Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Siewierz (woj. 艣l膮skie) - Gotycki zamek ksi膮偶臋cy

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 272

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 4.2 na 5. G艂os贸w: 248

       
    
 


Opis i stan obecny


Siewierz mo偶e pochwali膰 si臋 nie藕le zachowanymi ruinami zamku w do艣膰 unikalnej formie warowni nizinnej. Bezpiecze艅stwo zapewnia艂o po艂o偶enie na sztucznie usypanej wyspie - dooko艂a rozpo艣ciera艂y si臋 bagna i rozlewiska Czarnej Przemszy przypominaj膮ce spore jezioro, a zamek posiada艂 jeszcze fos臋 oddzielon膮 wa艂em od rozlewisk. Dzi艣 tego nie wida膰, rozlewisk nie ma ju偶 od ponad wieku, rzeczka jest niewielka, fosa sucha i tylko w czasie powodzi teren wype艂nia si臋 wod膮 i okolica wygl膮da jak przed wiekami. Pocz膮tkowo by艂a to siedziba ksi膮偶膮t piastowskich z Cieszyna, potem stolica autonomicznego pa艅stewka biskup贸w krakowskich.
ozdoba
Ksi臋stwo siewierskie
Biskupi krakowscy tytu艂owali si臋 ksi膮偶臋tami siewierskimi. Ksi臋stwo to wyodr臋bni艂o si臋 z ksi臋stwa cieszy艅skiego w XIV w., najwcze艣niej wzmiankowane jest w 1341 r. Pocz膮tkowo pod w艂adaniem ksi膮偶膮t piastowskich, zale偶ne by艂o od pa艅stwa czeskiego. Potem, kiedy przej臋li go biskupi uzyska艂o samodzielno艣膰. Nie zosta艂o w艂膮czone do Polski i nie by艂o od niej oficjalnie zale偶ne, cho膰 to polski kr贸l zatwierdza艂 kandydatur臋 na urz膮d biskupa krakowskiego, czyli de facto ksi臋cia siewierskiego. Na swoim terenie biskupi posiadali pe艂n膮 autonomi臋, m.in. w艂asne wojsko, szlacht臋, finanse, gospodark臋 i surowe prawo, kt贸re by艂o cz臋sto egzekwowane przez kata. S艂ynne jest powiedzenie "Kradnij, zabijaj, jeno Siewierz omijaj". 艢mierci膮 karano tu pono膰 nawet za drobne kradzie偶e, a z egzekucjami nie zwlekano. Znany by艂 przypadek skazanego za kradzie偶 kapusty, kt贸ry zosta艂 u艂askawiony, ale za nim wie艣膰 o u艂askawieniu dotar艂a do Siewierza, delikwent zosta艂 ju偶 艣ci臋ty! Innym razem do Siewierza przyby艂 kat, aby wykona膰 wyrok na 4 osadzonych skaza艅cach. W celi przebywa艂 jeszcze pi膮ty wi臋zie艅, oczekuj膮cy dopiero na os膮dzenie. Kat, aby unikn膮膰 trud贸w powt贸rnej podr贸偶y, dosta艂 jednak pozwolenie na 艣ci臋cie od razu ca艂ej pi膮tki.
Ksi臋stwo siewierskie przetrwa艂o 350 lat, zosta艂o wcielone do Polski dopiero w 1790 roku. W 1807 r. cesarz Francji Napoleon reaktywowa艂 ksi臋stwo, aby nada膰 je swojemu marsza艂kowi i wybitnemu dow贸dcy ksi臋ciu de Montebello. Z kolei cesarz Austrii Franciszek I w 1889 roku przywr贸ci艂 biskupom krakowskim tytulatur臋 ksi膮偶膮t siewierskich. Pos艂ugiwano si臋 ni膮 a偶 do 1951 roku.
Zamek w postaci trwa艂ej ruiny jest od lat systematycznie rewitalizowany. Wej艣cie prowadzi przez odtworzony drewniany most z cz臋艣ci膮 zwodzon膮. W bryle budowli uwag臋 zwraca elewacja frontowa z wysok膮 wie偶膮 bramn膮 i wysuni臋t膮 bastej膮 bramn膮, czyli barbakanem. Takie rozwi膮zanie chroni膮ce wjazd by艂o rzadkie, posiada艂y je tylko najwi臋ksze miasta jak Krak贸w czy Warszawa i pojedyncze zamki, jak T臋czyn. Barbakan siewierski jest dwukondygnacyjny z kazamatami i okienkami strzelniczymi. Posiada podw贸jny wjazd - osobny dla pieszych i dla je藕d藕c贸w. W przypadku zdobycia go, wr贸g nie mia艂 otwartej drogi do zamku, bo musia艂 jeszcze sforsowa膰 mocn膮 bram臋 z zapadni膮 odcinaj膮c膮 dost臋p do dziedzi艅ca.
Wie偶a bramna, zwana Szlacheck膮, posiada 4 kondygnacje nad przejazdem bramnym z licznymi otworami strzelniczymi. Utworzono w niej platform臋 widokow膮, ale widok nie jest zbyt efektowny. Niegdy艣 zwie艅czona by艂a barokowym he艂mem, co wida膰 na starych grafikach. Niedawno przywr贸cono na jej froncie tarcz臋 herbow膮 艁odzia biskupa Tomickiego.
Zamek otoczony jest tarasem, kt贸ry s艂u偶y艂 jako stanowiska dla artylerii. Zrekonstruowano na nim stanowisko z koszokopami, czyli koszami wype艂nionymi ziemi膮, kt贸re amortyzowa艂y uderzenie kuli armatniej wroga. Z tarasu mo偶na zej艣膰 do piwnic barbakanu jak i dosta膰 si臋 na dziedziniec boczn膮 furt膮 od wschodu.
Na dziedzi艅cu widzimy wysokie zrujnowane mury, czasem z detalami architektonicznymi nad oknami czy kolumienk膮 nieistniej膮cej loggii. Cz臋艣膰 z nich le偶y na ziemi. Nie przetrwa艂 偶aden budynek zamkowy, 偶adna komnata nie ma dachu (poza piwnic膮). Na bruku wida膰 oznaczony okr膮g艂y kszta艂t - jest to 艣lad pierwotnej, wolno stoj膮cej baszty, wyeksponowano te偶 fragment jej fundament贸w pod szk艂em. Mia艂a on 9 metr贸w 艣rednicy. Zawieszone na murach wydruki z wizualizacji komputerowej zamku pokazuj膮 jak kiedy艣 wygl膮da艂a zabudowa i wn臋trza.

