Opis i stan obecny


Po zamku w Waniewie nie ma dzi艣 艣ladu, a wzmianki w 藕r贸d艂ach s膮 bardzo skromne. Brak jakichkolwiek informacji o jego wygl膮dzie. Budowla istnia艂a w legendach i podaniach ludowych jako warownia strzeg膮ca przeprawy na Narwi (od XV wieku rzeka graniczna mi臋dzy Polsk膮 [Mazowszem] a Litw膮). Ich pozytywnej weryfikacji dokonano dopiero w lipcu 2009 roku.
Waniewo by艂o siedzib膮 pot臋偶nego rodu Radziwi艂艂贸w. Ich tutejsza siedziba faktycznie pe艂ni艂a rol臋 stra偶nicy przy przeprawie mostowej przez Wart臋. Za艂o偶enie mia艂o owalny kszta艂t o wymiarach ok. 85x60 metr贸w. Postawiono je na zaledwie 1-metrowym wzniesieniu, ale wyra藕nie odr贸偶niaj膮cym si臋 po艣r贸d otaczaj膮cych go mokrade艂. Zamek zbudowany by艂 z drewna. Dok艂adnego kszta艂tu i wielko艣ci nie da si臋 ju偶 odtworzy膰, ale przypuszczalny obszar zamku to 2800 m2 (ca艂a wysepka mia艂a 5000 m2). Otoczono go wa艂em zbudowanym z du偶ych kamieni polnych spojonych glin膮. Wewn膮trz tego obwodu archeolodzy odnale藕li 2 budynki: mieszkalny i gospodarczy. Przypuszcza si臋, i偶 dom mieszkalny by艂 zbudowany technik膮 zr臋bow膮, z podcieniem od strony dziedzi艅ca. Posiada艂 on otwory okienne cz臋艣ciowo wype艂nione szybami taflowymi, dach kryty by艂 gontem. Liczne i r贸偶norodne resztki kafli dowodz膮, 偶e komnaty by艂y ogrzewane, znaleziono relikty trzech piec贸w.
Jak dot膮d wykonano tylko 5 wykop贸w, spora cz臋艣膰 wyspy zamkowej jest bowiem niedost臋pna dla badaczy.
Mimo 偶e zamku waniewskiego nie zobaczymy, k艂adka 艢liwno - Waniewo jest fantastycznym miejscem i warto j膮 odwiedzi膰 ze wzgl臋du na atrakcyjno艣膰 turystyczn膮. Pokonuje si臋 j膮 nie tylko na piechot臋, ale i za pomoc膮 przeci膮gania w艂asnymi r臋kami ruchomych, p艂ywaj膮cych platform. Zamczysko to k臋pa przy wie偶y widokowej, na 艣rodku trasy. Wida膰 tam wysokie krzaki wyrastaj膮ce z mokrade艂.

Zdj臋cie tablicy infor.
Bruk w wykopie archeologicznym. Zdj臋cie z tablicy informacyjnej autorstwa prowadz膮cego badania Wojciecha Bisa.


Plany i rekonstrukcje


Plan bada艅 archeologicznych
Zamczysko Waniewo. Relikty zabudowy drewnianej i zasi臋g kamiennych bruk贸w ods艂oni臋tych w trakcie bada艅 archeologicznych. Rysunek: Wojciech Bis.
01鈥05 - numery wykop贸w archeologicznych, A - bruk na majdanie, B1鈥揃3 鈥 numery pomieszcze艅 w obr臋bie budynku mieszkalnego, C, E, G - podstawy piec贸w grzewczych, D - relikty drewnianej pod艂ogi, F - pozosta艂o艣膰 progu, H - bruk pod podcieniem, J - pozosta艂o艣膰 belki podcienia, K - relikty budynku gospodarczego.



Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

W po艂owie XV wieku Waniewo nale偶a艂o do Wielkich Ksi膮偶膮t Litewskich. Istnia艂 tu ju偶 wtedy most przez bagna i rozlewiska Narwi, dzi臋ki kt贸remu miejscowo艣膰 pojawia si臋 po raz pierwszy na kartach historii pod dat膮 1447 r. Most 艂膮czy艂 Mazowsze i Litw臋, by艂 wa偶nym traktem handlowym. Na pocz膮tku XVI wieku kr贸l Aleksander Jagiello艅czyk nada艂 Waniewo wojewodzie wile艅skiemu Miko艂ajowi Radziwi艂艂owi. W 1510 roku Radziwi艂艂 otrzyma艂 przywilej na lokowanie miasta na prawie che艂mi艅skim oraz na pob贸r myta z nowo wybudowanego mostu. Rok p贸藕niej miasteczko wg zachowanej wzmianki posiada艂o: most, zamek i ko艣ci贸艂. W 1513 roku wybuch艂 sp贸r s膮siedzki mi臋dzy rodami Gaszto艂d贸w i Radziwi艂艂贸w. Doprowadzi艂 on do spalenia zamku Gaszto艂d贸w w Tykocinie ok. roku 1519 przez Kunc臋 - dow贸dc臋 zamku w Waniewie. Litewski mo偶now艂adca Olbracht Gaszto艂d ledwie uszed艂 z 偶yciem podczas najazdu i straci艂 spor膮 cz臋艣膰 maj膮tku, ale nie zamierza艂 Radziwi艂艂om pu艣ci膰 tego wydarzenia p艂azem. Dwa lata p贸藕niej najecha艂 jakoby Waniewo i doszcz臋tnie spali艂 most oraz zamek, kt贸ry jakoby nie zosta艂y ju偶 odbudowany. Nie ma na to jednak dowod贸w i przecz膮 temu zapisy przy podzia艂ach maj膮tkowych oraz zastawach po偶yczkowych od po艂owy XVI wieku do pocz膮tku XVII, w kt贸rych wspomina si臋 Waniewo si臋 "miasto z zamkiem". Od 1589 roku Waniewo nale偶a艂o do ksi膮偶膮t Olelkowicz-S艂uckich, potem Paw艂a Szczawi艅skiego. W 1604 r. jego syn, r贸wnie偶 Pawe艂 zwolni艂 mieszczan z dotychczasowego obowi膮zku pe艂nienia "stra偶y zamkowej", nakaza艂 naprawi膰 most oraz zakaza艂 wypasa膰 byd艂o "za zamkiem". Oznacza to 偶e budowla przetrwa艂a do XVII stulecia, cho膰 nie wiadomo w jakiej formie i czy by艂a zamieszkana. Odkryte 艣lady spalenizny wskazuj膮, 偶e zniszczy艂 j膮 po偶ar w okresie od ko艅ca XVI wieku do pocz膮tku XVII. Zbieg艂o si臋 to upadkiem Waniewa jako miasta, kt贸re zacz臋艂o by膰 okre艣lane jako wie艣. W 1677 roku kupili je bracia Miko艂aj i Wilhelm Orsetti, kt贸rzy wybudowali sobie now膮 siedzib臋 w 艢liwnie.
Doniesienia o zamku waniewskim zweryfikowa艂a w 2009 roku ekspedycja archeologiczna pod kierownictwem prof. Marii D膮browskiej z Instytutu Etnologii i Archeologii PAN w Warszawie. Inicjatywa wysz艂a od w贸jta gminy Soko艂y dr in偶. J贸zefa Zajkowskiego i dyrektora Narwia艅skiego Parku Narodowego mgr Ryszarda Modzelewskiego. Rok wcze艣niej na Narwi wybudowan膮 k艂adk臋 turystyczn膮 艂膮cz膮c膮 wsie Waniewo i 艢liwno. Prace archeologiczne skupiono na miejscu przy tej k艂adce, po 艣rodku rzeki, gdzie widoczna by艂a k臋pa. Okaza艂o si臋, 偶e wyb贸r by艂 trafny. Wykonano dwa wykopy, kt贸re potwierdzi艂y istnienie siedziby obronnej. Natrafiono na skorupy naczy艅 ceglastych, glinianych patelni i butli, fragmenty pi臋knie zdobionych kafli p艂ytowych (m.in. z herbem Radziwi艂艂贸w), fragmenty wyrob贸w metalowych i szklanych. Do najcenniejszych znalezisk nale偶膮 fragmenty naczy艅 zdobionych filigranem czyli dekoracj膮 z zatapianych bia艂ych nitek datowane na prze艂om XVI/XVII wieku. Pochodz膮 z Wenecji lub Czech.
Du偶e ilo艣ci ko艣ci zwierz臋cych oraz 艣lady rzadkich wtedy szyb sugeruj膮, i偶 nie by艂a to tylko ma艂a stra偶nica obronna, lecz ca艂kiem dobrze wyposa偶ony zamek. W najwy偶szym punkcie zamczyska odkryto dwie warstwy p艂ytek ceramicznych ustawionych na gruzie ceglanym - jest to przypuszczalnie pozosta艂o艣膰 chodnika.
Badania archeologiczne by艂y kontynuowane w 2014 i 2016 roku. Ods艂oni臋to kolejny zabrukowany obszar. Prawdopodobnie ca艂y teren zamku by艂 w ten spos贸b utwardzony i odizolowany od podmok艂ego pod艂o偶a.

Zdj臋cie lidar Waniewa
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego okolicy Zamczyska w Waniewie. A - owalny teren zamkowy na mokrad艂ach, B - wie偶a widokowa, C - k艂adka




Informacje praktyczne



ADRES I KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktor Ogl膮dni臋cie terenu zamku zajmuje ok. 5 min. Przej艣cie ca艂ej k艂adki w obie strony to minimum 1,5 godziny.

WST臉P
punktor Wej艣cie na k艂adk臋 jest p艂atne - 5 z艂 (2,5 z艂 ulg.) w 2021 roku.



Po艂o偶enie i dojazd


Centralna cz臋艣膰 woj. podlaskiego. 33 km na zach贸d od Bia艂egostoku. Zobacz na mapie.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N53.08077222掳, E22.82388056掳
format DM (stopnie, minuty):   53掳 4.8463332'N, 22掳 49.4328336'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   53掳 04' 50.78''N, 22掳 49' 25.97''E 

punktor wypo偶yczalnia samochod贸w krak贸w



Bibliografia



punktor Bis Wojciech - Podlaska siedziba Radziwi艂艂贸w w Waniewie z pocz膮tku XVI wieku w 艣wietle 藕r贸de艂 pisanych i archeologicznych
punktor Oleksicki Antoni - Waniewo, z przesz艂o艣ci dawnego miasta


Fotogaleria


Zamek w Waniewie - Miejsce po zamku i fragment k艂adki z wie偶膮 widokow膮 Zamek w Waniewie - K臋pa na Narwi, na kt贸rej sta艂 zamek Zamek w Waniewie - K臋pa zamkowa Zamek w Waniewie - Pocz膮tek k艂adki z wodn膮 przepraw膮 Zamek w Waniewie - Widok z wie偶y widokowej przy k臋pie zamkowej

Zdj臋cia wykonane: latem 2013


Materia艂y wideo


K艂adka Waniewo-艢liwno z drona



Noclegi



Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Waniewo - opis       Autor:  korek      Data:  2014-08-04 09:47:19
    Proponuj臋 zmieni膰 nazwisko Goszto艂d na Gaszto艂d :)





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2024 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.