puste 
Wojew贸dztwo: 艣wi臋tokrzyskie / Powiat: staszowski / Gmina: Rytwiany

Ikonka - zamek

RYTWIANY
馃彴 艢redniowieczny zamek rycerski 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋ciapuste

Frontowe zdj臋cie zamku Rytwiany

Ocena


Mo偶esz oceni膰:
Rytwiany - 艢redniowieczny zamek rycerski

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3.5 stars 艢rednia ocena: 3.7 na 5. G艂os贸w: 47
            
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4.5 stars 艢rednia ocena: 4.5 na 5. G艂os贸w: 37
            
 


Opis


Ozdobna pierwsza litera z  zamku rytwia艅skiego ocala艂 wysoki na kilkana艣cie metr贸w naro偶nik z przypor膮 艣wiadcz膮cy o du偶ych rozmiarach obiektu oraz resztki mur贸w obwodowych i fundament贸w budynk贸w ods艂oni臋te dzi臋ki wyci臋ciu ro艣linno艣ci porastaj膮cej teren zamkowy. Naro偶nik by膰 mo偶e jest fragmentem baszty. Obok p艂ynie rzeka Czarna, z kt贸rej zasilana by艂a fosa zamkowa. Zarys zamku jest ju偶 ma艂o czytelny. Przypuszczalnie sk艂ada艂 si臋 z dw贸ch du偶ych budynk贸w mieszkalnych, u艂o偶onych r贸wnolegle od strony p贸艂nocnej i po艂udniowej. Ka偶dy budynek mia艂 trzy kondygnacje plus jedn膮 podziemn膮. P贸艂nocny by艂 wi臋kszy, jego d艂ugo艣膰 dochodzi艂a do 50 m, a 艣ciana p贸艂nocna stanowi艂a mur zewn臋trzny zamku. Z trzech pozosta艂ych stron obiekt otoczony by艂 murem obwodowym. Brama wjazdowa z mostem zwodzonym prowadzi艂a od wschodu. Z zachowanego naro偶nika 艂膮cz膮cego skrzyd艂a po艂udniowe i zachodnie mo偶na wywnioskowa膰, 偶e dolna cz臋艣膰 warowni zbudowana by艂a z kamieni wapiennych, natomiast g贸rna z ceg艂y - zendr贸wki, tworz膮cej bardzo 艂adny ozdobny fryz. Notabene, dzisiejsza cegielnia w Rytwianach pracuje na tych samych z艂o偶ach, z kt贸rych budowano zamek.
Aktualizacja: Niedawno rozpocz臋to rewitalizacj臋 otoczenia zamku, wi臋c wygl膮da ono ju偶 inaczej.
W Rytwianach w lesie, z dala od cywilizacji znajduje si臋 te偶 s艂ynny klasztor - pustelnia kamedulska, udost臋pniony dzi艣 do zwiedzania. Tutaj kr臋cono spore fragmenty serialu Czarne Chmury. Poza tym jest tu jeszcze dw贸r i pa艂ac.



Plan



Cz臋艣ciowy plan zamku na podstawie odkrytych resztek fundament贸w
殴r贸d艂o: Zamki Polski po艂udniowo wschodniej, Micha艂 Proksa, Marek Goszty艂a, Przemy艣l 1997

Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera pierwszymi znanymi w艂a艣cicielami wsi byli Bogoriowie ze Skotnik i to prawdopodobnie oni wznie艣li zamek ok. po艂owy XIV w. Mo偶na za艂o偶y膰 偶e pierwotnie zamek sk艂ada艂 si臋 z jednego budynku z wie偶膮 otoczonego fos膮 i wa艂ami.

