puste
 

Wojew贸dztwo: ma艂opolskie / Powiat: nowos膮decki / Gmina: Rytro

Ikonka - zamek

RYTRO
馃彴 艢redniowieczny zamek rycerski 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Rytro

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Rytro - 艢redniowieczny zamek rycerski

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 144
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars 艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 110
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera resztki zamku w Rytrze stoj膮 na stromym wzg贸rzu (463 m npm) nad rzek膮 Poprad. Nie zosta艂o ju偶 z niego wiele, ale miejsce to jest bardzo urocze i na pewno warte odwiedzenia. Z g贸ry rozci膮ga si臋 艣liczny widok na ca艂膮 okolic臋. Zachowana wie偶a o bardzo grubych murach (3 m) zbudowana jest z piaskowca i si臋ga obecnie ok. 8 metr贸w. Wej艣cie do wie偶y umieszczone by艂o wysoko ponad dziedzi艅cem, prowadzi艂y do niego drabiny. Po kraw臋dzi wzg贸rza bieg艂 mur obwodowy, kt贸rego zachowa艂y si臋 fragmenty. Od po艂udnia przylega艂 do muru dwudzielny budynek mieszkalny ze strzelnicami, obecnie r贸wnie偶 zachowany szcz膮tkowo. Warowna brama widoczna jeszcze w XIX w. prowadzi艂a od wschodu. W s膮siedztwie bramy sta艂o co艣 w rodzaju niewielkiej bastei, by艂 to najp贸藕niej wybudowany element zamku. Od strony p贸艂nocnej, za wie偶膮, znajdowa艂a si臋 fosa i wa艂 prawie ca艂kowicie ju偶 zniwelowane.
Przy murach wida膰 reflektory, kt贸re kiedy艣 o艣wietla艂y ruiny noc膮, ale niestety obecnie s膮 zdewastowane i chyba nie dzia艂aj膮.
Zamek od d艂u偶szego czasu podlega pracom konserwacyjnym, ale nie zamyka to mo偶liwo艣ci zwiedzania go przez turyst贸w.



Plan

Powr贸t na g贸r臋


Plan zamku 艣redniowiecznego z zaznaczonymi widocznymi pozosta艂o艣ciami mur贸w
殴r贸d艂o: Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Juliusz Marsza艂ek, Warszawa 1993

Rekonstrukcja


Rekonstrukcja lub stary widok zamku rytro
Rekonstrukcja zamku w 艣redniowieczu wg S. Morawskiego
殴r贸d艂o: Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Juliusz Marsza艂ek, Warszawa 1993


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera zamek pocz膮tkowo drewniany wzniesiono w XIII wieku. By艂 on stra偶nic膮 przy komorze celnej nad Popradem. Najstarsz膮 murowan膮 cz臋艣ci膮 za艂o偶enia jest cylindryczna wie偶a z ko艅ca XIII w. Nie wiadomo komu przypisa膰 wzniesienie obiektu. By膰 mo偶e zrobili to rycerze-rozb贸jnicy czyli raubritterzy, st膮d mog艂aby wywodzi膰 si臋 nazwa miejscowo艣ci (Ritter). Inni s膮dz膮, i偶 zrobi艂 to Teodor 艢wiebodzic za czas贸w Henryka Brodatego.
Piotr z Rytra
W XV wieku w艂a艣ciciel zamku Piotr z Rytra by艂 jedn膮 ze znaczniejszych postaci 贸wczesnej Polski. Pocz膮tkowo piastun m艂odego kr贸la W艂adys艂awa III zwanego p贸藕niej Wane艅czykiem, zosta艂 nast臋pnie marsza艂kiem dworu.
Jan D艂ugosz podaje i偶 w XIII w. w艂a艣cicielem zamku by艂 kasztelan s膮decki Piotr Wyd偶ga herbu Janina, co jednak nie zosta艂o potwierdzone. Wiadomo na pewno, 偶e w I po艂. XIV w. zamek by艂 w艂asno艣ci膮 kr贸lewsk膮.
punktor1312 r. - dokument z tego roku m贸wi o przywr贸ceniu prawa poboru c艂a przy zamku w Rytrze klasztorowi klarysek ze Starego S膮cza. Sam zamek poza wie偶膮 by艂 drewniany. Stanowi艂 w艂asno艣膰 kr贸la W艂adys艂awa 艁okietka
Skarby zamkowe
O prawdopodobnym ukryciu skarbu w Rytrze wspomina sam Jan D艂ugosz, kt贸remu klaryski ze Starego S膮cza pokaza艂y pono膰 testament Piotra Wyd偶gi. Informuje on o ukryciu z艂ota na kt贸re natrafi艂 w pobliskich g贸rach. Pewn膮 cz臋艣膰 skarbu zakopa艂 i ukry艂 w r贸偶nych miejscach, a 艣wiadk贸w pozabija艂, reszt臋 zapakowa艂 do beczek i uda艂 si臋 z nim w 1255 roku do Krzy偶ak贸w, gdzie dokona艂 偶ywota. Skarb贸w Wyd偶gi szuka艂o wielu, w tym nawet przedstawiciele wielkich rod贸w szlacheckich, jak np. syn dzier偶awcy Rytra Zygmunta Kazanowskiego - Adam.

