Ocena zabytku


Mo偶esz oceni膰:
Zawichost (woj. 艣wi臋tokrzyskie) - 艢redniowieczny zamek ksi膮偶臋cy i kr贸lewski

Ocena obecnej atrakcyjno艣ci obiektu
艢rednia ocena: 2.6 na 5. G艂os贸w: 18 2.5 stars
           
 
Ocena nastawienia do turyst贸w na terenie obiektu
艢rednia ocena: 4.1 na 5. G艂os贸w: 13 4 stars
           
 


Opis i stan obecny


Zamek w Zawicho艣cie sta艂 na wyspie wi艣lanej, po kt贸rej nie ma dzi艣 艣ladu. Pocz膮tkowo by艂 to cypel na lewym brzegu Wis艂y, tu偶 przy wzg贸rzu miejskim, kt贸ry z czasem zosta艂 odci臋ty od l膮du przez Wis艂臋. Wiadomo jednak dok艂adnie w kt贸rym miejscu si臋 znajdowa艂 i je艣li kto艣 dysponuje sprz臋tem do nurkowania, z pewno艣ci膮 natrafi艂by na jego szcz膮tki na dnie Wis艂y. Obecni mieszka艅cy miasta wspominaj膮, 偶e przy bardzo niskim stanie w贸d mo偶na by艂o do niedawna jeszcze ujrze膰 ceg艂y.
W XVII w. zamek mia艂 kszta艂t czworoboku z 4 wie偶ami alkierzowymi w naro偶ach. Do dw贸ch bok贸w przylega艂y budynki mieszkalne, pozosta艂e dwa by艂y murami zwie艅czonymi blankami. Dooko艂a zamku umieszczono drewniane izbice, czyli pale chroni膮ce przed wod膮 i lodem, ale tak偶e i wrogiem.


Plany i rekonstrukcje




Hipotetyczny wygl膮d zamku drewnianego w Zawicho艣cie
殴r贸d艂o: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Micha艂 Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994


Rekonstrukcja lub stary widok zamku zawichost
Prawdopodobny wygl膮d Zawichostu widzianego z prawego brzegu Wis艂y w XIV/XV w.
殴r贸d艂o: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Micha艂 Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994




Historia, wydarzenia


Drewniany zamek w Zawicho艣cie istnia艂 ju偶 na pocz膮tku XIII w. Broni艂 przeprawy przez Wis艂臋 oraz by艂 siedzib膮 kasztela艅sk膮. W pe艂ni murowan膮 warowni臋 wzni贸s艂 ok. po艂. XIV w. Kazimierz Wielki. Nie zachowa艂 si臋 偶aden opis ani ilustracja z tamtego okresu.
Kasztelani
Kasztelanami na zamku w Zawicho艣cie by艂o wiele znanych postaci. Dobes Dobies艂aw, wymieniony w akcie ksi臋偶nej Grzymis艂awy (matce b艂ogos艂awionej Salomei i ksi臋cia Boles艂awa Wstydliwego) z 1229 r., jako stryjeczny brat biskupa Ivo z Odrow膮偶贸w, Spytek z Melsztyna - marsza艂ek nadworny i wojewoda krakowski, Miko艂aj Bogoria - zaufany stronnik kr贸lowej Jadwigi, Warsz Miechowski - uczestnik wojen z Litwinami, na 艢l膮sku i pod Warn膮, Piotr K艂oczewski - sekretarz i zaufany Stefana Batorego, bohatersko walcz膮cy we wszystkich wyprawach wojennych kr贸la, Jan Miko艂aj Rey - spokrewniony z wielkim pisarzem.
S艂ynny by艂 te偶 kasztelan Borejko zwany pobo偶nym pijakiem. Lubi艂 ucztowa膰 szczeg贸lnie z duchownymi, ale nigdy nie opu艣ci艂 codziennego nabo偶e艅stwa. Gdy nie m贸g艂 znale藕膰 kompan贸w do picia wychodzi艂 na ucz臋szczany trakt opatowski i tam w postawionej przez siebie kapliczce modl膮c si臋, czyha艂 na go艣ci. Gdy jakiego艣 napotka艂 upaja艂 go winem, cz臋sto do nieprzytomno艣ci i zabiera艂 na uczt臋 do swego domu. Tam ju偶 przetrzymywa艂 delikwent贸w jak najd艂u偶ej, nawet kilka dni do czasu znalezienia sobie nowych. Gdy wie艣膰 o jego wyczynach roznios艂a si臋 po kraju, omijano kapliczk臋 z daleka.

