Zamek Wielka Wie艣

Wielka Wie艣
Zamek rycerski Trzewlin





Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Wielka Wie艣 (woj. ma艂opolskie) - Zamek rycerski Trzewlin (zniszczony)

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
3.5 stars
艢rednia ocena: 3.6 na 5. G艂os贸w: 34

       
    
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
4 stars
艢rednia ocena: 3.8 na 5. G艂os贸w: 29

       
    
 


Opis i stan obecny


Niewiele mo偶na napisa膰 o zamku Trzewlin w Wielkiej Wsi nad Dunajcem, kt贸rego resztki stoj膮 na tzw. Panie艅skiej G贸rze (331 m npm.). Zachowa艂 si臋 tylko ma艂y fragment fundament贸w muru obwodowego na zboczu po艂udniowym, reszta jest skryta pod ziemi膮. Niekt贸rzy badacze uwa偶ali, i偶 zamek ten nie zosta艂 nigdy uko艅czony, jednak przeczy temu fakt pojawiania si臋 na kartach historii wielu rycerzy pisz膮cych si臋 "z Trzewlina".
Bardzo mocno zaro艣ni臋te ro艣linno艣ci膮 wzg贸rze zamkowe podzielone jest na dwie cz臋艣ci oddzielone g艂臋bok膮 na 8 metr贸w fos膮, kt贸ra otacza艂a warowni臋 od p贸艂nocy i zachodu. Na wschodniej cz臋艣ci znajdowa艂 si臋 zamek g贸rny o wymiarach oko艂o 40 x 40 m, a od zachodu mostem zwodzonym ponad fos膮 po艂膮czony by艂 z r贸wnie偶 ufortyfikowanym wa艂em i fos膮 zamkiem dolnym. Niepewne jest istnienie od strony zachodniej trzeciego cz艂onu - przedzamcza / przygr贸dka, kt贸ry nie zosta艂 dostrze偶ony przez niekt贸rych badaczy, ale jest zarysowany owalnym kszta艂tem na mapie LIDAR, a przedwojenny archeolog Gabriel Le艅czyk uj膮艂 go na swoim planie. Wjazd prowadzi艂by wi臋c od zachodu przez przedzamcze, zamek dolny do zamku g贸rnego. Wydaje si臋 wi臋c ma艂o prawdopodobne, 偶e tak dobrze zorganizowane i rozbudowane za艂o偶enie nie funkcjonowa艂o w pe艂ni.
Obecnie 艣cie偶ka do zamku jest r贸wnie偶 drog膮 krzy偶ow膮 z 14 stacjami i wielkim Krzy偶em Jubileuszowym na zamku g贸rnym. Metalowy krzy偶 osadzony na betonowym cokole zast膮pi艂 zniszczony krzy偶 drewniany, kt贸ry sta艂 tu przynajmniej od pocz膮tku XX wieku.
Panie艅ska G贸ra jest r贸wnie偶 rezerwatem przyrody chroni膮cym rzadkie gatunki storczyk贸w.

ozdoba
Polskie amazonki
Z G贸r膮 Panie艅sk膮 zwi膮zana jest legenda o polskich amazonkach walcz膮cych z m臋偶ami. W II po艂owie XI w. Boles艂aw 艢mia艂y dwukrotnie wyrusza艂 z interwencj膮 do Kijowa, aby zapewni膰 tron spokrewnionemu ze sob膮 ksi臋ciu ruskiemu Izas艂awowi. Gdy jego wojska zmuszone by艂y zatrzyma膰 si臋 tam na dwa lata, zniecierpliwione 偶ony rycerzy poznajdywa艂y sobie kochank贸w. Gdy wie艣膰 ta dotar艂a do Kijowa, wielu rycerzy wyruszy艂o do domu ukara膰 偶ony. Kr贸l zaocznie skaza艂 zar贸wno dezerteruj膮cych jak i ich niewierne 偶ony. Zagro偶one 艣mierci膮 kobiety wraz z kochankami uciek艂y do Wojnicza, gdzie uzbrojone w miecze, topory i 艂uki broni艂y si臋 rozpaczliwie w sza艅cu utworzonym na pobliskiej g贸rze. W ko艅cu jednak uleg艂y rycerstwu i zosta艂y surowo ukarane. G贸r臋, na kt贸rej toczono walki nazwano "G贸r膮 Panie艅sk膮", a kilka wiek贸w p贸藕niej doceniono obronno艣膰 tego miejsca i postawiono tam zamek.