punktorok. po艂. XIV w. - powsta艂 kamienny mur obwodowy i budynek mieszkalny
punktorXV w. - dzier偶awcami zamku by艂 najpierw Jakusz z Boturzyna, po藕niej Toporczykowie i Ryterscy, a w XVI w. Piotr Kmita
punktor pocz. XVI w. - wraz z rozwojem broni artyleryjskiej od strony wschodniej wzniesiono niewielk膮 bastej臋, kt贸ra mia艂a wzmocni膰 obronno艣膰 zamku
punktor1580 r. - z przekazu Marcina Bielskiego wiadomo, 偶e zamek by艂 bardzo zniszczony
punktor1657 r. - podczas "potopu" zamek zdewastowa艂y ostatecznie wojska sojusznika szwedzkiego Jerzego II Rakoczego
punktor1658 r. - z 贸wczesnej lustracji wynika, i偶 z zamku zosta艂o tylko troch臋 muru na wysokiej g贸rze
punktorpo艂. XIX w. - mimo opuszczenia zamku ponad 2 wieki wcze艣niej wci膮偶 czytelne by艂o rozplanowanie za艂o偶enia, a mury sta艂y na ca艂ej d艂ugo艣ci i si臋ga艂y 3,5 m
punktorlata 70-te XX w. - przeprowadzano prace archeologiczne i konserwatorskie. Te ostatnie okaza艂y si臋 dla mur贸w zamkowych bardziej destrukcyjne ni偶 niejedna wojna, poniewa偶 rozbierano je i wykorzystano do 艂atania wyrw w wie偶y. Sam膮 wie偶臋 natomiast wype艂niono gruzem, kt贸ry w zimie j膮 rozsadzi艂.
Przy nast臋pnych pracach cz臋艣ciowo zrekonstruowano mur obwodowy

punktorXXI - od pocz膮tku nowego stulecia trwaj膮 coroczne, ale drobne prace zabezpieczaj膮ce mury zamkowe. Po ich zako艅czeniu planuje si臋 cz臋艣ciowo zrekonstruowa膰 zabytek, aby mo偶na by艂o utworzy膰 ekspozycj臋
punktor2018 r. - ruiny zamkni臋to. Po uzyskaniu wi臋kszych 艣rodk贸w finansowych ruszy艂y prace maj膮ce doprowadzi膰 do podwy偶szenia mur贸w i baszty o 2 metry, zrekonstruowania bramy wjazdowej oraz budowy pomostu z tarasem widokowym. By膰 mo偶e tury艣ci wejd膮 tu ponownie pod koniec roku

Rekonstrukcja lub stary widok zamku rytro
Widok na ruiny zamku ryterskiego od zachodu. Litografia z rys. B. St臋czy艅skiego z 1846 r.
殴r贸d艂o: Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej, Marian Kornecki, Krak贸w 1966



Legendy

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera legenda m贸wi, 偶e wielkie skarby pozostawione w podziemiach zamku wci膮偶 czekaj膮 na szcz臋艣liwego znalazc臋. Strze偶e ich jednak bardzo gro藕ny "pies w postaci koguta". Co to oznacza nie wiem, mo偶e ten kto to zrozumie, odnajdzie te偶 skarby?
O innej zjawie zwi膮zanej z zamkiem ryterskim wspomnia艂a Maria Kownacka w "Rogasiu z Doliny Roztoki". Akcja ksi膮偶ki toczy si臋 w艂a艣nie w tej okolicy, a autorka pisze, i偶 b艂膮kaj膮ca si臋 ko艂o ruin legendarna zjawa rycerza nie odstrasza艂a tytu艂owego jelonka.