punktor1241 r. - Tatarzy najechali miasto i spalili drewniany zamek. Nast臋pnie Boles艂aw Wstydliwy odbudowa艂 go i wykorzystywa艂 jako swoj膮 rezydencj臋. Prawdopodobnie ju偶 wtedy by艂 to zamek cz臋艣ciowo murowany
punktorok. po艂. XIV w. - jak podaj膮 kronikarze Jan D艂ugosz i Janko z Czarnkowa, kr贸l Kazimierz Wielki wzni贸s艂 w Zawicho艣cie zamek z ceg艂y. Z pewno艣ci膮 chodzi艂o jednak o przebudow臋 istniej膮cego zamku ksi膮偶臋cego. Odgrywa艂 on bardzo du偶膮 rol臋 w systemie obronnym wschodnich kres贸w. Zajmowa艂 9 miejsce w艣r贸d najbardziej licz膮cych si臋 贸wczesnych zamk贸w
punktor1384 r. - miasto zosta艂o spl膮drowane, a zamek ogo艂ocony przez Litwin贸w pod dow贸dztwem przysz艂ego kr贸la Polski Jagie艂艂y. Warowni z niewielk膮 za艂og膮 broni艂 kasztelan Spytek z Melsztyna
punktor1386 r. - w drodze do Krakowa, w zamku Zawichost ponownie przebywa艂 Jagie艂艂o, ale ju偶 jako kandydat do polskiej korony. Go艣ci艂 go kasztelan Miko艂aj Bogoria
punktorII po艂. XV w. - w zamku cz臋sto przebywa艂 kr贸l Kazimierz Jagiello艅czyk
punktor1502 r. - miasto zosta艂o zniszczone przez Tatar贸w. Zamek zawichojski prawdopodobnie opar艂 im si臋, poniewa偶 wiadomo 偶e kilka lat p贸藕niej by艂 zamieszkany i uzbrojony w 30 hakownic
punktorkoniec XVI w. - rozpocz臋to przebudow臋 warowni pod nadzorem architekta Marcina Rudolfisa, a nast臋pnie Rudolfa Negroni
punktor 1655 r. - podczas "potopu" Szwedzi zaj臋li Zawichost i zamek. Rok p贸藕niej odbi艂 go Stefan Czarniecki
punktor1657 r. - Szwedzi, a p贸藕niej uciekaj膮ce wojska ich sprzymierze艅ca ksi臋cia Siedmiogrodu Rakoczego w tym roku jeszcze kilkakrotnie nawiedzili Zawichost. Szwedzi tym razem przybyli w ogromnej sile ok. 70 tys. ludzi. W ich oddzia艂ach walczyli te偶 W臋grzy, Rumuni, Kozacy, Wo艂osi i Brandenburczycy. Miasto zosta艂o doszcz臋tnie spl膮drowane, a zamek spalony
punktor1664 r. - 贸wczesna lustracja z lat 1659-64 m贸wi, i偶 "zamek przez nieprzyjaciela jest ogniem zniesion, armaty przy nim nie masz, niekt贸re izby ponakrywane" oraz "domostwa podzamcza i zagrodnik贸w tam mieszkaj膮cych, nieprzyjaciel spali艂". Podczas najazdu szwedzkiego z 1200 os贸b mieszkaj膮cych w mie艣cie ocala艂o 241. M臋cze艅sk膮 艣mier膰 poni贸s艂 franciszkanin Kazimierz Bogda艅ski, staruszek kt贸ry odm贸wi艂 zdradzenia miejsca ukrycia sreber klasztornych