艁ukasz Opali艅ski
Marsza艂ek wielki koronny 艁ukasz Opali艅ski by艂 postaci膮 niepospolit膮. Ten bogaty magnat znany by艂 powszechnie ze swego zami艂owania do ksi膮偶ek. Kiedy osiad艂 w Rytwianach, do i tak sporej biblioteki T臋czy艅skich do艂o偶y艂 jeszcze sw贸j ksi臋gozbi贸r. By艂a to wtedy najwi臋ksza kolekcja prywatna w kraju. Opali艅ski wielokrotnie podr贸偶owa艂 po 艣wiecie i przy okazji powi臋ksza艂 swoj膮 bibliotek臋. Utrzymywa艂 kontakty z bibliofilami z ca艂ej Europy, a wydawcy regularnie przysy艂ali mu swoje naj艣wie偶sze oferty. Dzi臋ki temu Opali艅ski posiada艂 wszechstronn膮 wiedz臋 i sam zacz膮艂 nawet pisa膰. Niestety jego ksi膮偶ki wydawane by艂y w ma艂ych, bibliofilskich nak艂adach i bardzo niewiele z nich si臋 zachowa艂o. Wiadomo, 偶e pisa艂 traktaty filozoficzne jak i teksty satyryczne. W odr贸偶nieniu od swojego brata Krzysztofa, kt贸ry podczas "potopu" w haniebny spos贸b podda艂 si臋 Szwedom, 艁ukasz Opali艅ski od pocz膮tku z nimi walczy艂. W Rytwianach zgromadzi艂 du偶膮 za艂og臋 i na jej czele odpar艂 atak Rakoczego i dzi臋ki temu uratowa艂 swoj膮 bibliotek臋 przed barbarzy艅cami. Nast臋pnie zosta艂 wsp贸艂tw贸rc膮 pierwszego polskiego czasopisma "Merkuriusz Polski". Tak偶e syn 艁ukasza, Stanis艂aw 艁ukasz Opali艅ski, starosta nowomiejski, gruzowski i nowokorczy艅ski, kt贸ry przej膮艂 po ojcu Rytwiany by艂 ciekaw膮 postaci膮. Uczestniczy艂 w wyprawie wiede艅skiej Jana III Sobieskiego. Z tej okazji zabra艂 z klasztoru rytwia艅skiego 63 grzywny i 8 艂ut贸w srebra oraz kaza艂 zedrze膰 wszelkie cenne ozdoby z trumien swoich przodk贸w. Wszystko to przeznaczy艂 na wzmocnienie polskiego wojska.

punktor1397 r. - dokumenty m贸wi膮 o castrum Rytwiany nale偶膮cym do kasztelana radomskiego Klemensa z Mokrska
punktor1405 r. - zamek w wianie przeszed艂 do Tarnowskich
punktorpocz. XV w. - zamek powr贸ci艂 do Bogori贸w
punktor1414 r. - istnieje wzmianka o kaplicy zamkowej, kt贸rej biskup krakowski Wojciech Jastrz臋biec nada艂 dziesi臋cin臋
punktor1420 r. - jak pisze D艂ugosz zamek kupi艂 od dziedzic贸w ze Skotnik ten sam biskup i znacznie go przebudowa艂 oraz rozbudowa艂. Zmodernizowano istniej膮cy budynek, dodano drugi od p贸艂nocy, z trzech stron postawiono mur obwodowy oraz most zwodzony od wschodu. W zamkowej kaplicy odprawiano co tydzie艅 4 msze ku czci 艣w. Wojciecha i 艣w. Krzysztofa
punktorok. 1430 r. - Jastrz臋biec przekaza艂 zamek swoim bratankom, kt贸rzy przybrali nast臋pnie nazwisko Rytwia艅scy. Potem zamek sta艂 si臋 przedmiotem wielu zawik艂anych spor贸w i proces贸w owych bratank贸w i ich dziedzic贸w
punktorII po艂. XV w. - zamek przeszed艂 w r臋ce Kurozw臋ckich
punktor1516 r. - na zamku wybuch艂 po偶ar. Nied艂ugo potem poprzez ma艂偶e艅stwo z Ann膮 z Kurozw臋k zamek przej膮艂 Hieronim 艁aski, wojewoda sieradzki, posta膰 niezwykle barwna, kt贸ra przedstawiona zosta艂a bli偶ej przy opisie zamku w Niedzicy. Na zamku rytwia艅skim zorganizowa艂 on m.in. zaci膮g wojsk dla kr贸la W臋gier Jana Zapolyi, gdy ten znajdowa艂 si臋 na wygnaniu w Polsce po przegraniu walki o w艂adze z arcyksi臋ciem Ferdynandem Habsburgiem
punktor1542 r. - po 艣mierci 艁askiego zamek odziedziczy艂a jego 偶ona a potem syn Olbracht, kt贸ry rzadko tu bywa艂 wi臋c sprzeda艂 zamek kasztelanowi krakowskiemu Marcinowi Zborowskiemu, chc膮cemu odzyska膰 ziemie swoich przodk贸w. Ten jednak nie mia艂 do艣膰 pieni臋dzy i musia艂 si臋 zapo偶yczy膰. Po偶yczki udzieli艂 mu Andrzej T臋czy艅ski bior膮c Rytwiany w zastaw i daj膮c Zborowskiemu prawo wykupu co nigdy nie nast膮pi艂o
punktorI po艂 XVII w. - w艂a艣cicielem zamku zosta艂 wojewoda krakowski Jan T臋czy艅ski, kt贸ry uczyni艂 z niego znany o艣rodek kulturalny
punktor1639 r. - po jego 艣mierci dobra staszowskie w tym Rytwiany przej膮艂 przysz艂y marsza艂ek wielki koronny 艁ukasz Opali艅ski, kt贸ry po艣lubi艂 Izabel臋 T臋czy艅sk膮
punktor16.01.1646 r. - w zamku odby艂o si臋 wesele hetmana wielkiego koronnego Stanis艂awa Koniecpolskiego z Zofi膮 Opali艅sk膮
punktor1657 r. - podczas "potopu" Opali艅ski obroni艂 zamek przed najazdem wojsk ksi臋cia Siedmiogrodu Jerzego II Rakoczego. Zniszczenia by艂y jednak bardzo powa偶ne, bo Opali艅scy zacz臋li my艣le膰 o zmianie siedziby
punktor1662 r. - po 艣mierci 艁ukasza zamek odziedziczy艂 jego syn Jan, a nast臋pnie drugi m艂odszy syn Stanis艂aw 艁ukasz, kt贸ry rozpocz膮艂 powolne opuszczanie zamku
Jan T臋czy艅ski
Czasy 艣wietno艣ci zamek rytwia艅ski prze偶ywa艂 za Jana T臋czy艅skiego. O艣rodek dworskiej kultury, kt贸ry tu stworzy艂 znany by艂 nawet poza Polsk膮. T臋czy艅ski wiele podr贸偶owa艂, by艂 kszta艂cony na najlepszych uczelniach, m.in. u samego Galileusza, posiada艂 wi臋c bardzo szerokie zainteresowania. Otacza艂 si臋 pisarzami oraz artystami i sam tak偶e pisa艂. W Rytwianach przebywali m.in. Jan Andrzej Morsztyn, poeta i t艂umacz Walerian Otwinowski, profesor Uniwersytetu Krakowskiego Jan Bro偶ek czy Piotr Kochanowski (syn brata Jana Kochanowskiego), kt贸ry dedykowa艂 mu przek艂ad "Jerozolimy wyzwolonej" Tessa.

