puste
Wojew贸dztwo: podkarpackie / Powiat: przeworski / Gmina: Zarzecze

Ikonka - zamek

SIENN脫W
馃彴 Dwa dwory obronne: szlachecki i rycerski 馃彴

Przej艣cie do zdj臋膰
Zdj臋cia




Opis


Ozdobna pierwsza litera jest to wie艣 na Mleczk膮 le偶膮ca w pobli偶u s艂ynnego pa艂acu w Zarzeczu, kt贸ry chyba na tyle przy膰mi艂 okolic臋, i偶 nikt nie zada艂 sobie trudu na zbadanie jak偶e ciekawego otoczenia tej rezydencji. Zdecydowa艂em si臋 wi臋c na opisanie Siennowa, mimo i偶 nie uda艂o mi si臋 znale藕膰 odpowiedzi na wiele istotnych pyta艅. O ile bowiem renesansowy dw贸r obronny jest gdzieniegdzie wspominany, to dwa inne zagadkowe miejsca zosta艂yby zapomniane na zawsze, gdyby nie zainteresowa艂 si臋 nimi nieoceniony etnograf Franciszek Kotula. Czwarte natomiast odkry艂em przypadkowo sam.
Po dworze dzi艣 ju偶 nic nie zosta艂o, cho膰 jeszcze w latach 70-tych XX wieku istnia艂 on w postaci wal膮cej si臋 parterowej rudery. Prawdopodobnie pierwotnie pi臋trowy obiekt zbudowany by艂 na planie prostok膮ta z dwoma bocznymi ryzalitami nadaj膮cymi mu kszta艂t podkowy. Dzi艣 teren dworu i jego ogrodu zosta艂 wyr贸wnany i zamieniony na boisko. Przed boiskiem, na powierzchni ziemi mo偶na jednak jeszcze zobaczy膰 miejsca gdzie trawa jest rzadsza - wyra藕nie rysuj膮 si臋 tu fundamenty dworu. Obok zachowa艂a si臋 jedna z oficyn XVIII-wiecznych, a po drugiej stronie fragment fortyfikacji w postaci niskiego wa艂u zako艅czonego troch臋 szerszym i wy偶szym nasypem. Jest to pozosta艂o艣膰 ziemnego bastionu, cho膰 jego po艂o偶enie w stosunku do dworu - dok艂adnie na linii boku budynku, jest nienaturalne. Dw贸r nie sta艂by wtedy w centrum obwa艂owania lecz na jego skraju. By膰 mo偶e wi臋c pierwotny dw贸r obronny sta艂 w innym miejscu ni偶 si臋 s膮dzi albo b艂臋dnie uto偶samia si臋 nasyp ziemny z bastionem. Niestety nikt z badaczy nie dokona艂 takiego spostrze偶enia, a drugiej linii wa艂u, kt贸ra wiele by wyja艣ni艂a - jak m贸wili mi miejscowi - nie ma. Jednak, gdy spojrzymy na plan ogrod贸w dworskich z XIX w., mo偶na zobaczy膰 4 punkty w naro偶ach mog膮ce by膰 dawnymi bastionami. Wynika z tego, i偶 dw贸r powinien raczej sta膰 na 艣rodku obecnego boiska. Ma艂o prawdopodobne jest 偶e dawnym dworem obronnym m贸g艂 by膰 budynek spichlerza, kt贸ry sta艂 po drugiej stronie wa艂u, gdzie wsp贸艂cze艣nie wybudowano remiz臋 stra偶ack膮. Nie s膮dz臋 te偶 aby wa艂y ci膮gn臋艂y si臋 niegdy艣 w stron臋 oficyn i zachowany nasyp by艂 bastionem w 艣rodku kurtyny, bo teren opada tam ju偶 wyra藕nie w d贸艂.
Warto jeszcze doda膰, 偶e ca艂y obszar dworski po艂o偶ony jest na g贸rze oblewanej niegdy艣 Mleczk膮 i jej dop艂ywami ze wszystkich stron (na planie wida膰 dwa stawy, b臋d膮cymi zapewne pozosta艂o艣ciami dawnych rozlewisk), a wi臋c miejsce by艂o wybitnie obronne.
