Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Ryn (woj. warmi艅sko-mazurskie) - 艢redniowieczny zamek krzy偶acki

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 3.8 na 5. G艂os贸w: 46

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 3.9 na 5. G艂os贸w: 32

       
    
 


Opis i stan obecny


Zamek Ryn jest pi臋knie po艂o偶ony na wzg贸rzu mi臋dzy dwoma jeziorami: O艂贸w i Ry艅skim, w samym centrum miasteczka. Niegdy艣 tak strategiczne po艂o偶enie sk艂oni艂o zakon krzy偶acki do utworzenia tu komturstwa i bazy wypadowej do podboju Litwy. Tutejsza warownia pe艂ni艂a r贸wnie偶 funkcje zaplecza gospodarczego - zaopatrywa艂a Pa艅stwo Krzy偶ackie w ryby, dziczyzn臋, mi贸d. W tym celu w budowli mia艂y swoje siedziby specjalne urz臋dy zakonne od zasob贸w le艣nych i rybnych, a do zamku nale偶a艂a flota 9 statk贸w i liczne 艂odzie. Funkcja gospodarcza przewa偶y艂a, bo obiekt ostatecznie nie rozwin膮艂 si臋 w kierunku rozbudowanej i dobrze umocnionej siedziby konwentualnej, cho膰 patrz膮c na okaza艂膮 bry艂臋 budowli mo偶e wydawa膰 si臋 co艣 innego. Jednak t膮 sta艂 si臋 dopiero po upadku zakonu krzy偶ackiego, a rozbudowa nie by艂a zwi膮zana z funkcjami obronnymi. Zamek posiada艂 za to od pocz膮tku obszerne podzamcze od p贸艂nocnego - wschodu, a tak偶e folwark, gdzie hodowano konie i byd艂o oraz m艂yn (ocala艂 tylko m艂yn przekszta艂cony na karczm臋, ale jest to budowla XIX-wieczna). M艂yn powsta艂 na kanele 艂膮cz膮cym oba jeziora, a jego wody zasila艂y tak偶e fos臋 zamkow膮.

Pierwotnie zamek tworzy艂o tylko jedno skrzyd艂o po艂udniowo-wschodnie o 3 kondygnacjach. Z pozosta艂ych stron czworobok o wymiarach 44 x 52 metry zamkni臋ty by艂 murem obwodowym i fos膮. W XV wieku sta艂 si臋 siedzib膮 komtura i podleg艂ego mu konwentu z艂o偶onego z braci zakonnych. Posiada艂 kaplic臋, kapitularz, refektarz, dormitorium oraz inne standardowe zakonne izby i komnaty. Najwy偶sza kondygnacja obronna obwiedziona by艂a z zewn膮trz gankiem stra偶niczym, a od strony dziedzi艅ca komunikacj臋 umo偶liwia艂 pi臋trowy murowano-drewniany kru偶ganek. Powa偶na rozbudowa o dwa kolejne skrzyd艂a nast膮pi艂a dopiero w XVI/XVII wieku (z przejazdem bramnym od po艂udniowego-zachodu). Mia艂a ona na celu zapewni膰 wygod臋 podczas polowa艅 ksi膮偶臋tom pruskich. Przebudowano te偶 najstarsze skrzyd艂o gotyckie, dodaj膮c na dziedzi艅cu od zachodu wie偶臋 z klatk膮 schodow膮 i zabudowuj膮c gotyckie kru偶ganki. Ko艅cem XIX stulecia zamek musia艂 zosta膰 odbudowany po po偶arze. Zrobiono to w stylu neogotyckim z wie偶yczkami i krenela偶em w naro偶ach, przy okazji rozpocz臋to budow臋 ostatniego skrzyd艂a od p贸艂nocnego-wschodu. Do skrzyd艂a gotyckiego dodano te偶 ni偶sz膮 (pi臋trow膮) przybud贸wk臋, kt贸ra domkn臋艂a obw贸d budynk贸w wok贸艂 dziedzi艅ca. W XXI wieku, po remoncie, budowla wygl膮da podobnie, z jedn膮 r贸偶nic膮 - zmieniono (powi臋kszono i podwy偶szono) wspomnian膮 przybud贸wk臋, aby zr贸wna膰 j膮 ze skrzyd艂em p贸艂nocno-wschodnim.
Cztery skrzyd艂a zamku s膮 obecnie odpowiednio nazwane: Komturskie, Rycerskie, My艣liwskie, Wi臋zienne. Ka偶demu nadano inny wygl膮d i charakter wn臋trz. Na zewn膮trz najstarsze ma przywr贸cone gotyckie elewacje z dekoracj膮 rombow膮 ceg艂膮 zendr贸wk膮 (ceg艂a ciemna, wypalona) oraz kamieniami w przyziemiu. Najm艂odsze skrzyd艂o, w kt贸rym umieszczone jest g艂贸wne wej艣cie do zamku odznacza si臋 od reszty, jest ni偶sze i dostawione do reszty budowli, najlepiej wida膰 to na zdj臋ciach/filmach z g贸ry. Budynek te偶 jest ceglany, ale wida膰, 偶e jest to ceg艂a wsp贸艂czesna. Pozosta艂e cz臋艣ci zamku s膮 otynkowane. W skrzydle po艂udniowo-zachodnim wci膮偶 znajduje si臋 oryginalna brama z portalem, ale jest ona chyba wykorzystywana tylko okazyjnie.