XX-wieczna literatura historyczna i turystyczna traktowa艂a zamek Siewierz po macoszemu, publikowane informacje by艂y bardzo lakoniczne albo b艂臋dne, co wynika艂o ze s艂abego poznania zabytku. Niedawne prace konserwatorskie i rewitalizacyjne oraz towarzysz膮ce im prace archeologiczne zmieni艂y ten stan rzeczy i o zamku wiemy ju偶 bardzo wiele, ale regularne odkrycia i badania powoduj膮, 偶e z ostro偶no艣ci膮 trzeba podchodzi膰 nawet do publikacji po 2010 roku, poniewa偶 s膮 ju偶 zdezaktualizowane.
ozdoba
呕ycie w ksi臋stwie
Cho膰 ksi臋stwo siewierskie pod wzgl臋dem ekonomicznym i gospodarczym odstawa艂o od Rzeczypospolitej, to mieszka艅cy Siewierza mogli liczy膰 na nieznane gdzie indziej korzy艣ci. Nale偶a艂 do nich przywilej zwany "profesork膮". Siewierska szko艂a przygotowywa艂a uczni贸w do kszta艂cenia si臋 na koszt biskup贸w w akademii krakowskiej. Wielu Siewierzan zosta艂o potem profesorami (nauczycielami), w tym niejaki Majcherczyk, p贸藕niejszy prezydent Radomia.
S艂ynna by艂a te偶 nadworna orkiestra biskupia. Gdy dziecko wykazywa艂o talent muzyczny mog艂o kszta艂ci膰 si臋 w miejscowym zak艂adzie. Biskupi sprowadzali nauczycieli nawet z zagranicy. Cz臋艣膰 uczni贸w pozostawa艂a w orkiestrze siewierskiej, a cz臋艣膰 kszta艂ci艂a si臋 dalej w Krakowie i zasila艂a tamtejsz膮 kapel臋. Cz艂onek biskupiej orkiestry mia艂 wy偶sza pozycj臋 spo艂eczn膮 od innych mieszczan. Krzywda mu wyrz膮dzona by艂a karana tak jak krzywda na szlachcicu. Nie m贸g艂 jednak miesza膰 si臋 z posp贸lstwem, gra膰 i zarabia膰 prywatnie, poza orkiestr膮. By艂 dobrze op艂acany, a po osi膮gni臋ciu pewnego wieku korzysta艂 do 艣mierci z emerytury - biskupi za艂o偶yli na ten cel kas臋 emerytaln膮. W Siewierzu istnia艂y wi臋c rodziny, kt贸re od pokole艅 by艂y muzykami. Kapele biskup贸w krakowskich znane by艂y w ca艂y kraju jako najlepsze. U艣wietnia艂y wiele uroczysto艣ci ko艣cielnych i 艣wieckich.
Wydaje si臋 wi臋c, 偶e w艂adza biskupia odpowiada艂a Siewierzanom. Podanie m贸wi 偶e pewnego razu mieszczanie podarowali biskupowi bia艂ego wo艂a kt贸remu kazali poz艂oci膰 rogi u z艂otnika. Biskup (pono膰 Padniewski) by艂 bardzo zadowolony z prezentu. W zamian zni贸s艂 mieszczanom cze艣膰 podatk贸w i 4 dni pa艅szczyzny na okres do 偶niw.