Rekonstrukcja lub stary widok zamku zawichost
Ruiny zamku w Zawicho艣cie w 1657 r. Fragment sztychu z Pufendorfa, De Rebus a Carolo Gustavo


punktor1678 r. - du偶膮 cz臋艣膰 mur贸w zamkowych rozebrano. Wykorzystano je m.in. przy budowie ko艣cio艂a reformat贸w Sandomierzu. Sama wyspa coraz bardziej kurczy艂a si臋, a mury by艂y zalewane przy wysokim stanie w贸d Wis艂y
punktorII po艂. XVIII w. - lustracje m贸wi膮 o karczmie stoj膮cej przy rumowiskach zamku. W ruinach postawiono cha艂up臋 dla str贸偶a, kt贸ra zosta艂膮 potem zmieciona przez wylew Wis艂y
punktor1813 r. - ogromna pow贸d藕 sprawi艂a, 偶e wyspa zamkowa zosta艂a ostatecznie zalana. Pozosta艂e mury powodowa艂y odbicie nurtu ku lewemu brzegowi i zalanie teren贸w wsi Rybitwy. Z czasem nurt i kolejne powodzie doprowadzi艂y do skruszenia mur贸w i g艂臋bszego osiadni臋cia resztek zamku.
punktorkoniec XIX w. - z Wis艂y wystawa艂 jeszcze najwy偶szy fragment mur贸w zamkowych
punktor1928 r. - z wykonanych wtedy pomiar贸w wynika艂o, 偶e wierzcho艂ek mur贸w znajdowa艂 si臋 65 cm pod lustrem wody, a odleg艂o艣膰 mi臋dzy zamkiem a wie偶膮 ko艣cio艂a pw. 艣w. Jana Chrzciciela wynosi艂a 617 m
punktorXX w. - przy niskim stanie w贸d Wis艂y mury zamkowe by艂y w wodzie jeszcze dobrze widoczne

Rekonstrukcja lub stary widok zamku zawichost
Zamek w Zawicho艣cie i najbli偶sza okolica po "potopie" szwedzkim
殴r贸d艂o: Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu, Micha艂 Starzyk, Fundacja Antiquitas 1994



Informacje praktyczne


KONTAKT
punktorbrak

CZAS
punktorOgl膮dni臋cie miejsca po zamku zajmuje ok. 3 min.

WST臉P
punktor Wolny


Po艂o偶enie i dojazd


Zachodnia cz臋艣膰 woj. 艣wi臋tokrzyskiego. 19 km na p贸艂noc od Sandomierza, 12 km na po艂udnie od Annopola. Zobacz na mapie.
Zamek sta艂 na lewo od przeprawy promowej, kt贸ra jest oznaczona na drodze. Jak mi powiedziano widok na miejsce po zamku jest przy drugiej usypanej z kamieni tamie. 呕eby na ni膮 wej艣膰 trzeba i艣膰 ul. Pla偶ow膮 i skr臋ci膰 w d贸艂. Jednak wydaje si臋, 偶e lepiej by艂oby dosta膰 si臋 do 3. tamy widocznej na mapie, za odnog膮 Wis艂y. Teoretyczny dost臋p w to miejsce jest z ulicy Nadwi艣la艅skiej.

GPS
Wsp贸艂rz臋dne geograficzne:

Otw贸rz w:  Google Maps,  Bing Maps,  Openstreet Maps
format D (stopnie):   N50.808795346394掳, E21.866106204524掳
format DM (stopnie, minuty):   50掳 48.52772078364'N, 21掳 51.96637227144'E 
format DMS (stopnie, minuty, sekundy):   50掳 48' 31.66''N, 21掳 51' 57.98''E 



Bibliografia



punktorGoszty艂a Marek, Proksa Micha艂 - Zamki Polski po艂udniowo-wschodniej
punktorGuerquin Bohdan - Zamki w Polsce
punktorKajzer Leszek, Ko艂odziejski Stanis艂aw, Salm Jan - Leksykon zamk贸w w Polsce
punktorKuczy艅ski Janusz - Zamki wojew贸dztwa kieleckiego
punktorStarzyk Micha艂 - Moje spojrzenie na dzieje Zawichostu

Fotogaleria


Klikaj膮c w zdj臋cie otrzymasz jego powi臋kszenie w nowym oknie. Okno to mo偶na zamkn膮膰 klikni臋ciem w dowolny punkt POZA zdj臋ciem.