punktorok 1700 r. - ostatecznie zako艅czy艂y si臋 przenosiny siedziby w艂a艣cicieli ziemi staszowskiej do dworu 艁ubnicach
punktorpocz膮tek XVIII w. - w czasie tzw. wielkiej wojny p贸艂nocnej Szwedzi w poszukiwaniu skarb贸w spl膮drowali i nadwyr臋偶yli i tak ju偶 z艂y stan zamku
punktor1727 r. - po wielu latach procesowania si臋 ze spadkobiercami Opali艅skich, zamek otrzymali Sieniawscy i dokonali jego cz臋艣ciowej odbudowy. Nast臋pnie dobra staszowskie przej臋li Lubomirscy
punktor19.05.1794 r. - zamek by艂 kwater膮 Tadeusza Ko艣ciuszki. Tutaj stoczy艂 on te偶 bitw臋 z korpusem Denisowa
punktor1808 r. - cho膰 mocno zrujnowany, zamek by艂 jeszcze u偶ytkowany, istnieje wzmianka o odbywaj膮cych si臋 w nim s膮dach nad sporami cechu sukienniczego
punktor1859 r. - kolejni w艂a艣ciciele ziemi staszowskiej Potoccy rozebrali wi臋ksz膮 cz臋艣膰 mur贸w zamku
punktor1897 r. - w wyniku maria偶u Macieja Miko艂aja Radziwi艂艂a z R贸偶膮 Potock膮 okolica przesz艂a w r臋ce Radziwi艂艂贸w
punktor1986 r. - bardzo p贸藕no przeprowadzone badania archeologiczne pod kierunkiem M. Proksy nie pozwoli艂y na pe艂ne odtworzenie wygl膮du zamku
punktor2013 r. - uporz膮dkowano otoczenie ruin, ods艂oni臋to niewidoczne dot膮d fundamenty budynk贸w. W przysz艂ym roku powstan膮 alejki, plac zabaw, o艣wietlenie oraz figury historycznych postaci zwi膮zanych z wsi膮