Dotyczy to zw艂aszcza pocz膮tk贸w warowni. Dzi艣 jest ju偶 jasne, i偶 zamek ma metryk臋 si臋gaj膮c膮 XIII stulecia. Gr贸d kasztela艅ski o konstrukcji drewniano-ziemnej powsta艂 przed rokiem 1230. Znajdowa艂 si臋 w tym samym miejscu co p贸藕niejszy zamek. W膮tpliwo艣ci w tej kwestii zosta艂y rozwiane przez nowoczesne badania termoluminescencyjne (zar贸wno zbadana ceramika jak i wa艂y pochodzi艂y z XIII w). Kamienna wolno stoj膮ca wie偶a typu bergfried (sto艂p) stan臋艂a ju偶 ok. 1270 roku. Wzmocnienie grodu by艂o konieczne po naje藕dzie tatarskim.
Powstanie murowanego zamku w latach 30-tych XIV wieku by艂o wi臋c dopiero III faz膮 budowlan膮 warowni. W obwodzie mur贸w znajdowa艂 si臋 wtedy bergfried z murowan膮 kamienic膮 od zachodu i prawdopodobnie podobnym budynkiem od wschodu oraz zabudowa drewniana. Wjazd prowadzi艂 z po艂udnia. Dalsze rozbudowy poch艂on臋艂y mury obwodowe oraz pierwotn膮 bram臋, powsta艂a nowa brama od p贸艂nocy, kt贸r膮 nast臋pnie nadbudowano wspomnian膮 Wie偶膮 Szlacheck膮 przystosowan膮 do u偶ycia broni palnej. Zmiana wjazdu by艂a zapewne podyktowana mo偶liwo艣ci膮 roz艂o偶enia gospodarczego przedzamcza od p贸艂nocy.
Stara baszta sta艂a si臋 zb臋dna, zajmowa艂a cenn膮 na zamku przestrze艅, wi臋c rozebrano j膮. Z jej budulca wzniesiono dolne partie renesansowego gmachu zajmuj膮cego cz臋艣膰 skrzyde艂 zachodniego i po艂udniowego. W 2. po艂owie XVI wieku zamek zyska艂 nowoczesne fortyfikacje dzi臋ki otoczeniu go tarasem dla artylerii, bastei bramnej oraz dw贸m bastejom naro偶nym od po艂udnia (odkrycie tych ostatnich w 2018 roku by艂o du偶膮 niespodziank膮, gdy偶 nie s膮 obecne na starych grafikach ani w opisach, rozebrano je zanim powsta艂y ryciny i widoki miasta). W tym okresie Siewierz by艂 bardzo mocn膮 warowni膮 - wg zachowanego dokumentu chroni艂o go 10 dzia艂 (w tym 4 wielkie spi偶owe i 2 偶elazne), w barbakanie by艂y umieszczone 2 mo藕dzierze, a w wie偶y 15 hakownic i 4 muszkiety plus bro艅 za艂ogi licz膮cej oko艂o 60 os贸b. Mury maj膮 2 metry grubo艣ci i podparte s膮 10 masywnymi szkarpami.
Dalsze rozbudowy to ju偶 upi臋kszanie i powi臋kszanie rezydencji biskupiej, od wschodu powsta艂 budynek z kaplic膮, od zachodu gospodarczo-kuchenny, a przed bram膮 na dziedzi艅cu dekoracyjna arkadowa loggia.

Wsp贸艂cze艣nie zamek r贸wnie偶 przechodzi艂 r贸偶ne fazy. Przez d艂ugi czas by艂 dost臋pny tylko na zewn膮trz. Potem mo偶na by艂o wej艣膰 na dziedziniec i wie偶臋 bramn膮, a obecnie s膮 r贸wnie偶 dost臋pne kazamaty w barbakanie, piwnica pod skrzyd艂em zachodnim z ekspozycj膮 archeologiczn膮 i odtworzony taras artyleryjski. Niestety, czasem tylko w teorii - sam trafi艂em na dzie艅 (sierpniowy pi膮tek 2023 roku), 偶e wie偶a i piwnica by艂y zamkni臋te. Przez telefon dowiedzia艂em si臋, 偶e dzi艣 nie b臋d膮 otwarte. Informacji o braku pe艂nej dost臋pno艣ci zabytku nie by艂o na stronie internetowej, ani profilu FB. Takie lekcewa偶膮ce nastawienie do turyst贸w jest ju偶 rzadko spotykane. A to nie wszystko, bo jest jeszcze kwestia zwodzonego mostu, kt贸r膮 gmina okre艣la jako "niebywa艂膮" atrakcj臋 Siewierza. Zwykli tury艣ci nie zobacz膮 go jednak w akcji. Pokazy uruchamiania mostu s膮 okazyjne i przeznaczone tylko dla grup zorganizowanych...


Panorama miasta z zamkiem


Powi臋kszenie warowni
Widok Siewierza z zamkiem od strony stawu z 1786 roku oraz powi臋kszenie samej warowni



Grafika A.  Kozarskiego
Zamek siewierski na grafice Adolfa Kozarskiego z ok. 1870 r.