Panie艅ska G贸ra w XIX w.
Grafika M.B. St臋czy艅skiego z po艂owy XIX wieku. Niezalesiona G贸ra Panie艅ska z doskonale widocznymi wzniesieniami zamku g贸rnego i dolnego oraz fosami. A - zamek g贸rny, B - zamek dolny, C - przedzamcze, D - fosy.


Plany i rekonstrukcje



Plan zamku
Plan zamku Trzewlin w Wielkiej Wsi. a - ods艂oni臋ty mur, b - zakopane mury fundamentowe
殴r贸d艂o: Grodziska i zamczyska woj. tarnowskiego, Maciej Szope, Tarn贸w 1981

Plan Trzewlina z 1933
Plan zamku Gabriela Le艅czyka z 1933 roku. A - zamek g贸rny, B - zamek dolny, C - przedzamcze, D - fosy. 1 - zachowany mur, 2 - krzy偶 (wtedy drewniany)


Rekonstrukcja Trzewlina
Rekonstrukcja zamku Trzewlin jako warowni tr贸jcz艂onowej wg Krzysztofa Moskala. A - zamek g贸rny, B - zamek dolny, C - przedzamcze, D - fosy




Historia, wydarzenia

Powr贸t na g贸r臋 strony

Powstanie zamku Trzewlin datowane jest na po艂ow臋 XIV wieku. Jako fundatora wymienia si臋 kasztelana czchowskiego Andrzeja Rawicza herbu P贸艂kozic, poniewa偶 jego pasierb w 1386 r. tytu艂owa艂 si臋 ju偶 jako M艣ciw贸j z Trzewlina. W XV w. okolica by艂a w r臋kach P贸艂kozic贸w. P贸藕niej r贸d ten u偶ywa艂 nazwisk Trzewli艅scy i Wielowiejscy. Czy jednak d艂ugo zamieszkiwali oni ten zamek, nie wiadomo. Przekazy historyczne praktycznie nic nie m贸wi膮 o Trzewlinie. Wiadomo, 偶e w po艂owie XVII stulecia mury warowni zosta艂y rozebrane przez mieszczan z Wojnicza.
Pierwsze badania sonda偶owe na terenie zamku wykona艂 J贸zef 呕urowski w 1925 r. W wykopach ods艂oni臋to fragmenty kamiennych mur贸w i u艂amki glinianych naczy艅 z p贸藕nego 艣redniowiecza. W latach 1977-78 pod kierunkiem Macieja Szope przeprowadzono prace archeologiczne, kt贸re doprowadzi艂y do odkrycia w kilku miejscach muru obwodowego oraz bardzo fragmentarycznych fundament贸w zabudowy wewn臋trznej. Nie natrafiono na warstwy kulturowe p贸藕niejsze ni偶 XV w., r贸wnie偶 gruz znaleziony w fosach by艂 p艂ytki, co mo偶e oznacza膰, i偶 zamek nigdy nie zosta艂 uko艅czony (przy rozbi贸rce wysokich 艣cian zamku powinno go le偶e膰 znacznie wi臋cej). Jednak偶e bogaty zbi贸r zabytk贸w ruchomych, w tym sierp贸w, grot贸w be艂t贸w, no偶y, ceramiki wskazuje, 偶e budowla by艂a u偶ytkowana.
Istnieje notatka XIX-wiecznego historyka 呕egoty Pauliego o pobycie w zamku kr贸la Zygmuntem Starego i kr贸lowej Bony. Podobno podczas zarazy rozprzestrzeniaj膮cej si臋 w 1543 r. po Krakowie mieszka艅cy Wawelu udali si臋 do Wilna (Zygmunt August) i Zatora (Zygmunt i Bona). Spytek z Tarnowa mia艂 im poradzi膰 wyjazd do Trzewlina, gdzie b臋dzie najbezpieczniej. Nie wiadomo na ile ta informacja jest wiarygodna.
W 1900 roku hrabia Jan Stadnicki postawi艂 na terenie zamku drewniany krzy偶. 100 lat p贸藕niej parafianie ufundowali nowy metalowy Krzy偶 Jubileuszowy (stary zosta艂 zniszczony w okresie PRL). Wkr贸tce potem powsta艂y te偶 stacje drogi krzy偶owej.

