Opis i stan obecny


Zamek świdnicki nie przetrwał do naszych czasów, ale pozostało po nim kilka pamiątek. Stał w północno-zachodniej części miasta, przy nieistniejącej Bramie Strzegomskiej z zachowaną basteją, w miejscu obecnego zboru Kościoła Zielonoświątkowego. Budynek ten postawiono na piwnicach i fundamentach zamkowych. W historii pełnił on zresztą bardzo wiele funkcji, stąd w starszej literaturze różnie się go nazywa.
ozdoba
Zamek i piwo
W muzeum świdnickim znajdziemy także XVI-wieczny kufel piwny używany na zamku. Ma to zapewne związek z prawem cesarskim jakie posiadał zamek (czyli jego zarządca) do 10 warów rocznie. 1 war w zależności od pojemności kotła w browarze, wynosił ok. 8000 litrów. Przywilej ten był przyczyną długotrwałych sporów z radą miejską, zakończonych dopiero w 1614 r. całkowitym zrzeczeniem się przez zamek, prawa do warzenia piwa za kwotę zadośćuczynienia w wysokości 1000 talarów.
Najważniejszy jego element to wejście z portalem z 1537 roku, a więc z czasów budowy nowej rezydencji renesansowej przez Franza Grimma. Portal zbudowano z piaskowca. Oprócz daty widnieje na nim m.in. jednogłowy orzeł - herb cesarza Ferdynanda I oraz podpis z jego długą tytulaturą. Obok wejścia w wykopie widać stare fundamenty, ale nie pochodzą on z zamku lecz z przyzamkowych miejskich murów obronnych. Niestety do piwnic nie udało mi się wejść. Kolejne pozostałości zamku Świdnica znalazłem za to w muzeum mieszczącym się w ratuszu. Jest tam np. kawałek gotyckiego okna.
Wyglądu zamku średniowiecznego nie da się już odtworzyć, ale wiadomo że nie był oni ani duży ani warowny. W starych opisach używano nawet skromnego określenia "Haus". Wielokrotnie w dziejach go zdobywano. Późniejszy zamek renesansowy w Świdnicy był na pewno obszerniejszy. Posiadał zabudowę złożoną z trzech skrzydeł. Od miasta oddzielony był murem z dwiema czworobocznymi wieżami po bokach.
Wg makiety z wyglądem miasta w XVII wieku znajdującej się w muzeum, warownia posiadała podzamcze z ogrodem. Usytuowanie budynków zamkowych jest na niej jednak dosyć dziwne. O ile istnienie połączonych skrzydeł północnego i zachodniego z ozdobnymi szczytami nie budzi zastrzeżeń, to postawienie 3 połączonych budynków w środku założenia, wydaje się problematyczne. Na makiecie nie widać bramy - jej funkcję mogła pełnić jedna z wież.

Opisywany zamek nie był jedyną siedzibą obronną w Świdnicy. Ok. 1 km dalej na wschód, na drugim brzegu Bystrzycy przy ul. Kliczkowskiej znajduje się bardzo czytelne grodzisko. Mimo braku zabudowy i jakichkolwiek przeciwwskazań terenowych, kopiec otoczony fosą nigdy nie był badany i pozostaje kompletną zagadką.

Panorama Meriana
Panorama Świdnicy od południa na miedziorycie Meriana z połowy XVII wieku. Zamek po lewej, oznaczony jako l. Zapewne wieża po lewej to druga zamkowa baszta. Poniżej zbliżenie na tę część miasta

Zamek na panoramie Meriana



Plany i rekonstrukcje



Makieta Świdnicy
Widok na zamek Świdnica od zachodu na makiecie miasta z początku XVII wieku. Od lewej Brama Strzegomska, zachowana do dziś basteja, zamek i prawdopodobnie podzamcze z ogrodem

Zamek na makiecie
Widok na zamek Świdnica od południa na tej samej makiecie. W jego skład wchodzą dwie wieże, sporo budynków w dość nietypowym układzie i mury obwodowe