Plany i rekonstrukcje

Powr贸t na g贸r臋 strony

plan
Aktualny plan zamku Siewierz zweryfikowany wsp贸艂czesnymi badaniami. Na ciemno oznaczono najstarsze mury gotyckie. Na dziedzi艅cu zaznaczony odkopany bruk XVI-wieczny.
Numeracja w kolejno艣ci powstawania obiekt贸w. Grafika na podstawie materia艂贸w A. Roka i A. Gintera.
0 - Fundamenty pierwotnej baszty - sto艂pu (2. po艂owa XIII w.), 1 - Mury obwodowe pierwotnego zamku (1. po艂owa XIV w.) 2 - Odkryte fundamenty 艣redniowiecznej kamienicy zachodniej (1. po艂owa XIV w.), 3 - Pierwotny przejazd bramny od po艂udnia (1. po艂owa XIV w.), 4 - Kamienica wschodnia (1. po艂owa XIV w.), 5 - Brama p贸艂nocna (pierwotna - 2. po艂owa XV w.), nast臋pnie wie偶a bramna zwana Szlacheck膮 (pocz膮tek XVI w.), 6 - Kamienica po艂udniowa, kt贸ra wch艂on臋艂a pierwotn膮 bram臋 (2. po艂owa XV w.) 7 - Pi臋trowy budynek przybramny (pocz膮tek XVI w.), 8 - Renesansowa kamienica zachodnio-po艂udniowa o 3 kondygnacjach bp Tomickiego (1. po艂owa XVI w.), 9 - Dobud贸wka do kamienicy zachodniej (2. po艂owa XVI w.), 10 - Taras artyleryjski (2. po艂owa XVI w.), 11 - Dwukondygnacyjnej basteja bramna - barbakan (2. po艂owa XVI w.), 12 - Dwie basteje (2. po艂owa XVI w.), 13 - Skrzyd艂o wschodnie z kaplic膮 (koniec XVII w.), 14 - Budynek kuchni zamkowej (pocz膮tek XVIII w.), 15 - Arkadowa loggia (pocz膮tek XVIII w.).

Fazy rozbudowy
Rozwarstwienie obiektu - fazy rozbudowy na podstawie planu A. Gintera


Plan Siewierza z 1786 r.
Plan miasta Siewierza z 1786 roku od p艂n.-wsch. Zamek otoczony wod膮. Na prawo od niego przedzamcze

Rekonstrukcja pierwszych faz
Rekonstrukcja pierwszych budowli zamkowych od strony p艂n.-wsch. (opracowanie Artura Roka). A - zamek-gr贸d kasztela艅ski w 2. po艂owie XIII w., B - zamek murowany w 1. po艂owie XIV w.


Rekonstrukcja B. Guerquina
Rekonstrukcja zamku XVIII-wiecznego B. Guerquina z 1938 r.


Rekonstrukcja R. Kubiszyna
Rekonstrukcja zamku XVII-wiecznego wg R. Kubiszyna


Rekonstrukcja J. Gumowskiego
Rekonstrukcja zamku w Siewierzu z czas贸w 艣wietno艣ci wg Jana Gumowskiego


Wizualizacja 3D -ca艂y zamek
Rekonstrukcja zamku na wsp贸艂czesnej wizualizacji 3D w ramach programu "Multimedialna podr贸偶 w czasie na Zamku Siewierskim"


Wizualizacja 3D - loggia
Rekonstrukcja arkadowej loggii na dziedzi艅cu. Widok ze wsp贸艂czesnej wizualizacji 3D w ramach programu "Multimedialna podr贸偶 w czasie na Zamku Siewierskim"



Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Kasztelania siewierska, nale偶膮ca do ksi膮偶膮t opolsko-raciborskich, wspominana jest w 1232 roku. W XIII stuleciu znanych jest 6 tamtejszych kasztelan贸w. Ich siedzib膮 by艂 gr贸d kasztela艅ski, kt贸ry p贸藕niej rozbudowano w zamek. Dzieje warowni siewierskiej po艣r贸d rozlewisk Czarnej Przemszy si臋gaj膮 wi臋c ok. 1228 roku. Pierwszy element murowany - wolno stoj膮ca baszta typu sto艂p powsta艂a w 3. 膰wierci XIII stulecia, co zbieg艂o si臋 z nadaniem Siewierzowi praw miejskich oraz wcze艣niejszym zniszczeniem grodu podczas najazdu tatarskiego. Pierwsza wzmianka o zamku murowanym pochodzi jednak dopiero z 1. po艂owy XIV wieku.

