niej rozbudowano zamek o skrzyd艂a po艂udniowe i zachodnie. Od po艂udnia na zewn膮trz mur贸w znajdowa艂a si臋 pot臋偶na o艣mioboczna wie偶a od kt贸rej bieg艂 ganek do wie偶y latrynowej usytuowanej ze zrozumia艂ych wzgl臋d贸w nad samym jeziorem.
Zamek (a w艂a艣ciwie zagospodarowane przedzamcze) jest obecnie otoczony ogrodzeniem, stanowi bowiem w艂asno艣膰 prywatn膮, lecz uprzejmi w艂a艣ciciele wpuszczaj膮 turyst贸w. W wie偶y jest dosy膰 ubogie wyposa偶enie, ale w przysz艂o艣ci ma si臋 to zmieni膰, bo prace przy zamku ca艂y czas trwaj膮. Na dziedzi艅cu z 艂adnymi alejkami, kwiatami i inn膮 ro艣linno艣ci膮 ozdobn膮 stoj膮 drewniane domki, zapewne pozosta艂o艣膰 po dawnym o艣rodku wczasowym. Do niedawna w linii p贸艂nocnych mur贸w obwodowych zobaczy膰 mo偶na by艂o ruin臋 spichlerza wzniesionego w XVIII wieku, lecz jest ju偶 on chyba rozebrany ca艂kowicie. Aby dosta膰 si臋 do zamku g艂贸wnego nie nale偶y wchodzi膰 do g贸ry drog膮 lecz p贸j艣膰 艣cie偶k膮 po lewej stronie, ko艂o jeziora. Przy fosie mo偶na wej艣膰 na g贸r臋 do pozosta艂o艣ci skrzyd艂a wschodniego zamku z resztkami wie偶yczki. Id膮c dalej do艂em dochodzi si臋 do innego wej艣cia na zamek g艂贸wny po schodkach. W lecie nie radz臋 jednak schodzi膰 z wydeptanych 艣cie偶ek na zaro艣ni臋te tereny, bo osobi艣cie natkn膮艂em si臋 tam na w臋偶a. Id膮c dalej do艂em dooko艂a kopca zamkowego mo偶na zobaczy膰 wysoki fragment muru obwodowego.




Plan

Powr贸t na g贸r臋



Plan wg Z. Nawrockiego. 1 - zamek g艂贸wny, 2 - przedzamcze, 3 - skrzyd艂o mieszkalne, 4 - wie偶a g艂贸wna, 5 - wie偶a naro偶na przedzamcza (zachowana), 6 - fosa

Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera pierwotnie zamek w Przezmarku by艂 obiektem drewniano -ziemnym wzniesionym w II pol. XIII wieku. Murowan膮 warowni臋 wzni贸s艂 w I po艂. XIV wieku komtur dzierzgo艅ski i Wielki Szatny Zakonu Krzy偶ackiego Luter z Brunszwiku. Za艂o偶enie ju偶 wtedy uzyska艂o rozplanowane nie wiele odbiegaj膮ce od wygl膮du z czas贸w najwi臋kszej 艣wietno艣ci. Sk艂ada艂o si臋 z zamku wysokiego i warownego przedzamcza. Cz臋艣膰 mieszkaln膮 stanowi艂 "wielki dom" w skrzyde艂 wschodnim na planie prostok膮ta z kapitularzem i kaplic膮.
Wcze艣niej na miejscu zamku znajdowa艂 si臋 gr贸d plemion pruskich wyp臋dzonych przez rycerzy zakonnych oraz osada targowa (st膮d najstarsza nazwa miejscowo艣ci - Preussisch Markt czyli Pruski Rynek).

Rekonstrukcja lub stary widok zamku przezmark
Zamek od strony p艂n.-zach. wg rysunku z lat 1627-1628 w Dzienniku A. Boot'a
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999

punktorok. 1274 r. - Krzy偶acy wznie艣li pierwsz膮 drewniano - ziemn膮 warowni臋
punktorlata 1316-1331 - budowa zamku murowanego. Istniej膮cy cypel, na kt贸rym istnia艂 niegdy艣 gr贸d dodatkowo przeci臋to g艂臋bok膮 fos膮 zasilan膮 wod膮 z jeziora. Na zamku rezydowa艂 krzy偶acki prokurator, a p贸藕niej w贸jt
Mroczek i skarby
Zdobycie Przezmarka w roku 1410 opisa艂 Jan D艂ugosz: "Przyby艂o tam do kr贸la wielu Krzy偶ak贸w zostawionych celem obrony grodu Przezmarka a oddawszy pokornie cze艣膰 kr贸lowi, przekazuj膮 mu gr贸d i rezygnuj膮 z niego. Ten daje go w dzier偶enie rycerzowi wielkopolskiemu Mroczce z 艁opuchowa herbu Laski". Rycerz Mroczek z 艁opuchowa pochodzi艂 z rodu Leszczyc贸w, zas艂u偶onego dla kraju w dobie panowania W艂adys艂awa 艁okietka i Kazimierza Wielkiego. Uczestniczy艂 on w wielkiej wojnie z zakonem krzy偶ackim i musia艂 mie膰 du偶e zas艂ugi skoro powierzono mu zarz膮d zamku przezmarskiego, w kt贸rym znajdowa艂 si臋 du偶y skarb zakonny. R贸wnocze艣nie kr贸l wys艂a艂 do zamku swego pisarza Jana Soch臋, herbu Na艂臋cz, z zadaniem wykonania spisu ca艂ego maj膮tku. Gdy wraca艂 ze spisem zosta艂 skrycie zabity wraz z ca艂ym orszakiem. O zbrodni臋 oskar偶ono Mroczka, kt贸remu mog艂o zale偶e膰, aby kr贸l nie pozna艂 faktycznego stanu maj膮tku zakonnego. Wobec braku dowod贸w rozprawa s膮dowa zako艅czy艂a si臋 uniewinnieniem po z艂o偶eniu przysi臋gi rycerskiej. O Mroczku by艂o g艂o艣no jeszcze 2 lata p贸藕niej, gdy na czele pi臋ciuset zbrojnymi najecha艂 na gospod臋, w kt贸rej spodziewa艂 si臋 zasta膰 i zabi膰 kanclerza, biskupa krakowskiego Wojciecha Jastrz臋bca.

