Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Ryman贸w (woj. podkarpackie) - 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy (G贸ra Zamczyska)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 2.6 na 5. G艂os贸w: 16 2.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 3.5 na 5. G艂os贸w: 12 3.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Istnienie dw贸ch zamk贸w w Rymanowie mo偶e wydawa膰 si臋 problematyczne, poniewa偶 we wszelkich publikacjach rzadko wspomina si臋 chocia偶by o jednym z nich. Zdarza si臋 te偶, 偶e obydwa obiekty s膮 mylnie ze sob膮 uto偶samiane. Istnieje jednak sporo przes艂anek za umiejscowieniem tu dw贸ch odr臋bnych za艂o偶e艅 obronnych. Niestety, brak bada艅 archeologicznych uniemo偶liwia potwierdzenie przekaz贸w ludowych i uzupe艂nienie suchych wzmianek w 藕r贸d艂ach historycznych.
Pierwszy zamek rymanowski sta艂 na wzg贸rzu o wysoko艣ci 567 m npm na po艂udnie od miasta, w艂a艣ciwie to bli偶ej Rymanowa Zdroju (na wsch贸d od niego). Wzg贸rze to ma wiele nazw odwo艂uj膮cych si臋 do zamku: Zamczysko, G贸ra Zamczyska, G贸ra Zamkowa. Podobno zosta艂 on zniszczony w 艣redniowieczu, ale jego resztki by艂y jeszcze widoczne d艂ugo p贸藕niej. Miejscowa ludno艣膰 wci膮偶 przekazuje z pokolenia na pokolenie informacje o tej warowni. Jej mury mia艂y pos艂u偶y膰 jako budulec ko艣cio艂a w Rymanowie. Na zdj臋ciach ze skanowania lotniczego LIDAR wci膮偶 wida膰 tam wa艂 i jakie艣 rowy. W 1994 r. wykonano badania sonda偶owe, podczas kt贸rych odkryto dobrze zachowany wa艂 kamienno - ziemny o szeroko艣ci 3,5 do 5 metr贸w i wysoko艣ci dochodz膮cej do 1,5 metra. Wa艂 zachowa艂 si臋 r贸wnie偶 od strony po艂udniowo-wschodniej.
Drugi zamek sta艂 w samym Rymanowie, na cyplu wzg贸rza opadaj膮cego stromo do rzeki i od XV w. by艂 rezydencj膮 w艂a艣cicieli miasta. Z dw贸ch stron otacza艂y t臋 budowl臋 w膮wozy (obecnie s膮 to ulice Grunwaldzka i Podg贸rze, ca艂o艣膰 zosta艂a znacznie zniwelowana i ca艂kowicie zabudowana), a od miasta oddzielony by艂 sztuczn膮 fos膮. Na pewno posiada艂 przynajmniej jedn膮 wie偶臋. Mimo 偶e historia Rymanowa jest w miar臋 dobrze poznana, to jednak nie ma wiele informacji o tym obiekcie. Nie wiadomo w og贸le jak wygl膮da艂 i wielu rzeczy mo偶na si臋 tylko domy艣la膰. Chocia偶 obecnie ma艂o kto o nim pami臋ta, to jednak w starych dokumentach kilkakrotnie nazywany jest zamkiem. Od zapomnienia ocali艂 go miejscowy historyk i dziennikarz Andrzej Potocki.


Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego G贸ry Zamkowej pod Rymanowem


Plany i rekonstrukcje

Powr贸t na g贸r臋 strony

mapa Rymanowa
Mapa Rymanowa z XVIII wieku. Na niebiesko budynki na terenie zamkowym, tu偶 przy ko艣ciele. G艂贸wny to zapewne ten z bocznymi skrzyd艂ami.

mapa Rymanowa
Plan Rymanowa z 1854 r. Na czerwono miejsce po zamku czyli pusty plac, a dooko艂a jakie艣 niewielkie budynki. Po prawej nowy dw贸r z ogrodami z 1826 r., opisany myl膮co jako "Schloss"



Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Wg tradycji pierwszy zamek wybudowa艂 w II po艂. XIV w. ksi膮偶臋 W艂adys艂aw Opolczyk, kt贸ry lokowa艂 te偶 miasto w 1376 r. Jak wiadomo, ksi膮偶臋 ten sta艂 si臋 wrogiem W艂adys艂awa Jagie艂艂o i zwolennikiem Krzy偶ak贸w co mog艂o przyczyni膰 si臋 do zniszczenia tej warowni przez polskie rycerstwo. Dlatego te偶 powsta艂o drugie za艂o偶enie obronne przeznaczone na siedzib臋 w艂a艣cicieli miasta. Postawiono je w I po艂. XV wieku z inicjatywy Dobies艂awa z Ole艣nicy i Sienna, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i dow贸dcy obl臋偶enia Malborka.
Wi臋zienie zamkowe
W drugim zamku rymanowskim znajdowa艂y si臋 lochy, wi臋zienie, a nawet izba tortur. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z po艂owy XV w., gdy w艂a艣cicielk膮 Rymanowa po 艣mierci m臋偶a zosta艂a Katarzyna z Gorajskich Sienie艅ska. By艂a to bardzo porywcza kobieta, co potwierdza zajazd jaki uczyni艂a na dobra biskupa przemyskiego, kiedy por贸偶ni艂a si臋 z nim o granice wsi. Zarz膮dcy swych d贸br - Piotrowi Czarnockiemu, nakaza艂a zebra膰 50 ludzi i najecha膰 dw贸r biskupi w Kr贸liku Polskim. Tak te偶 uczyniono, dw贸r zosta艂 zdewastowany, wyposa偶enie zniszczone lub rozkradzione. Szkody oszacowano na 70 grzywien (ko艅 wart by艂 1 grzywn臋). Pojmano te偶 cz臋艣膰 s艂u偶by i zamkni臋to w lochach pod rymanowskim zamkiem (wtedy w艂a艣ciwie jeszcze dworem obronnym). Nast臋pna relacja pochodzi z 1475 r., gdy Andrzej Sienie艅ski uwi臋zi艂 w wie偶y swej warowni m艂ynarza ze wsi G艂臋bokie oskar偶onego o kradzie偶 wo艂u. Natomiast w 1597 r. przes艂uchiwano tu niejakiego Janusza z Szyki. Dopiero podczas tortur przyzna艂 si臋 do rozprowadzania fa艂szywych pieni臋dzy.
Wszed艂 on w posiadanie tej okolicy dzi臋ki ma艂偶e艅stwu z Katarzyn膮 Gorajsk膮. Nie wiadomo jak wygl膮da艂a ta budowla, ale najprawdopodobniej by艂 to znacznych rozmiar贸w wie偶owy dw贸r obronny, postawiony na wzg贸rzu o stromych zboczach w pobli偶u centrum miasta
punktor1413 r. - 艣lub Katarzyny i Dobies艂awa. Z p贸藕niejszego okresu zachowane s膮 informacje o bardzo cz臋stym pobycie Katarzyny w Rymanowie wraz ze swoimi 11 dzie膰mi. Tak wi臋c rezydencja musia艂a by膰 okaza艂a
punktor1419 r. - Dobies艂aw go艣ci艂 w Rymanowie kr贸la W艂adys艂awa Jagie艂艂臋
punktor1440 r. - kolejnym wa偶nym go艣ciem na rymanowskim dworze by艂 kardyna艂 Zbigniew Ole艣nicki, bratanek Dobias艂awa i najwa偶niejsza osoba w pa艅stwie po kr贸lu. Zatrzyma艂 si臋 tu po drodze do Sanoka
punktor1441r. - po 艣mierci Dobies艂awa w艂a艣cicielk膮 zosta艂a jego 偶ona, kt贸ra pisa艂a si臋 ju偶 "z Rymanowa", a nast臋pnie syn Andrzej Sienie艅ski i wnuk Wiktoryn
punktor1537 r. - kolejnym w艂a艣cicielem zosta艂 Zbigniew Sienie艅ski, kasztelan sanocki
punktor1567 r. - jego c贸rka wysz艂a za Andrzeja Stadnickiego, kt贸ry sta艂 si臋 kolejnym panem tych ziem
punktor1595 r. - Marcin Stadnicki, brat Andrzeja kupi艂 od niego Ryman贸w. Wiadomo, 偶e gruntownie wyremontowa艂 on ko艣ci贸艂. Mo偶na przypuszcza膰, 偶e rozbudowa艂 tak偶e zameczek, bowiem od tego czasu wielokrotnie wyst臋puje w dokumentach nazwa "zamek rymanowski". Stadnicki mia艂 kilka rezydencji m.in. zamek w Rybotyczach, jednak po jego 艣mierci, 偶ona na sw膮 siedzib臋 wybra艂a Ryman贸w. Jej c贸rka Helena wysz艂a za Micha艂a Zebrzydowskiego
punktor1624 r. - przez tereny dziesiejszego podkarpacia przesz艂y oddzia艂y tatarskie, ktore spustoszy艂y tak偶e Ryman贸w
punktor1632 r. - historyk i pisarz staropolski Szymon Starowolski wzmiankowa艂 i偶 "Ryman贸w, Dyn贸w i Lesko swoje zamki maj膮"