Kolejne miejsce godne uwagi to zniszczone ju偶 dzi艣 i ca艂kowicie zapomniane "Zamczysko". Le偶a艂o ono na dawnym terenie dworskim i jak pokazuje zdj臋cie z lat mi臋dzywojennych by艂o dobrze zachowanym miejscem obronnym o pot臋偶nych wa艂ach. Niestety po wojnie miejsce to splantowano i postawiono szko艂臋. Tu znajdowa艂 si臋 zapewne 艣redniowieczny gr贸d, kt贸ry prawdopodobnie zosta艂 zamieniony na siedzib臋 rycersk膮 o nieznanym wygl膮dzie w XIV wieku przez rycerza Sienk臋 - za艂o偶yciela wsi. By艂 on zamieszkiwany przez kolejnych 艣redniowiecznych w艂a艣cicieli okolicy pisz膮cych si臋 "z Siennowa". Dzi艣 wci膮偶 mo偶na jeszcze zobaczy膰 wzg贸rze otoczone od p艂n.-zachodu fos膮, a w艂a艣ciwie to jakby dwiema fosami rozdzielonymi niskim wa艂em i rzeczk膮. Z boku, wzd艂u偶 obecnej drogi dojazdowej do szko艂y w bardzo g艂臋bokim korycie r贸wnie偶 p艂ynie niewielka rzeczka, za艣 z drugiej strony, czyli od po艂udnia, Zamczysko op艂ywa Mleczka.
Inny cenny 艣lad przesz艂o艣ci odkryty przez rzeszowskiego etnografa to fortyfikacja ziemna, kt贸r膮 uzna艂 on za tzw. warowni臋 ch艂opsk膮, kt贸re by艂y w tej okolicy budowane jako schronienie przed Tatarami. R贸wnie dobrze mog艂a to by膰 jednak jaka艣 zapomniana rezydencja obronna w pobli偶u Siennowa, bowiem miejsce to le偶y poza obszarem wsi. Dzi艣 jednak uto偶samia si臋 je z cerkwi膮, poniewa偶 postawiono tam unick膮 艣wi膮tyni臋, o kt贸rej r贸wnie偶 milczy literatura historyczna i turystyczna. S膮dz膮c po pozosta艂ych po niej nagrobkach istnia艂a jeszcze na pocz. XX wieku. Jej obszar pokryty jest gruzem ceglanym i mimo 偶e po艂o偶ony na wysokim wzg贸rzu, to nie ma poza tym 偶adnych widocznych cech miejsca obronnego. Jest to dziwne, bo jeszcze w latach 60-tych XX wieku F. Kotula widzia艂 tu mocno zaro艣ni臋ty kopiec otoczony wa艂ami i fosami. Dooko艂a s膮 pola uprawne, mo偶na wi臋c za艂o偶y膰, i偶 teren zosta艂 niestety wyr贸wnany i grodzisko straci艂o dawny wygl膮d.
Szukaj膮c tego ostatniego obiektu wiosn膮 2006 roku, natrafi艂em na czwarte "podejrzane" miejsce obronne. Znajduje si臋 ono w przysi贸艂ku wsi zwanym Szwaby. Teren ten zosta艂 bardzo p贸藕no zasiedlony, by艂 bowiem kiedy艣 rozleg艂ymi mokrad艂ami, w kt贸rych gin臋艂o wiele zwierz膮t. Jeden z mieszka艅c贸w opowiedzia艂 mi np. o dw贸ch bykach, kt贸re tam wesz艂y i nigdy nie wr贸ci艂y. Obiekt jest bardzo rozleg艂ymi wa艂ami przedzielonymi rzeczk膮 jakby na dwie cz臋艣ci - jedna na polu, druga przy zabudowaniach (i tak b臋d臋 je tu okre艣la艂). Wa艂y na polu s膮 nieco wy偶sze i szersze. 呕aden z wa艂贸w nie tworzy zamkni臋tego obwodu, lecz posiada tylko dwa boki. Okoliczni mieszka艅cy nie pami臋taj膮, aby kiedykolwiek by艂o inaczej, ale twierdzili 偶e wa艂y s膮 tu z dziada pradziada i nikt nie wie sk膮d si臋 wzi臋艂y. Wa艂y przy zabudowaniach otoczone s膮 rzeczk膮 ze wszystkich stron, a od po艂udnia stawem. Za wa艂ami na polu wida膰 pozosta艂o艣ci mokrade艂, jednak od tej strony s膮siaduj膮 one ze wzg贸rzem i to jest fakt, kt贸ry budzi najwi臋ksz膮 w膮tpliwo艣膰, czy mog艂o to by膰 kiedy艣 miejsce obronne.
Ostatecznie, wszelkie w膮tpliwo艣ci zosta艂y rozwiane na forum przez p. 呕ygad艂臋 - okazuje si臋, 偶e by艂 to staw przy m艂ynie wodnym, dzia艂aj膮cym w XVIII wieku.