Kolejne podanie dotyczy pobliskiego kamienio艂omu, z kt贸rego czerpano budulec do rozbudowy zamku. Pewnego razu dosz艂o do zawa艂u i kamienie przysypa艂y jednego z g贸rnik贸w. Wyra藕nie s艂yszano jego j臋ki, przyst膮piono wi臋c do usuwania kamieni. Nigdzie jednak nie natrafiono na cia艂o g贸rnika. Gdy wszyscy udali si臋 ju偶 na odpoczynek, na miejscu zosta艂 parobek, kt贸ry mia艂 tam nadal nas艂uchiwa膰. Wkr贸tce us艂ysza艂 j臋ki, pobieg艂 wi臋c po reszt臋 g贸rnik贸w. Ci wykopali g艂臋boki d贸艂 i mimo 偶e j臋ki powtarza艂y si臋, to g贸rnika nie odnaleziono. Mimo, 偶e j臋ki by艂o jeszcze d艂ugo s艂ucha膰, pan ryterskiego zamku zakaza艂 prowadzi膰 dalszych poszukiwa艅 i pobierania kamieni z tego miejsca. Kamienio艂om zar贸s艂, a z wykopanego przez g贸rnik贸w do艂u powsta艂 niewielki staw. Miejscowi omijali to miejsce z daleka. Pewnego razu jednak upatrzyli je sobie k艂usownicy, kt贸rzy naganiali zwierzyn臋 na kamienio艂om w kierunku przepa艣ci. Kiedy noc膮 poszli pozbiera膰 zabite zwierz臋ta zamiast nich zobaczyli k艂臋bowisko 偶mij oraz wyra藕nie s艂yszeli j臋ki i wo艂anie o pomoc. Podobno cierpienia g贸rnika mo偶e zako艅czy ten, kto odnajdzie zw艂oki i pochowa je w po艣wi臋conym miejscu. Je艣li by si臋 te偶 zdarzy艂o, 偶e kopi膮cy w tym miejscu natrafi na 偶y艂臋 z艂ota, powinien ca艂y znaleziony skarb odda膰 na ko艣ci贸艂 lub podzieli膰 mi臋dzy biednych. Wtedy dopiero zasypany g贸rnik b臋dzie zbawiony od cierpienia.

Z nazw膮 zamku wi膮偶臋 si臋 nast臋puj膮ca legenda. W czasach, gdy podst臋pni Krzy偶acy zwr贸cili si臋 przeciw pa艅stwu polskiemu, w艂a艣cicielem okolicy by艂 Bojomir. By艂 to waleczny rycerz bezlito艣nie wycinaj膮cy Krzy偶ak贸w przy ka偶dej nadarzaj膮cej si臋 okazji. M艣ci艂 si臋 w ten spos贸b za porwanie przez nich jego ukochanego syna Ja艣ka oraz 艣mier膰 偶ony. Gdy nie walczy艂 sp臋dza艂 czas w samotno艣ci i smutku w swoim zamku. Jego jedynym przyjacielem by艂 nied藕wied藕 Bartek, kt贸rego od ma艂ego trzyma艂 na zamku. Pewnego razu odwiedzi艂 go stary kap艂an i pr贸bowa艂 przekona膰 do zmiany post臋powania, wiele bowiem s艂ysza艂 o jego okrucie艅stwie wobec rannych wrog贸w oraz je艅c贸w trzymanych w lochach zamkowych. W mi臋dzyczasie wybuch艂a kolejna wojna, wi臋c Bojomir wyruszy艂 na ni膮 z ca艂ym dworem. Kap艂an rzek艂 mu na po偶egnanie "B膮d藕 mi艂osiernym, a mo偶e i nad tob膮 B贸g si臋 zmi艂uje!". Bojomir jednak nie przywi膮zywa艂 wagi do jego s艂贸w i dalej my艣la艂 tylko o zem艣cie. Po powrocie do zamku, a by艂o to na Bo偶e Narodzenie, do komnaty Bojmira wszed艂 jego s艂uga i oznajmi艂 偶e jeden z wzi臋tych je艅c贸w krzy偶ackich wymaga natychmiastowej pomocy. Rycerz zez艂o艣ci艂 si臋 na s艂ug臋, za zbytni膮 trosk臋 o wrog贸w i kaza艂 wrzuci膰 je艅ca do lochu by tam szybciej zmar艂. Teraz do rozmowy w艂膮czy艂 si臋 kap艂an i zacz膮艂 t艂umaczy膰, i偶 nie godzi si臋 tak post臋powa膰 w 艣wi臋ta. Bojmir w ko艅cu da艂 si臋 przekona膰 i kaza艂 przyprowadzi膰 Krzy偶aka, 偶eby opatrzy膰 go w艂asnymi r臋kami. Gdy wprowadzono s艂aniaj膮cego si臋 m艂odego ch艂opaka, sta艂a si臋 bardzo dziwna rzecz. Gdy tylko zobaczy艂 nied藕wiedzia, nie m贸g艂 ju偶 oderwa膰 od niego wzroku, a ten z radosnym pomrukiem podszed艂 i zacz膮艂 si臋 艂asi膰. Zdo艂a艂 jeszcze wyszepta膰 "Bar-tek" i straci艂 przytomno艣膰. Wstrz膮艣ni臋ty Bojomir pochyli艂 si臋 nad ch艂opakiem i zobaczy艂 na jego piersi ma艂y z艂oty krzy偶yk, kt贸ry podarowa艂 synowi. Wszystko sta艂o si臋 jasne, to by艂 Jasiek, kt贸rego Krzy偶acy wychowali i pos艂ali w b贸j przeciw w艂asnym braciom. Od owego Ja艣ka co jako ritter (rycerz) krzy偶acki cudownie powr贸ci艂 do domu, zamek nazwany zosta艂 Rytrem.