Plan Świdnicy Meriana
Plan miasta wg Meriana z poł. XVII wieku od strony północnej. Zamek po stronie zachodniej, czyli prawej. Poniżej powiększony zamek wraz z basteją i Bramą Strzegomską. Widać dwie wieże i budynki, choć w mniejszej liczbie niż na makiecie oraz drzewa na podzamczu

Plan zamku swidnica


Najstarszy  plan Świdnicy
Fragment najstarszego planu Świdnicy z 1623 roku. Teren zamkowy oznaczony

Mapa Twierdzy Świdnica
Pruska mapa Twierdzy Świdnica z 1762 roku i lokalizacja w niej budynku pozamkowego, czyli klasztoru kapucynów, który oznaczono cyfrą 5

Mapa z poł. XVIII w.
Mapa z połowy XVIII wieku. Fragment z kościołem (nr 21) i klasztorem kapucynów (obok) powstałymi z przebudowanego zamku. Widać, że przebudowa była gruntowna.


Historia, wydarzenia

Powrót na górę strony

Początkowo drewniany zamek wzniesiono prawdopodobnie końcem XIII stulecia z inicjatywy księcia jaworsko-świdnickiego Bolka I, ale mogli go też postawić jeszcze wcześniej książęta wrocławscy. W 1313 r. warownia uległa spaleniu, ale została odbudowana przez księcia Bernarda. W 1326 r. przy okazji przejmowania władzy w księstwie przez Bolka II pochodzi pierwsza zachowana wzmianka o zamku w Świdnicy. Do 1392 r. był on pod władaniem jego małżonki księżnej Agnieszki, dla której była to ulubiona rezydencja. Spędzała tu zawsze święta. Następnie wraz z całym księstwem jaworsko-świdnickim zamek przejęli królowie czescy. Ci przekazywali go przedstawicielom różnych rodów rycerskich jako burgrabiom, np. Buchwald, Kirschberg, Hertel. W 1428 r. warownię zajęli husyci, ale odbili ją mieszczanie świdniccy i wrocławscy. W I poł. XVI wieku w związku z przystąpieniem Świdnicy do tzw. Związku Monetarnego i umieszczeniem w zamku mennicy, budowlę dwukrotnie opanowali mieszczanie.
ozdoba
Ptasia rezydencja
Mikołaj Thomas, znany pastor ze Zgorzelca urodzony w Świdnicy i autor "Pieśni pochwalnej o mieście Świdnicy" w roku 1597 napisał o zamku "odpowiednie mieszkanie dla wróbli i złodziejskich kawek". Stan budowli był już więc fatalny na długo przed wojną 30-letnią...
W 1526 r. Śląsk przejęli Habsburgowie.
Kres istnienia średniowiecznej warowni przyniósł wielki pożar z 1528 roku. Ruinę dostał dr Franz Grimm jako zastaw od cesarza Ferdynanda I i przy pomocy materiałów budowlanych otrzymanych od miasta, przebudował ją w nowoczesną renesansowa rezydencję. Kolejnymi właścicielami byli von Gellhornowie, a od 1563 r. Dietrich von Mühlheim, na pocz. XVII wieku Nikolaus von Burghaus, a w końcu von Nostitzowie. Wojna 30-letnia (1618-1648) doprowadziła do całkowitego upadku zamku, podobnie jak i całego miasta. W 1673 wybuchł w nim kolejny pożar. W 1680 r. na miejscu zamku świdnickiego Christoph Wenzel von Nostitz ufundował klasztor, a 2 lata później kościół kapucynów pw. św Antoniego. I to te budowle zajmują miejsce zamku na licznych XVIII-wiecznych panoramach Świdnicy. W 1810 r. wraz z kasatą zakonu, klasztor zamieniono na szpital, zaś świątynia stała się kościołem garnizonowym. Kościół funkcjonował do lat 70-tych XX wieku, gdy zrujnowany budynek ostatecznie opuszczono. W 1989 r. przejęli go zielonoświątkowcy i stopniowo przywracają do stanu używalności.

