Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Sandomierz (woj. 艣wi臋tokrzyskie) - Zamek kr贸lewski

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 116 4 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.4 na 5. G艂os贸w: 94 4.5 stars
           
 


Opis i stan obecny


Sandomierz to pi臋kne miasto, po艂o偶one podobnie jak stolica Italii na 7 wzg贸rzach, dlatego zwane jest "ma艂ym Rzymem". Na jednym z nich (cho膰 nie najwy偶szym), po艣r贸d w膮woz贸w nad Wis艂膮 stoi zamek kr贸lewski o historii si臋gaj膮cej czas贸w kr贸la Kazimierza Wielkiego. Niestety z okresu 艣wietno艣ci z I po艂. XVII wieku zachowa艂a si臋 tylko niewielka cz臋艣膰 w postaci jednego skrzyd艂a mieszkalnego. Kiedy艣 by艂o to skrzyd艂o zachodnie czworobocznej warowni z wjazdem od p贸艂nocy, po艂膮czonej z miastem drewnianym mostem.
ozdoba
Tajemniczy mur
Prace archeologiczne doprowadzi艂y do odkrycia pod dziedzi艅cem zamkowym fragment贸w zagadkowego muru z cios贸w roma艅skich. Mo偶e to oznacza膰, 偶e we wczesno艣redniowiecznym grodzie sandomierskim istniej膮cym w miejscu zamku, a zniszczonym przez Tatar贸w w XIII wieku, istnia艂a jaka艣 murowana budowla. Mog艂a to by膰 siedziba ksi膮偶臋ca, bowiem od 1139 r. Sandomierz by艂 stolic膮 ksi臋stwa dzielnicowego, albo ko艣ci贸艂 grodowy pw. 艣w. Miko艂aja.

Zamek w Sandomierzu najlepiej prezentuje si臋 od po艂udnia i zachodu, sk膮d wida膰 ca艂e wzg贸rze z masywnym, wysokim budynkiem, cz臋艣ciowo nieotynkownym, wspartym szkarpami i flankowanym dwiema wie偶ami. Od p贸艂nocy nie wygl膮da ju偶 tak efektownie, poniewa偶 miasto le偶y wy偶ej, a frontowa fasada zosta艂a ukszta艂towana w XIX wieku w stylu klasycystycznym. Wtedy to zamek zamieniono na wi臋zienie funkcjonuj膮ce tu ponad 130 lat.
Najstarsza cz臋艣膰 budowli od strony po艂udniowej z wie偶膮 zwan膮 "kurz膮 nog膮" pochodzi z XV w. i wykonana jest z ozdobnej ceg艂y zendr贸wki. U do艂u wida膰 jej kamienne fundamenty oraz zrekonstruowany drewniany ganek dla stra偶y, kt贸ry kiedy艣 otacza艂 zamek. Reszta to wiek XVI-XVII. Obok wej艣cia od p贸艂nocy znajduj膮 si臋 nadbudowane wsp贸艂cze艣nie fundamenty o艣miobocznej baszty z czas贸w Kazimierza Wielkiego. Na 艣rodku dziedzi艅ca stoi studnia. Id膮c dalej w kierunku po艂udniowym dotrzemy do "kurzej stopy" i ma艂ej izdebki z narz臋dziami tortur.
We wn臋trzach zamku sandomierskiego funkcjonuje Muzeum Okr臋gowe. W piwnicach pochodz膮cych z II po艂. XVI wieku mo偶na zobaczy膰 odkrycia archeologiczne oraz kolekcj臋 bi偶uterii ze s艂ynnego (nawet w Hollywood!) krzemienia pasiastego.
ozdoba
Centrum polityczne
Zamek w Sandomierzu za panowania dynastii Jagiellon贸w odgrywa艂 du偶膮 rol臋 polityczn膮. Kr贸lowie, a szczeg贸lnie Kazimierz Jagiello艅czyk, cz臋sto tu przebywali. Dochodzi艂o do wielu wa偶nych spotka艅 np. z nuncjuszem papieskim czy Zwi膮zkiem Pruskim, podejmowano wa偶ne decyzje w sprawie polityki wewn臋trznej i zagranicznej.
Na parterze, w dawnej kuchni kr贸lewskiej z oryginalnym wielkim okapem, prezentowana jest kolekcja sreber europejskich i polskie malarstwo. Obok znajduj膮 si臋 pomieszczenia z wystaw膮 etnograficzn膮 zwi膮zana z Lasowiakami i Sandomierzakami oraz sala po艣wi臋cona pisarzowi Jaros艂awowi Iwaszkiewiczowi. Inne komnaty wykorzystywane na wystawy czasowe, to dawny skarbiec i kancelaria urz臋du staro艣ci艅skiego dzia艂aj膮ce tu w XVII i XVIII wieku. Na pi臋trze w po艂udniowej cz臋艣ci mamy XVII-wieczn膮 reprezentacyjn膮 sale rycersk膮, s艂u偶膮c膮 p贸藕niej jako sala s膮dowa, a obecnie konferencyjna i koncertowa. Z niej wchodzi do "kurzej stopy". Wej艣cie ozdobione jest barokowym portalem z I po艂. XVII wieku z herbem Szreniawa fundatora - starosty sandomierskiego Stanis艂awa Lubomirskiego. Cz臋艣膰 p贸艂nocna pi臋tra zosta艂a ca艂kowicie przekszta艂cona i zwana jest "galeri膮", poniewa偶 eksponuje wystaw臋 malarstwa. Dawniej by艂y tu apartamenty staro艣ci艅skie. Na najwy偶szej kondygnacji znajduje si臋 kawiarnia zamkowa i pomieszczenia naukowe nieudost臋pniane turystom.



Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Powojenna poczt贸wka z zamkiem Sandomierz, wida膰 tzw. rogal wi臋zienny



Plany i rekonstrukcje

Powr贸t na g贸r臋 strony

Plan zamku sandomierz
Zamek w Sandomierzu obecnie
殴r贸d艂o: Leksykon Zamk贸w w Polsce, L. Kajzer, S. Ko艂odziejski, J. Salm, Arkady 2002



Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Sandomierski zamek z po艂. XVII wieku na sztychu J. P. Abelina


Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Gr贸d w Sandomierzu istnia艂 na pewno ju偶 w XI wieku. Oko艂o sto lat po jego zniszczeniu w 1260 r., murowana warowni臋 wzni贸s艂 w Kazimierz Wielki. Posiada艂a ona g艂贸wny budynek zwany Domem Wielkim, bram臋 od strony miasta mieszcz膮c膮 zbrojowni臋 oraz o艣mioboczn膮 wie偶臋, kt贸rej fundamenty widzimy przy wej艣ciu.

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Widok na zamek w Sandomierzu w po艂owie XIX wieku, z tzw. Album贸w Stronczy艅skiego

punktor 1139 r. - po rozbiciu dzielnicowym Sandomierz sta艂 si臋 stolica ksi臋stwa. W tutejszym grodzie rezydowali Henryk Sandomierski, Kazimierz Sprawiedliwy, Leszek Bia艂y, Boles艂aw Wstydliwy, Leszek Czarny
punktor 1260 r. - gr贸d zdobyli i zniszczyli Tatarzy
punktor II po艂. XIV w. - budowa zamku kr贸lewskiego
punktor 1395 r. - wzmianka o zamkowym murze i przeznaczeniem na jego budow臋 20 grzywien, co oznacza 偶e warownia by艂a stale rozbudowywana
punktor XV w. - za kr贸la Kazimierz IV Jagiello艅czyka i starosty Rafa艂a z Jaros艂awia, do g艂贸wnego budynku dobudowano wie偶臋 zwan膮 "kurz膮 stop膮"
punktor 1510 r. - pierwszy inwentarzowy opis zamku sandomierskiego wspomina o domu na przeciw Wis艂y, podpiwniczonym budynku z kaplic膮 i bramie. Za艂o偶enie sk艂ada艂o si臋 tak偶e z browaru poza murami oraz m艂yna i spichlerza nad Wis艂膮
punktor 1513 r. - renesansowa przebudowa zamku zainicjowana przez Zygmunta Starego pod kierunkiem Benedykta zwanego Sandomierzaninem, niemieckiego architekta odpowiedzialnego za przebudow臋 Wawelu. Poza tym prace nadzorowa艂 te偶 prepozyt koprzywnicki Jan z Wi艣licy. Do istniej膮cego budynku po艂udniowego od strony Wis艂y dobudowano skrzyd艂o wschodnie i po艂o偶ono fundamenty pod zachodnie. Dziedziniec zyska艂 kru偶ganki
punktor II po艂. XVI w. - prace kontynuowa艂 Zygmunt August, kt贸ry zatrudni艂 muratora Klimunta, a p贸藕niej znanego architekta w艂oskiego Santi Gucciego. Powsta艂o parterowe skrzyd艂o zachodnie z wie偶膮 i nowy mur obwodowy z bram膮 wjazdow膮 zamykaj膮cy czworoboczne za艂o偶enie od p贸艂nocy
punktor pocz. XVII w. - cz臋艣ciowo nadbudowano skrzyd艂o zachodnie w jego po艂udniowej cz臋艣ci, aby utworzy膰 wielk膮 sal臋 reprezentacyjn膮, po艂膮czon膮 z wie偶膮 poprzez zachowany do dzi艣 pi臋kny portal