Spory z biskupem
Sp贸r Sienie艅skich z Rymanowa z biskupem przemyskim rozpocz臋ty w XV w. trwa艂 jeszcze d艂ugo. W 1547 r. kasztelan sanocki Zbigniew Sienie艅ski ponownie najecha艂 wie艣 biskupi膮 Kr贸lik Polski. Tym razem na czele 100 ludzi zmusi艂 tamtejsze ch艂opstwo do zap艂acenia rocznego czynszu i zabra艂 z p贸l ca艂e siano. Biskup Jan Dziaduski rzuci艂 za to kl膮tw臋 na Sienie艅skiego. Ten, obra偶ony sprowadzi艂 pastora protestanckiego, przekaza艂 mu podmiejski ko艣ci贸艂 i zmieni艂 wyznanie. Tak偶e kolejny biskup Walenty Herburt ob艂o偶y艂 kl膮tw膮 Sienie艅skiego, co nie zrobi艂o ju偶 na nim wra偶enia, poniewa偶 po przej艣ciu na protestantyzm, nie podlega艂 biskupiej jurysdykcji. Nie napada艂 jednak wi臋cej na dobra ko艣cielne.

punktor1655 r. - podczas "potopu" szwedzkiego Ryman贸w zosta艂 doszcz臋tnie zniszczony, zamek r贸wnie偶 musia艂 wi臋c ucierpie膰
punktor1674 r. - Jan Opali艅ski, kt贸ry przej膮艂 dobra rymanowskie po Zebrzydowskich wystawi艂 dokument (dotycz膮cy popostwa w Wo艂tuszowej) podpisany "dano na zamku moim rymanowskim". Po 艣mierci Opali艅skiego zamek przeszed艂 na kr贸tko na w艂asno艣膰 Jana Samuela Czartoryskiego, kt贸ry wyda艂 rozporz膮dzenie o odwo艂ywaniu si臋 od wyrok贸w s膮du miejskiego do zamku rymanowskiego
punktorXVIII w. - zamek powr贸ci艂 do Stadnickich, a konkretnie Franciszka Stadnickiego, pana na Lesku
punktor1745 r. - Teresa Stadnicka wysz艂a za wojewod臋 wo艂y艅skiego J贸zefa Ossoli艅skiego, wi臋c zamek przeszed艂 w r臋ce Ossoli艅skich. J贸zef, mimo posiadania zamk贸w w Dukli i Lesku, mieszka艂 w艂a艣nie w Rymanowie co 艣wiadczy, 偶e musia艂a to by膰 du偶a i wygodna rezydencja
punktor1786 r. - Ryman贸w po raz kolejny sta艂 si臋 posagiem i po 艣lubie Teresy Ossoli艅skiej z J贸zefem Potockim przeszed艂 w r臋ce Potockich. Ma艂偶e艅stwo mieszka艂o na sta艂e we Wiedniu, a zamek w tym czasie mocno ju偶 podupad艂
punktor1798 r. - miasto kupi艂 Franciszek Sk贸rski. Postanowi艂 jednak nie inwestowa膰 w zamek, kt贸ry wymaga艂 ogromnych nak艂ad贸w finansowych. Du偶e znaczenie mia艂o te偶 niezbyt atrakcyjne po艂o偶enie w 艣rodku miasta i brak miejsca na stworzenie przestronnego parku. Nied艂ugo potem zamek zosta艂 rozebrany i po drugiej stronie rzeki postawiono nowy dw贸r, kt贸ry po Sk贸rskich przej臋li Potoccy, dlatego zawany jest dzi艣 "Dworem Potockich". Obecnie to siedziba nadle艣nictwa
punktorXIX w. - na zachowanych planach Rymanowa miejsce po zamku jest ju偶 puste
punktor1994 r. - w ramach akcji "Archeologiczne Zdj臋cie Polski" wykonano badania sonda偶owe G贸ry Zamkowej. Potwierdzono istnienie wa艂贸w kamienno - ziemnych. Wspomina艂 o nich pod koniec XIX wieku Stanis艂aw Eliasz Radzikowski, znany malarz i historyk.