Zabytek zosta艂 podniesiony z ruiny wielkim kosztem przez prywatnego inwestora, jest dzi艣 przede wszystkim centrum hotelarskim, konferencyjnym i rekreacyjnym. Pod tym wzgl臋dem to z pewno艣ci膮 pere艂ka Warmii i Mazur, ale o zwyk艂ych turystach wcale nie zapomniano. Warowni臋 mo偶na zwiedza膰 z kompetentnym przewodnikiem. Wn臋trza nie ka偶dego mog膮 zachwyci膰, ale wg mnie s膮 ciekawe. Nie wida膰 kiczu, a'la zamek Gargamela (poza bram膮 wej艣ciow膮). Szczeg贸lne wra偶enie robi dziedziniec, co prawda sztucznie zadaszony, ale pomys艂owo stylizowany na wielk膮 sal臋 rycersk膮. Niezwykle prezentuje si臋 te偶 basen w 艣redniowiecznych murach, ale za skosztowanie tej przyjemno艣ci trzeba s艂ono p艂aci膰. Poza tym do zobaczenia jest spory odcinek korytarzy i kilka gotyckich komnat. Godne pochwa艂y jest, i偶 w艂a艣ciciel stara艂 si臋 wykorzystywa膰 oryginalne elementy zamku (kt贸re kto艣 inny m贸g艂by wyrzuci膰 razem z gruzem) i adaptowa膰 je do odrestaurowanego obiektu, np. ze 艣redniowiecznych drewnianych belek wykonano ciekawe rze藕by i portale.

Poczt贸wka z 1905 r.
Poczt贸wka z 1905 roku. Zamek po neogotyckiej odbudowie. Widok na dopiero wzniesione skrzyd艂o p贸艂nocno-wschodnie



Poczt贸wka z 1905 r.
Poczt贸wka z ok. 1910 roku. Widok na zamek od p贸艂nocy


Plany i rekonstrukcje


Plan zamku Ryn
Plan przyziemia zamku Ryn z 1885 r., przed odbudow膮 po po偶arze. 1 - gotyckie skrzyd艂o p艂d.-wsch., 2 - skrzyd艂o p艂d.-zach., 3 - skrzyd艂o p艂n.-zach., 4 - przejazd bramny, 5 - wie偶a z klatk膮 schodow膮 z XVII w., 6 - zabudowane kru偶ganki, 7 - dziedziniec, 8 - miejsce gdzie wzniesiono skrzyd艂o p艂n.-wsch., 9 - miejsce przybud贸wki

Ryn w  艣redniowieczu
Dawny plan Ryna wg Giesego. Wida膰 zamek (B) z podzamczem (V) i oblewaj膮c膮 je fos臋. Plan sporz膮dzono w ko艅cu XIX wieku, zamek posiada 2 skrzyd艂a, wi臋c przedstawia chyba okres XVI-XVII-wieczny