Zdj臋cie lidar Wielkiej Wsi
Zdj臋cie z lotniczego skanowania laserowego terenu zamku Trzewlin w Wielkiej Wsi. A - zamek g贸rny, B - zamek dolny, C - przedzamcze, D - fosy


Informacje praktyczne


ADRES I KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktor Na G贸r臋 Panie艅sk膮 wchodzi si臋 ok. 20 minut. Ogl膮dni臋cie wzg贸rza zamkowego zajmuje: ok. 10 minut.

WST臉P
punktor Wolny.



Po艂o偶enie i dojazd


Wschodnia cz臋艣膰 woj. ma艂opolskiego. 12 km na po艂udniowy-zach贸d od Tarnowa. 3 km na po艂udnie od Wojnicza. Zobacz na mapie.
Na Panie艅ska G贸r臋 prowadz膮 dwa wej艣cia oznaczone niebieskimi szlakami. Patrz膮c od strony Tarnowa, obydwa rozpoczynaj膮 si臋 po prawej stronie g艂贸wnej drogi za centrum wsi. Wej艣cia oddalone s膮 od siebie o kilkaset metr贸w, wa偶ne aby wchodzi膰 i schodzi膰 tym pierwszym. Drugi jest bowiem bardzo uci膮偶liwy, bo zaro艣ni臋ty krzakami. Jad膮c samochodem mo偶na zatrzyma膰 si臋 przy bocznej drodze, kt贸r膮 prowadzi szlak na Panie艅sk膮 G贸r臋.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N49.92654444掳, E20.82749722掳
format DM (stopnie, minuty):   49掳 55.5926664'N, 20掳 49.6498332'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   49掳 55' 35.56''N, 20掳 49' 38.99''E 



Bibliografia



punktor Kajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktor Szope Maciej - Grodziska i zamczyska wojew贸dztwa tarnowskiego
punktor Le艅czyk Gabriel - Katalog grodzisk i zamczysk z terenu Ma艂opolski
punktor Marsza艂ek Juliusz - Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach
punktor Moskal Krzysztof - "Zamki w dziejach Polski i S艂owacji mi臋dzy Wis艂膮 a Hornadem" tom 1 i 2

Galeria zdj臋膰


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Wielka Wie艣 - Jedyny fragment muru Wielka Wie艣 - Mur zamkowy, a w tle krzy偶 Wielka Wie艣 - Fosa oddzielaj膮ca zamek g贸rny od dolnego Wielka Wie艣 - Jedyny fragment muru Wielka Wie艣 - Wzg贸rze zamkowe poro艣ni臋te jest drzewami i krzakami Wielka Wie艣 - Podstawa wielkiego krzy偶a stoj膮cego na terenie zamku Wielka Wie艣 - Zaro艣ni臋te wzg贸rze zamkowe
Zdj臋cia wykonane: latem 2002



Noclegi


punktor Janowice - O艣rodek Wczasowo-Szkoleniowy, tel. (014) 679 90 08
punktor Olszyny, Roztoka n/Dunajcem - "Bia艂a R贸偶a", tel. (014) 665 31 21

Proponujemy wyszukanie noclegu w opisywanej miejscowo艣ci lub jej okolicy w serwisach noclegowych. Oferty cenowe online s膮 zwykle atrakcyjniejsze ni偶 rezerwacje telefoniczne!


oferta noclegowa 1       

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Re: Re: Na Panienskiej Gorze straszy       Autor:  Anonim      Data:  2013-06-05 22:22:56
    a ja by艂am tam miliony razy i nigdy nic podobnego mnie nie spotka艂o
  • Re: Na Panienskiej Gorze straszy       Autor:  mIESZKANIEC      Data:  2012-08-10 17:48:44
    Pyta艂em babci kt贸ra zna zna historie zamku z opowiadan swoich przodk贸w.Z tego co s艂ysza艂em tak jak pisa艂 Ryzy mo偶na zaobserwowa膰 niespotykane zjawiska a w szczeg贸lno艣ci noc膮.Tak jak pisa艂 autor tego postu mo偶liwe jest spotka膰 Bia艂膮 Dam臋 jak i r贸wniek偶 niekt贸rzy widzieli Rycerza na bia艂ym koniu i postacie w bia艂ych sztach.
  • Zamek Wielka Wie艣       Autor:  Andrzej      Data:  2011-11-14 18:46:43
    Uczestniczy艂em w wykopaliskach wraz z koleg膮 , pod dow贸dztwem pana Macieja , fajnie by艂o. Mia艂o si臋 wtedy na艣cie lat.





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2024 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.