Zdj臋cie lidar
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego miejsca po zamku miejskim w Rymanowie (A)


Legendy i podania


Legend臋 zwi膮zan膮 ze starym zamkiem rymanowskim nades艂a艂a Eurena. Dotyczy ona zakochanej pary mieszkaj膮cej w warowni. Gdy pewnego dnia kobieta zmar艂a od szerz膮cej si臋 zarazy, zrozpaczony rycerz poprzysi膮g艂 Bogu zemst臋. Z wzoru rycerza zmieni艂 si臋 w pospolitego zb贸ja napadaj膮cego na kupc贸w. Trwa艂o to d艂u偶szy czas, dop贸ki nie schwytano go i nie powieszono na d臋bie, kt贸ry sta艂 przed zamkiem (po dzisiejszy dzie艅 stoi na G贸rze Zamkowej d膮b). Miejscowi twierdz膮, 偶e ukochani do tej pory w dni parzyste spotykaj膮 si臋 pod postaci膮 ptak贸w na tym d臋bie.


Informacje praktyczne


KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktorOgl膮dni臋cie miejsca po zamku miejskim zajmuje ok. 5 minut. Na G贸r臋 Zamkow膮 prowadzi 艢cie偶ka przyrodnicza z Rymanowa Zdroju oznaczona bia艂o-czerwonym znakiem. Odleg艂o艣膰: ok. 2,5 km w jedn膮 stron臋.

WST臉P
punktorWolny


Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. podkarpackiego. 16 km na po艂udniowy wsch贸d od Krosna, 29 km na zach贸d od Sanoka. Zobacz na mapie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

G贸ra Zamczyska:
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.5447119473掳, E21.864648894掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 32.682716838'N, 21掳 51.87893364'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 32' 40.96''N, 21掳 51' 52.74''E 

Miejsce po zamku miejskim:
Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.57428187862掳, E21.86788749725掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 34.4569127172'N, 21掳 52.073249835'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 34' 27.41''N, 21掳 52' 04.39''E 



Bibliografia



punktorPotocki Andrzej - Ksi臋ga legend i opowie艣ci beskidzkich


Noclegi



Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Pro艣ba       Autor:  marcin      Data:  2010-01-28 20:43:42
    Witam ja s艂ysza艂em ze owszem ten zamek tam by艂 a po jego rozebraniu podobno pobudowano ko艣ci贸艂 w rymanowie (nie zdroju) ale czy to prawda ?
  • Re: zamki Rymanowa       Autor:  Anonim      Data:  2008-10-01 19:04:51
    gdzie w Rymanowie jest zamek???!!!
  • Re: zamki Rymanowa       Autor:  Anonim      Data:  2008-07-13 23:11:11
    zdi臋cia





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.