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Murowan膮 warowni臋 Ryn zbudowali Krzy偶acy w 1376 roku. W miejscu tym sta艂a wcze艣niej drewniana stra偶nica, zniszczona przez Litwin贸w, a pierwotnie gr贸d plemienia Galind贸w.
ozdoba
Powstanie w Rynie
Mimo warownego po艂o偶enia i grubych mur贸w zamek w Rynie w ko艅cu 1455 roku zosta艂 zdobyty przez oddzia艂y zbuntowanego przeciw Krzy偶akom ch艂opstwa pruskiego. Za艂oga zamku nie by艂a liczna i s艂abo wyposa偶ona. Nie puszczono jednak tej zniewagi p艂azem i w nast臋pnym roku Krzy偶acy zebrali wojsko z Olsztyna, Barczewa oraz Reszla i pod dow贸dztwem Jerzego von Schliebena odzyskali Ryn, t艂umi膮c przy okazji ca艂kowicie powstanie ch艂op贸w, kt贸rym uda艂o si臋 zdoby膰 wcze艣niej r贸wnie偶 E艂k, Pisz i Gi偶ycko. Wybito 500 niewyszkolonych wojskowo powsta艅c贸w przy stracie zaledwie kilku rycerzy zakonnych.
Celem budowy murowanego zamku by艂o wzmocnienie linii obronnej do walki z Litwinami, ale co ciekawe to w艂a艣nie tutaj schroni艂a si臋 ma艂偶onka litewskiego ksi臋cia Witolda - ksi臋偶na Anna podczas walk dynastycznych na Litwie (Witold sprzymierza艂 si臋 z Krzy偶akami w walce o w艂adz臋).
Od 1394 do 1525 roku istnia艂a komturia ry艅ska (z przerwami w latach 1397-1418 i 1422-1477 - wtedy Ryn by艂 jedynie prokuratori膮), a jednym z komtur贸w by艂 Fryderyk von Wallenrode, brat Wielkiego Mistrza Konrada, kt贸rego nazwisko wykorzysta艂 Adam Mickiewicz w swej powie艣ci.
Tak szybka utrata statusu komturii (ju偶 po 3 latach) sprawi艂a, 偶e plany budowy czteroskrzyd艂owego zamku konwentualnego nie zosta艂y zrealizowane. Postawiono jedynie jedno podpiwniczone dwupi臋trowe skrzyd艂o od po艂udniowego-wschodu i mury kurtynowe otaczaj膮ce dziedziniec. Od zachodu mia艂a stan膮膰 pot臋偶na wie偶a na planie kwadratu o boku 13 m, ale i tego projektu nie zrealizowano.
Sekularyzacja zakonu w 1525 roku przynios艂a utworzenie starostwa ry艅skiego Prus Ksi膮偶臋cych, polskiego lenna. W XVI - XVIII stuleciu zamek ry艅ski pe艂ni艂 funkcj臋 my艣liwskiej rezydencji ksi膮偶膮t pruskich, rezydowa艂 w nim 艂owczy ksi膮偶臋cy (administrator las贸w), a tutejsi starostowie nadzorowali gospodark臋 le艣n膮 i 艂owieck膮 w ca艂ych Prusach Ksi膮偶臋cych. Budowl臋 znacznie rozbudowano o skrzyd艂o po艂udniowo-zachodnie z przejazdem bramnym, a nast臋pnie p贸艂nocno-zachodnie. Stare skrzyd艂o gotyckie przebudowano ,zacieraj膮c elementy gotyckie.
W 1657 roku, podczas potopu szwedzkiego Ryn wraz z zamkiem spalili sprzymierzeni z Polakami Tatarzy pod wodz膮 hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego. By艂 to odwet za wsparcie przez Prusy Ksi膮偶臋ce Szwed贸w.
W 1723 roku Ryn otrzyma艂 prawa miejskie, ale zamek chyli艂 si臋 ku upadkowi. W po艂owie tego偶 stulecia przesta艂 by膰 siedzib膮 艂owczych, a pod koniec w艂adze pruskie wystawi艂y go na sprzeda偶.
Do 1853 roku by艂 on w艂asno艣ci膮 szeregu prywatnych os贸b. Potem rz膮d pruski, a dok艂adnie rejencja w G膮binie, odkupi艂 go i utworzy艂 wi臋zienie na 500 skaza艅c贸w. Budowla zosta艂a wyremontowana.
W 1881 roku mia艂 miejsce wielki po偶ar zamku, kt贸ry zosta艂a w pe艂ni odbudowany dopiero 25 lat p贸藕niej. Skrzyd艂o gotyckie spali艂o si臋 do po艂owy wysoko艣ci. Zamek odbudowano jako budowle neogotyck膮 z nowym skrzyd艂em p贸艂nocno-wschodnim i dobud贸wk膮 do skrzyd艂a gotyckiego.
Po II wojnie 艣w. mie艣ci艂 si臋 tu Urz膮d Miasta, Dom Kultury, biblioteka i muzeum. Budynki nie by艂y odpowiednio remontowane i popada艂y w ruin臋 a偶 na pocz膮tku XXI wieku przej膮艂 je prywatny inwestor i rozpocz膮艂 prace konserwatorskie i remontowe. W 2006 roku otworzy艂 Mazurskie Centrum Kongresowo-Wypoczynkowe "Zamek Ryn".