Zdjęcie lidar Świdnicy
Zdjęcie z lotniczego skanowania laserowego grodziska w Świdnicy. A - grodzisko, B - rzeka Bystrzyca


Informacje praktyczne



ADRES I KONTAKT
punktorZamek / Zbór Zielonoświątkowy - ul. Muzealna 1, Świdnica
tel. +48 74 853 52 60  (zbór) kliknij, aby zadzwonić

CZAS
punktor Z rynku idzie się ok. 3 minut. Oglądnięcie terenu zamkowego zajmuje ok. 10 minut. Zwiedzanie muzeum z pozostałościami zamku minimum 30 minut.

WSTĘP
punktor Na teren zboru można bez problemu wejść. Muzeum płatne.



Zdjęcie z wykopalisk
Zdjęcie z wykopalisk na terenie zamku w Świdnicy. Źródło: zbiory Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy



Położenie i dojazd


Centralna część woj. dolnośląskiego. 50 km na południowy zachód od Wrocławia, 20 km na wschód od Wałbrzycha. Zobacz na mapie.

GPS
Współrzędne geograficzne:

Otwórz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.8437390867°, E16.4834142901°
format DM (stopnie, minuty):   50° 50.624345202'N, 16° 29.004857406'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50° 50' 37.46''N, 16° 29' 00.29''E 

punktor wypożyczalnia samochodów kraków



Bibliografia



punktor Nowotny Sobiesław - Zamek książęcy w Świdnicy
punktor Guerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktor Guerquin Bohdan - Zamki śląskie
punktor Kajzer Leszek, Kołodziejski Stanisław, Salm Jan - Leksykon zamków w Polsce
punktor Mazurska Teresa, Rachwalski Eugeniusz, Załęski Jerzy - Zamki Dolnego Śląska

Rycina ze Świdnicy z 1842 r.
Rycina z widokiem Świdnicy wydana w 1842 r. w "Borussia. Ein Museum für Preussische Vaterlandskunde". Niestety, zamek stał się po przeciwnej stronie miasta. Prawdopodobnie pierwsza wieża po lewej to wieża przy Bramie Strzegomskiej, kościół pozamkowy stoi przy niej, ale go nie widać...


Fotogaleria


Klikając w zdjęcie otrzymasz jego powiększenie w nowym oknie. Okno to można zamknąć kliknięciem w dowolny punkt POZA zdjęciem.

Świdnica - Dawny kościół kapucynów, dziś zbór zielonoświątkowców Świdnica - Portal zamkowy Świdnica - Fragment portalu Świdnica - Dawny kościół kapucynów Świdnica - Fundamenty murów miejskich Świdnica - Kufel z zamku w muzeum Świdnica - Gotyckie okno zamkowe w muzeum
Zdjęcia wykonane: wiosną 2007



Noclegi



punktor Świdnica - Schronisko PTSM, ul. Kanonierska 3, tel. (074) 852 26 45
punktor Świdnica - Pokoje Gościnne, ul. Rycerska 6, tel. (074) 661 86 30
punktor Świdnica - Pokoje Gościnne Eliza, ul. Marusarzówny 11, tel. (074) 852-11-53
punktor Świdnica - Pokoje Gościnne Pod Lipami, ul. Główna 12, tel. (074) 853 47 63, gsm. 601 77 03 98
punktor Świdnica - Pokoje Gościnne, ul. Łukasińskiego 27, tel. (074) 852 25 97, gsm 604 163 867
punktor Świdnica - Pokoje Gościnne, ul. Bobrzańska 39, tel. (074) 853 64 23, gsm 660 057 858

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowości lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online są zwykle atrakcyjniejsze niż rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powrót na górę

Zapraszam do przesyłania swoich wypowiedzi i komentarzy odnośnie opisywanego zamku. Ukazują się one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Zapraszamy na nową stronę zamku www.zamekswidnica.pl       Autor:  Zamek Świdnica      Data:  2014-04-08 08:37:08
    Jesteśmy też na     https://www.facebo­ok.com/ZamekSwidnica­?ref=hl





Powót do strony startowej
Powrót do strony startowej

(c) 2001-2023 bd - Kontakt - Polityka Prywatności
Wszelkie prawa do własnych zdjęć i tekstów zastrzeżone, nie mogą być one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opisów.