Jak wida膰 mimo istnienia w Siennowie kilku potencjalnych miejsc obronnych, miejscowo艣膰 nie zosta艂a uj臋ta w Katalogu Grodzisk i Zamczysk w Karpatach, a wiele nawet 艣wie偶ych publikacji nie tylko nie rozwiewa w膮tpliwo艣ci ale jeszcze wprowadza zamieszanie podaj膮c ca艂kowicie b艂臋dne informacje albo opisuj膮c stan sprzed 30 lat. O dziwo, wie艣 nie zosta艂a jednak ca艂kowicie zapomniana przez turyst贸w, bo jak powiedzia艂 mi miejscowy dzia艂acz sportowy, co jaki艣 czas pojawiaj膮 si臋 ludzie i pytaj膮 o dw贸r!



Plan


Plan zamku siennow
Plan za艂o偶enia dworskiego z 1851r r. Przerys z mapy katastralnej. Na czerwono oznaczono zachowan膮 oficyn臋 i wa艂 a na 偶贸艂to dw贸r
呕r贸d艂o: "Zabytkowe ogrody i parki wojew贸dztwa przemyskiego", Pi贸recki Jerzy, Rzesz贸w 1989

Plan zamku siennow
Prowizoryczny plan wa艂贸w na Szwabach


Historia

Powr贸t na g贸r臋

Ozdobna pierwsza litera pierwsza wzmianka o Siennowie wyst臋puje w dokumentach z XIV wieku. Kazimierz Wielki za zas艂ugi nada艂 wie艣 rycerzowi Janowi Sience, kasztelanowi lwowskiemu, kt贸ry w 1390 roku erygowa艂 tu parafi臋 katolick膮. Jednak bli偶ej nieznany gr贸d le偶膮cy na terenach przygranicznych istnia艂 na terenie wsi znacznie wcze艣niej. W XV wieku w艂a艣cicielem okolicy by艂 Jakub Senkowicz z Siennowa. Wiadomo, 偶e w 1443 r. otrzyma艂 on od W艂adys艂awa Warne艅czyka w nagrod臋 300 grzywien pobieranych z 4 wsi. Wygl膮d jak i miejsce ich siedziby nie zosta艂o ustalone, ale mo偶na za艂o偶y膰 i偶 jest to Zamczysko, na kt贸rym w XX wieku wybudowano szko艂臋. W XVI wieku okolic膮 w艂adali Piotr D臋bicki i Piotr Gorajski. By膰 mo偶e ju偶 w tym czasie kt贸ry艣 z nich postawi艂 jak膮艣 nowo偶ytn膮 siedzib臋 obronn膮. W XVII wieku wymieniana jest Maria O偶arowska i jej przypisuje si臋 budow臋 istniej膮cego do niedawna dworu obronnego. Obiekt by艂 p贸藕niej kilkakrotnie przebudowywany, ale brak jakichkolwiek szczeg贸艂贸w, jak wykaza艂em w opisie nie wiadomo nawet, czy nie chodzi tu o dwa r贸偶ne obiekty, kt贸rych dzieje zosta艂y z艂膮czone. W XIX wieku przebudowy siedziby siennowskiej dokona艂 m.in. 贸wczesny w艂a艣ciciel Zdzis艂aw Wolski. Plan pokazuje, 偶e dw贸r otacza艂y wtedy pi臋kne ogrody, sady, dwie boczne oficyny, spichlerz i inne budynki gospodarcze. Po II wojnie 艣wiatowej w dworze sprowadzonym do parterowego budynku funkcjonowa艂a Rolnicza Sp贸艂dzielnia Produkcyjna. P贸藕niej obiekt popada艂 w ruin臋 a偶 w latach 80-tych postanowiono go rozebra膰. Na miejscu ogrod贸w powsta艂o boisko.
Historia dw贸ch nast臋pnych obiekt贸w pozostanie pewnie zagadk膮 na zawsze. Mo偶na zapyta膰 po co powstawa艂yby kolejne fortyfikacje, skoro by艂a tu i siedziba rycerska i nowo偶ytny dw贸r obronny. Po pierwsze oba miejsca le偶膮 poza dawnym Siennowem, wi臋c mog艂y nale偶e膰 do innych w艂a艣cicieli. Po drugie mi臋dzy funkcjonowaniem obu siedzib pozostaje pewna luka czasowa. Warownie ch艂opskie tworzono w I po艂. XVII wieku, czyli gdy nie funkcjonowa艂 ju偶 gr贸dek na Zamczysku a dworu obronnego jeszcze nie by艂o. Wyb贸r nowego miejsca te偶 nie jest niczym dziwnym, analogiczna sytuacja wyst膮pi艂a w Tulig艂owach, gdzie na budow臋 podobnej fortyfikacji nie wybrano terenu starego grodziska z potr贸jn膮 lini膮 wa艂贸w, lecz miejsce w innej cz臋艣ci wsi. Odkryte przeze mnie wa艂y, o ile usypano je w celach obronnych, posiada艂oby metryk臋 艣redniowieczn膮, poniewa偶 warownie ch艂opskie spotykane w okolicy s膮 nowszego typu i posiadaj膮 naro偶ne bastiony.