Poczt贸wka z 1905 r.
Poczt贸wka z 1905 roku. Widok na Ryn i zamek od p贸艂nocnego-zachodu.



Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorHotel Zamek Ryn - ul. Plac Wolno艣ci 2, Ryn

CZAS
punktor Zwiedzanie trwa ok. 45 minut. Ogl膮dni臋cie z zewn膮trz 10 minut.

WST臉P
punktor P艂atny - 15 z艂 / 10 z艂 ulgowy (do 12 lat). W dni powszednie wej艣cie tylko w godz. 11.00 i 13.00, w soboty i niedziele gdy zbierze si臋 grupa i na zam贸wienie. Po sezonie wyznaczana jest jedna godzina zwiedzania. Warto kontaktowa膰 si臋 telefonicznie.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Rynie

INNE
punktor Zamek w Rynie w portalu promuj膮cym turystyk臋 rodzinn膮 "Wakacje z dzieciakiem" - relacje ze zwiedzania obiektu z dzie膰mi

Przedwojenna poczt贸wka
Przedwojenna poczt贸wka z Ryna



Po艂o偶enie i dojazd


Centralno - wschodnia cz臋艣膰 woj. warmi艅sko - mazurskiego. 20 km na p艂d. - zach. od Gi偶ycka, 31 km na p艂d. - wsch. od K臋trzyna. Zobacz na mapie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N53.93875278掳, E21.54609722掳
format DM (stopnie, minuty):   53掳 56.3251668'N, 21掳 32.7658332'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   53掳 56' 19.51''N, 21掳 32' 45.95''E 


Bibliografia


punktor Haftka Mieczys艂aw - Zamki krzy偶ackie w Polsce - szkice z dziej贸w
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Czubiel Lucjan - Zamki Warmii i Mazur
punktor Jurasz Tomasz - Zamki i ich tajemnice
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce

Poczt贸wka z 1905 r.
Poczt贸wka z ok. 1915 roku. Widok znad jeziora Ry艅skiego



Fotogaleria


Zamek Ryn - Widok z ulicy na skrzyd艂o p艂d.-wsch. Zamek Ryn - Widok od strony parkingu na skrzyd艂o p艂n.-wsch.  z bram膮 Zamek Ryn - Zbli偶enie na skrzyd艂o z XIX/XX wieku z obecn膮 bram膮 Zamek Ryn - Skrzyd艂o p艂d.-zach. z przejazdem bramnym Zamek Ryn - Skrzyd艂o p艂d.-zach. z przejazdem bramnym Zamek Ryn - Najstarsze skrzyd艂o gotyckie Zamek Ryn -Bajkowe wej艣cie do zamku z automatycznie otwieran膮 bram膮 Zamek Ryn - Hol na parterze Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Wn臋trza zamku Zamek Ryn - Dziedziniec zamkuu Zamek Ryn - Dziedziniec zamku Zamek Ryn - Brama na dziedzi艅cu Zamek Ryn - Restauracja
Zdj臋cia wykonane: latem 2010


Materia艂y wideo


Zamek w Rynie z drona 2021



Noclegi



Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: 艂adnie       Autor:  korek77      Data:  2014-08-12 12:15:17
    Zgadzam si臋. Niewiele tam z oryginalnego zamku. Zamek g艂贸wnie "udaje" 艣redniowieczn膮 warowni臋.
  • Forma gotycka       Autor:  korek77      Data:  2014-08-12 12:13:31
    W najnowszej ksi膮偶ce Tomasza Torbusa jest informacja, 偶e zamek w czasach krzy偶ackich w czworoboku mur贸w nie mia艂 wi臋cej ni偶 jedno skrzyd艂o. Pozosta艂e trzy to ju偶 czasy p贸藕niejsze.
  • Re: 艂adnie       Autor:  Borsuk      Data:  2013-08-23 20:56:49
    Nie zgodz臋 si臋. By艂em tam dzisiaj, i uwa偶am 贸w obiekt za najgorszy z zamk贸w, jakie kiedykolwiek widzia艂em. "Zamek" zosta艂 dos艂ownie wykastrowany. Ogl膮damy tak na prawd臋 hotel, z zamkiem maj膮cy niewiele wsp贸lnego. 呕adnych historycznych sal, ekspozycji, przewodnik w wi臋kszo艣ci wychwala zalety przybytku ni偶 m贸wi o jego historii. Szkoda czasu i pieni臋dzy.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.