punktor 1397 r. - na zamku wysokim ustanowiono nowy ko艣ci贸艂 pod wezwaniem 艣w. Katarzyny
punktor1410 r. - kr贸l W艂adys艂aw Jagie艂艂o zdoby艂 zamek bez walki
punktor1411 r. - na mocy pokoju toru艅skiego Przezmark zwr贸cono Krzy偶akom
punktor1414 r. - w czasie tzw. "wojny g艂odowej" wojska polskie litewskie zdoby艂y i zniszczy艂y zamek. Jednak偶e po zniszczeniu warowni w Dzierzgoniu znaczenie Przezmarka wzros艂o. Rozpocz臋to prace nad odbudow膮 i rozbudow膮 zamku
punktor1437 r. - przeniesiono tu konwent zakonny z Dzierzgonia, a potem tak偶e s膮d ziemski. Zwi臋kszono obronno艣膰 i wyposa偶enie zamku. W magazynach znajdowa艂o si臋 m.in. po 100 sztuk kusz i broni palnej, 11 beczek prochu. Na czele tutejszego konwentu z艂o偶onego z 18 rycerzy sta艂 komtur Walter Kirskorp
punktorlata 1454-1466 - podczas wojny trzynastoletniej zamek sp艂on膮艂. Najpierw zdobyli go mieszczanie elbl膮scy, a potem odbili Krzy偶acy. Pr贸by odzyskania warowni przez Polak贸w nie powiod艂y si臋. Zdobyto tylko przedbramie zwane "pierwsz膮 bastej膮"
punktorlata 1508-1527 - zamek by艂 w艂asno艣ci膮 biskup贸w pomeza艅skich, a nast臋pnie ksi膮偶e Albrecht Hohenzollern przekaza艂 go w r臋ce prywatne
punktor1584 r. - gdy w艂a艣cicielem by艂 margrabia Jan Jerzy, przeprowadzono przebudow臋 zamku pod kierunkiem Blasiusa Bewarta. Zamek wysoki by艂 wtedy budowl膮 tr贸jskrzyd艂ow膮, posiada艂 ozdobne szczyty i nowe du偶e prostok膮tne okna
punktor1626 r. - podczas wojny polsko - szwedzkiej ksi膮偶臋 Prus Jerzy Wilhelm popiera艂 naje藕d藕c贸w, tak wi臋c i Przezmark sta艂 po ich stronie. W zamku Szwedzi kilkakrotnie zaopatrywali si臋 w 偶ywno艣膰
punktor1635 r. - zawali艂a si臋 cz臋艣膰 mur贸w obronnych zamk贸w
punktor1655 r. - w czasie "potopu" szwedzkiego zamek pe艂ni艂 funkcje kwatermistrzowskie. Jego funkcje militarne by艂y praktycznie 偶adne. Nast臋pnie by艂 wykorzystywany jako siedziba lokalnej administracji
punktor1717 r. - pierwsza rozbi贸rka mur贸w zamkowych
punktorkoniec XVIII w. - intensyfikacja dzia艂a艅 zmierzaj膮cych do pozyskania z ruin taniego budulca. Zbudowano z nich miejscowy folwark i by膰 mo偶e ko艣ci贸艂 ewangelicki
punktor1935 r. - rozpocz臋to prace badawcze i konserwatorskie. Odgruzowano i zabezpieczono ruin臋
punktor1958 r. - kolejne prace zabezpieczaj膮ce. Zachowan膮 wie偶臋 i teren zamkowy zamieniono na o艣rodek wczasowy
punktor2000 r. - ruiny przesz艂y w r臋ce prywatne. Kupi艂 je Ryszard Pilachowski wraz z 偶on膮 (jest on potomkiem szlachty inflandzkiej). Ma艂偶e艅stwo przeprowadzi艂o si臋 tu z Warszawy. Sw贸j dom postawili przy zamku, na miejscu dawnej kawiarni, a wcze艣niej 艣redniowiecznego budynku przykuchennego

Rekonstrukcja lub stary widok zamku przezmark
P贸艂nocne skrzyd艂o w 1750 r. wg rysunku J.H. Dewitz'a za H. Doma艅ska
殴r贸d艂o: Zamki krzy偶ackie w Polsce, M. Haftka, Malbork - P艂ock 1999



Wst臋p

Teren zamku jest ogrodzony i dost臋pny za zgod膮 w艂a艣cicieli. Tylko oni mog膮 wpu艣ci膰 do wie偶y (i robi膮 to ch臋tnie). Op艂at臋 w dowolnej wysoko艣ci wrzuca si臋 do skrzynki.

Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋

Zachodnia cz臋艣膰 woj. pomorskiego. 38 km na po艂udniowy wsch贸d od Malborka, 42 km na p贸艂noc od I艂awy. Zobacz na mapie.
Najbli偶sza stacja PKP jest w Maldytach. PKS-em mo偶na dojecha膰 z Elbl膮ga, Pas艂臋ka, Ostr贸dy, Mor膮ga. Wzg贸rze zamkowe znajduje si臋 przy samej drodze, wie偶臋 wida膰 z daleka.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 53.858232掳,  E 19.495184掳
format DM (stopnie, minuty):   N 53掳 51.49392',  E 19掳 29.71104'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 53掳 51' 29.64'',  E 19掳 29' 42.66''

Czas


Przystanek PKS jest w pobli偶u zamku. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie wie偶y i jej otoczenia trwa ok. 45 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorHaftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce. Szkice z dziej贸w
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorSypek Robert - Zamki i obiekty warowne Pa艅stwa Krzy偶ackiego cz. 2

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Przezmark - Przedzamcze z pot臋偶n膮 wie偶膮 Przezmark - Wie偶a od zachodu Przezmark - Wie偶a od po艂udnia Przezmark - Widok z fosy oddzielaj膮cej zamek g艂贸wny od przedzamcza Przezmark - Wie偶a i fosa oddzielaj膮ca zamek g艂贸wny od  przedzamcza Przezmark - Jedno z pi臋ter wie偶y bez wyposa偶enia Przezmark - Parter  wie偶y Przezmark - Brama do zamku g艂贸wnego Przezmark - Widok z wie偶y na dawne przedzamcze Przezmark - Resztki skrzyd艂a z bram膮 na zamku g艂贸wnym Przezmark - Oca艂a艂e resztki zamku g艂贸wnego Przezmark - Fragment zamku g艂贸wnego Przezmark - Widok  z zaro艣ni臋tego kopca po zamku g艂贸wnym. Od lewej brama, wie偶a na przedzamczu, ruiny wie偶y naro偶nej Przezmark - Ods艂oni臋te piwnice zamku g艂贸wnego Przezmark - Wej艣cie od po艂udnia po schodkach na zamek g艂贸wny Przezmark - Fragment mur贸w obwodowych poni偶ej kopca zamkowego
Zdj臋cia wykonane: latem 2004



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Google Maps


Noclegi


punktor Przezmark - Kwatera agroturystyczna Bia艂ek Felicja , Przezmark 11b, tel. (055) 276 14 37
punktor Przezmark - Domek letniskowy, tel. (032) 216 80 11, gsm 606 308 228

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Miejsce z dusz膮       Autor:  Jaros艂aw Rama      Data:  2019-07-14 23:52:15
    Dzi艣 odwiedzi艂em to miejsce razem z 呕on膮 i dzie膰mi (kilkuletnie). Wszystkim si臋 bardzo podoba艂o. Pan Ryszard kt贸ry jest w艂a艣cicielem to wyj膮tkowy cz艂owiek. Z pewno艣ci膮 b臋dziemy odwiedza膰 miejsce oraz Pana Ryszarda. Dzi臋kujemy i do zobaczenia.
  • Gratka dla mi艂o艣nik贸w zamk贸w krzy偶ackich       Autor:  Igor, Jacek, Katarzyna      Data:  2018-09-23 21:04:39
    Od dw贸ch lat moja rodzina ka偶dy wolny czas sp臋dza na zwiedzaniu tego co pozosta艂o po krzy偶akach. I dzisiaj trafili艣my na zamek w Przezmarku i to by艂 strza艂 w dziesi膮tk臋 miejsce z tzw dusz膮 i wspania艂ym w艂a艣cicielem. Jeste艣my ze Szczecinka ale w to miejsce na pewno wr贸cimy licz膮c ju偶 na miejsce noclegowe. I chcieliby艣my zobaczy膰 w wie偶y namalowanego przez syna or艂a przekazanego w podarunku.
  • Wspania艂e miejsce       Autor:  Adam      Data:  2018-06-25 20:54:33
    Wspania艂e miejsce z klimatem. W艂a艣ciciele pasjonaci. Oby jak najwi臋cej takich miejsc. Mam nadziej臋 偶e uda si臋 rozwin膮膰 to miejsce wedle plan贸w Pana Ryszarda. Trzymamy kciuki. Na pewno jeszcze tu wr贸cimy.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.