Wst臋p

Wolny

Po艂o偶enie i dojazd


Centralna cz臋艣膰 woj. podkarpackiego. 12 km na po艂udniowy wsch贸d od Przeworska, 11 km na po艂udniowy zach贸d od Jaros艂awia. Zobacz na mapie.
Poci膮giem dojecha膰 mo偶na do Przeworska lub Jaros艂awia, dalej PKS-em. Aby dotrze膰 do dworu nale偶y pyta膰 o boisko, remiz臋 lub szko艂臋. Uwaga! Nie nale偶y kierowa膰 si臋 na ko艣ci贸艂, lecz z g艂贸wnej drogi do niego skr臋ci膰 w lewo i dalej pod g贸r臋.
"Zamczysko" to dzisiejsza szko艂a, stoj膮ca w pobli偶u drewnianego ko艣cio艂a z XVII wieku. Domniemana warownia ch艂opska le偶y po lewej stronie na wzg贸rzu, nieca艂y 1 km przed znakiem pocz膮tku miejscowo艣ci. Wa艂y na Szwabach tu偶 za pocz膮tkiem miejscowo艣ci po prawej stronie. Mo偶na wjecha膰 autem w poln膮 drog臋 przed pierwszym domem i jecha膰 ile si臋 da i dalej piechot膮 - wa艂y s膮 nawet widoczne z drogi.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Zamczysko:
format D (stopnie):   N 49.96271111掳,  E 22.48838611掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 57.7626666',  E 22掳 29.3031666'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 57' 45.76'',  E 22掳 29' 18.19''

Miejsce po dworze:
format D (stopnie):   N 49.96025556掳,  E 22.49241111掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 57.6153336',  E 22掳 29.5446666'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 57' 36.92'',  E 22掳 29' 32.68''

Wa艂y na Szwabach:
format D (stopnie):   N 49.976621掳,  E 22.498428掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 58.59726',  E 22掳 29.90568'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 58' 35.84'',  E 22掳 29' 54.34''

Miejsce po cerkwii:
format D (stopnie):   N 49.97130833掳,  E 22.50910278掳
format DM (stopnie, minuty):   N 49掳 58.2784998',  E 22掳 30.5461668'
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   N 49掳 58' 16.71'',  E 22掳 30' 32.77''


Bibliografia



punktorKotula Franciszek - Ch艂opi bronili si臋 sami
punktorPi贸recki Jerzy - Zabytkowe ogrody i parki wojew贸dztwa przemyskiego
punktorProksa M. i Goszty艂a M. - Dwory wojew贸dztwa przemyskiego
punktorProksa Micha艂 - Studia nad zamkami i dworami ziemi przemyskiej

Zdj臋cia


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Dw贸r obronny
Sienn贸w - Wa艂 zako艅czony prawdopodobnym bastionem Sienn贸w - Zbli偶enie na bastion Sienn贸w - Na wale Sienn贸w - Wa艂 Sienn贸w - Tu sta艂 dw贸r - w trawie wida膰 zarysy fundament贸w Sienn贸w - Miejsce po dworze  i boczna oficyna Sienn贸w - Ocala艂a oficyna Sienn贸w - Resztki parku. Dw贸r sta艂 za tymi drzewami, a przed boiskiem Sienn贸w - Widok na bastion od strony wjazdu do remizy stra偶ackiej a dawniej spichlerza Sienn贸w - Wa艂 od strony remizy