Akwarela N. Ordy z XIX w.
Ruiny zamku Siewierz w po艂owie XIX w. Akwarela N. Ordy


punktor 1260 r. - spalenie grodu przez Tatar贸w
punktor ok. 1270 r. - budowa murowanej wie偶y - sto艂pu o 艣rednicy 9 metr贸w przez ksi臋cia opolsko-raciborskiego W艂adys艂awa
punktor 1. po艂. XIV w. - ksi膮偶臋 bytomski W艂adys艂aw i jego brat Jerzy wznie艣li na koronie wa艂贸w grodu przynajmniej 1 murowany budynek od zachodu.
punktor 1337 r. - od ksi臋cia bytomskiego W艂adys艂awa Siewierz z warowni膮 kupi艂 ksi膮偶臋 cieszy艅ski Kazimierz I. Doko艅czy艂 on budow臋 zamku murowanego. Sk艂ada艂 si臋 on z wie偶y i prostok膮tnego budynku mieszkalnego od strony zachodniej otoczonych murem obwodowym z blankami i przejazdem bramnym od po艂udnia.
punktor 1314 r. - po raz pierwszy wzmiankowana jest nazwa "ksi臋stwo siewierskie".
punktor 1359 r. - ksi膮偶臋 cieszy艅ski Przemys艂aw Noszak sprzeda艂 ksi臋stwo siewierskie ksi臋ciu 艣widnicko jaworskiemu Bolkowi II.
punktor 1367 r. - ksi膮偶臋 Bolko II 艢widnicki osobi艣cie przebywa艂 w Siewierzu wraz ze swoim dworem.
punktor 1368 r. - Siewierz powr贸ci艂 odo ksi膮偶膮t cieszy艅skich.
punktor 1444 r. - zako艅czono transakcj臋 kupna zamku w Siewierzu przez biskupa Zbigniewa Ole艣nickiego od ksi臋cia cieszy艅skiego Wac艂awa I. Nie zd膮偶y艂 go jednak przej膮膰, poniewa偶 zosta艂 podst臋pnie zdobyty przez ksi臋cia raciborskiego Miko艂aja, kt贸ry liczy艂 na spadek po bezdzietnym Wac艂awie. Biskup wys艂a艂 wi臋c do Siewierza wojsko pod wodz膮 podkomorzego krakowskiego Piotra Szafra艅ca, ale ten nie zdo艂a艂 odbi膰 zamku. Dopiero rok p贸藕niej w wyniku podpisanego w G艂ogowie porozumienia biskup otrzyma艂 warowni臋.
punktor 1450 r. - zamek siewierski odpar艂 szturm wojsk ksi臋cia na Toszku 鈥 Przemys艂awa
punktor 1452 r. - kolejne pr贸by zdobycia budowli podj膮艂 ksi膮偶臋 opolski Bolko, a rok p贸藕niej ponownie Przemys艂aw, jednak bez rezultatu
punktor lata 1471-1488 - okres rz膮d贸w bp Jana Rzeszowskiego. Powsta艂a wtedy nowa brama od p贸艂nocy, a stara zosta艂a w艂膮czona do kamienicy po艂udniowej
punktor lata 1503-1524 - biskup Jan Konarski wzni贸s艂 Wie偶臋 Szlacheck膮 na bramie p贸艂nocnej i budynek s膮siaduj膮cy z ni膮 od wschodu.
punktor lata 1524-1537 - biskup Piotr Tomicki wyburzy艂 baszt臋-sto艂p i wybudowa艂 od zachodu oraz po艂udnia nieistniej膮cy ju偶 dzi艣 renesansowy gmach w kszta艂cie litery L. Wspar艂 go zachowanymi wysokimi przyporami. Do budowy u偶yto mur贸w XIII-wiecznego sto艂pu

Akwarela T. Chrz膮艅skiego
Ruiny zamku Siewierz od strony p贸艂nocno-zachodniej w po艂owie XIX w. Akwarela T. Chrz膮艅skiego