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Wysadzenie zamku Sandomierz przez Szwed贸w podczas potopu. Fragment sztychu E. J. Dahlberga

punktor 1656 r. - podczas potopu Szwedzi zgromadzili w warowni du偶e ilo艣ci prochu i po zdobyciu Sandomierza przez Polak贸w wysadzili budowl臋. Zniszczeniu na zawsze uleg艂y skrzyd艂a po艂udniowe i wschodnie. Tylko zachodnie nadawa艂o si臋 jeszcze do odbudowy
punktor lata 1680-88 - kr贸l Jan III Sobieski nakaza艂 remont i rozbudow臋 zachowanego skrzyd艂a zachodniego. Przede wszystkim nadbudowano p贸艂nocn膮 cz臋艣膰 skrzyd艂a, uzyskuj膮c tzw. piano nobile czyli ca艂e pi臋tro sta艂o si臋 reprezentacyjn膮 cz臋艣ci膮 budowli, posiada艂o du偶e okna i wysoki sufit. Wygl膮d warowni by艂 zbli偶ony do obecnego. Na miejscu dawnego skrzyd艂a po艂udniowego wzniesiono stajnie
punktor 1768 r. - za czas贸w konfederacji barskiej warowni臋 zniszczy艂y stacjonuj膮ce tu wojska rosyjskie
punktor ok. 1820 r. - zaborcy austriaccy zamienili zamek Sandomierz na wi臋zienie. T臋 funkcje pe艂ni艂 a偶 do 1959 roku. Przebudowie uleg艂y wn臋trza. Piano mobile podzielono na dwie kondygnacje i utworzono cele wi臋zienne. Elewacja frontowa zyska艂a obecny klasycystyczny styl

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Zamek Sandomierz od zachodu na rysunku M. E. Andriollego z 1880 r. Nieco fantazyjny, bo przerobi艂 szkarp臋 na trzeci膮 wie偶臋

punktor 1894 r. - do zamku dobudowano tzw. rogal czyli p贸艂kolisty budynek dla s艂u偶by wi臋ziennej
punktor lata 60 XX w. - przeprowadzono gruntowne prace remontowe
punktor lata 70 XX w. - rozebrano tzw. rogal
punktor 1986 r. - zamek przekazano Muzeum Okr臋gowemu
punktor lata 90 XX w. - zabezpieczono wzg贸rze zamkowe i uporz膮dkowano dziedziniec
punktor lata 2002 - 2005 - kolejny etap prac, m.in. przy baszcie po艂udniowej i w sali rycerskiej, modernizacja dachu

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Panorama Sandomierza z zamkiem z 1855 r. na obrazie J. Szermientowskiego