Zawichost - Widok z drugiej tamy, tutaj sta艂 zamek Zawichost - Wis艂a  i jej brzegi w okolicy dawnej wyspy zamkowej Zawichost - Brzeg Wis艂y ko艂o dawnej wyspy zamkowej Zawichost - T膮 艣cie偶k膮 nale偶y i艣膰 do drugiej tamy
Zdj臋cia wykonane: latem 2002



Noclegi


punktorZawichost - Schronisko M艂odzie偶owe, ul. 15 Grudnia 1a, tel. (015) 836 47 08, 836 41 60
punktorZawichost - Hotel Restauracja "Zacisze", ul.Asnyka, tel. (015) 833 33 33, gsm 603 529 952
punktorCzy偶贸w Szlachecki - Beata i Piotr Panasiuk, Czy偶贸w Szlachecki 43, tel. (015) 835 51 34 lub 836 45 47
punktorCzy偶贸w Szlachecki - Halina i Eugeniusz Pileccy, Czy偶贸w Szlachecki 64, tel. (015) 835 52 59
punktorCzy偶贸w Szlachecki - Hotel "Pa艂ac" - (015) 835 51 45

Miniforum

Powr贸t na g贸r臋

Zapraszam do przesy艂ania swoich wypowiedzi i komentarzy odno艣nie opisywanego zamku. Ukazuj膮 si臋 one na stronie od razu po wpisaniu do formularza.

Ostatnie wpisy

  • Aleksander Tar艂o kasztelan zawichojski       Autor:  Jerzy Antoni Kostka      Data:  2014-03-23 21:09:42
    Posiadam informacje i偶 w latach 1680 - 1683 kasztelanem Zawichostu by艂 Aleksander Tar艂o, syn Piotra Aleksandra Tar艂o i Zofii Dzia艂y艅skiej.   Aleksander Tar艂o mia艂 偶on臋 Joann臋 z Kostk贸w, c贸rk臋 Franciszka Stanis艂awa Kostki i Jadwigi Gu艂towskiej Wiem i偶 jego 偶ona Joanna zmar艂a rok po m臋偶a 31 marca 1684 roku i zosta艂a pochowana w Zawicho艣cie. Joanna by艂a pra, pra .... babk膮 znanego laureata Henryka Sienkiewicza.   B臋d臋 wdzi臋czny za potwierdzenie tych informacji i wskazanie miejsca poch贸wku Joanny i Aleksandra Tar艂贸w.
  • moje mjasto       Autor:  batog andrzej      Data:  2012-05-07 18:07:37
    mjeszkamm wlondynje czesto wspomjnam lata mlodoscj przezyte wtym
  • "Moje spojrzenie na dzjeje Zawichostu" Micha艂 Starzyk       Autor:  bdio      Data:  2011-12-29 10:36:56
    witam ch臋tnie kupi臋 ksi膮偶k臋 Micha艂a Starzyka "Moje spojrzenie na dzjeje Zawichostu" ch臋tnych do sprzeda偶y prosz臋 o kontakt e-mailowy : konradw2@interia.pl





Pow贸t do strony startowej
Powr贸t do strony startowej

(c) 2001-2021 bd - Kontakt - Polityka Prywatno艣ci
Wszelkie prawa do w艂asnych zdj臋膰 i tekst贸w zastrze偶one, nie mog膮 by膰 one wykorzystywane bez mojej zgody. Nie udzielam pozwolenia na kopiowanie opis贸w.