punktor ok. 1560 r. - rozbudowa renesansowej budowli od p贸艂nocy oraz cz臋艣ci zachodniej o dodatkowe pi臋tro. Przeprowadzi艂 j膮 bp. Andrzej Zebrzydowski lub Filip Padniewski.
punktor 1574 r. - biskup Franciszek Krasi艅ski postawi艂 bastej臋 bramn膮 (barbakan) oraz otoczy艂 zamek dodatkowym pier艣cieniem tzw. muru parkanowego, tworz膮c taras dla artylerii wraz z 2 bastejami (odkryte dopiero w 2018 r.). Krasi艅ski ustanowi艂 podatek dla mieszka艅cy ksi臋stwa siewierskiego na utrzymanie zamku w dobrym stanie
punktor 1625 r. - na zamku rozpocz膮艂 dzia艂alno艣膰 s艂yn膮cy z surowo艣ci Trybuna艂 Siewierski
punktor 1655 r. - ksi臋stwo siewierskie by艂o oficjalnie neutralne w wojnie polsko-szwedzkiej, ale biskupi oczywi艣cie sprzyjali Polsce. Po kapitulacji Krakowa na zamku schroni艂 si臋 niewielki oddzia艂 Stefana Czarnieckiego, wi臋c skandynawscy naje藕d藕cy zdobyli go i ograbili. Sam Czarnecki zdo艂a艂 opu艣ci膰 zamek i uda艂 si臋 do Cz臋stochowy. By艂 to koniec okresu 艣wietno艣ci ksi膮偶臋cej rezydencji
punktor lata 1681-1689 - w艂a艣cicielem warowni by艂 biskup Jan Ma艂achowski, kt贸ry j膮 przebudowa艂. Powsta艂o skrzyd艂o wschodnie wraz z kaplic膮. Zamek zatraca艂 ju偶 wtedy walory obronne, rozwijano skrzyd艂a mieszkalne i funkcje rezydencjonalne.
punktor 1708 r. - podczas wielkiej wojny p贸艂nocnej w zamku schronili si臋 zwolennicy kr贸la Stanis艂awa Leszczy艅skiego, ale zostali wyparci przez zwolennik贸w Sas贸w
punktor lata 1720-1732 - przebudow臋 doko艅czy艂 biskup Felicjan Szaniawski, m.in. podwy偶szy艂 wie偶臋 i postawi艂 na niej niezachowany barokowy he艂m, widoczny na starych grafikach. Od p艂n.-zach. wzniesiono budynek kuchni oraz arkadow膮 loggi臋 przed bram膮. Basteje przy tarasie artyleryjskim mog艂y zosta膰 rozebranie, poniewa偶 nie wida膰 ich na grafikach z 1786 roku.
punktor 1771 r. - podczas Konfederacji Barskiej na zamku Siewierz stacjonowa艂 oddzia艂 Kazimierza Pu艂askiego.
punktor koniec XVIII w. - na mocy uchwa艂y Sejmu Wielkiego ksi臋stwo siewierskie zosta艂o w艂膮czone do Korony. Ostatnim ksi臋ciem siewierskim by艂 biskup Feliks Pawe艂 Turski. Zamek straci艂 znaczenie i nie mia艂 ju偶 gospodarza.
punktorpo 1795 r. - zaborcy Pruscy utworzyli w murach zamku hale fabryczn膮, potem by艂y tu koszary wojsk polskich walcz膮cych przy Napoleonie
punktor 1815 r. - zrujnowany zamek zosta艂 opuszczony.
punktor 2. po艂owa XIX w. - piorun zniszczy艂 he艂m na wie偶y bramnej. Rozlewiska otaczaj膮ce zamek zosta艂y osuszone
punktorpocz. XX wieku - ruiny kupi艂 z zamiarem ich zabezpieczenia wydawca pisma "Ziarno" Jan Kazimierz Korwin-Piotrowski, ale raczej nie wykona艂 偶adnych prac
punktorpo 1920 r. - zawali艂a si臋 艣ciana po艂udniowa.
punktor 1945 r. - zniszczenie skrzyd艂a wschodniego.
punktor1967 r - pierwsze badania archeologiczne pod kierunkiem W艂odzimierza B艂aszczyka.
punktor lata 1970-75 - w ruinach przeprowadzono kolejne prace archeologiczne i restauracyjne. Planowana by艂a nawet odbudowa zabytku. M.in. odbudowano sklepienia w sieni bramnej wie偶y, naprawiono gzyms na koronie wie偶y, odgruzowano i zrekonstruowano sklepienia piwnic pod skrzyd艂ami zachodnim i wschodnim. Prace zosta艂y przerwane nagle i zamek niszcza艂.
punktor lata 1997-2002 - prace zabezpieczaj膮ce i oczyszczaj膮ce z ro艣linno艣ci przeprowadzone niefachowo i bezmy艣lnie. Wn臋trze zamku zosta艂o zamkni臋te dla turyst贸w
punktor 2007 r. - rozpocz臋to nast臋pne badania archeologiczne, a tak偶e adaptacyjne.
punktor po 2008 r. - na wie偶y bramnej utworzona zosta艂a platforma widokowa, zniszczone skrzyd艂o po艂udniowe odbudowano, ale bez najwy偶szej kondygnacji. Zrekonstruowano te偶 most zwodzony. Kilka lat p贸藕niej udost臋pniono piwnic臋 pod skrzyd艂em zachodnim. Obiekt jest od tego czasu regularnie otwarty dla turyst贸w.
punktor 2018 r. - przy murach po艂udniowych odkryto fundamenty 2 naro偶nych bastei. Zaplanowano restauracj臋 ca艂ych fortyfikacji otaczaj膮cych zamek. Projekt zak艂ada m.in. odtworzenie muru obronnego, rekonstrukcj臋 tarasu artyleryjskiego, wyeksponowanie relikt贸w bastei po艂udniowych, utworzenie XVI-wiecznego stanowiska artyleryjskiego z dzia艂ami.

Drzeworyt sztorcowy z 1859 r.
"Zamek w Siewierzu" - pokolorowany drzeworyt sztorcowy. Wida膰 tu po艂udniowe skrzyd艂o budowli, kt贸re przetrwa艂o szcz膮tkowo. Tygodnik ilustrowany z 1859 r.




Legendy i podania

Powr贸t na g贸r臋 strony

Zamek posiada swoja Czar膮 Dam臋. Jest to pi臋kna miejscowa dziewczyna o 艣niadej cerze, kt贸ra przed wiekami zakocha艂a si臋 w staro艣cie siewierskim. Mi艂osne schadzki na zamku sko艅czy艂y si臋 donosem do zwierzchnika starosty - biskupa rezyduj膮cego w Krakowie. Zgodnie z prawem ksi臋stwa siewierskiego na zamku nie mog艂y bowiem przebywa膰 osoby postronne, a ju偶 na pewno nie kochanki urz臋dnik贸w biskupich. Pewnego dnia biskup przyby艂 do swojego zamku i nakry艂 zakochanych podczas spotkania. Wyrokiem s膮du starosta zosta艂 pozbawiony urz臋du i wygnany z zamku, a dziewczyna skazana na 艣mier膰 w lochu. Zgin臋艂a tam w cierpieniach, a jej dusza szuka wci膮偶 sprawiedliwo艣ci. Ciemn膮 zjaw臋 widywano b艂膮kaj膮c膮 si臋 po ruinach zamku.

Grafika z 1820 r.
Zamek w Siewierzu od po艂udnia w 1820 roku. Grafika z "Z przesz艂o艣ci Zag艂臋bia D膮browskiego i okolic"



Zdj臋cie z lat mi臋dzywojennych
Wykopki pod zamkiem Siewierz. Zdj臋cie z lat mi臋dzywojennych


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorZamek Biskupi - ul. Ko艣ciuszki, Siewierz

CZAS
punktor Z rynku do ruin idzie si臋 ok. 5 minut. Ogl膮dni臋cie trwa ok. 40 minut.