ozdoba
Czasy potopu
Podczas potopu w 1655 r. Sandomierz jak wi臋kszo艣膰 kraju zosta艂 zaj臋ty przez Szwed贸w, a zamek obsadzony za艂og膮 naje藕d藕c贸w. W marcu 1656 roku, po nieudanym obl臋偶eniu Przemy艣la Karol Gustaw postanowi艂 wr贸ci膰 do Warszawy, a pierwszym przystankiem mia艂 by膰 Sandomierz. Polskie dow贸dcy czyli Jerzy Lubomirski i Stefan Czarniecki uzgodnili i偶 ten pierwszy wyprzedzi Szwed贸w i zajmie miasto a drugi b臋dzie n臋ka艂 ich w czasie marszu. Plan uda艂 si臋 po艂owicznie. Lubomirski opanowa艂 miasto, ale Szwedzi schronili si臋 w zamku, a tego nie da艂o si臋 zdoby膰. Z kolei Czarniecki nie otrzyma艂 obiecanego wsparcia jazdy A. H. Pa艂ubi艅skiego i jego zasadzka, kt贸ra mog艂a rozbi膰 obce wojska pod Niskiem nie powiod艂a si臋. Tak wi臋c Karol Gustaw dotar艂 do Wis艂y pod Sandomierzem, ale jej nie przekroczy艂, a w zamku broni艂a si臋 500-osobowa za艂oga szwedzka. Jak opisuje to uczestnik wydarze艅 H. Ch. Holsten: "Polacy roz艂o偶yli si臋 po drugiej stronie Wis艂y, a my po tej, tak 偶e mogli艣my si臋 tylko ostrzeliwa膰 z artylerii. Poniewa偶 nie czuli艣my si臋 tak mocni, by przej艣膰 na drug膮 stron臋, pobi膰 ich i tak pom贸c zamkowi, przez ca艂y czas posy艂ali艣my noc膮 na tamt膮 stron臋 po kilka 艂odzi z rozkazem, by gdy wszystko b臋dzie gotowe [zaminowane], noc膮 wycofali si臋 na nasza storn臋, co te偶 si臋 sta艂o". I faktycznie, gdy podnieceni wie艣ciami o wielkich kosztowno艣ciach zrabowanych przez Szwed贸w i przetrzymywanych na zamku, ch艂opi ruszyli na niego szturmem, komendant Sinclar kaza艂 odpali膰 lont, a sam z ca艂膮 za艂og膮 uciek艂 na podstawione 艂odzie. Wielki wybuch zniszczy艂 warowni臋, grzebi膮c blisko 100 Polak贸w.



Legendy i podania


Legendy m贸wi膮, i偶 zamek posiada艂 podziemia rozchodz膮ce si臋 w trzech kierunkach. Pierwszy korytarz s艂u偶y艂 do ucieczki w razie obl臋偶enia na drugi brzeg Wis艂y. Kolejny prowadzi艂 do katedry. Podczas pobytu w Sandomierzu korzystali z niego monarchowie udaj膮cy si臋 na nabo偶e艅stwa. Trzeci by艂 najd艂u偶szy i ci膮gn膮艂 si臋 a偶 do Skotnik (gdzie stoi przebudowany dw贸r obronny).

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Zamek Sandomierz wg M. Buli艅skiego z Monografii miasta Sandomierza, 1879


Informacje praktyczne



KONTAKT
punktor kasa: tel. (15) 644 5757 wew. 20

CZAS
punktor Z rynku idzie si臋 ok. 5 min. Zwiedzanie zajmuje ok. 90 min.

WST臉P
punktor P艂atny. Ceny bilet贸w: 15 z艂 i 10 z艂 ulgowy, rodzinny 40 z艂. Bilet wst臋pu na wystawy czasowe - 5 z艂. Mo偶liwy zakup bilet贸w 艂膮cznych na inne atrakcje miejskie. Otwarte w sezonie (kwiecie艅 - wrzesie艅) wtorek - niedziela w godz. 11.00 - 18.00 w pozosta艂ych miesi膮cach: 10.00 - 17.00. W poniedzia艂ek nieczynne.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Sandomierzu

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Poczt贸wka z pocz膮tku XX wieku


Po艂o偶enie i dojazd

Powr贸t na g贸r臋 strony

Wschodnia cz臋艣膰 woj. 艣wi臋tokrzyskiego. 93 km na po艂udniowy wsch贸d od Kielc. Zobacz na mapie.
Zamek jest widoczny z daleka.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.67593889掳, E21.74728611掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 40.5563334'N, 21掳 44.8371666'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 40' 33.38''N, 21掳 44' 50.23''E 



Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Przedwojenna poczt贸wka, z czas贸w funkcjonowania wi臋zienia


Bibliografia



punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Kuczy艅ski Janusz - Zamki wojew贸dztwa kieleckiego
punktor Mirowski Roman - Album 艢wi臋tokrzyski
punktor Goszty艂a Marek, Proksa Micha艂 - Zamki Polski po艂udniowo-wschodniej
punktor Sypkowie Agnieszka i Robert - Zamki i warownie ziemi sandomierskiej
punktor Wr贸blewski S艂awomir - Zamki i dwory obronne woj. sandomierskiego w 艣redniowieczu

Rekonstrukcja lub stary widok zamku sandomierz
Poczt贸wka z zamkiem sandomierskim z pocz膮tku XX wieku