Zamczysko
Sienn贸w - Widok na Zamczysko ze szko艂膮 z drogi dojazdowej Sienn贸w - Widok ze zbocza Zamczyska. Pas drzew porasta wa艂 prawdopodobnie rozdzielaj膮cy dwie fosy Sienn贸w - Widok na Zamczysko zza rzeczki  kt贸ra op艂ywa wzg贸rze wzd艂u偶 fosy Sienn贸w - Zamczysko ze szko艂膮 z oddali Sienn贸w - Szko艂a Sienn贸w - Rzeczka w g艂臋bokim korycie op艂ywaj膮ca Zamczysko z boku

Miejsce po fortyfikacji, na kt贸rej stan臋艂a p贸藕niej cerkiew
Sienn贸w - Na g贸rze teren uznany przez F. Kotul臋 za warowni臋 ch艂opsk膮 Sienn贸w - Ceglane pozosta艂o艣ci po cerkwi i krzy偶e nagrobne Sienn贸w - Pozosta艂o艣膰 po cmentarzu przycerkiewnym' Sienn贸w - Widok z tereny dawnej fortyfikacji, w latach 60-tych by艂 ca艂kowicie zaro艣ni臋ty

Wa艂y na Szwabach
Sienn贸w - Widok na wa艂y w polu ze wzg贸rza Sienn贸w - Widok na ca艂e wa艂y ze wzg贸rza. Wa艂y na polu, dalej  rzeczka i przy domach dalsza cz臋艣膰 wa艂贸 Sienn贸w - Wa艂y na polu' Sienn贸w - Widok na wa艂y na polu zza rzeczki Sienn贸w - Widok zza rzeczki zamykaj膮cej teren wa艂贸w przy zabudowaniach Sienn贸w - Widok z wa艂贸w przy zabudowaniach na staw



Z lotu ptaka


Widok opisywanego obiektu (lub miejsca na kt贸rym sta艂) z satelity

Zamczysko
Geoportal

Miejsce po dworze
Geoportal

Wa艂y na Szwabach
Google Maps

Miejsce po cerkwii
Google Maps


Noclegi



Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: wa艂y na szwabach i cerkwisko w Ro偶niatowie - Siennowie       Autor:  zamki.res.pl      Data:  2014-02-16 19:42:10
    Dzi臋kuj臋 za ciekawe informacje. To wyja艣nia zagadk臋 Szwab贸w.
  • wa艂y na szwabach i cerkwisko w Ro偶niatowie - Siennowie       Autor:  Andrzej 呕ygad艂o      Data:  2014-02-11 09:08:53
    Wa艂y na Szwabach to pozosta艂o艣膰 grobli i stawu - jeszcze pod koniec XVIII w. znajdowa艂 sie tam staw (od po艂udnia) o powierzchni ponad 3 h, przy zachodnim kra艅cu grobli znajdowa艂 sie m艂yn wodny. W XIX w. wa艂 zosta艂 przekopany co spowodowa艂o osuszenie stawu.   Je艣li chodzi o cerkwisko - co najmniej od po艂owy XVII w. znajdowa艂a si臋 na tym miejscu Siennowska drewniana cerkiew parafialna. Po tzw. regulacjach j贸zefi艅skich (koniec XVIII w.) cerkiew przy艂膮czono do so艂ectwa Ro偶niat贸w jako filia parafii w Pe艂natyczach. Najstarsze wzmianki o tym miejscu jakie uda艂o mi si臋 znale藕膰 (ok. 1760) nie charakteryzuj膮 miejsca jako obronne 鈥 cerkiew w贸wczas nieby艂a otoczona nawet parkanem (co by艂o powszechne w贸wczas) a resztkami p艂otu. Oczywi艣cie nie wyklucza to mo偶liwo艣ci wcze艣niejszego u偶ytkowania wzg贸rza w celach obronnych. Sama cerkiew zosta艂a spalona przez 鈥瀙artyzant贸w鈥 polskich nieznanej mi formacji, w 1944 r.  
  • Re: rodzinny sienn贸w       Autor:  Paulina      Data:  2012-02-05 18:01:01
    Witam. Jestem mieszkank膮 szwab贸w. Prawie nic si臋 tu nie zmieni艂o co do wygl膮du.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2019 BD - KONTAKT - POLITYKA PRYWATNO艢CI
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.