艢lub hetmana
Bardzo huczne wesele odbywaj膮ce si臋 w zamku rytwia艅skim hetmana wielkiego Stanis艂awa Koniecpolskiego z Zofi膮 Opali艅sk膮 by艂o troch臋 niecodzienne. Pan m艂ody mia艂 bowiem 54 lata a Zofia, kt贸ra by艂a siostr膮 艁ukasza i Krzysztofa Opali艅skich tylko ok. 20 (藕r贸d艂a szacuj膮 jej wiek na przedzia艂 17-25 lat). Koniecpolski zosta艂 wdowcem po 艣mierci 偶ony Krystyny. Jak m贸wi膮 kroniki pogrzeb trwa艂 tydzie艅 a zjecha艂o na niego pan贸w, kt贸rych "mo偶na na tysi膮ce rachowa膰". Zofia z Rytwian uj臋艂a pono膰 hetmana swoj膮 m艂odo艣ci膮 i temperamentem, dodatkowo Opali艅scy robili wszystko 偶eby do 艣lubu doprowadzi膰. Koniecpolski opromieniony s艂aw膮 pogromcy Tatar贸w, Kozak贸w i Szwed贸w, by艂 postaci膮 bardzo popularn膮 i wp艂ywow膮. Niestety dwa miesi膮ce po 艣lubie nagle zmar艂. Niekt贸rzy w艂a艣nie 偶on臋 obwiniali o jego 艣mier膰. Albrycht Stanis艂aw Radziwi艂艂 twierdzi艂, 偶e to 艣rodki podniecaj膮ce, kt贸re za偶ywa艂 hetman dla 偶ony spowodowa艂y zgon. Z kolei Krzysztof Radziwi艂艂 zauwa偶y艂, 偶e w ostatnich dniach 偶ycia z jakiego艣 powodu hetman znienawidzi艂 偶on臋, co doprowadzi艂o go do 艣mierci. Jako dow贸d na to ma 艣wiadczy膰 fakt, 偶e jakoby nie zapisa艂 jej w testamencie praktycznie 偶adnego wi臋kszego maj膮tku.


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋

Po艂udniowo - wschodnia cze艣膰 woj. 艣wi臋tokrzyskiego. 6 km. na po艂udniowy wsch贸d od Staszowa, 55 km na zach贸d od Tarnobrzegu. Zobacz na mapie.
Poci膮giem mo偶na dojecha膰 tylko do Sandomierza, Tarnobrzegu lub Rzeszowa. Z tych miast je偶d偶膮 PKS-y do Rytwian na trasie do Staszowa przez Po艂aniec. Ruiny stoj膮 w pobli偶u sklepu i urz臋du gminnego, jad膮c ze Staszowa czyli z p贸艂nocy, po prawej stronie drogi. Jad膮c samochodem nale偶y zatrzyma膰 si臋 przy sklepie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

format D (stopnie):   N 50.52925278掳,  E 21.20250278掳
format DM (stopnie, minuty):   N 50掳 31.7551668',  E 21掳 12.1501668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 50掳 31' 45.31'',  E 21掳 12' 09.01''

Czas


Z przystanku PKS do ruin zamku idzie si臋 ok. 5 min. Pobie偶ne ogl膮dni臋cie zajmuje tak偶e ok. 5 min.

Bibliografia



punktorFija艂kowski Jerzy, Zar臋bski - Maciej Andrzej - Sekrety Zamk贸w i Pa艂ac贸w Ziemi Staszowskiej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKuczy艅ski Janusz - Zamki wojew贸dztwa kieleckiego
punktorSypkowie Agnieszka i Robert - Zamki i warownie ziemi sandomierskiej

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Rytwiany - Rsztki zamku z oddali Rytwiany - Zachowany naro偶nik warowni Rytwiany - G贸rna cz臋艣膰 naro偶nika Rytwiany - Zachowany naro偶nik warowni Rytwiany - Zachowany naro偶nik warowni Rytwiany - Zachowany naro偶nik warowni Rytwiany - Resztki mur贸w obwodowych Rytwiany - Resztki mur贸w Rytwiany - Okolica zamku, w oddali prawdopodobnie jakie艣 budynki dworskie (nie zwi膮zane z zamkiem)
Zdj臋cia wykonane: jesieni膮 2002 i latem 2003



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Geoportal


Noclegi


punktorRytwiany - Hotel Rytwiany w pa艂acu Radziwi艂艂贸w, tel. (015) 864 32 55, 864 74 12

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • ruiny baszty i zamku       Autor:  gleku      Data:  2017-02-11 14:27:40
    Ca艂kiem niedawno bo jakie艣 2 lata temu otoczenie zamkowe uleg艂o ca艂kowitemu przeobra偶eniu. W ok贸艂 zamku postawiono kilkana艣cie pomnik贸w naturalnej wielko艣ci dawnych w艂a艣cicieli zamku i Rytwian. W trakcie tych prac ods艂oni臋to r贸wniez fundamenty zamku, a zw艂aszcza ta czasc kt贸ra na mapie nie jest ujeta, niestety szybko je spowrotem zasypano, na szcz臋艣cie zdo艂a艂em wykona膰 kilka zdj臋膰.
  • informacje       Autor:  Gosia      Data:  2014-03-18 11:39:34
    Witam. Szukam wszystkich mo偶liwych informacji z dziedziny architektury, archeologii oraz historii przeobra偶ania si臋 zamku. Je艣li kto艣 zna jakies przydatne 藕r贸d艂a prosze o pomoc.
  • Re: ruina baszty       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2012-09-08 11:26:39
    ale jednak na planie ta cz臋艣膰 domu wielkiego jest oddzielona 艣cian膮 od reszty budynku, wi臋c mog艂a to by膰 jaka艣 wie偶a





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.