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Sandomierz - Widok od p贸艂nocy czyli od strony miasta Sandomierz - Widok od zachod Sandomierz - Widok od p艂d.-zach. Sandomierz - Dziedziniec ze studni膮 Sandomierz - Wie偶a z XV w. zwana Kurz膮 Stop膮 Sandomierz - Dziedziniec ze studni膮 i nadbudowanymi fundamentami baszty z XIV w. Sandomierz - Ekspozycja etnograficzna w zamku Sandomierz - Portal z herbem Szreniawa prowadz膮cy do Kurzej Stopy Sandomierz - Wn臋trze wie偶y - Kurzej Stopy Sandomierz - Sala rycerska Sandomierz - Zej艣cie Sandomierz - Piwnice z wystaw膮 archeologiczn膮 Sandomierz - Piwnice z kolekcj膮 bi偶uterii z krzemienia pasiastego Sandomierz - Z艂oty kielich na wystawie rzemios艂a artystycznego Sandomierz - Panorama miasta zza Wis艂y. Zamek po lewej

Zdj臋cia wykonane: latem 2007


Materia艂y wideo


Zamek w Sandomierzu z drona




100 lat Muzeum Okr臋gowego w Sandomierzu



Noclegi


punktor Sandomierz - Zamek - dwuosobowy pok贸j w baszcie zamkowej (160 z艂/os), tel. 015 644 57 57 w. 34
punktor Sandomierz - Camping, ul. 呕wirki i Wigury 1, tel. (015) 833 27 03
punktor Sandomierz - Noclegi przy Szpitalu , ul. Schinzla 11, tel. (015) 833 06 15
punktor Sandomierz - O艣rodek Rekolekcyjny, Pl. 艢wi臋tego Wojciecha 4
punktor Sandomierz - Hotel "Basztowy", pl. Ks. J. Poniatowskiego 2, tel. (015) 833 34 50
punktor Sandomierz - Hotel "Grodzki". ul. Mickiewicza 38, tel. (015)832 24 23, 832 27 45
punktor Sandomierz - Hotel "Pod Ci偶emk膮", Rynek 27, tel. (015) 832 05 50
punktor Sandomierz - Motel Alibi, ul. R贸偶ana 21, tel. (015) 832 77 08, (015) 832 76 98
punktor Sandomierz - Motel BP, ul. Kwiatkowskiego 140, tel. (015) 644 67 92
punktor Sandomierz - Motel Kr贸lowej Jadwigi, ul. Krakowska 24, tel. (015) 832 29 88
punktor Sandomierz - Kwatera - Sk艂odowskiej, ul. Sk艂odowskiej 33, tel. (015) 832 20 16
punktor Sandomierz - Kwatera - Katedralna, ul. Katedralna 13, tel. (015) 832 31 88, gsm 505 135 601
punktor Sandomierz - Agroturystyka - Kobierniki, ul. Kobierniki 162, tel. (015) 832 50 73
punktor Sandomierz - Kwatera - Kose艂y, ul. Kose艂y 5, gsm 504 795 048, 602 741 589
punktor Sandomierz - Agroturystyka na Pogodnej, ul. Pogodna 18, tel. (015) 832 23 37, gsm 506 369 426
punktor Sandomierz - Agroturystyka Forteczna 4, ul. Forteczna 4, gsm 660 920 583
punktor Sandomierz - Agroturystyka Forteczna 6, ul. Forteczna 6, tel. (015) 832 28 16
punktor Sandomierz - Kwatera - Sokolnickiego, ul. Sokolnickiego 2, tel. (015) 832 35 39
punktor Sandomierz - Kwatera - Zawichojska, ul. Zawichojska 19, tel. (015) 832 36 61
punktor Sandomierz - Kwatera - 呕eromskiego, ul. 呕eromskiego 7, tel. (015) 832 36 44
punktor Sandomierz - Kwatera - Kr臋pianki, ul. Kr臋pianki 11, tel. (0.15) 832 47 44
punktor Sandomierz - Kwatera - Podg贸rze, ul. Podg贸rze 6, tel. (015) 832 47 96



Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • liter贸wka       Autor:  krokodyl      Data:  2009-05-24 14:13:13
    tak tylko zauwa偶y艂am, 偶e przy punkcie lata 1680-88 pisze 'piano mobile' zamiast 'nobile'...
  • warto..       Autor:  kaja      Data:  2009-05-14 20:07:16
    Hm... by艂am. Widzia艂am. Polecam ka偶demu zwiedzi膰 ten stary zamek i ca艂y pi臋kny Sandomierz. Zw艂aszcza wn臋trze Katedry!
  • Re: do autora zdjec       Autor:  zamki i klamki      Data:  2009-03-29 17:42:46
    right click on a picture then open link in new ... and save page as ... and your right click block is useless. Thanks for the pictures.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2022 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.