WST臉P
punktor Ju偶 od wielu lat zamek jest udost臋pniany turystom bezp艂atnie. Zwiedzanie odbywa si臋 za po艣rednictwem Punktu Informacji Turystycznej w Siewierzu / Izby Tradycji i Kultury Dawnej w Siewierzu ul. Ko艣ciuszki 5. Ch臋tni powinni uda膰 si臋 do jej siedziby, w zabytkowym budynku przypominaj膮cym dworek, zlokalizowanym tu偶 obok ko艣cio艂a parafialnego, przy drodze na zamek (ul Ko艣ciuszki 5). W dni powszednie zwiedzanie mo偶liwe w godz. 10 - 15. Natomiast w weekendy na zamku od godziny 10 do 18 pe艂nione s膮 sta艂e dy偶ury.

Poniewa偶 informacje o godzinach otwarcia, a przede wszystkim cenach bilet贸w szybko si臋 dezaktualizuj膮, sprawd藕 je na stronie oficjalnej opisywanego zamku/dworu:
Zamek w Siewierzu


Rekonstrukcja lub stary widok zamku siewierz
Zamek na zdj臋ciu z lat mi臋dzywojennych


Po艂o偶enie i dojazd


Centralna cz臋艣膰 woj. 艣l膮skiego. Zach贸d Jury Krakowsko-Cz臋stochowska, 40 km na po艂udnie od Cz臋stochowy. Zobacz na mapie Jury lub woj. 艣l膮skiego.
Zamek znajduje si臋 niedaleko od rynku, trzeba i艣膰 w stron臋 bia艂ego ko艣cio艂a parafialnego. Mijamy go drog膮 na wprost i po prawej wida膰 ju偶 warowni臋. Zabytek posiada 2 parkingi: za wspomnianym ko艣cio艂em przy miejskiej strefie rekreacyjnej oraz du偶y parking po przeciwnej stronie (od po艂udnia).

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.46730833掳, E19.24165833掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 28.0384998'N, 19掳 14.4994998'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 28' 02.31''N, 19掳 14' 29.97''E 


Zdj臋cie z okresu mi臋dzywojennego
Ruiny zamku od p艂d.-zach. na zdj臋ciu z lat mi臋dzywojennych


Bibliografia



punktor Borkowski Jacek - Orle Gniazda Jury Krakowsko Cz臋stochowskiej
punktor Fidura Jolanta - Zamki i inne warownie wy偶yny krakowsko-cz臋stochowskiej
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Kaczy艅scy Izabela i Tomasz - Polska - najciekawsze zamki
punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Rogi艅ski Ryszard - Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy
punktor Ginter Artur - Badania archeologiczne-architektoniczne z u偶yciem metody datowania luminescencyjnego....
punktor Rok Artur - Dzieje zamku w Siewierzu
punktorKantor-Mirski - Z przesz艂o艣ci Zag艂臋bia D膮browskiego i okolicy


Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Siewierz - Widok od wschodu, znad Czarnej Przemszy Siewierz - Zamek od po艂udnia Siewierz - Widok od p贸艂nocnego wschodu Siewierz - Skrzyd艂o po艂udniowe i zachodnie Siewierz - Zamek od p贸艂nocy Siewierz - Front zamku Siewierz - Uj臋cie spod mostu Siewierz -  Wjazd do zamku po mo艣cie zwodzonym Siewierz - Wie偶a bramna z odtworzonym herbem 艁odzia biskupa Tomickiego Siewierz - Przejazd bramny  z armat膮 Siewierz - Piwnica pod barbakanem Siewierz - Wie偶a od strony dziedzi艅ca Siewierz - Fosa  i taras artyleryjski Siewierz - Na tarasie artyleryjskim od po艂udniowego wschodu Siewierz - Odtworzone stanowisko artyleryjskie  z koszokopami na tarasie Siewierz - 艢ciana wschodnia z tarasu artyleryjskiego Siewierz - Wej艣cie na dziedziniec po po艂udniowego wschodu Siewierz - Dziedziniec i zniszczony gmach renesansowy po lewej Siewierz - Skrzyd艂o zachodnie Siewierz - Najp贸藕niej wybudowany budynek kuchenny oraz przejazd pod wie偶膮 bramn膮 Siewierz - Dziedziniec i skrzyd艂o wschodnie z kaplic膮 Siewierz - Zej艣cie do piwnicy pod skrzyd艂em zachodnim z ekspozycj膮 Siewierz - Zachowane detale architektoniczne na budynku zachodnim Siewierz - Z arkadowej loggii przetrwa艂膮 1 kolumna Siewierz - Budynek kuchenny z le偶膮cymi detalami kamiennymi
Zdj臋cia wykonane: latem 2023

Siewierz - Front zamku z mostem zwodzonym Siewierz - Zamek od wschodu Siewierz - Zamek od po艂udnia Siewierz - Zamek od po艂udnia Siewierz - Szkarpa i furta od po艂udniowego wschodu Siewierz - Zamek od zachodu Siewierz - Widok od p贸艂nocy na zamek z barbakanem Siewierz - Barbakan od wewn膮trz, widac urz膮dzenia mostu zwodzonego Siewierz - Dziedziniec zamku Siewierz -  Dawne komnaty na partrze skrzyd艂a wschodniego Siewierz - Pod wie偶膮 bramn膮, wida膰 wej艣cie do niej Siewierz - Wie偶a bramna - Trzecia kondygnacja wie偶y Siewierz - Wie偶a bramna - Czwarta kondygnacja wie偶y ze strzelnicami Siewierz - Widok z wie偶y na miasto
Zdj臋cia wykonane: wiosn膮 2009