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd


Po艂udniowa cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 18 km na po艂udnie od Nowego S膮cza. Zobacz na mapie.
Dojazd poci膮giem lub PKS-em z Nowego S膮cza. Zamek le偶y na wzg贸rzu po lewej stronie drogi z S膮cza na drugim brzegu rzeki. 呕eby si臋 tam dosta膰 nale偶y przejecha膰 prawie ca艂e miasto i przekroczy膰 Poprad drog膮 w lewo tu偶 przed mostem pod kt贸rym biegnie linia kolejowa.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 49.48903889掳,  E 20.68673889掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 29.3423334',  E 20掳 41.2043334'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 29' 20.54'',  E 20掳 41' 12.26''

Czas


Wej艣cie na wzg贸rze zamkowe zajmuje ok. 15 min. Pobie偶ne zwiedzanie ruin trwa ok. 10 min.

Bibliografia



punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKornecki Marian - Zamki i dwory obronne ziemi krakowskiej
punktorMoskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Rytro - Widok na wzg贸rze zamkowe zza Popradu Rytro - Widok na wzg贸rze zamkowe zza Popradu Rytro - Resztki domu mieszkalnego Rytro - Wie偶a i fundamenty mur贸w obwodowych Rytro - Wie偶a Rytro - Widok na szcz膮tki budynku mieszkalnego z muru przy wie偶y Rytro - Wie偶a Rytro - Mury zamkowe Rytro - Mur obwodowy i wie偶a Rytro - Widok ze wzg贸rza zamkowego na Poprad Rytro - Widok ze wzg贸rza zamkowego

Zdj臋cia wykonane: latem 2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorRytro - Pensjonat RYTRO 349, tel. (018) 446 15 19, gsm 509 174 914
punktorRytro - Hotel Pod Roztok膮, ul.Rytro 186, tel. (018) 446 91 51
punktorRytro - Agroturystyka El偶bieta Buczek, ul. Rytro 353, tel. (018) 44 69 306
punktorRytro - Agroturystyka Aleksandra Jawor, ul. Rytro 398, tel. (018) 44 69 195, gsm 606 45 31 37
punktorRytro - Pensjonat Sport-Szok, ul.Rytro 300, tel. (018) 446 90 77
punktorRytro - Dom Wypoczynkowy Relaks, ul. Rytro 113a tel. (018) 446 96 22

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1        oferta noclegowa 2

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Rytro       Autor:  poszept      Data:  2019-09-04 14:54:42
    By艂em dwea mo偶e 3 tygodnie temu. Jestem zachwycony i doj艣ciem / nawet dojazdem rowerem oczywi艣cie/ otoczeniem jak i samymi ruinami.   Wreszcie go wida膰 z drogi a i w 艣rodku znacznie sie polepszy艂o. Mo偶na miec wyobra偶enie jak wygl膮da艂 onegdaj.
  • Re: Re: Prace na zamku Rytro       Autor:  艁ukasz Szczepa艅ski      Data:  2016-04-13 09:26:38
    Doj艣ci do zamku wymaga dobrego oznakowania. Wej艣cie winno by膰 dozorowane i zamykane na noc. To dobrze ,偶e trwa cz臋艣ciowa odbudowa. Dobrze by艂oby ods艂oni膰 ruiny poprzez wycink臋 drzew i krzew贸w.
  • Re: Prace na zamku Rytro       Autor:  Tomasz Kotowski      Data:  2015-07-30 17:59:45
    Musz臋 przyjecha膰 i porozmawia膰 z w艂adzami Gminy..... Te roboty s膮 troch臋 bez sensu, je艣li mia艂bym zaj膮膰 si臋 odbudow膮 i rewitalizacj膮 zamku...





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.