Siewierz - Zamek
Zdj臋cie nades艂ane przez Zbigniewa Bereszy艅skiego

Panorama


Siewierz - Panorama zamku
Panorama wn臋trza zamku w 2008 roku autorstwa Kamila K. z Olkusza


Materia艂y wideo


Zamek w Siewierzu z drona



Noclegi


punktor Siewierz - Go艣ciniec Siewierski, ul. Sportowa 11 tel. (032) 67 42 728, gsm 602 246 028
punktor Siewierz - Hotel - Restauracja "Prestige", ul. 11-go Listopada 17, tel. (032) 67 42 723, 67 42 724
punktor Siewierz - Hotel - Restauracja "Podkowa", ul. Sucha 4, tel. (032) 67 41 395
punktor Brudzowice - Hotel - Restauracja "Albatros", ul. Katowicka 10 tel. (032) 67 42 382

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • prosz臋 poprawi膰 liter贸wk臋       Autor:  ort      Data:  2018-06-07 10:44:58
    cyt.: podczas Konfederacji Barskiej na zamek przyby艂 Kazimierz Pu艂awski i zamierza艂 stawi膰 tu op贸r rosyjskiemu genera艂owi Drewiczowi     wydaje mi si臋 ze nazwisko Kazimierza nie ma w sobie "w"     prosz臋 sprawdzi膰 i ewentualnie poprawi膰, je艣li chodzi tu o Kazimierza Pu艂askiego
  • Fantastyczni ludzie, z pasj膮 !       Autor:  Jacek      Data:  2016-08-08 08:49:10
    Zupe艂nie przypadkiem prze偶y艂em podr贸偶 w czasie. B臋d膮c niedawno na zamku w Siewierzu, sp贸藕nili艣my si臋 na zwiedzanie. W艂a艣nie dw贸ch szacownych d偶entelmen贸w zamyka艂o wrota zamku. Widz膮c moj膮 (prawie) rozpacz, jeden z owych jegomo艣ci zaprosi艂 nas na kr贸tk膮 wizyt臋 na zamku. Specjalnie dla nas otworzy艂 zamkni臋te przed chwil膮 wrota i poprowadzi艂 nas do wnetrza, racz膮c skr贸tow膮 wersj膮 historii zamku. Zaprosi艂 nas na nast臋pny dzie艅, obiecuj膮c szczeg贸艂ow膮 opowie艣膰 historii zamku w Siewierzu.   Tak wi臋c stawili艣my si臋 nast臋pnego dnia. We wrotach przywitali nas poprzednio poznani Panowie. Okaza艂o si臋 偶e jest to Prezes Zarz膮du Fundacji "Zamek Siewierski" im. Ksi臋stwa Siewierskiego - Marian Nowacki oraz nasz najwspanialszy przewodnik, Powiatowy Konserwator Zabytk贸w w B臋dzinie - Artur Rok.   Trudno opisa膰 s艂owami zakres wiedzy i spos贸b opowiadania Pana Artura. TO TRZEBA POPROSTU WYS艁UCHA膯 ! Robili艣my to prawie na bezdechu i z rozdziawionymi ustami :)   A p贸藕niej si臋 zacz臋艂o jeszcze wi臋cej. Pokaz walk rycerskich zaprezentowany przez grup臋 zapale艅c贸w, potrafi膮cych nawi膮za膰 kontakt z widzami jak nikt !   Jednym zdaniem - kto nie by艂 na zamku w Siewierzu to straci艂 niewiarygodn膮 okazj臋 cofni臋cia si臋 w czasie. Wi臋c polecamy wszystkim gor膮co ! I szukajcie na zamku Pana Prezesa i najwspanialszego "narratora historii" - Pana Artura.   Wielkie, ogromne dzi臋ki Panowie !
  • Zamek - niesamowita atmosfera i historia...       Autor:  Zwiedzaj膮cy z okolic Bielska...      Data:  2013-08-30 20:22:25
    Zwiedzali艣my grupka dwurodzinn膮 zamki na Jurze Krakowsko-Cz臋stocho­wskiej. Ale najbardziej w pami臋ci zapadnie nam ten w艂a艣nie - w Siewierzu. Urokliwe mury i niepozorna wie偶a kryj膮 w sobie ducha historycznych zawirowa艅, kt贸re nawiedzi艂y ten zamek na przestrzeni stuleci. Jednak dope艂nieniem tego swoistego pomnika historii jest przemi艂y Pan Micha艂 z Informacji Turystycznej, kt贸ry sw膮 obfit膮 wiedz膮 i zaanga偶owaniem umili艂 nam wizyt臋 w siewierskiej warowni. Bardzo dzi臋kujemy Panu Micha艂owi i zach臋camy wszystkich do odwiedzin tego miejsca. Na prawd臋 warto!!!





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.